Gberra gha rhie uhunta

Gberra gha rhie dọmwadẹ uhunmwuta ni rre uwu ẹre

 AKO IRUẸMWI 12

De Ẹghẹ Nọ Khẹke Na Ya Guan?

De Ẹghẹ Nọ Khẹke Na Ya Guan?

“Ẹghẹ rrọọ na ya hunwan, ẹghẹ vbe rrọọ na ya guan.”—ASAN 3:7, NW.

IHUAN 124 Gha Mwẹ Ẹkoata

OLIKA ẸMWẸ ỌGHE AKO IRUẸMWI NA *

1. De emwi ne ima miẹn ruẹ vbe ebe Asan-Ibo 3:7, NW?

EMWA eso rrọọ ni gua wa talọ. Eso vbe rrọọ nẹi kẹ guan. Sokpan ako ọghe evbagbẹn nọhuarẹn ne iruẹmwi na hẹnhẹn egbe yan ya ima rẹn wẹẹ, ẹghẹ rrọọ na ya guan, ẹghẹ vbe rrọọ na ya hunwan. (Tie Asan-Ibo 3:7, NW.) Ọrheyerriọ, ma sẹtin gha hoo ne etẹn eso nẹi kẹ guan gha hia ne iran gha fannọ otọ ẹko iran sayọ. Ma sẹtin vbe gha hoo ne etẹn ni gua wa talọ gha kọn ẹmwẹ ta.

2. De ọmwa nọ gha sẹtin tama ima, ẹghẹ nọ khẹke ne ima ya guan kevbe vbene ima khian ya gha gu emwa guan hẹ?

2 E Jehova ẹre ọ rhie unu ne ima, ne ima ya gha guan. (Ẹks 4:10, 11; Arhie 4:11) Vbe Evbagbẹn Nọhuanrẹn, e Jehova keghi rhie ibude ne ima, vbe nọ dekaẹn odẹ nọ khẹke ne ima ya gha loo unu ima. Vbe ako iruẹmwi na, ma gha ziro yan igiemwi eso vbuwe Baibol ni gha ru iyobọ ne ima, ya rẹn ẹghẹ nọ khẹke na ya guan kevbe ẹghẹ nọ khẹke na ya hunwan. Ma gha vbe ziro yan vbene ẹmwẹ ne ima tama emwa ọvbehe ye Jehova hẹ vbe ekhọe. Nia, gia guan kaẹn ẹghẹ nọ khẹke na ya guan.

DE ẸGHẸ NỌ KHẸKE NE IMA YA GUAN?

3. Zẹvbe nọ rre ebe Rom 10:14, de ẹghẹ nọ khẹke ne ima ya guan?

3 Ọ khẹke ne ima muegbe vbe ẹghẹ hia, ne ima ya gu emwa guan vbekpae Jehova kevbe Arriọba ọghẹe. (Mat 24:14; tie Rom 10:14.) Ma ghaa ru vberriọ, ọ rhiema wẹẹ ima ya egbe tae Jesu. Emwi bun nọ ye Jesu gha die agbọn na, ọkpa vbọ ọre wẹẹ, te ọ do gi emwa rẹn ẹmwata vbekpa Erhae. (Jọn 18:37) Sokpan, ọ khẹke ne ima yerre wẹẹ, ọ mwẹ odẹ nọ khẹke ne ima ya gha gu emwa guan. Ma ghaa tama emwa vbekpae Jehova, ọ khẹke ne ima ru ẹre vbe odẹ “ọghe ọghọ vbe ute,” ma ghi vbe gha mwẹ amuroro daa emwa ne ima kporhu ma, vbene ima i na gbodan ghee emwi ne  iran yayi. (1 Pit 3:15, 16) Ma ghaa ru vberriọ, ẹre ima khian na gele sẹtin maa iran emwi vbekpae Jehova, ẹmwẹ ne ima ta sẹtin vbe do mu iran ekhọe.

