Laktaw ngadto sa video

Laktaw ngadto sa secondary menu

Laktaw ngadto sa kaundan

Mga Saksi ni Jehova

Cebuano

Pakigsuod Kang Jehova

 KAPITULO 18

Kaalam Diha sa “Pulong sa Diyos”

Kaalam Diha sa “Pulong sa Diyos”

1, 2. Unsang “sulat” ang gisulat ni Jehova kanato, ug ngano?

MAKAHINUMDOM ka ba sa kataposang higayon nga nakadawat kag sulat gikan sa usa ka minahal nga nagpuyo sa halayo? Pipila lang ka butang ang makahatag kanato ug dakong kalipay nga sama sa kinasingkasing nga sulat gikan sa usa nga atong gimahal. Kita malipay nga makadungog bahin sa iyang maayong kahimtang, iyang mga kasinatian, ug iyang mga plano. Ang maong komunikasyon mas makapasuod sa mga minahal, bisan pag sila sa lawasnon halayo.

2 Nan, unsay makahatag kanato ug mas dakong kalipay kay sa pagkadawat ug sinulat nga mensahe gikan sa Diyos nga atong gimahal? Sa usa ka diwa, si Jehova nagsulat kanato ug usa ka “sulat”—ang iyang Pulong, ang Bibliya. Diha niana gitug-an niya kanato kon kinsa siya, kon unsay iyang nahimo, kon unsay iyang giplano nga pagabuhaton, ug daghan pa gayod. Si Jehova naghatag kanato sa iyang Pulong tungod kay buot niya nga kita masuod kaniya. Gipili sa atong maalamon-sa-tanan nga Diyos ang labing maayong paagi nga posible aron sa pagpakigkomunikar kanato. Adunay walay-ikatandi nga kaalam sa paagi sa pagkasulat sa Bibliya ug sa sulod niini.

Nganong Sinulat nga Pulong?

3. Sa unsang paagi gipahayag ni Jehova ang Balaod kang Moises?

3 Ang pipila tingali mahibulong, ‘Nganong si Jehova wala mogamit ug mas makapaukyab nga paagi—pananglit, usa ka tingog gikan sa langit—aron makigkomunikar sa mga tawo?’ Sa pagkamatuod, may mga higayong si Jehova misulti gikan sa langit pinaagi sa mga manulonda ingong hawas. Pananglitan, kana iyang gihimo sa dihang gihatag niya ang Balaod ngadto sa Israel. (Galacia 3:19) Ang tingog gikan sa langit makalilisang—nga hilabihan gayod nga ang nalisang nga mga Israelinhon mihangyo nga si Jehova dili makigsulti kanila sa maong paagi kondili siya makigsulti pinaagi ni Moises. (Exodo 20:18-20) Ang Balaod, nga gilangkoban ug mga 600 ka lagda, sa ingon gipahayag ngadto kang Moises sa binaba nga paagi, pulong-por-pulong.

4. Isaysay kon nganong ang pagpahayag sa binaba nga paagi dili mahimong kasaligan nga paagi sa pagpahayag sa mga balaod sa Diyos.

 4 Apan, unsa na man kon ang maong Balaod wala mahisulat? Makahinumdom kaha si Moises sa tukmang kahan-ayan sa mga pulong niadtong detalyadong kalagdaan ug sa kawalay-sayop makapahayag niana ngadto sa nahibiling bahin sa nasod? Komosta na man ang ulahing mga kaliwatan? Sila ba magsalig lamang gayod sa binaba nga paagi? Kana dili gayod mahimong kasaligan nga paagi sa pagpahayag sa mga balaod sa Diyos. Hunahunaa kon unsay mahitabo kon ikaw mopahayag ug usa ka estorya ngadto sa sunodsunod nga mga tawo pinaagi sa pagsugilon niana ngadto sa unang tawo ug dayon ipasugilon kana gikan sa usa ngadto sa laing tawo padayon. Ang madungog sa kinaulahiang tawo lagmit malahi kaayo sa orihinal. Ang mga pulong sa Balaod sa Diyos walay ingon nga kapeligrohan.

5, 6. Unsay gisugo ni Jehova nga himoon ni Moises sa Iyang mga pulong, ug nganong usa ka panalangin nga nabatonan nato ang sinulat nga Pulong ni Jehova?

