«Ri yojsamäj ri pa qʼatbʼäl taq tzij oj ruwinaq ri tinamït, röj chi kikojöl ri winäq riʼ oj elenäq pe.» Ja riʼ ruma man nkʼis ta ruwäch ri elëqʼ xubʼij ri achin nsamajin rupwäq ri qʼatbʼäl tzij pa Nicaragua.

We ri samajelaʼ yechaʼöx pe chi kikojöl ri winäq, y ri winäq xa yeʼeleqʼan, majun xtkʼis ta ri elëqʼ kikʼin ri qʼatöy taq tzij. Ruma riʼ, richin nkʼojeʼ jun qʼatbʼäl tzij ri man nelëqʼ ta, kʼo chi npe jukʼan chik. Ri Loqʼoläj Wuj nutzijoj jun qʼatbʼäl tzij ri man nel ta pe kikʼin ri winäq. Ri Jesús xubʼij chi tqakʼutuj ri qʼatbʼäl tzij riʼ. Ja riʼ ri Ajawaren ri Dios (Mateo 6:9, 10).

Ri Rajawaren ri Dios jun qitzij qʼatbʼäl tzij ri kʼo chi kaj, xa bʼa chik apo xtukʼïs kiwäch ri qʼatbʼäl taq tzij (Salmo 2:8, 9; Apocalipsis 16:14; 19:19-21). Jun chi ke ri samaj xtubʼän, ja ri xtuchüp ruwäch ri elëqʼ. Wakami xtqatzʼët qa achike ruma ri qʼatöy taq tzij majun kilon ta rusolïk ri kʼayewal riʼ chuqaʼ achike ruma ri Rajawaren ri Dios qitzij xtuchüp ruwäch ri elëqʼ.

1. RI RUCHUQʼAʼ

RI KʼAYEWAL: Ri qʼatbʼäl taq tzij e paʼäl ruma ri pwäq nkiyaʼ ri winäq. Ri qʼatöy taq tzij kʼïy pwäq nkisamajij, ruma riʼ ri nok qa kiqʼaʼ. E kʼo chik chʼaqa nkikʼäm ri pwäq ri nkisüj ri winäq nkajoʼ nqasäx ri impuesto pa kiwiʼ. Ronojel riʼ nubʼän chi ri qʼatöy taq tzij nkijotobʼaʼ chik ri impuesto pa kiwiʼ ri winäq. Reʼ nukʼäm chik pe más elëqʼ, ke riʼ xa choj nusutij riʼ. Ri majun kimak ta, ja riʼ ri yetojon kelëqʼ ri eleqʼomaʼ.

RI RUSOLÏK: Ri ruchuqʼaʼ ri Rajawaren ri Dios rikʼin ri Jehová npe wi, ri Dios ri kʼo uchuqʼaʼ rikʼin (Apocalipsis 11:15). * Rijaʼ majun nkʼatzin ta nukʼutuj pwäq chi ke ri winäq richin rusamaj. Rijaʼ ntikïr nuyaʼ ronojel ri achike nkʼatzin chi ke ri winäq, rijaʼ kʼo ruchuqʼaʼ chuqaʼ janila nsipan (Isaías 40:26; Salmo 145:16).

2. RI QʼATÖY TZIJ

RI KʼAYEWAL: Richin nkʼis ruwäch ri elëqʼ «kʼo chi ntikïr pe kikʼin ri kʼo más kiqʼij», xubʼij ri Susan Rose-Ackerman, ri ixöq ri xqatzijoj yan kan. Toq jun qʼatöy tzij nuqʼät ri elëqʼ ri pa taq aduanas chuqaʼ ri pa policía, ja kʼa nuyaʼ qʼij chi nbʼanatäj elëqʼ ri pa taq qʼatbʼäl tzij, ri winäq majun chik xtkikuqubʼaʼ ta kikʼuʼx chi rij. Ri Loqʼoläj Wuj nubʼij chi majun jun ta winäq ri manäq ta nmakun. Nel chi tzij, stapeʼ jun utziläj winäq, kʼo ri man jaʼ ta xkerubʼän (Eclesiastés 7:20).

Ri Jesús man xukʼäm ta ri nimaläj bʼeyomäl xsujüx chi re

RI RUSOLÏK: Ri Jesucristo, ri Ruqʼatöy Tzij Rajawaren ri Dios, majun xtukʼäm ta apo kinaʼoj ri winäq. Reʼ xukʼüt yan toq xsujüx ri nimaläj bʼeyomäl chi re. Ri Satanás xubʼij chi re chi xtuyaʼ «ronojel ri ajawaren richin ri ruwachʼulew» chi re, we xtxukeʼ chuwäch richin xtuyaʼ ruqʼij. Ri Jesús man xubʼän ta riʼ (Mateo 4:8-10; Juan 14:30). Toq kʼo wi ri pa tijoj poqonal, xuyaʼ rikʼin ranima chi man xtmakun ta. Ruma riʼ toq xsujüx ri jun droga chi re man xukʼäm ta, stapeʼ xuqasaj ta ruchuqʼaʼ ri ruqʼaxomal, ja kʼa xusäch ta ri rujolom (Mateo 27:34). Wakami ri Jesús kʼo chik chi kaj, rukʼutun chik kʼa chi ntikïr o nkowin nqʼaton tzij ri pa Rajawaren ri Dios (Filipenses 2:8-11).

