Ndaka u ya ka menu ya wumbidi

Ndaka u ya ka dijanela da mndani

Tifakazi ta Jehovha

Txitxopi

Muwoneleli—Wa txigondo  |  Setembro wa 2017

Ina u na sikota kutiñola?

Ina u na sikota kutiñola?

“Mihando ya Moya ngu yiya, . . . [Kutiñola, Tradução do Novo Mundo.]”—VAGALATIYA 5:22, 23.

TINDANDO: 83, 52

1, 2. a) Kuhumelela txani ngu kwa mbi tiñola? b) Ngu ku txani ti txi lava hi gonda ngu kutiñola?

KUTIÑOLA i fanelo yi Jehovha a nga hi vhunako ku yi sakulela. (Vagalatiya 5:22, 23) Jehovha wa tiñola ngu kuhetiseka. Hambiketo, atu kha hi na kusikota nguko kha ha hetiseka. Mhaka ngu yiya, sikarato asi vathu va ku naso nyamsi wa ditshiku, i mhaka yo mbi tiñola. Eto ti nga maha ti to m’thu e swelisela kuthuma timhaka ta lisima ngutu mwendo ti maha e repwela txikolwane mwendo kwa mbi hola mthumoni. Kwa mbi tiñola ti nga tshumela ti maha ti to m’thu e ruketela, e sela ngutu, e dhunda mazunga, e daya wukati, e tivangela txikweneti, kubetwa jele, kufunyeka mbilu, wugelelgele ni kumana sirumbu so mbi si emela.—Masalmu 34:11-14.

2 Vathu va va si tiñoliko va tivangela sikarato ve tshumela ve vangela vamwane. Nga ha hi ti wonako ngu kona, vathu kha va tiñoli. Atiya kha ti hi xamalisi nguko Bhiblia yi womba ti to ka ‘masiku a magwito’ vathu va nambi tiñola.—2 Timoti 3:1-3.

3. Ngu ku txani ti txi lava hi tiñola?

 3 Ngu ku txani ti txi lava hi tiñola? Ku ni sivangelo simbidi sa lisima. Txo khata, vathu va va sikotako kutiñola, kha va na sikarato so tala. Va ni wuxaka wa wunene ni vamwane, va vayilela kuhenya, kuvilela ni dikhodho. Txa wumbidi, ti to hi simama hi va vangana va Jehovha ti lava hi lamba ka siduko ni matipfelo o biha. Kambe Adhamu a tandekeli kutiñola. (Genesisi 3:6) Vathu vo tala nyamsi va manana ni sikarato so thisa ngutu.

4. Ava va lwisanako ni minavelo yo biha va nga tsaniswa ngu txani?

4 Jehovha wa tiziva ti to athu kha ha hetiseka ni ku ta hi karatela kutiñola. Kambe ene a lava ku hi vhuna hi xula minavelo yo biha. (1 Vafumeli 8:46-50) Aku i ku mngana wa lirando, ngu wunene a kuzeta ava mbimo yimwane ti va nemelelako kukongomisa matipfelo ni minavelo yawe. Ka msungo wuwa hi na gonda ngu txikombiso txa Jehovha txa kutiñola. Hi na tshumela hi wona sikombiso simwane sa mu ka Bhiblia, sa sinene ni so biha, ni tinzila timwane ati ti nga hi vhunako.

JEHOVHA A HI VEKETE TXIKOMBISO

5, 6. Ngu txihi txikombiso txa kutiñola atxi Jehovha a nga hi vekela?

5 Kutiñola ka Jehovha ku hetisekile nguko nene a hetisekile ngu totshe tinzila. (Dheuteronome 32:4) Kambe athu kha ha hetiseka. Se ti lava hi xolisisa txikombiso txakwe txa kutiñola ti to ti hi hehukela ku mu etetela. Toneto ti na hi vhuna kuziva ma angulelo ngako hi txi manana ni to hi henyisa. Ngu sihi sikombiso sa kutiñola ka Jehovha?

Kutiñola ka Jehovha ku hetisekile nguko nene a hetisekile ngu totshe tinzila

6 Alakanya ati Jehovha a nga maha mbimo yi a nga tshuralelwa ngu Sathane ka jaradhi ya Edheni. Sathane a henyisile sotshe sivangwa sa Jehovha so thembeka sa nzumani. Ti nga maha nawe u txi henya u txi alakanya ngu kuxaniseka kotshe aku Sathane a nga ku vanga. Kambe Jehovha ka tutumisa khukhu ni m’nyu manzani. A xamute ngu nzila ya yinene. Ka mhaka yiya ya Sathane, Jehovha a kombisile kuswela kuhenya ni mapimo a manene. (Eksodha 34:6; Jobe 2:2-6) Ngu ku txani? Jehovha a lekile mbimo yi pinda nguko ene kha lavi ti to ni wamweyo e loviswa kambe a “lava ti to votshe ve hunduluka”.—2 Pedro 3:9.