5 Si Jehova sa kamaalamon mipili nga ipasulat ang iyang mga pulong. Iyang gisugo si Moises: “Isulat kining mga pulonga, tungod kay sumala niining mga pulonga nga ako maghimo ug usa ka pakigsaad uban kanimo ug sa Israel.” (Exodo 34:27) Busa ang yugto sa pagsulat sa Bibliya nagsugod sa 1513 W.K.P. Latas sa sunod 1,610 ka tuig, si Jehova “misulti sa daghang okasyon ug sa daghang paagi” ngadto sa mga 40 ka tawong magsusulat nga nagsulat niadto sa Bibliya. (Hebreohanon 1:1) Kasamtangan, ang debotadong mga magkokopya nagmainampingon pag-ayo sa paghimog tukmang mga kopya aron matipigan ang Kasulatan.Esdras 7:6; Salmo 45:1.

6 Si Jehova nagpanalangin gayod kanato pinaagi sa pagpakigkomunikar kanato pinaagi sa pagsulat. Nakadawat ka na ba sukad ug sulat nga gimahal nimo pag-ayo—tingali tungod kay naghatag kanag gikinahanglan nga paghupay—nga imong gitipigan kana ug gibalikbalik ug basa? Ingon niana ang “sulat” ni Jehova kanato. Tungod kay gipasulat ni Jehova ang iyang mga pulong, kita regular nga makabasa ug makapalandong kon unsay gisulti niana. (Salmo 1:2) Kita makadawat ug “paghupay gikan sa mga Kasulatan” sa dihang gikinahanglan nato kini.Roma 15:4.

 Nganong Gigamit ang Tawhanong mga Magsusulat?

7. Sa unsang paagi ang kaalam ni Jehova masabtan diha sa iyang paggamit ug tawhanong mga magsusulat?

7 Tungod sa iyang kaalam, gigamit ni Jehova ang mga tawo sa pagsulat sa iyang Pulong. Tagda kini: Kon gigamit pa ni Jehova ang mga manulonda sa pagsulat sa Bibliya, makabaton ba kinig samang pagkamadanihon? Tinuod, ang mga manulonda makahulagway unta kang Jehova gikan sa ilang halangdong mga punto de bista, makapahayag sa ilang pagkamahinalaron kaniya, ug makataho bahin sa matinumanong tawhanong mga alagad sa Diyos. Apan makaarang ba gayod kita sa pagsanong sa punto de bista sa hingpit nga espiritung mga linalang, kansang kahibalo, kasinatian, ug kusog labaw kaayo kay sa atoa?Hebreohanon 2:6, 7.

“Ang tibuok Kasulatan inspirado sa Diyos”

8. Sa unsang paagi ang mga magsusulat sa Bibliya gitugotan sa paggamit sa ilang kaugalingong mga katakos sa panghunahuna? (Tan-awa usab ang potnot.)

8 Pinaagi sa iyang paggamit ug tawhanong mga magsusulat, si Jehova mihatag gayod kon unsay atong gikinahanglan—usa ka talaan nga “inspirado sa Diyos” apan nahuptan ang tawhanong kinaiyahan. (2 Timoteo 3:16) Giunsa niya kadto pagkab-ot? Sa daghang kahimtang, lagmit gitugotan niya ang mga magsusulat sa paggamit sa ilang kaugalingong mga katakos sa panghunahuna aron pilion “ang makapahimuot nga mga pulong ug ang pagsulat sa hustong mga pulong sa kamatuoran.” (Ecclesiastes 12:10, 11) Kini magpatin-aw sa pagkadaiya sa estilo sa Bibliya; ang mga sinulat magpabanaag sa kagikan ug personalidad sa tinagsa ka mga magsusulat. * Bisan pa niana, ang maong mga tawo “nagsulti gikan sa Diyos samtang sila giagak sa balaang espiritu.” (2 Pedro 1:21) Busa, ang produkto sa pagkamatuod maoy “pulong sa Diyos.”1 Tesalonica 2:13.

9, 10. Nganong ang paggamit ug tawhanong mga magsusulat makadugang sa pagkamainiton ug pagkamadanihon sa Bibliya?

