Kele vôm ô ne lañe de

Kele sous-menu

Kele tep

Bengaa be Yéhôva

Bulu

Jé Kalate Zambe a tu’a ye’ele?

 KABETÔLÔ BAA

Kalate Zambe—Kalate a so be Zambe

Kalate Zambe—Kalate a so be Zambe
  • Aval avé Kalate Zambe a selan a bekalate bevo’o bese?

  • Aval avé Kalate Zambe a ne volô wo na ô dañe minju’u wo tôbane mie?

  • Amu jé ô ne tabe ngule ya buni minkulane mejô mi ne ntilane Kalate Zambe été?

1, 2. Mame mevé m’aliti na Kalate Zambe a ne angôndô ya abeñe dase d’aso be Zambe?

YE WO simesane môs éziñ éyoñ ô nga bi édima das é so’o be nyo mvôé? Jamete é nji ve wo fo’o ve mevak, é nga yiane nambe wo nlem. É ne été na, dase b’ave wo d’aliti jôm éziñe mfa’a ya môt a ve de—na amvôé denan é ne mfi mise mé. Ô nga yiane ve nyo mvôé beta akéva asu dase te.

2 Kalate Zambe a ne dase d’aso be Zambe. Bi ne bo meyenan asu dase te. Kalate ate a kate bia mame bi se ngule ya yeme vôme mfe. Bi ne nyoñ éve’an; a kate bia ajô ya ntéane ñyeme yôp, si, fam a minga ôsusua. A bili abeñe melebe me ne volô bia na bi dañe minju’u y’ényiñ. A liti aval avé Zambe a ye bo na nkômbane wôé ô tôéban, a aval ane si je a ye mane bo abeñe vôme ya nyiñ. Kalate Zambe a ne fo’o angôndô ya abeñe das!

3. Kalate Zambe a liti bia jé mfa’a Yéhôva, a amu jé jamete de a nambe nlem?

3 Kalate Zambe a ne fe dase de a nambe nlem amu a liti jôm éziñe mfa’a ya Nyô a nga ve bia de, Yéhôva Zambe. Amu a nga ve kalate ate, nalé ate a liti na a yi na  bi kôme yeme nye. Kalate Zambe a ne fo’o volô wo na ô subu Yéhôva bebé.

4. Jé é ne jame ya semé nkabane Kalate Zambe?

4 Nge ô bili Kalate Zambe, yeme na ô nji bo étam. Kalate Zambe a nga tilibane ngumba nge éfas a lôte tañe minkobô 2300. Bôte 90 ntet ôse be bili Kalate Zambe. Sondô ase b’akabe bekalate Zambe a lôte betoyini! Be kuliya mingume nge bifase bi Kalate Zambe tañe bizu’u betoyini. Kalate mfe a vo’o dañe Kalate Zambe.

“Les Saintes Ecritures — Traduction du monde nouveau” a ntoo nkulan abui minkobô

5. Aval avé Kalate Zambe a ne “nsoane be Zambe”?

5 Jame da dañe mfi é ne na, Kalate Zambe a ne “nsoane be Zambe.” (2 Timothée 3:16) Aval avé? Kalate Zambe émien a ve éyalan: “Bôt be nga kobô mejô me ya be Zambe, a ntindane ya mbamba nsisim.” (2 Pierre 1:21) Bi ne nyoñ éve’an: Mfu’ulu akum a ne sili ntili mame na a tili nye kalate. Kalate ate a bili asimesan a metiñe me masa. Ajô te, kalate ate a ne nyi mfu’ulu akum, sa ke nyi ntili mam. Nalé ate, Kalate Zambe a bili foé Zambe, sa ke nyi ya bôte be nga tili nye. Nde ñhe, Kalate Zambe ase a ne fo’o “mejô me Zambe.”—1 Bethéssalonicien 2:13.

 NLATA’ANE A ZÔSÔ

6, 7. Amu jé nlata’ane ya bifase bise ya Kalate Zambe a ne jame ya semé?