4. Zẹvbe nọ rre ebe Itan 9:9, de vbene ẹmwẹ ne ediọn ta khian ya ru iyobọ ne emwa ọvbehe hẹ?

4 Ediọn gha bẹghe ọtẹn vbuwe iko nọ khẹke na rhie adia na, ọ ma khẹke ne iran hunwan. Sokpan, iran ghi gualọ ẹghẹ nọ khẹke ya gu ọtẹn vberriọ guan, ne ekhue ghẹ do gha muẹn. Iran sẹtin rhie adia nẹẹn vbe eke ne ọmwa ọvbehe i ye. Ẹmwata nọ wẹẹ, ediọn keghi hia ne iran gha gu emwa guan vbe odẹ nọ gha mu uyi ye iran egbe. Sokpan, iran i si egbe vbe nọ dekaẹn na ya e Baibol rhie adia nọ khẹke ne ọmwa. (Tie Itan 9:9.) Vbọzẹe nọ na khẹke ne ima gha ya udinmwẹ guan vbe ẹghẹ nọ khẹke? Gia ziro yan igiemwi eva vbuwe Baibol ni lughaẹn ne egbe. Igiemwi nokaro keghi re ọghe okpia ọkpa nọ te khẹke nọ rhie adia ne ivbi ẹre. Igiemwi nogieva keghi re ọghe okhuo nọ rhie adia nọ khẹke ne ọmwa ne Jehova zẹ nọ rri ọba yan emwa rẹn.

5. De ẹghẹ nọ khẹke ne Elai ne Ogie Ohẹn ya guan ladian, nọ ma ya ru vberriọ?

5 Elai ne Ogie Ohẹn kegha mwẹ emọ ikpia eva. Te ọ wa hoẹmwẹ iran ẹsẹsẹmwẹse. Sokpan emọ eva na ma gha mu ohan e Jehova. Ohẹn ẹre iran ghaa khin vbe ibọkpọ ọghe ugamwẹ; ukpamuyọmọ nọkhua ẹre ọna wa gha khin. Sokpan iran kegha loo ọdakha ne iran mwẹ ghee ihan, iran ma vbe gha ya aro nọ ghaan ghee emwi na ya zọ ese gie Jehova. Ẹi vbe re ọni ọkpa, te iran wa vbe gha gu ikhuo ni winna vbe ibọkpọ ọghe ugamwẹ ru oghẹ, vbene ekhue ma na zẹdẹ gha mu iran. (1 Sam 2:12-17, 22) Uhi e Mosis gi ima rẹn wẹẹ, ọmwa ghaa yin uyinmwẹ vbenian, uhunmwu ẹnrẹn ẹre ọ ya tae. Sokpan Elai kegha pẹpẹ ivbi ẹre, ọ gha gu iran gui kherhe, ọ ghi hẹwẹ, ọ na ye kue ne iran ye gha winna vbe ibọkpọ ọghe ugamwẹ. (Diut 21:18-21) De aro ne Jehova ya ghee obọ ne Elai ya gha mu ivbi ẹre? E Jehova keghi tama Elai wẹẹ: “Vbọzẹe ne uwẹ ne Elai na daa ne ivbuẹ sẹ imẹ?” E Jehova keghi bu ohiẹn uwu gbe ivbi Elai eva.—1 Sam 2:29, 34.

6. De emwi ne okha ọghe Elai maa ima re?

6 Ma wa miẹn emwi kpataki ruẹ vbe okha ọghe Elai. Adeghẹ ima na bẹghe ẹre wẹẹ, ọsie ima ra ọmwa ima vbuwe ẹgbẹe rra uhi ọghe Osanobua, te ọ khẹke ne ima guan ladian, ma ghi rhie adia nọ khẹke nẹẹn. Ma ghi vbe gi ẹre rẹn wẹẹ, ọ khẹke nọ gualọ iyobọ vbe obọ emwa ne Jehova ya zẹ ihe egbe. (Jems 5:14) Ọ ma khẹke ne ima hoẹmwẹ emwa ima vbuwe ẹgbẹe ra avbe ọsie ima sẹ e Jehova. Na do sẹtin rhie adia ne ọmwa i re emwi nọ khuẹrhẹ, sokpan ọ gha wa biẹ ọmọ esi deghẹ ima na ya udinmwẹ ru vberriọ. Gia ziro  yan igiemwi ọvbehe nọ lughaẹn ne ọghe Elai. Ọna keghi re igiemwi ọghe Ovbi Izrẹl ọkpa na tiẹre Abigẹl.

Te Abigẹl wa rhie igiemwi esi yotọ, vbe nọ dekaẹn ẹghẹ nọ khẹke na ya guan (Ghee okhuẹn 7-8) *