9 Tungod kay gigamit ang tawhanong mga magsusulat, ang Bibliya maoy mainiton ug madanihon kaayo. Ang mga magsusulat niini maoy mga tawong may mga pagbati nga sama sa atoa. Kay dili-hingpit,  sila nag-atubang ug mga pagsulay ug mga kapit-osan nga susama sa atoa. Sa pipila ka kahimtang, ang espiritu ni Jehova nagdasig kanila sa pagsulat bahin sa ilang mga pagbati ug mga pakigbisog. (2 Corinto 12:7-10) Busa sila nagsulat ug mga pulong nga nagtumong sa nagsulat o nagsulti mismo ug mga pulong nga dili ikapahayag sa manulonda.

10 Pananglitan, tagda si Haring David sa Israel. Human siya makahimog pipila ka bug-at nga mga sala, si David mikomposog usa ka salmo diin iyang gipahungaw ang iyang mga pagbati, nga nangayog kapasayloan sa Diyos. Misulat siya: “Hinloi ako gikan mismo sa akong sala. Kay nahibalo ako sa akong mga kalapasan, ug ang akong sala anaa kanunay sa akong atubangan. Tan-awa! Sa kasaypanan ako natawo uban sa mga kasakit sa pagpanganak, ug sa sala ako gipanamkon sa akong inahan. Ayaw ako isalikway gikan sa imong atubangan; ug ayaw kuhaa ang imong balaang espiritu gikan kanako. Ang mga halad ngadto sa Diyos mao ang gun-ob nga espiritu; usa ka kasingkasing nga gun-ob ug dugmok, Oh Diyos, dili mo pagatamayon.” (Salmo 51:2, 3, 5, 11, 17) Dili ba nimo bation ang kaguol sa magsusulat? Dili ba dili-hingpit lamang nga tawo ang makapahayag nianang kinasingkasing nga mga pagbati?

Nganong Usa ka Basahon Bahin sa mga Tawo?

11. Unsang matang sa tinuod-kinabuhing mga ilustrasyon ang gilakip diha sa Bibliya “alang sa pagtudlo kanato”?

11 Adunay lain pang butang nga makaabag sa pagkamadanihon sa Bibliya. Sa dakong bahin, kini maoy basahon bahin sa mga tawo—tinuod nga mga tawo—kadtong nag-alagad sa Diyos ug kadtong wala mag-alagad kaniya. Mabasa nato ang ilang mga kasinatian, mga kalisdanan, ug mga kalipay. Makita nato ang sangpotanan sa ilang mga pagpili sa kinabuhi. Ang maong mga asoy gilakip “alang sa pagtudlo kanato.” (Roma 15:4) Pinaagi niining tinuod-kinabuhing mga ilustrasyon, si Jehova nagtudlo sa mga paagi nga makatukbil sa atong kasingkasing. Tagda ang pipila ka pananglitan.

12. Sa unsang paagi makatabang kanato ang mga asoy sa Bibliya bahin sa dili-matinumanong mga tawo?

12 Ang Bibliya nag-asoy bahin sa dili-matinumanon, daotan pa ganing mga tawo ug kon unsay nahitabo kanila. Sa maong mga asoy, ang ilang mga buhat nagpasundayag sa dili-tilinguhaong mga hiyas, nga nagahimo niana nga mas dali natong masabtan. Pananglitan,  unsang sugo batok sa pagkamaluibon ang mas puwersado kay sa buhing panig-ingnan niining hiyasa diha kang Judas samtang iyang gituman ang iyang maluibong laraw batok kang Jesus? (Mateo 26:14-16, 46-50; 27:3-10) Ang mga asoy nga sama niini makapatandog nga mas epektibo sa atong kasingkasing, nga makatabang kanato sa pagkakita ug pagsalikway sa mangil-ad nga mga taras.

13. Sa unsang paagi motabang kanato ang Bibliya nga masabtan ang tilinguhaong mga hiyas?

13 Ang Bibliya nagbatbat usab sa daghang matinumanong mga alagad sa Diyos. Mabasa nato ang bahin sa ilang pagkamahinalaron ug pagkamaunongon. Makita nato ang buhing mga panig-ingnan sa mga hiyas nga kinahanglang atong ugmaron aron masuod sa Diyos. Pananglitan, tagda ang pagtuo. Ang Bibliya nagbatbat kon unsay pagtuo ug nagsugilon kanato kon unsa ka kinahanglanon kini aron makapahimuot kita sa Diyos. (Hebreohanon 11:1, 6) Apan ang Bibliya may tin-aw usab nga mga panig-ingnan sa pagpasundayag ug pagtuo. Hunahunaa ang pagtuo nga gipakita ni Abraham sa dihang gisulayan niya ang paghalad kang Isaac. (Genesis, kapitulo 22; Hebreohanon 11:17-19) Tungod sa maong mga asoy, nabatonan sa pulong “pagtuo” ang dugang kahulogan ug mas daling masabtan. Pagkamaalamon nga si Jehova dili lamang moawhag nga atong ugmaron ang tilinguhaong mga hiyas kondili mohatag usab ug tinuod-kinabuhing mga panig-ingnan!