6 Kalate Zambe a nga tiliban a lôte tañe minbu 1600. Betili kalate bete be nji nyiñe zia melu jia a be nji bi fatan ényiñe jia. Betili kalate béziñe be mbe be bé mefup, beyobe minop, beba’ale mintômba. Ba bevok be mbe bekulu mejô, betyi’i mejô, a bejô bôt. Ntili kalate Luc a mbe dokita. Ja’a na betili kalate be nji nyiñ éyoñe jia, Kalate Zambe a ne nlatan a taté atata’a akekui memane. *

7 Kalate ôsu ya Kalate Zambe a kate bia aval avé minju’u ya si mi nga taté. Kalate a su’ulane a liti na si se j’aye bo paradis, nge abeñ afup. Kalate Zambe ase a kañete mame me nga bobane tañe mimbu betoyini mvus. Bifase bise y’été bi avolô na bi kôme yeme nsôñane Zambe ô ne ôvé a aval avé wo a ye tôébane. Nlata’ane ya Kalate Zambe a ne jame ya semé. Ve nalé a yian asu kalate a so be Zambe.

8. Va’a bive’an bi aliti na Kalate Zambe a beyeme mame be ne tyiñ.

8 Kalate Zambe a beyeme mame be ne tyiñ. A bili mefoé me nga kuleban ôsusua éyoñ. Éve’an é ne kalate Lévitique été. A bili metiñe ya nnôm Israël mfa’a ya mfuban, nsaéban akon d’akôan, ôsusua na meyoñe me mbe me bômane a Israël me yeme me. Éyoñe bôte be mbe be bili évus ôsimesane mfa’a ya éyeka’a si, Kalate Zambe a nga jô na si é ne njiñelete, nge ke mbôma’ane. (Ésaïe 40:22) Kalate Zambe a nga jô ne ngeññ na si é tyele “momo yôp.” (Job 26:7) Teke bisô, Kalate Zambe a nji bo kalate beyeme mam, ve éyoñ a nambe mejô ya ñyemane mam, a ne teke laane minsos. Ye nalé a nji yian asu kalate a so be Zambe?

9. (a) Aval avé Kalate Zambe émien a liti na a ne zôsô mfa’a ya nkañete? (b) Jé nje zôsô betili Kalate Zambe a liti mfa’a ya Kalate ate?

 9 Kalate Zambe a ne fe zôsôô mfa’a ya nkañete wôé. Minlañe mié mi ne tañetane a njika’ane. Mi ave sa ke ve biyôlé bi bôt étam, ve a biyôlé ya bimvame biap. * Bekañete minlañe y’émo be wô’ô zu b’asolé bikotekote bi mame ya meyoñe map. Ve jame da, betili Kalate Zambe be mbe zôsô, a be nga tili bikobe biap a bi ya meyoñe map. E kalate Nlañane bôt, Moïse a nga tili beta ékop a nga bo, a aval avé a nga bi mekua. (Nlañane bôt 20:2-12) Kane zôsô éte é nji dañe yené bekalate befe, fo’o ve Kalate Zambe été amu a so be Zambe.

KALATE A VE NYA FE’E

10. Amu jé é nji bo jame ya semé nge Kalate Zambe a ne kalate ya ñyemane mam?

10 Amu a nga so be Zambe, Kalate Zambe a ne “mvolan mfa’a ya ñye’elan, mfa’a ya nleban, mfa’a ya nsôane bôte zôsô.” (2 Timothée 3:16) Kalate Zambe a ne fo’o kalate a ve nya fe’e. A liti beta édo’o ñyemane ya mefulu me môt a binam. Nge Kalate Zambe a ne kalate a ve fek, é nji bo jame ya semé, amu Yéhôva Zambe, Ntene ya été, a ne Nté biôm! A yem asimesane dangan a mimfasane ya nleme wongan a dañe biabebien. Jame d’adañ é ne na, Yéhôva a yeme jé bia yi asu ya na bi bi avak. A yeme fe mimboane bia yiane sa’ale.

11, 12. (a) Mejô mevé me Yésus a nga tañete Ékate Mame ya Nkôle Yôp? (b) Mame mevé me ne mfi me ne fe ntañetane Kalate Zambe été, a amu jé melebe mé me ne mfi éyoñ ése?

11 Fase’e nkañete Yésus be nga loene na Ékate Mame ya Nkôle Yôp, ô ne ntilane kalate Matthieu kabetôlô 5 akekui 7. E beta atyeñe fatane ñye’elan ate été, Yésus a nga tañete abui mejô, ane zene ya bi benya mevak, aval  avé bi ne kôme bitom, aval avé bia yiane ye’elan, a aval avé bi ne bi mbamba ôsimesane mfa’a ya biôm bi mo. Bifia bi Yésus bi bili beta ngul a bi ne fe nya mfi éyoñe ji, ane bi nga too éyoñ a nga kobô.