7. Vbọzẹe ne Abigẹl na bu e Devid nọ ya gu ẹre guan?

7 Okpia ọkpa nọ kakabọ fe, ẹre ọ ghaa re ọdafẹn Abigẹl, e Nabal ẹre ọ ghaa re eni ẹnrẹn. Vbe ẹghẹ ne Devid kevbe ikpia ni lelẹe khian ya gha lẹẹ ne Ọba e Sọl, ọ kegha mwẹ asẹ ọkpa ne iran vbe emwa ni gbaroghe ohuan ọghe Nabal ya gha rre eke ọkpa. Vbuwe ẹghẹ na, e Devid kevbe ikpia ni lelẹe khian kegha ru iyobọ ne iran, ne oyi ghẹ mieke na do avbe ohuan nii mu. E Nabal gbọyẹmwẹ ye iyobọ ne iran ghaa ru nẹẹn ra? Ẹn o. Vbe Devid ghi gie ikpia eso, ne iran ya nọ iyobọ evbare kevbe amẹ vbe obọ e Nabal, ohu keghi mu e Nabal, ọ na gha rhovbiẹ iran. (1 Sam 25:5-8, 10-12, 14) Emwi ne Nabal ru na keghi ya ohu mu e Devid sẹrriọ wẹẹ, ọ na wẹẹ te irẹn khian ya gbele ikpia hia ni rre igiowa ọghe Nabal. (1 Sam 25:13, 22) Sokpan e Devid ma ghi do ozere na. Vbọ yae fi ekhọe werriẹ? Vbe Abigẹl ghi họn emwi ne arowa ẹre ru, ọ na ghi rẹn wẹẹ ẹghẹ nọ khẹke ne irẹn ya guan ẹre na khin. Rhunmwuda ọni, ọ na zẹgiẹ ya vba e Devid kevbe ikpia 400 ni lelẹe khian, iran viọ agbada mwẹ, aro iran wa vbe gha kpannọ ugiọnmwẹ erhẹn.

8. De emwi ne igiemwi ọghe Abigẹl maa ima re?

8 Abigẹl ghi miẹn e Devid, ọ na ya ẹwaẹn, udinmwẹ kevbe arhẹrhẹ gu ẹre guan. Agharhemiẹn wẹẹ, ẹi re Abigẹl ẹre ọ te ru e Devid khọọ, ọ na rinmwiaẹn nẹ ghẹ gui. Ọ na wẹẹ, adazẹ ọmwa ẹre Devid khin. Te Abigẹl wa gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova gha ru iyobọ ne irẹn. (1 Sam 25:24, 26, 28, 33, 34) Erriọ vbe ye, ma gha bẹghe ọmwa nọ zẹ owẹ ihan, ọ khẹke ne ima ya udinmwẹ guan ladian vbene Abigẹl ru ẹre. (Psm 141:5) Ẹmwata nọ wẹẹ, ọ khẹke ne ima gha loo arhẹrhẹ, sokpan ọ khẹke ne ima vbe gha mwẹ udinmwẹ. Ma gha rhie adia nọ khẹke ne ọmwa vbenian, te ima rhiẹre ma wẹẹ ọse ọghe ẹmwata ẹre ima khin.—Itan 27:17.

9-10. De emwi nọ khẹke ne ediọn kọ ye orhiọn, vbe iran ghaa rhie adia ne emwa?

 9 Ọ khẹke ne ima hia gha mwẹ udinmwẹ, katekate avbe ediọn ni rre uwu iko. Ediọn gha bẹghe ọmwa nọ zẹ owẹ ihan, iran ghi ya udinmwẹ rhie adia nọ khẹke nẹẹn. (Gal 6:1) Ediọn rẹnrẹn wẹẹ, iran tobọ iran ma gba, rhunmwuda ọni, iran sẹtin vbe ru emwi nọ gha ya ọmwa ọvbehe rhie adia ne iran. Sokpan iran i gi ọni da iran obọ yi, ne iran ghẹ rhie adia nọ khẹke ne ọmwa nọ zẹ owẹ ihan. (2 Tim 4:2; Taitọs 1:9) Iran ghaa rhie adia ne ọmwa, iran keghi hia ne iran gha mwẹ izinegbe, erriọ ẹre iran vbe ya hia, ne iran gha mu ẹmwẹ ye owa ẹse. Ahoẹmwọmwa ne iran mwẹ ne etẹn, ẹre ọ si ẹre ne iran na rhie adia nọ khẹke ne iran. (Itan 13:24) Sẹ ehia, iran hoo ne iran rhie ọghọ ne Jehova, ne iran ku obọ gbe bae ilele ọghẹe, kevbe ne iran gbogba ga etẹn ni rre uwu iko.—Iwinna 20:28.

10 Zẹvbe ne ima ziro yan rẹn dee sin, ọ mwẹ ẹghẹ nọ khẹke ne ima ya guan. Sokpan, ọ vbe mwẹ ẹghẹ nọ khẹke ne ima ya hunwan. De ẹghẹ ne ọni khin?