14, 15. Unsay gisugilon sa Bibliya kanato bahin sa usa ka babaye nga miadto sa templo, ug unsay atong makat-onan bahin kang Jehova gikan niining asoya?

14 Ang tinuod-kinabuhing mga asoy nga makita diha sa Bibliya sagad may ginatudlo kanato bahin sa kon unsang matang sa persona si Jehova. Tagda ang atong mabasa bahin sa usa ka babaye nga nakita ni Jesus sulod sa templo. Samtang naglingkod duol sa mga panudlanan sa salapi, si Jesus nagsud-ong sa mga tawo nga naghulog sa ilang mga amot. Daghang dato misulod, nga nanghatag “gikan sa ilang mga sobra.” Apan ang panan-aw ni Jesus napunting sa usa ka timawang babayeng balo. Ang iyang gasa maoy “duha ka gagmayng sensilyo, nga kubos kaayog bili.” * Kadto ang kataposang tipik  sa salapi nga iyang nabatonan. Si Jesus, kinsa hingpit nga nagpabanaag sa panghunahuna ni Jehova bahin sa mga butang, miingon: “Kining kabos nga babayeng balo naghulog ug labaw pa kay kanilang tanan nga naghulog ug salapi sa mga panudlanag bahandi.” Sumala nianang mga pulonga, ang iyang gihulog labaw pa kay sa tanang giipon nga salapi nga gihulog sa uban.Marcos 12:41-44; Lucas 21:1-4; Juan 8:28.

15 Dili ba makahuloganon nga sa tanang tawo nga nangadto sa templo niadtong adlawa, ang maong babayeng balo maoy gipili ug gihisgotan diha sa Bibliya? Pinaagi sa maong pananglitan, si Jehova nagtudlo kanato nga siya mapabilhon nga Diyos. Malipay siyang modawat sa atong tibuok-kalag nga mga gasa, bisan kon unsay bili niini kon itandi sa ikahatag sa uban. Si Jehova nakakita gayod sa labing maayong paagi sa pagtudlo kanato niining makapalipayng kamatuoran!

Kon Unsay Wala Ilakip sa Bibliya

16, 17. Sa unsang paagi ang kaalam ni Jehova makita bisan diha sa iyang gipili nga malaktawan sa iyang Pulong?

16 Sa dihang sulatan mo ang usa ka minahal, limitado lamang ang imong ikalakip sa sulat. Busa magmaalamon ka sa pagpili kon unsay isulat. Sa susama, gipili ni Jehova ang paghisgot sa pipila ka indibiduwal ug mga hitabo diha sa iyang Pulong. Apan sa maong mabatbatong mga asoy, ang Bibliya wala kanunay maghatag sa tanang detalye. (Juan 21:25) Pananglitan, sa dihang ang Bibliya naghisgot bahin sa paghukom sa Diyos, ang impormasyon nga gihatag tingali dili motubag sa matag pangutana nato. Ang kaalam ni Jehova makita bisan diha sa iyang gipili nga malaktawan sa iyang Pulong. Sa unsang paagi matuod kana?

17 Ang paagi sa pagkasulat sa Bibliya magasusi kon unsay anaa sa atong kasingkasing. Ang Hebreohanon 4:12 nag-ingon: “Ang pulong [o, mensahe] sa Diyos buhi ug gamhanan ug mahait pa kay sa espada nga duhay-sulab ug modulot bisan hangtod sa pagbahin sa kalag ug sa espiritu . . . ug makatugkad sa mga hunahuna ug mga tuyo sa kasingkasing.” Ang mensahe sa Bibliya makadulot nga lalom, nga magbutyag sa atong matuod nga hunahuna ug mga motibo. Kadtong magbasa niini nga may hinawayong kasingkasing kasagarang mapandol tungod sa mga asoy nga walay igong  impormasyon nga makapatagbaw kanila. Ang maong mga tawo tingali magduhaduha pa kon si Jehova tinuod bang mahigugmaon, maalamon, ug maangayon.