12 Metiñe me Kalate Zambe méziñe ma fombô ényiñe ya nda bôt, fatane mboan ésaé, a ñyemban a bôte bevok. Metiñe me Kalate Zambe ma fombô bôte bese, a melebe mé me ne mfi éyoñ ése. Fe’e j’aso Kalate Zambe été j’ajoneban  a bifia Zambe a nga ve nkulu mejô Ésaïe: “Me ne Yéhova Zambe wôé, Nyô a ye’ele wo ane w’ aye yen mvolan.”—Ésaïe 48:17.

KALATE YA MINKULANE MEJÔ

Ntili Kalate Zambe Ésaïe a nga kuli ajô ya nkuane Babylone

13. Nta’asane ya ajô ôvé Yéhôva a nga bo na nkulu mejô Ésaïe a tili a lat a Babylone?

13 Kalate Zambe a bili abui minkulane mejô, a abui ya été mi tôébaneya. Bi ne nyoñ éve’an. Yéhôva a nga belane nkulu mejô Ésaïe a nga nyiñe ntete minbu mwomô Ô.É.J., asu na a kuli ajô ya ntyamane Babylone. (Ésaïe 13:19; 14:22, 23) Nta’asane ya ajô te ô mbe ô liti’i aval avé ba ye wôlé étison éte. Nsamba bita wo ye bo na ôsôé ô mbe ô bôma’ane Babylone ô kôt, a nyiine étison été teke bita. Nge ô va nalé, nkulan ajô Ésaïe ô nga ve fe éyôlé njô bôt a ye vasane Babylone—Cyrus.—Ésaïe 44:27–45:2.

14, 15. Aval avé nta’asane mame méziñe ya nkulan ajô Ésaïe a lat a Babylone me nga tôébane?

14 Éyoñe mimbu bebé 200 mi lôteya, mvus ya valé—alu 5/6 ya Ngon awômô ya mbu 539 Ô.É.J.—nsamba bita ô nga vule minkan e fefele Babylone. Za a nga too njôé bezimbi bete? Njô bôte ya Perse be mbe be loene na Cyrus. Mame mese me mbe me tele avale d’ayian asu ntôéane ya ébubua nkulan ajô te. Ve, ye nsamba bita Cyrus ô nga vasane Babylone teke bita ane be nga kat?

15 Bôte ya Babylone be nga too be bo’ abôk alu te; a be mbe be too mimfine miap mebun. Éyoñe te nje, Cyrus a atyeñ ése a nga vôône mendime ya ôsôé ô mbe ô lôte ézezañ étison. Mendime me nga ji’a sis avale ya na nsamba bita ô bo ngule ya tyi’ilan ôsôé a tabe bebé mimfine ya étison. Ve, aval avé nsamba bita Cyrus ô nga ye dañe mimfine ya Babylone? Teke fo’o yem amu jé, alu te, mimbé ya étisone mi nga li’i mi yoo!

16. (a)  Nkulan ajô ôvé Ésaïe a nga kobô mfa’a ya asu’ulan ya Babylone? (b) Aval avé nkulan ajô ya Ésaïe a lat a ékute nlame ya si Babylone ô nga tôébane?

 16 Mfa’a ya Babylone, nkulane ajô ô mbe na : “A ye bo te fe tabe bôt nnôm éto, nalé fe bôte b’aye bo te tabe été ataté miaé wua akui miaé mbok nalé fe mone Arabe a ye bo te télé nda éndélé jé wôé, nalé fe beba’ale mintômba b’aye bo te tindi mimbam miap mi bô’ôbô wôé.” (Ésaïe 13:20) Nkulane ajô te ô mbe ô liti’i mame ma ye bobane mvuse ya nkuane Babylone. Babylone a ye tabe ékute nlam nnôm éto. Ô ne yene ndeme na mame mete me nga tôébane. Ékute nlame ya nnôme Babylone—é tele bekilimita 80 Baghdad nké, étison ya Iraq—j’aliti na mame Yéhôva a nga kate anyu Ésaïe me nga jaléban: “M’aye vose nye a évo’o ya njian.”—Ésaïe 14:22, 23. *

