Laktaw ngadto sa video

Laktaw ngadto sa secondary menu

Laktaw ngadto sa kaundan

Mga Saksi ni Jehova

Cebuano

Pakigsuod Kang Jehova

 KAPITULO 30

“Magpadayon sa Paglakaw Diha sa Gugma”

“Magpadayon sa Paglakaw Diha sa Gugma”

1-3. Unsay mosangpot sa dihang sundogon nato ang panig-ingnan ni Jehova sa pagpakitag gugma?

“ADUNAY labaw nga kalipay sa paghatag kay sa pagdawat.” (Buhat 20:35) Ang maong mga pulong ni Jesus nagpasiugda niining hinungdanong kamatuoran: Ang dili-mahakogong gugma sa iyang kaugalingon maoy magantihon. Bisan pag adunay dakong kalipay diha sa pagdawat ug gugma, adunay labawng kalipay diha sa paghatag o pagpakitag gugma sa uban.

2 Walay usa nga labawng nasayod niini kay sa atong langitnong Amahan. Sumala sa atong nasabtan diha sa naunang mga kapitulo niini nga seksiyon, si Jehova mao ang kinalabwang panig-ingnan sa gugma. Walay usa nga nagpakitag gugma diha sa dagkong mga paagi o latas sa mas taas nga panahon kay kaniya. Nan, katingalahan ba nga si Jehova gitawag nga “malipayong Diyos”?1 Timoteo 1:11.

3 Gusto sa atong mahigugmaong Diyos nga kita manlimbasog nga mahisama kaniya, ilabina kon bahin sa pagpakitag gugma. Ang Efeso 5:1, 2 nagsulti kanato: “Mahimong mga tigsundog sa Diyos, ingon nga hinigugmang mga anak, ug magpadayon sa paglakaw diha sa gugma.” Sa dihang sundogon nato ang panig-ingnan ni Jehova sa pagpakitag gugma, atong bation ang labaw nga kalipay gumikan sa paghatag. Mahimong mobati usab kitag katagbawan sa pagkahibalo nga si Jehova nahimuot kanato, kay ang iyang Pulong nag-awhag kanato sa “paghigugma sa usag usa.” (Roma 13:8) Apan aduna pay ubang mga hinungdan nga kita angayng “magpadayon sa paglakaw diha sa gugma.”

Kon Nganong Gikinahanglan ang Gugma

4, 5. Nganong hinungdanon nga kita magpakitag nagsakripisyo-sa-kaugalingon nga gugma sa mga isigkamagtutuo?

4 Nganong hinungdanon nga kita magpakitag gugma sa mga isigkamagtutuo? Sa yanong pagkasulti, ang gugma mao ang diwa sa matuod nga Kristiyanidad. Kon walay gugma kita walay makapahiusa nga bugkos uban sa mga isigka-Kristohanon, ug labawng bililhon,  kita walay kapuslanan sa panan-aw ni Jehova. Tagda kon sa unsang paagi ang Pulong sa Diyos nagpasiugda niining mga kamatuorana.

5 Sa kataposang gabii sa iyang kinabuhi sa yuta, giingnan ni Jesus ang iyang mga sumusunod: “Ako magahatag kaninyog bag-ong sugo, nga kamo maghigugmaay sa usag usa; ingon sa akong paghigugma kaninyo, nga kamo usab maghigugmaay sa usag usa. Pinaagi niini ang tanan makaila nga kamo akong mga tinun-an, kon kamo adunay gugma sa inyong taliwala.” (Juan 13:34, 35) “Ingon sa akong paghigugma kaninyo”—oo, kita gisugo sa pagpakita sa matang sa gugma nga gipasundayag ni Jesus. Sa Kapitulo 29, among gipahayag nga gihatag ni Jesus ang labing maayong panig-ingnan sa pagpakitag nagsakripisyo-sa-kaugalingon nga gugma, nga nag-una sa mga panginahanglan ug intereses sa uban kay sa iyang kaugalingon. Kinahanglan usab nga kita magpakitag dili-mahakogong gugma, ug kinahanglang himoon nato kana sa yano gayong paagi nga ang atong gugma madayag bisan sa mga tawong anaa sa gawas sa Kristohanong kongregasyon. Sa pagkatinuod, ang nagsakripisyo-sa-kaugalingon nga inigsoong gugma mao ang ilhanan nga magpaila sa tinuod nga mga sumusunod ni Kristo.