18, 19. (a) Nganong dili kita angayng mapikal kon ang usa ka asoy sa Bibliya mopatunghag mga pangutana nga dili dayon nato makaplagan ang mga tubag? (b) Unsay gikinahanglan aron masabtan ang Pulong sa Diyos, ug sa unsang paagi kini ebidensiya sa dakong kaalam ni Jehova?

18 Sa kasukwahi, sa dihang atong tun-an nga mainampingon ang Bibliya uban sa sinserong kasingkasing, makahibalo kita bahin kang Jehova sumala sa pagpadayag kaniya sa Bibliya sa katibuk-an. Busa, kita dili mapikal kon ang usa ka asoy mopatunghag pipila ka pangutana nga dili dayon nato makaplagan ang mga tubag. Ingong ilustrasyon: Sa dihang atong pasiboon ang dakong jigsaw puzzle, tingali sa sinugdan dili kita makakita sa usa ka linaing seksiyon o dili kita makakita kon unsaon pagpasibo sa usa ka seksiyon. Bisan pa niana, tingali naasembol na nato ang igong gidaghanon sa mga seksiyon aron masabtan kon unsay hitsura sa tibuok hulagway. Sa susama, sa dihang tun-an nato ang Bibliya, sa inanay atong mahibaloan kon unsang matanga sa Diyos si Jehova, ug mogawas ang usa ka tinong hulagway. Bisan pag sa sinugdan dili kita makasabot sa usa ka asoy o makakita kon sa unsang paagi mohaom kana sa personalidad sa Diyos, ang atong pagtuon sa Bibliya nakatudlo na kanato ug daghan bahin kang Jehova nga makapaarang nato sa pagkakita nga siya tino nga mahigugmaon, dili-mapihigon, ug maangayon nga Diyos.

19 Nan, aron masabtan ang Pulong sa Diyos kinahanglang atong basahon ug tun-an kini uban sa sinserong kasingkasing ug sa dili-madapigong kaisipan. Dili ba kini ebidensiya sa dakong kaalam ni Jehova? Ang utokang mga tawo makasulat ug mga basahon nga masabtan lamang sa “mga maalamon ug sa mga makinaadmanon.” Apan ang pagpasulat ug usa ka basahon nga masabtan lamang niadtong may matarong nga motibo sa kasingkasing—nagkinahanglan kanag kaalam sa Diyos!Mateo 11:25.

Usa ka Basahon sa “Praktikal nga Kaalam”

20. Nganong si Jehova lamang ang makapadayag kanato sa labing maayong paagi sa pagkinabuhi, ug unsay anaa sa Bibliya nga makatabang kanato?

20 Sa iyang Pulong, si Jehova nagpadayag kanato sa labing maayong  paagi sa pagkinabuhi. Ingong atong Maglalalang, siya mas nahibalo sa atong mga panginahanglan kay kanato. Ug ang pangunang mga panginahanglan sa tawo—lakip ang tinguha nga makakaplag ug gugma, nga magmalipayon, ug magmalamposon sa mga relasyon—mao ra gihapon. Ang Bibliya adunay bahandi sa “praktikal nga kaalam” nga makatabang kanato sa pagkinabuhig makahuloganong mga kinabuhi. (Proverbio 2:7) Ang matag seksiyon niini nga tabang sa pagtuon adunay usa ka kapitulo nga magpakita kon sa unsang paagi ikapadapat nato ang maalamong tambag sa Bibliya, apan atong hisgotan dinhi ang usa lang ka pananglitan.

21-23. Unsang maalamong tambag ang makatabang kanato sa paglikay nga maghambin sa kasuko ug kayugot?

21 Nakamatikod ka ba sukad nga ang mga tawong naglungotlungot ug naghambin ug kayugot sagad mosangpot nga nagpasakit sa ilang kaugalingon? Ang kayugot maoy mabug-at nga palas-anon sa kinabuhi. Sa dihang maghambin kita niini, ang atong kaisipan mahupngan niini, mahikawan kitag kalinaw, ug mapukgo ang atong kalipay. Gipadayag sa siyentipikanhong mga pagtuon nga ang paghambin ug kasuko makapadako sa atong risgo sa sakit sa kasingkasing ug sa daghang ubang molamay nga mga sakit. Dugay na sa wala pa kanang siyentipikanhong mga pagtuon, ang Bibliya maalamong miingon: “Likayi ang kasuko ug biyai ang kaaligutgot.” (Salmo 37:8) Apan sa unsang paagi mahimo nato kana?