DE ẸGHẸ NỌ KHẸKE NE IMA YA HUNWAN?

11. De igiemwi ne Jems loo ro? Vbọzẹe ne igiemwi nọ loo ro na gbe ye uviẹn?

11 Ma ghaa guan vbe ugbẹnso, ma i rẹn ẹghẹ ne ima ya ta ẹmwẹ nọ ma khẹke ne ima ta. Vbe Jems ghi guan kaẹn isievẹn na, ọ na loo igiemwi ọkpa. Ọ keghi kha wẹẹ: “Ọmwa nẹi ba ẹmwẹ ku ta, ọmwa nọ gbae nọ, ọ ghi vbe sẹtin gha ye egbe hia khian ẹse. Te ima rroo ekagha ye ẹsin unu, ne iran miẹn ehe na gha ru vbene ima hoo, ẹghẹ nii, ma ghi sẹtin gha sua iran la ehe ne ima hoo.” (Jems 3:2, 3) Irri na gba ginna ekagha na mu ye unu ẹsin, ẹre ọ ru iyobọ ne ọmwa nọ hin ẹsin khian ya gha dia nene ẹsin. Adeghẹ ọmwa nọ hin ẹsin khian ma na da irri na yi ẹse, ẹsin nii sẹtin mu uhunmwu daa ehe nọ rhirhi khọn rẹn, ọna sẹtin rhie ikuanegbe nẹẹn kevbe ọmwa nọ hin ẹnrẹn khian. Erriọ vbe ye, deghẹ ima i kọn ẹmwẹ  ta, ọ sẹtin zẹ ẹbe. Gia ziro yan ẹghẹ eso nọ khẹke ne ima ya hunwan.

12. De ẹghẹ nọ khẹke ne ima ya hunwan?

12 Adeghẹ u na rẹn wẹẹ, ọtẹn ọkpa mwẹ ayahọmwaehọ eso nọ ma khẹke ne emwa ọvbehe rẹn vbekpa re, de emwi nọ ma khẹke ne u ru? Gia kha wẹẹ, u miẹn ọtẹn ọkpa nọ rre ẹvbo ne a na mu awua ye iwinna ima, u gha suẹn gha zọlọ ẹre ọta vbe nọ dekaẹn vbene iran ya winna iwinna ugamwẹ ọghe iran vbe ẹvbo nii ra? Ẹmwata nọ wẹẹ, ma hoẹmwẹ etẹn ima, ma wa vbe hoo ne ima rẹn vbene emwi ye iran hẹ. Ọna gha ru iyobọ ne ima ya rẹn vbene ima khian ya gha mu ẹmwẹ iran ye erhunmwu hẹ. Sokpan, ẹghẹ vbenian ẹre ọ khẹke ne ima ya hunwan. Adeghẹ ima na gha kpikpi iran ne iran tama ima vbekpa ayahọmwaehọ nọ ma khẹke ima, ọni rhiema wẹẹ ima ma gele hoẹmwẹ etẹn ni rre ẹvbo nii, ni ma hoo ne emwa ọvbehe rẹn vbekpae vbene iran ya winna iwinna ugamwẹ ọghe iran hẹ, rhunmwuda ayahọmwaehọ vberriọ gha fi la ehọ ọghe avbe eghian, ọ sẹtin zẹ ẹbe. Ma rhọkpa i hoo ne ima ru emwi nọ gha ya agbọn lọghọ etẹn ima ni rre otọ ne a na mu awua ye iwinna ima. Ọ ma vbe khẹke ne etẹn ni rre otọ vberriọ gha tama emwa ọvbehe vbekpae vbene etẹn ni rre evba ya winna iwinna ugamwẹ ọghe iran hẹ.