7. Hi nga gonda txani ka txikombiso txa Jehovha?

7 Txikombiso txa Jehovha txi hi gondisa ti to kha ha fanela kujahisela timhaka hi txi vhukwa. Se ngako u txi lava kumaha txisungo, txa lisima, ti ninge mbimo yo alakanya kwati. Kombela Jehovha e kuvhuna kumaha ati i ku ta tinene. (Masalmu 141:3) Ngako hi di henyile, ta hehuka kuphazama. Ngu toneto vamwane va gwita ve tisola ngu ti va nga womba ni ti  va nga timaha va sa khata ngu kupimisa!—Mavingwa 14:29; 15:28; 19:2.

SIKOMBISO SA SINENE NI SO BIHA

8. a) Hi nga si mana hani sikombiso sa sinene sa kutiñola? b) Nji txani txi nga vhuna Josefa ti to a si tumeli kukanganyiswa ngu msikati wa Putifari? (Wona mfota wu wu ku makhatoni.)

8 Ngu sihi sikombiso sa mu ka Bhiblia asi si kombisako lisima la kutiñola? Ti nga maha se u txi alakanya ngu Josefa mwanana wa Jakobe. Ene a lambile txiduko mbimo yi a nga ti thuma mtini ka Putifari wu i nga ti nduna ya vawoneleti va mkoma Faro. Msikati wa Putifari a navete Josefa nguku a nga ti “ni txiemo txo khaleka . . . ni khohe yo tshura”, se a zamamile ku mu kanganyisa makhambi o tala. Nji txani txi nga vhuna Josefa ti to e lamba? Ti woneka nga Josefa a alakanyisisile i di ngadi mbimo ngu ti ti ndino humelela ngako a txo ti ningela ka wule wa msikati. Se mbimo yi wule wamsikati a nga mu ñola ngu dibhaji, a to mu tutuma. A ti khene: “Ni nga sikotisa ku txani kumaha to biha ta hombe to ngeto ni kugohela Txizimu kani?”—Genesisi 39:6, 9; Lera Mavingwa 1:10.

Kombela Jehovha ti to e kuninga wuzivi ni kutiñola ti to u xula txiduko

9. U nga tilulamiselisa ku txani ti to u xula siduko?

9 Hi gonda txani ka txikombiso txa Josefa? Hi gonda ti to, ngako hi txi dukwa kasiku hi funya milayo ya Txizimu, ti lava hi lamba. Vamwane na va si se va Tifakazi ta Jehovha va ti ni txikarato txa makolo, kusela ngutu, kudhaha fola, mbangi ni simwane, kugeleza mwendo simwane sikarato. Se hambi se va di bhabhatisilwe, ti nga maha ku va ni mbimo yi va dukwako ngu sikarato soneso. Ngako ti txi kuhumelela, ema u alakanya ngu ti wuxaka wako ni Jehovha wu no moxekisa tona ngako u txi tumelela txiduko txonetxo. U nga vhunwa ngu txani? Duketa kuwona siemo asi singa kudukako, se u sunga ti to u na si vayilelisa ku txani. (Masalmu 26:4, 5; Mavingwa 22:3) Ngako u txi dukwa ngu nzila yoneyo, kombela Jehovha ti to e kuninga wuzivi ni kutiñola ti to u xula txiduko txonetxo.

10, 11. a) Ngu tihi ati ti humelelako vaphya txikolwane? b) Nji txani txi nga vhunako vaphya va i ku Makristu kulamba txiduko txo funya milayo ya Txizimu?

10 Vaphya vo tala va humelelwa ngu to fana ni ti ti nga humelela Josefa. Mmwane wawe i Kim. Mbimo yo tala vagondi kulowe va ti tolovela kutibhuma ngu kurandana ni vathu ngu magwito ka divhiki. Kasi Kim a txo malala. Ene a khene kumaneka u di hambanile ni vamwane, ti mu mahile e va “ni txiwunda” ngutu-ngutu aku vagondi kulowe va nga ti mu poyila va txi a vhilekile ako a singako ni txigango. Kambe i ti makuhu, ene a ti txharihile. Ene a ti tiziva ti to txiduko txo randana ni vathu, nja hombe hi di vaphya. (2 Timoti 2:22) Vagondi vamwane va ti ko so mu wotisa ti to ngu ditshuri, kha se otela ni dijaha kani. Toneto ti mu ningile mbimo  yo va txamusela ti to ngu ku txani, asi randani ni vathu. Ha tiguleta ngu vaphya ava va lambako txiduko txo tiñola ngu nzila yo biha ka ta mataho, Jehovha nene wa tiguleta ngu vona!