3. JARUPEʼ JUNAʼ NKʼOJEʼ

RI KʼAYEWAL: E kʼïy tinamït, pa kayoxiʼ junaʼ nkijäl ri kiqʼatöy tzij. Reʼ yerutoʼ ri winäq richin yekijäl el ri yebʼanon elëqʼ, stapeʼ man qitzij ta. Ja kʼa toq yechaʼöx ri kʼakʼaʼ qʼatöy taq tzij, janila elëqʼ nbʼanatäj, stapeʼ pa taq bʼeyomaläj taq tinamït. E kʼo bʼeyomaʼ, richin nbʼan utzil chi ke, nkiyaʼ pwäq chi ke ri e kʼo pa qʼatbʼäl taq tzij o chi ke ri nkajoʼ yeʼapon chi riʼ.

 Ri juez John Paul Stevens, ri nsamäj pa Tribunal Supremo richin ri Estados Unidos, xubʼij chi ri pwäq nkiyaʼ ri bʼeyomaʼ, nubʼän chi «man pa ruchojmil ta nchaʼöx jun qʼatöy tzij chuqaʼ ri winäq man xkikuqubʼaʼ ta kikʼuʼx chi rij ri qʼatbʼäl tzij». Ruma kʼa riʼ, e kʼïy winäq yebʼin chi ri nkajoʼ yeʼok pa qʼatbʼäl tzij janila elëqʼ nkibʼän.

RI RUSOLÏK: Ruma ri Rajawaren ri Dios jun qʼatbʼäl tzij ri majun rukʼisel ta, ri elëqʼ chuqaʼ ri tzʼukun taq tzij ri yebʼan toq yechaʼöx ri qʼatöy taq tzij, xkekʼis (Daniel 7:13, 14). Chuqaʼ ri Ruqʼatöy Tzij ri Ajawaren, man ja ta ri winäq yechaʼon. Ri qʼatöy tzij riʼ ja ri Dios nchaʼon richin. Ruma riʼ majun achike ta xtjalon el. Ke riʼ, ronojel ri achike xtuchʼöbʼ o xtunük xtubʼän pa kiwiʼ ri ruwinaq, kan qitzij wi xtbʼanatäj.

4. RI PIXAʼ

Ri Rajawaren ri Dios jun qitzij qʼatbʼäl tzij ri kʼo chi kaj

RI KʼAYEWAL: Rikʼin bʼaʼ nqachʼöbʼ o nqanük chi richin nchup ruwäch ri elëqʼ ja ri yeyaʼöx más pixaʼ. Ri etamanelaʼ kitzʼeton kʼa chi toq más e kʼïy pixaʼ e kʼo, más yeqʼajöx kan. Chuqaʼ janila pwäq nrajoʼ yesamajïx ri pixaʼ chi rij ri elëqʼ. Chuqaʼ stapeʼ e kʼo ri pixaʼ, majun jampeʼ ta utzil xtkibʼän.

RI RUSOLÏK: Ri rupixaʼ ri Ajawaren, man junumatäl ta kikʼin kipixaʼ ri winäq. Ri Jesús man kan ta xucholobʼaʼ ronojel ri achike ütz chuqaʼ ri man ütz ta yeqabʼän. Rijaʼ xa jun koʼöl pixaʼ xukusaj, Regla de Oro nbʼïx chi re. Ja reʼ nubʼij: «Ronojel kʼa ri niwajoʼ rïx chi nkibʼän ta ri winaqiʼ iwikʼin, kan ke riʼ kʼa chuqaʼ tibʼanaʼ rïx nabʼey kikʼin rijeʼ» (Mateo 7:12). Chuqaʼ e kʼo pixaʼ ri man xa xe ta yechʼon chi rij ri achike yekibʼän ri winäq chuqaʼ yechʼon chi rij ri nkinaʼ. Ri Jesús xubʼij: «Achiʼel nawajoʼ qa awiʼ rat, kan ke riʼ chuqaʼ keʼawajoʼ ri awachpochel» (Mateo 22:39). Ri Dios ntikïr nutzʼët achike kʼo pa qanima, ruma riʼ jebʼël nretamaj we yeqasamajij ri pixaʼ o manäq (1 Samuel 16:7).

5. RI NAʼOJ

RI KʼAYEWAL: Ri elëqʼ naläx pe toq janila yajekʼäkʼ chuqaʼ toq xa xe rat nanaʼ qa awiʼ. Ja riʼ kinaʼoj ri samajelaʼ pa qʼatbʼäl taq tzij chuqaʼ ri chʼaqa chik winäq. Ri jay ri xqatzijoj kan chupam ri jun  tzijonem, xbʼewulutäj pe ruma ri xebʼanon ri jay, xkitöj pa kiqʼaʼ ri qʼatöy taq tzij. Ke riʼ yekikusaj samajibʼäl ri qajnäq kajïl chuqaʼ man xkibʼän ta chi re achiʼel nkibʼij ri pixaʼ chi rij rubʼanik jun jay.