6, 7. (a) Sa unsang paagi nahibalo kita nga ang Pulong ni Jehova nagpasiugda pag-ayo sa kahinungdanon sa pagpakitag gugma? (b) Ang mga pulong ni Pablo nga natala sa 1 Corinto 13:4-8 nagpunting sa unsang bahin sa gugma?

6 Komosta kon kita walay gugma? “Kon ako . . . walay gugma,” matod ni apostol Pablo, “ako nahimong usa ka banha nga tulonggong tumbaga o usa ka nagapangkaay nga piyangpiyang.” (1 Corinto 13:1) Ang nagapangkaay nga piyangpiyang mopatunghag alingisngis nga kabanha. Komosta man ang banha nga tulonggong tumbaga? Ang ubang mga bersiyon nag-ingong “masaba nga agong” o “molanog nga agong.” Pagkahaom nga mga ilustrasyon! Ang usa ka tawo nga walay gugma nahisama sa usa ka tulonggon nga mopatunghag kusog, langgis nga kabanha nga dili magustohan inay makapadani. Sa unsang paagi ang maong tawo makapahimulos ug suod nga relasyon sa uban? Si Pablo miingon usab: “Kon nabatonan ko ang tanan nga pagtuo aron ilalin ang mga bukid, apan walay gugma, ako walay kapuslanan.” (1 Corinto 13:2) Hunahunaa ra, ang usa ka tawong walay gugma maoy “walay pulos nga tawong dili inila,” bisan pa sa mga buhat nga iya tingaling mahimo! (The Amplified Bible) Dili ba tin-aw nga ang Pulong ni Jehova nagpasiugda pag-ayo sa kahinungdanon sa pagpakitag gugma?

 7 Apan, sa unsang paagi ikapakita nato kining hiyasa diha sa atong paagi sa pagtagad sa uban? Sa pagtubag niana, susihon nato ang mga pulong ni Pablo nga makaplagan sa 1 Corinto 13:4-8. Ang pasiugda sa maong mga bersikuloha maoy dili diha sa gugma sa Diyos alang kanato ni sa atong gugma alang sa Diyos. Hinunoa, gipunting ni Pablo ang paagi nga angay kitang magpakitag gugma sa usag usa. Iyang gibatbat ang pipila ka butang nga maoy kahulogan sa gugma ug pipila ka butang nga dili maoy kahulogan sa gugma.

Kon Unsa ang Gugma

8. Sa unsang paagi ang hataas-nga-pailob makatabang kanato diha sa atong mga pagpakiglabot sa uban?

8 “Ang gugma hataas-ug-pailob.” Ang pagkaadunay hataas-nga-pailob nagpasabot sa mapailobong pag-antos sa uban. (Colosas 3:13) Dili ba gikinahanglan nato ang maong pailob? Tungod kay kita maoy dili-hingpit nga mga linalang nga nagaalagad diha sa suod nga panag-uban, realistiko lamang ang pagdahom nga matag karon ug  unya, ang atong Kristohanong mga igsoon makapasilo kanato ug tingali kita makapasilo usab kanila. Apan ang pailob ug pag-antos makatabang kanato sa pagsagubang sa gagmayng mga pangos ug mga garas nga atong maagoman sa atong mga pagpakiglabot sa uban—nga dili matugaw ang kalinaw sa kongregasyon.

9. Sa unsang mga paagi ikapakita nato ang kalulot sa uban?

9 “Ang gugma . . . maluloton.” Ang kalulot gipakita diha sa matinabangong mga binuhatan ug sa mahunahunaong mga pulong. Ang gugma motukmod kanato nga mangitag mga paagi sa pagpakitag kalulot, ilabina sa mga nanginahanglan gayod. Pananglitan, ang usa ka tigulang nga isigkamagtutuo tingali mamingawon ug nagkinahanglag makapadasig nga pagduaw. Ang nag-inusarang inahan o usa ka igsoong babaye nga nagpuyo sa nabahin-sa-relihiyon nga panimalay basin nagkinahanglag tabang. Ang usa nga masakiton o nagsagubang ug kalisdanan tingali kinahanglang makabatig malulotong mga pulong gikan sa usa ka maunongong higala. (Proverbio 12:25; 17:17) Kon himoon nato ang unang tikang sa pagpakitag kalulot sa maong mga paagi, atong ikapasundayag ang pagkatiunay sa atong gugma.2 Corinto 8:8.