11 Bhiblia yi tshumela yi hi ninga sikombiso sa vathu va va nga mbi sikota kulamba siduko sa kutiñola ko biha ngu ta mataho. Yi tshumela yi hi komba wuyelo yo biha yo mbi tiñola. Ngako u txi humelelwa ngu to fana ni ti ti nga humelela Kim, alakanya ngu wuphukuphuku wa dijaha di di nga wombwa ka Mavingwa ndima 7. Tshumela u alakanya ngu mhaka yo biha yi Aminoni a nga yi maha. (2 Samueli 13:1, 2, 10-15, 28-32) Vaveleki va nga vhuna vanana vawe ti to ve kulisa kutiñola ni wuzivi ngu kuwombawomba navo ngu sikombiso soneso ngu mbimo ya wukhozeli wa mwaya.

12. a) Jesefa a tiñote ngu nzila yihi masoni ka vakomwakwe? b) Nga siemo sihi ti lavako hi tiñola?

12 Josefa a tshumete e hi vekela txikombiso txa txinene txa kutiñola mbimo yi vakoma vakwe va nga ya Egipta ve ya xava sakudya. Kasiku e tumbula ati va nga ti ti pimisa, Josefa kha kuluveta e va gela to ngene mani. Mbimo yi a nga tipfa ti to kha ngadi e ti kota kutiñola, a to khukha e ya kule navo e ya dila. (Genesisi 43:30, 31; 45:1) Se nathu hi nga tekelela txikombiso txa Josefa txa kutiñola ngako mwanathu wo kari a txi womba mwedo kumaha to kari ti ti hi pfisako kupanda. (Mavingo 16:32; 17:27) Se ngako u di ni dixaka di di nga thaviswa dibanzani, kutiñola ku nga kuvhuna ku u ti hambanisa nado. Toneto kha ti na ku kukaratela ngutu-ngutu loko u txi khumbula ti to u etetela Jehovha ni ku u londeta milayo yakwe.

Ni wamweyo a fanelako kutigela ti to a na mbi thuka e bela ka txiduko

13. Ngu tihi tigondo ati hi nga ti gondako ka wutomi wa Mkoma Dhavhidha?

13 Hi nga tshumela hi vhuneka ka txikombiso txa Mkoma Dhavhidha. Mbimo Sawule ni Simeyi va nga mu vhuka, ene kha lwisana navo. (1 Samueli 26:9-11; 2 Samueli 16:5-10) Kambe ditshiku dimwane, a tandekile kutiñola. Hi ti zivisa ku txani? Hi ti ziva ngu txiwonho atxi a nga txi maha ni Bhetixebha, ni ti a nga ti la kumaha mbimo a nga tonwa sakudya ngu Nabhale. (1 Samueli 25:10-13; 2 Samueli 11:2-4) Ndite tigondo ati hi ti manako ka Dhavhidha. Yo khata, vawoneleli hagari ka vathu va Txizimu ti lava ve tiñola ti to va si thumisi wulawuli wawe ngu nzila yo biha. Txa wumbidi, ni wamweyo a fanelako kutigela ti to a na mbi thuka e bela ka txiduko.—1 Vakorinto 10:12.

TILULAMISELI I DI NGADI MBIMO

14. Ngu tihi ati mwanathu mmwane a nga manana nato? Ngu ku txani ati hi angulisako tona i di ta lisima ka txiemo txi txi fanako?

14 U nga maha txani ti to u kulisa kutiñola? Wona timhaka tiya ti nga humelela Luigi. Ditshiku dimwane, dijaha dimwane  di txhayisile mmovha wakwe. Hambi ku dijaha dile i ku dona di nga txhayisa mmovha wa Luigi, dihumile di khata kubhongela Luigi. Luigi a to maha mkombelo ka Jehovha kusiku e simama e tiñola, e tshumela e duketa kumalata ni dijaha dile. Kambe kha di kota, a txo nga o di engetela. Se Luigi a to bhaletela matina a mamole ni mmovha wakwe mbimo yi ene a ku ngadi a txi vanga diguwa. Ku di pindile divhiki, Luigi a mahile diendo do wuyela ka mmweyo wamsikati. Se mwamna wa kona i ti dijaha dile di nga maha phango txitaratoni! Dijaha dile di kayakayile di si zivi ti to di na maha txani. Di wombile ti to di na wombawomba ni va va nga ti lungisa mmovha kasiku ve maha txikuluveta. A tsakete gondo ya Bhiblia. Ngu toneto, Luigi a li woni lisima lo va a di tiñote mbimo yi ku nga maheka phango, ni ti ti ndino va ti di mahekile i di ti to kha tiñola.—Lera 2 Vakorinto 6:3, 4.