Ruma kʼa riʼ, richin nkʼis ruwäch ri elëqʼ nkʼatzin yetijöx ri winäq chuqaʼ nkʼutüx chi kiwäch ri nkelesaj el pa kanima ri jakʼakʼenïk chuqaʼ ri xa xe rijeʼ nkinaʼ kiʼ. Ri qʼatöy taq tzij, majun kʼa yetikïr ta chuqaʼ man nkajoʼ ta nkibʼän riʼ.

RI RUSOLÏK: Ri Rajawaren ri Dios ntikïr nuchüp ruwäch ri elëqʼ ruma nukʼüt utziläj taq naʼoj chi kiwäch ri winäq. * Ri tijonïk riʼ nubʼän chi ‹njalatäj [...] ri kichʼobʼonik› o kinukubʼal ri winäq (Efesios 4:23). Ja riʼ xtbʼanon chi man xkejakʼäkʼ ta chik chuqaʼ man xa xe ta rijeʼ xtkinaʼ kiʼ. Xa yekikot rikʼin ri achike kʼo kikʼin chuqaʼ xkekajoʼ ri winäq (Filipenses 2:4; 1 Timoteo 6:6).

6. RI RUWINAQ

RI KʼAYEWAL: Stapeʼ e kʼo winäq choj kikʼaslem chuqaʼ kʼo utziläj taq tijonïk, e kʼo winäq man nkajoʼ ta nkibʼän ri ütz. E kʼïy etamanelaʼ nkibʼij chi ja riʼ achoj ruma ri winäq man yetikïr ta nkichüp ruwäch ri elëqʼ. Rikʼin bʼaʼ xa xe xketikïr xkiqʼät jubʼaʼ ri itzelal nkibʼän ri yeʼeleqʼan.

RI RUSOLÏK: Ri Naciones Unidas nubʼij chi richin nchup ruwäch ri elëqʼ, ri qʼatöy taq tzij kʼo chi yekikʼüt ri utziläj taq naʼoj, achiʼel ri «pa ruchojmil nabʼän ronojel, man yatelëqʼ ta chuqaʼ ri choj yasamäj». Ri Rajawaren ri Dios man xa xe ta kʼa xkerukʼüt ri naʼoj riʼ chuqaʼ xtubʼän chi xkesamajïx. Ri Loqʼoläj Wuj nubʼij chi ri pa Rajawaren ri Dios, majun xkekʼojeʼ ta ri yejakʼäkʼ chuqaʼ ri yetzʼukun tzij (1 Corintios 6:9-11; Apocalipsis 21:8).

Konojel xketikïr xtkisamajij ri nimaläj taq rupixaʼ ri Ajawaren, achiʼel xkibʼän ri nabʼey taq nimanelaʼ. Achiʼel toq xsujüx pwäq chi ke ri apóstoles ruma ri Simón, ri jun rutzeqelibʼey ri Jesús, rijeʼ man xkikʼäm ta, xa xkibʼij: «Keʼayaʼ kʼa kan ri xa man e ütz ta ri e kʼo pa awanima». Ri Simón xqʼalajin chuwäch chi man jaʼ ta ri xubʼän, ruma riʼ xubʼij kʼa chi ke ri apóstoles chi kechʼon pa ruwiʼ richin nujäl ri runaʼoj (Hechos 8:18-24).

¿ACHIKE RUBʼANIK YATOK RUWINAQ RI AJAWAREN?

Xa bʼa achike na ri atinamit, yatikïr yatok ruwinaq ri Ajawaren (Hechos 10:34, 35). Ri tijonïk ri nuyaʼ ronojel ruwachʼulew nukʼüt chawäch achike rubʼanik yatok ruwinaq. Ri ruqʼalajrisanelaʼ ri Jehová yekikot nkikʼüt chawäch achike rubʼanik jun tijonïk chi rij ri Loqʼoläj Wuj. We najäm bʼaʼ aramaj ronojel semana, xtawetamaj más chi rij ri «utziläj rutzijol [...] ri rajawaren ri Dios». Chuqaʼ achike rubʼanik xtuchüp ri Dios ri elëqʼ (Lucas 4:43). Kachʼon kikʼin ri ruqʼalajrisanelaʼ ri Jehová pa atinamit o katok pa qakʼojlibʼal pa Internet, jw.org.

¿Nawajoʼ nakʼül jun atijonïk chi rij ri Loqʼoläj Wuj ri man natoj ta?

^ parr. 8 Ri Loqʼoläj Wuj nubʼij chi Jehová rubʼiʼ ri Dios.

^ parr. 22 Richin jun tzʼetbʼäl, tasikʼij ri tzijonem «¿Es posible ser honrado en un mundo corrupto?», chupam ri La Atalaya, 1 de octubre, 2012.