22 Ang Pulong sa Diyos naghatag niining maalamong tambag: “Ang hait nga salabotan sa usa ka tawo magapahinay gayod sa iyang kasuko, ug katahom sa iyang bahin ang pagpalabay sa kalapasan.” (Proverbio 19:11) Ang hait nga salabotan mao ang katakos sa pagkakita sa ilalom, sa pagtan-aw saylo nianang dayag nga butang. Ang hait nga salabotan makapausbaw sa pagsabot, kay makatabang kini kanato sa pag-ila kon nganong ang laing tawo misulti o milihok sa tinong paagi. Ang pagpanlimbasog nga masabtan ang iyang tiunayng mga motibo, mga pagbati, ug mga kahimtang makatabang kanato sa pagwakli sa negatibong mga hunahuna ug mga pagbati labot kaniya.

23 Ang Bibliya naundan niining dugang nga tambag: “Magpadayon  sa pag-antos sa usag usa ug kinabubut-on nga magpasaylo sa usag usa.” (Colosas 3:13) Ang mga pulong “magpadayon sa pag-antos sa usag usa” nagpasabot nga magmapailobon sa uban, nga magmatinugoton sa mga kinaiya nga tingali makapapikal kanato. Ang maong hataas-nga-pailob makatabang kanato sa paglikay nga maghambin ug way-hinungdan nga mga pagdumot. Ang ‘pagpasaylo’ naghatag sa ideya nga wad-on ang kayugot. Ang atong maalamong Diyos nahibalo nga kinahanglang magpasaylo kita sa uban kon adunay lig-ong pasikaranan niana. Kini dili lamang alang sa ilang kaayohan kondili alang usab sa atong kaugalingong kalinaw sa hunahuna ug kasingkasing. (Lucas 17:3, 4) Pagkatalagsaong kaalam ang makaplagan diha sa Pulong sa Diyos!

24. Unsay mosangpot sa dihang ipahiuyon nato ang atong kinabuhi sa kaalam sa Diyos?

24 Kay gitukmod sa iyang way-kinutobang gugma, si Jehova buot nga makigkomunikar kanato. Gipili niya ang labing maayong paagi—usa ka “sulat” nga gisulat sa tawhanong mga magsusulat ubos sa paggiya sa balaang espiritu. Ingong resulta, ang kaugalingong kaalam ni Jehova makaplagan diha sa mga panid niini. Ang maong kaalam maoy “kasaligan kaayo.” (Salmo 93:5) Samtang ipahiuyon nato niini ang atong kinabuhi ug ipakig-ambit kini sa uban, kinaiyanhon nga kita masuod sa atong maalamon-sa-tanan nga Diyos. Sa sunod kapitulo, atong hisgotan ang laing talagsaong pananglitan sa layog-abot nga kaalam ni Jehova: ang iyang katakos sa pagtagna sa umaabot ug sa pagtuman sa iyang katuyoan.

^ par. 8 Pananglitan, si David, nga usa ka magbalantay sa karnero, migamit ug mga pananglitan nga kinuha sa kinabuhi sa mga magbalantay sa karnero. (Salmo 23) Si Mateo, kinsa usa ka maniningil ug buhis, subsob naghisgot sa mga numero ug mga kantidad sa salapi. (Mateo 17:27; 26:15; 27:3) Si Lucas, nga usa ka mananambal, migamit ug mga pulong nga nagpabanaag sa iyang pagkamananambal.Lucas 4:38; 14:2; 16:20.

^ par. 14 Matag usa sa maong mga sensilyo maoy usa ka lepton, ang kinagamyang Hudiyohanong sensilyo nga gigamit niadtong panahona. Ang duha ka lepton katumbas sa 1/64 sa suhol sa usa ka adlaw. Kining duha ka sensilyo dili pa gani igo aron ipalit ug usa ka buok nga goriyon, ang labing barato nga langgam nga gigamit nga pagkaon sa kabos.