Setting sa pag-access

Pagpilig pinulongan

Laktaw ngadto sa secondary menu

Laktaw ngadto sa kaundan

Laktaw ngadto sa video

Mga Saksi ni Jehova

Cebuano

PAGMATA! MARSO 2013

 MGA MANANAP

Ang Moose—Tagsaong Higante sa Lasang

Ang Moose—Tagsaong Higante sa Lasang

“ANG moose batig dagway ug kataw-anan tan-awon. Nganong mas taas ang parte sa iyang abaga? Nganong gataas lang ang iyang ulo?” Mao kanay giingon sa ika-19ng siglong magsusulat nga si Henry David Thoreau, pero dili lang siya ang nakasulti niana bahin sa moose. Tungod sa hitsura niining tig-inusarang mananap, ug kay panagsa ra kining makita, ang mga tawo nagtuo nga kini kiwag molihok ug bugo. Tinuod ba kini? Ang mga tigdukiduki sa North America ug Eurasia daghag nadiskobrehan bahin niining talagsaong mananap.

Ang moose dako kaayo. Bisag tag-as kinig mga tiil nga nagpakiwag sa iyang linihokan, ang iyang mga tiil makaabog ug panon sa lobo. Ang moose makamao nang molangoy bisag pipila pa lang ka adlaw gihimugso, ug sila nakit-an nga nanglangoy sa daghang kilometro ug nangdayb sa giladmong kapig tulo ka dupa aron maningaon sa mga tanom sa tubig!

Ang moose makalihok sa ilang mata ug makadiparal nga dunay naglihok-lihok sa ilang luyo bisag dili molingi. Ang ilang ilong talagsaon pod. Ang mga tigdukiduki nagtuo nga ang naglagyo nga mga buho sa ilong sa moose tingali maoy nakahatag nilag talagsaong katakos sa pagkahibalo sa eksaktong lokasyon sa usa ka butang. Ug dili kay kana ra. Ang ilang dalunggan makaliso sa tanang direksiyon ug makadungog sa tingog sa ubang moose sa gilay-ong tres kilometros!

 Ang nati sa moose, nga gihubit sa usa ka magsusulat nga “cute kaayo,” hilig kaayong mosusi-susi ug walay libog. Ang inahan mapanalipdanon kaayo ug maayong moatiman kanila. Atakehon sa inahan ang tanan nga mamiktima sa iyang nati—sama sa lobo, oso, ug bisan tawo. Kon usa na ka tuig ang nati, ug mabdos na pod ang inahan, abogon sa inahan ang nati aron makakat-on siya sa pag-atiman sa iyang kaugalingon.

PAGPABILING BUHI PANAHON SA TING-SNOW

Kay tanom man ang kinaon sa moose, unsaon nila pagkabuhi panahon sa ting-snow? Ang usa ka paagi mao nga sa ting-init magpatuyang silag kaon. Makapanibsib silag 23 kilos kada adlaw, nga maningaon sa mga sanga-sanga sa gihabogong tres metros o sa mga tanom ilalom sa tubig. Kini nga pagkaon hilison nilag maayo diha sa ilang tungol nga upat ug kuwarto-kuwarto sa pagkuha sa gikinahanglang mga sustansiya ug sa pagpatambok. Apan dunay laing kapeligrohan nga maatubang sa moose panahon sa ting-snow.

Ang moose mameligro kon grabe ang katugnaw ug baga ang snow. Niining panahona, sila dili kaayo magkisaw-kisaw sa pagpreserbar sa kainit sa ilang lawas sa tabang sa baga nilang balhibo. Dili sila makadagan ug kusog sa pag-ikyas gikan sa lobo tungod sa baga nga snow, pero mas nameligro sila sa mga mangangayam ug sa mga sakyanan.

Ganahan kaayo silang motilag asin nga gisabwag diha sa mga dalan sa daghang haywey sa rehiyon sa amihanan sa pagtunaw sa snow. Pero kay itom man silag balhibo ug manabok sa dalan dihang mokilum-kilom na, sagad mabanggaan sila kay dili dayon sila makita sa mga drayber. Tungod niini, sila ug ang mga drayber mangamatay.

GANAHANG MAGDULADULA

Daghan ang nakakitag moose nga madula-dulaong nagsungag-sungag sa balod ug nagligo-ligo sa init nga mga tubod. Ang laki ug baye magpinarayganay panahon nga magpasanay, ug ang inahan mapinanggaon kaayong moatiman sa iyang nati. Ang binuhi nga nati masuod pag-ayo sa tawo nga nagbuhi kaniya nga mora nag iyang inahan. Si Dr. Valerius Geist miingon: “Kining katingad-anang mananap nga maot ug dagway abtik ug hunahuna, paraygon, ug maunongon kaayo.”

Ang mga nati sa moose hilig kaayong mosusi-susi ug walay libog

Apan timan-i: Ang moose kusgan kaayong mananap. Kon makakita kag moose diha sa lasang, ayaw patuga-tugag duol. Kinahanglang magpalayo ka ilabina kon dunay mga nati sa duol. Hinuon, bisag naa ka sa layo, malingaw gyod kag tan-aw niining tagsaong higante sa lasang.