10. Sa unsang paagi ang gugma motabang kanato sa pagtuboy ug pagsulti sa kamatuoran, bisan pag kini dili sayon nga buhaton?

10 “Ang gugma . . . magmaya uban sa kamatuoran.” Ang laing bersiyon nag-ingon: “Ang gugma . . . malipayong modapig sa kamatuoran.” Ang gugma motukmod kanato sa pagtuboy sa kamatuoran ug ‘mosulti nga matinud-anon sa usag usa.’ (Zacarias 8:16) Pananglitan, kon ang usa ka minahal nalangkit sa bug-at nga sala, ang gugma kang Jehova—ug sa nakasala—motabang kanato sa pagsunod sa mga sukdanan sa Diyos inay sa pagsulay sa pagtago, pagpangulipas, o pagbakak bahin sa buhat nga daotan. Tinuod, ang mga kamatuoran mahimong lisod nga madawat. Apan kay naghunahuna gayod sa kaayohan sa atong minahal, buot natong siya modawat ug mosanong sa pagpahayag sa mahigugmaong disiplina gikan sa Diyos. (Proverbio 3:11, 12) Ingong mahigugmaong mga Kristohanon, buot usab natong “magmatinud-anon sa tanang butang.”Hebreohanon 13:18.

11. Tungod kay ang gugma “moantos sa tanang butang,” unsay angay natong panlimbasogan nga buhaton kon bahin sa mga kahuyangan sa mga isigkamagtutuo?

11 “Ang gugma . . . moantos sa tanang butang.” Ang maong ekspresyon  sa literal nagkahulogan nga “ang tanang butang gitabonan niini.” (Kingdom Interlinear) Ang 1 Pedro 4:8 nag-ingon: “Ang gugma magatabon sa daghang sala.” Oo, ang usa ka Kristohanon nga gimandoan sa gugma dili ikag nga mobutyag sa tanang pagkadili-hingpit ug mga kahuyangan sa iyang Kristohanong mga igsoon. Sa daghang kaso, ang mga sayop sa mga isigkamagtutuo maoy ginagmay ra ug mabukotan sa gugma.Proverbio 10:12; 17:9.

Ang gugma motukmod kanato sa pagpahayag ug pagsalig diha sa atong mga igsoon

12. Giunsa pagpakita ni apostol Pablo nga siya nagtuo sa labing maayong kahimtang kon bahin kang Filemon, ug unsay atong makat-onan gikan sa panig-ingnan ni Pablo?

12 “Ang gugma . . . motuo sa tanang butang.” Ang hubad ni Moffatt nag-ingon nga ang gugma “ikag kaayo nga motuo sa labing maayong kahimtang.” Kita dili sobra ka matahapon sa mga isigkamagtutuo, nga magduhaduha sa ilang matag motibo. Ang gugma motabang kanato nga “motuo sa labing maayong kahimtang” mahitungod sa atong mga igsoon ug mosalig kanila. * Matikdi ang usa ka pananglitan diha sa sulat ni Pablo kang Filemon. Si Pablo nagsulat sa pagdasig kang Filemon nga malulotong dawaton pag-usab ang mibalik nga ulipong milayas nga si Onesimo, kinsa nahimo nang Kristohanon. Inay sulayan nga pugson si Filemon, si Pablo mihangyo nga gipasukad sa gugma. Iyang gipahayag ang pagsalig nga buhaton ni Filemon ang hustong butang, nga nag-ingon: “Masaligon sa imong pagkamasinugtanon, ako nagsulat kanimo, kay nahibalong buhaton gani nimo ang labaw pa kay sa mga butang nga akong giingon.” (Phm Bersikulo 21) Sa dihang ang gugma motukmod kanato sa pagpahayag sa maong pagsalig diha sa atong mga igsoon, ikapatungha nato ang ilang labing maayong mga hiyas.