Éli’i ya Babylone

17. Aval avé ntôéane ya minkulane mejô ya Kalate Zambe mi ayemete mbunane bi bili?

17 Éyoñe bia fombô aval ane minkulane mejô ya Kalate  Zambe mi nga mane tôéban, nga jamete da yemete mbunane bi bili? Nge Yéhôva a nga tôé bengaka’a a nga ve melu ya mvus, bi bili mbamba akala’a ya tabe ndi na a ye fe tôé ngaka’a a nga ve asu paradis e si va. (Nlañane bôt 23:19) Ajô te, bi bili “ndi nleme ya ényiñe ya [nnôm éto, NW], nje Zambe, nyô a se ngule ya laa minsos, a nga tiñeti te yen biyoñ ya nnôm éto bi za bo’ok.”—Tite 1:2. *

“MEJÔ ME ZAMBE ME NE VEVEE”

18. Ngule bifia bivé nlômane Paul a nga tili mfa’a ya “mejô me Zambe”?

18 Avale bi ndôme yene kabetôlô nyi, é ne ne sañesañe na Kalate Zambe a ne fo’o avale dé étam étam. Beta mfi wôé a yené, ataté nlatane ya bifuse bié bise, nlua’ane ya  mejô mé a ma ya beyeme mam, a minkañete mié; nya fe’e a ve; akekui minkulane mejô mié, mi ne totyi. Nlômane Paul a nga tili na: “Mejô me Zambe me ne vevee a me abo ésaé, a me ne akap adañe nkpwaté mekôn ôse ô ne meyo mimfa’a mibaé, a me atup akekui me asal [ékôkôma’a, NW] a nsisim, a bibôña’a a foñ, bibaane, a me ne ngule ya yemelan asimesan a minkômbane ya nlem.”—Behébreu 4:12.

19, 20. (a) Aval avé Kalate Zambe a ne volô wo na ô fase nya mfasane? (b) Aval avé ô ne liti na wo ve Zambe akéva amu beta das a te ve wo, Kalate Zambe?

19 Nge bia lañe “mejô” me Zambe, nge ke foé jé, e Kalate Zambe été, ényiñe jangan é ne tyendé. Me ne volô bia na bi fase nya mfasane. Bi ne jô na bia nye’e Zambe, ve avale bia bo éyoñe miñye’elane ya Kalate Zambe mi avebane da ye tu’a liti ne ngeññ asimesan a minkômbane mi solô bia minlem été.

20 Kalate Zambe a ne fo’o kalate a so be Zambe. A ne kalate bia yiane lañ, e yé’é, a nye’e. Nge wo ke ôsu a yé’é mame me ne été, wo ye liti na wo ve akéva amu beta das ate. Nge wo ke ôsu a bo nalé, wo ye bi mbamba ñyemane ya nsôñane Zambe asu bôte bese ya si. E kabetôlô a tôñe valé, bia zu yene nsôñane ôte a aval avé wo ye tôéban.

^ É.N. 6 Ja’a na bôte béziñe b’ajô na Kalate Zambe a ne bivine bi nkumba, ve jôm éziñ é nji liti nalé. Fombô’ô nlô éfia 7 ya kalate ba loene na La Bible : Parole de Dieu ou des hommes ? nyi Bengaa Be Yéhôva be nga kuli.

^ É.N. 9 Ô ne fombô éndane Yésus kalate Luc 3:23-38.

^ É.N. 16 Nge wo kômbô yeme mame mefe a lat a minkulane mejô ya Kalate Zambe, yoé mefebe 27-9 ya nsoé kalate ba loene na Un livre pour tous, kalate Bengaa Be Yéhova be nga kuli.

^ É.N. 17 Njiane ya Babylone ô ne fo’o ve éve’ane jia ya minkulane mejô ya Kalate Zambe mi nga tôébane. Bive’ane bife bi akobô ntyamane ya Tyr a Ninive. (Ézéchiel 26:1-5; Sophonie 2:13-15) Nkulane ajô Daniel fe ô nga kobô ajô ya ntyendane meyoñe me nga ye nyoñ éjôé éyoñe Babylone a kuya. Éjôé ya Bemède a Beperse a ji ya Grèce. (Daniel 8:5-7, 20-22) Fombô’ô mame mevo’o me ne ntilan Appendice, afep 199 -201, mfa’a ya abui minkulane mejô mi nga tôébane mi lat a Yésus Krist.