Nzila yi hi angulako ngu yona yi nga gwesa mthumo wathu wa thembwe (Wona ndimana 14)

15, 16. Gondo ya Bhiblia yi nga kuvhinisa ku txani ti to u kulisa kutiñola?

15 Mkristu a nga vhunwa ngu txani ti to e kulisa kutiñola? A nga vhunwa ngu gondo  yo tshima ya Bhiblia.Khumbula ati Txizimu txi nga gela Joxuwa: “Dibhuku diya da Mlayo di nga thuke di txi va kule ni txisofu txako; zumba u txi di alakanya wusiku ni mtshikari, u txi xayisa totshe ti ti nga bhalwa ka dona, kasi u na humelela ka totshe tinzila tako, se u na tsimbila kha kwati.” (Joxuwa 1:8) Kambe gondo ya Bhiblia yi nga kuvhunisa ku txani kukulisa mwendo kusakulela kutiñola?

Gondo ya Bhiblia yi nga kuvhuna kukulisa kutiñola

16 Se hi gondile ti to Bhiblia yi ni sikombiso asi si hi kombako nzila yi hi nga wuyelwako ngu yona hi txi tiñola ni sikarato asi hi nga vako naso ngako hi si tiñoli. Jehovha a si vekile mu ka Bhiblia ngu txivangelo. (Varoma 15:4) Ndinene kugonda, ni kualakanyisisa kwati ngu sona. Duketa kuwona ti to awe ni mwaya wako mi nga si thumisisa ku txani. Kombela Jehovha ti to e kuvhuna kuthumisa sialakanyiso sa mu ka Dipswi dakwe. Ngako u txi wona ti to ku ni ha u tandekako kutiñola, u nga vhaleteli. Maha mkombelo ni kuwona ti to u nga tshukwatisa ngu nzila yihi. (Jakobe 1:5) Maha wuxolisisi ka mabhuku athu ti to u mana sialakanyiso asi singa kuvhunako.

17. Vaveleki va nga vhunisa ku txani vanana vawe ti to ve kulisa kutiñola?

17 U nga va vhunisa ku txani vanana vako ti to ve kulisa kutiñola? Vaveleki va tiziva ti to vanana vawe kha va velekwa ni fanelo yiya. Se ti lava ve gondisa vanana vawe tifanelo ta tinene ngu txikombiso txawe. (Vaefesu 6:4) Ngako u txi wona ti to vanana vako va tandeka kutiñola ti wotise ti to ina awe wa sikota kani. U nga va vekela txikombiso txa txinene txo maneka mbimo yotshe ka mthumo wo txhumayela, ka mitshangano ni ka wukhozeli wa mwaya. U nga thave kugela vanana vako ati u si ti laviko! Adhamu ni Evha va ti veketwe mihingano ngu Jehovha. Mihingano yoneyo yi ndina va yi di va gondisile kuxonipha wulawuli wa Jehovha. Ngu nzila yoneyo, ngako vaveleki va txi laya vanana vawe ve gwita ve va vekela txikombiso txa txinene, ti nga gondisa vanana kutiñola. Kuranda ni kuxonipha milayo ya Jehovha ndimwane ta lisima ati u nga gondisako vanana vako ti to ve timaha.—Lera Mavingwa 1:5, 7, 8.

18. Ngu ku txani ti txi lava hi hi tiñola hi txi sawula vangana?

18 Mwendo hi vaveleki, mwendo hi vanana, hotsheto ti lava hi tiñola ka kusawula vangana. Ngako vangana vako va txi dhunda Jehovha, vana kukuzeta ti to u tivekela makungo a manene ni ku u na vayilela sikarato. (Mavingwa 13:20) Txikombiso txawe txa txinene txi na kukuzeta kuetetela kutiñola kwawe. Se txikombiso txako txa txinene ni txona txi na va kuzeta ni vona. Kutiñola ti na maha ti to hi tsakelwa ngu Jehovha, hi tidila ngu wutomi, ni ku ningana sa sinene ni va hi va dhundako.