13. Sa unsang paagi ikapakita nato nga atong gilaoman ang labing maayong kahimtang alang sa atong mga igsoon?

13 “Ang gugma . . . molaom sa tanang butang.” Bisan pag ang gugma masaligon, kini usab malaomon. Kay gitukmod sa gugma, atong gilaoman ang labing maayong kahimtang alang sa atong mga igsoon. Pananglitan, kon ang usa ka igsoon “makahimog sayop nga lakang sa dili pa niya himatngonan kini,” atong laoman nga siya mosanong sa mahigugmaong mga paningkamot sa pagtul-id kaniya. (Galacia 6:1) Gipadayag usab nato ang paglaom nga maulian kadtong  huyang ug pagtuo. Mapailobon kita kanila, nga buhaton ang atong maarangan sa pagtabang kanila nga magmalig-on sa pagtuo. (Roma 15:1; 1 Tesalonica 5:14) Bisan pag ang usa ka minahal mahisalaag, dili kita mawad-ag paglaom nga may adlaw rang siya makaamgo ug mobalik kang Jehova, sama sa anak nga mausikon sa sambingay ni Jesus.Lucas 15:17, 18.

14. Sa unsang mga paagi nga ang atong paglahutay tingali masulayan sulod sa kongregasyon, ug sa unsang paagi ang gugma motabang kanato sa pagsanong?

14 “Ang gugma . . . molahutay sa tanang butang.” Ang paglahutay makapaarang nato sa pagbarog nga lig-on sa dihang moatubang sa mga kahiubos o mga kalisdanan. Ang mga pagsulay bahin sa paglahutay dili lang magagikan sa gawas sa kongregasyon. Usahay, kita tingali sulayan gikan sa sulod. Tungod sa pagkadili-hingpit, ang atong mga igsoon tingali makapahiubos usahay kanato. Ang wala-hunahunaa nga komento tingali makapasilo kanato. (Proverbio 12:18) Ang usa ka suliran sa kongregasyon tingali wala atimana sumala sa atong gihunahunang angay nga pag-atiman. Ang panggawi sa usa ka tinahod nga igsoong lalaki tingali makapapikal, nga mahibulong kita, ‘Angay bang buhaton kana sa usa ka Kristohanon?’ Kon mag-atubang nianang mga kahimtanga, magpalayo ba kita sa kongregasyon ug mohunong sa pag-alagad kang Jehova? Dili kon kita adunay gugma! Oo, ang gugma mosanta nga kita mahimong nabutaan kaayo sa mga kahuyangan sa usa ka igsoon nga kita dili na makakitag maayong hiyas diha kaniya o sa kongregasyon sa katibuk-an. Ang gugma makapaarang nato sa pagpabiling matinumanon sa Diyos ug mapaluyohon sa kongregasyon walay sapayan kon unsay isulti o buhaton tingali sa laing dili-hingpit nga tawo.Salmo 119:165.

Kon Unsay Dili Kahulogan sa Gugma

15. Unsa ang dili-angayang pangabugho, ug sa unsang paagi ang gugma motabang kanato sa paglikay niining makadaot nga emosyon?

15 “Ang gugma dili abughoan.” Ang dili-angayang pangabugho makapahinabo nga kita tingali masina sa napanag-iya sa uban—ilang mga kabtangan, mga panalangin, o mga katakos. Ang maong pangabugho maoy mahakogon, makadaot nga emosyon nga, kon dili kontrolahon, makatugaw sa kalinaw sa kongregasyon. Unsay motabang kanato sa pagsukol sa “kiling sa pagkamasinahon”? (Santiago 4:5) Ang tubag maoy gugma. Kining bililhong hiyas makapaarang kanato sa pagmaya uban niadtong daw adunay pipila ka bentaha  sa kinabuhi nga wala nato mismo maangkon. (Roma 12:15) Ang gugma motabang kanato sa dili pag-isip ingong personal nga insulto sa dihang adunay tawo nga dayegon tungod sa linaing katakos o talagsaong kahimoan.

16. Kon tinuod natong gihigugma ang atong mga igsoon, nganong likayan nato ang pagpanghambog bahin sa atong ginabuhat diha sa pag-alagad kang Jehova?

16 “Ang gugma . . . dili manghambog, dili magpaburot.” Ang gugma mopugong kanato sa pagpasiatab sa atong talagsaong mga katakos o mga nahimo. Kon tinuod natong gihigugma ang atong mga igsoon, manghambog ba kita kanunay bahin sa atong kalamposan diha sa ministeryo o sa atong mga pribilehiyo diha sa kongregasyon? Ang maong pagpanghambog makapaluya sa uban, nga makapabati kanila nga sila maoy ubos kon itandi. Ang gugma dili motugot nga kita manghambog bahin sa gitugot sa Diyos nga atong mahimo diha sa pag-alagad kaniya. (1 Corinto 3:5-9) Labot pa, ang gugma “dili magpaburot,” o sumala sa giingon sa The New Testament in Modern English, kini dili “magmahal sa pinaburot nga mga ideya bahin sa kaugalingong pagkabililhon.” Ang gugma mopugong kanato sa pagbaton ug hataas nga panglantaw sa atong kaugalingon.Roma 12:3.

17. Ang gugma motukmod kanato sa pagpakita sa unsang konsiderasyon alang sa uban, ug busa unsang matang sa panggawi ang atong malikayan?

17 “Ang gugma . . . dili bastos.” Ang usa ka tawong bastos molihok sa dili-angay o mangil-ad nga paagi. Ang maong linihokan dili mahigugmaon, kay nagpakita kana sa labing grabeng pagkadili-matinagdanon sa mga pagbati ug kaayohan sa uban. Sa kasukwahi, adunay pagkamapuangoron sa gugma nga motukmod kanato sa pagpakitag konsiderasyon sa uban. Ang gugma mopausbaw sa maayong pamatasan, diyosnong panggawi, ug pagtahod alang sa atong mga isigkamagtutuo. Sa ingon, ang gugma dili motugot nga kita malangkit sa “makauulaw nga panggawi”—sa tinuoray, sa bisan unsang panggawi nga makapakurat o makapasilo sa atong Kristohanong mga igsoon.Efeso 5:3, 4.

18. Nganong ang mahigugmaong tawo dili mopugos nga ang tanang butang pagabuhaton sumala sa iyang paagi?

18 “Ang gugma . . . dili mangita sa kaugalingong kaayohan niini.” Ang Revised Standard Version nag-ingon dinhi: “Ang gugma dili mopugos sa kaugalingong paagi niini.” Ang mahigugmaong tawo dili mopugos nga ang tanang butang pagabuhaton sumala sa iyang paagi, nga samag ang iyang mga hunahuna kanunayng husto. Dili niya  kontrolahon ang uban, nga gamiton ang iyang mga katakos sa pagdani aron maluya kadtong adunay lahi nga panglantaw. Ang ingon nga pagkagahian magpadayag sa usa ka sukod sa pagkamagarbohon, ug ang Bibliya nag-ingon: “Ang garbo nagauna sa pagkahagsa.” (Proverbio 16:18) Kon tinuod natong gihigugma ang atong mga igsoon, tahoron nato ang ilang mga panglantaw, ug kon mahimo, ipakita nato ang kaandam sa pagpahiuyon. Ang mapahiuyonong espiritu nahiuyon sa mga pulong ni Pablo: “Magpadayon pagpangita ang matag usa, dili sa iyang kaugalingong kaayohan, kondili nianang sa laing tawo.”1 Corinto 10:24.

19. Sa unsang paagi ang gugma motabang kanato sa pagsanong sa dihang ang uban makapasilo kanato?

19 “Ang gugma . . . dili mapasuko . . . , dili maghupot ug talaan sa kadaot.” Ang gugma dili daling masuko sa isulti o buhaton sa uban. Tinuod, kinaiyanhon lamang nga mapikal sa dihang ang uban makapasilo kanato. Apan bisan pag kita masuko sa makataronganong paagi, ang gugma dili motugot nga kita magpabiling nasuko. (Efeso 4:26, 27) Dili kita maghupot ug talaan sa makapasakit nga mga pulong o mga binuhatan, nga samag nagsulat niana sa usa ka libro sa kuwenta aron dili kana mahikalimtan. Hinunoa, ang gugma motukmod kanato sa pagsundog sa atong mahigugmaong Diyos. Sumala sa atong nasabtan sa Kapitulo 26, si Jehova magpasaylo sa dihang adunay lig-ong katarongan sa pagbuhat niana. Sa dihang siya magpasaylo kanato, siya malimot, nga mao, dili niya isipon ang maong mga sala batok kanato sa umaabot nga panahon. Dili ba kita mapasalamaton nga si Jehova wala maghupot ug talaan sa kadaot?

20. Unsay angay natong sanong kon ang usa ka isigkamagtutuo malit-agan sa buhat nga daotan ug mahitumpawak sa daotang kahimtang ingong resulta?

20 “Ang gugma . . . dili magmaya sa pagkadili-matarong.” Ang The New English Bible mabasa dinhi: “Ang gugma . . . dili magkalipay nga matamayon sa mga sala sa ubang mga tawo.” Ang hubad ni Moffatt nag-ingon: “Ang gugma dili gayod malipay sa dihang ang uban masayop.” Ang gugma dili mahimuot sa pagkadili-matarong, busa kita dili magpakabuta sa bisan unsang matang sa imoralidad. Unsay atong sanong sa dihang ang isigkamagtutuo malit-agan sa sala ug mahitumpawak sa daotang kahimtang ingong resulta? Ang gugma dili motugot nga kita magmaya, nga samag moingon ‘Maayo ra! Mirisi niya!’ (Proverbio 17:5) Hinunoa, kita magmaya sa dihang ang  usa ka igsoon nga nakasala mohimog positibong mga tikang aron makabangon gikan sa iyang espirituwal nga pagkapukan.

“Labaw pa Gayod nga Paagi”

21-23. (a) Unsay gipasabot ni Pablo sa miingon siya nga “ang gugma dili gayod mapakyas”? (b) Unsay pagahisgotan sa kataposang kapitulo?

21 “Ang gugma dili gayod mapakyas.” Unsay gipasabot ni Pablo nianang mga pulonga? Sumala sa masabtan sa konteksto, siya naghisgot sa mga gasa sa espiritu nga naglungtad taliwala sa unang mga Kristohanon. Kadtong mga gasaha nagsilbing mga ilhanan nga giuyonan sa Diyos ang bag-ong naporma nga kongregasyon. Apan dili ang tanang Kristohanon makapang-ayo, makapanagna, o makasultig lainlaing mga pinulongan. Bisan pa niana, dili kadto hinungdanon; ang milagrosong mga gasa sa kadugayan nahanaw ra. Apan may laing butang nga magpabilin, butang nga maugmad sa matag Kristohanon. Kadto mas talagsaon, mas malungtaron, kay sa bisan  unsang milagrosong gasa. Ngani, gitawag kadto ni Pablo nga “labaw pa gayod nga paagi.” (1 Corinto 12:31) Unsa ba ang maong “labaw pa gayod nga paagi”? Kadto mao ang paagi sa gugma.

Ang katawhan ni Jehova mailhan pinaagi sa ilang gugma sa usag usa

22 Sa pagkatinuod, ang Kristohanong gugma nga gibatbat ni Pablo “dili gayod mapakyas,” nga mao, dili gayod kini mahanaw. Hangtod niining adlawa, ang nagsakripisyo-sa-kaugalingon nga inigsoong gugma magpaila sa matuod nga mga sumusunod ni Jesus. Dili ba makita nato ang ebidensiya sa maong gugma diha sa mga kongregasyon sa mga magsisimba ni Jehova sa tibuok yuta? Ang maong gugma molungtad sa walay kataposan, kay si Jehova nagsaad ug kinabuhing walay kataposan ngadto sa iyang matinumanong mga alagad. (Salmo 37:9-11, 29) Hinaot magpadayon kita sa pagbuhat sa atong maarangan nga “magpadayon sa paglakaw diha sa gugma.” Sa paghimo niana, kita makasinati sa labaw nga kalipay gumikan sa paghatag. Labaw pa niana, kita makapadayon sa pagkinabuhi—oo, magpadayon sa paghigugma—hangtod sa kahangtoran, nga nagasundog sa atong mahigugmaong Diyos, si Jehova.

23 Niining kapituloha nga nagtapos sa seksiyon bahin sa gugma, atong nahisgotan kon sa unsang paagi makapakita kitag gugma sa usag usa. Apan tungod sa daghang paagi nga makabaton kitag kaayohan gikan sa gugma ni Jehova—ingon man gikan sa iyang gahom, hustisya, ug kaalam—kita angayng mangutana, ‘Sa unsang paagi ikapakita ko kang Jehova nga ako tinuod gayod nga nahigugma kaniya?’ Kanang pangutanaha pagahisgotan sa among kataposang kapitulo.

^ par. 12 Hinuon, ang Kristohanong gugma dili daling motuo. Ang Bibliya nagtambag kanato: “Ipunting ang inyong mata kanila nga nagapahinabog pagkabahinbahin ug mga higayon sa pagkapandol . . . , ug likayan sila.”Roma 16:17.