13. Zẹvbe nọ rre ebe Itan 11:13, de emwi nọ ma khẹke ne ediọn gha ru? Vbọzẹe?

13 Ọ khẹke ne ima hia lele ilele nọ rre ebe Itan 11:13, katekate avbe ediọn ni rre uwu iko; ọ ma khẹke ne iran gi emwa ọvbehe rẹn vbekpa ayahọmwaehọ nọ ma khẹke na ta ladian. (Tie ẹre.) Ọna i re emwi nọ khuẹrhẹ katekate deghẹ iran rhie okhuo nẹ. Ẹmwata nọ wẹẹ, te ọ khẹke ne ọdọ vbe amwẹ gha fannọ otọ ẹko ma egbe, ne iran mieke na gha sikẹ egbe sayọ. Ọrheyerriọ, ọ ma khẹke ne ọdiọn vbe iko tama ọvbokhan rẹn vbekpa ayahọmwaehọ nọ dekaẹn emwa eso vbuwe iko, nọ ma khẹke ne emwa ọvbehe rẹn vbekpa re. Ọ ghaa ta emwi vberriọ ma ọvbokhan rẹn, etẹn ni rre uwu iko i ghi gba ẹko re, iran i khian ghi vbe gha ya aro nọ maan ghee ẹre. Ọ ma zẹdẹ khẹke ne etẹn ni su vbe iko gha re emwa nẹi sẹtin da unu yi. (1 Tim 3:8) Ọni nọ wẹẹ, ọ ma khẹke ne iran gha ta ọta wẹwẹwẹ. Ọdiọn nọ gele hoẹmwẹ ọvbokhan rẹn i khian gha tama rẹn emwi nọ ma khẹke nọ rẹn vbekpa re.

14. De vbene okhuo gha ya sẹtin ru iyobọ ne ọdafẹn ọnrẹn nọ re ọdiọn vbuwe iko, nẹ ghẹ ya mu uyi egbe ẹre fua?

14 Okhuo nọ ma hoo ne arowa re mu uyi egbe ẹre fua, i khian gha kpikpi ẹre nọ tama rẹn emwi eso nọ ma khẹke nọ họn vbekpa re. Okhuo nẹi yin uyinmwẹ vbenian keghi rhie ọghọ ne arowa ẹre, kevbe etẹn ni mu otọ ẹko iran ma arowa ẹre. Sẹ ehia, okhuo vberriọ keghi ya e Jehova ghọghọ, rhunmwuda uyinmwẹ ọnrẹn gha ya ọfunmwegbe kevbe akugbe gha rre uwu iko.—Rom 14:19.

DE ARO NE JEHOVA YA GHEE ẸMWẸ NE IMA TA?

15. De aro ne Jehova ya ghee ọsie Job eha? Vbọsiẹ?

15 Ma gha wa miẹn emwi nibun ruẹ vbe ebe Job vbe nọ dekaẹn ẹghẹ nọ khẹke ne ima ya guan kevbe vbene a ya mu ẹmwẹ ye owa hẹ. Vbe ẹghẹ ne Job ya werriẹ aro daa ọlọghọmwa ni wegbe ughughan, ikpia enẹ keghi rre do rhie ifuẹko kevbe ibude nẹẹn. Vbe iran da sẹ evba, iran na wa hunwan, iran na gha roro emwi ne iran khian ta. Sokpan emwi ne iran eha vbọ ghi ta vbe okiekie rhiema wẹẹ, ẹi re te iran ghaa roro emwi ne iran khian ta ya ru iyobọ ne Job, sokpan te iran ghaa gualọ vbene iran khian ya bu abe gbe ẹre hẹ. Eni iran eha na ọre Elifaz, e Bildad, kevbe Zofa. Iran te ta ẹmwẹ eso nọ gbae, sokpan iran ma gua mu ẹmwẹ ye owa ẹse, erriọ ẹre iran vbe ya gha ba e Jehova kevbe Job ohoghe. Iran na ya ukpẹ rri e Job, iran na wẹẹ ọmwa dan ẹre nọ. (Job 32:1-3) De emwi ne Jehova ghi ru? Ohu iran keghi mu e Jehova ẹsẹsẹmwẹse. Ọ na gi iran rẹn wẹẹ emwi ukọnmwẹ ẹre iran ru, ọ na wẹẹ ne iran bu e Job, nọ na erhunmwu ne iran.—Job 42:7-9.

16. De vbene ima khian ya ya igiemwi ọghe Elifaz, e Bildad, kevbe Zofa waan ne egbe?

 16 Ọ khẹke ne ima ya igiemwi ọghe Elifaz, e Bildad, kevbe Zofa waan ne egbe. Vbe okaro, ọ ma khẹke ne ima gha bu ohiẹn gbe etẹn ima. (Mat 7:1-5) Nọghayayerriọ, ọ khẹke ne ima gha gbehọ kotọ danmwehọ iran, ma ke gu iran guan. Ẹghẹ nii ẹre ima khian ya gele rẹn vbene emwi ye iran hẹ. (1 Pit 3:8) Nogieva, ọ khẹke ne ima rẹn vbene a ya mu ẹmwẹ ye owa hẹ, ma ghi vbe gha ta ẹmwata. (Ẹfis 4:25) Nogieha, aro e Jehova wa sotọ vbe odẹ ne ima ya gu emwa ọvbehe guan.

17. De emwi ne igiemwi ọghe Elihu maa ima re?

17 Okpia nogienẹ nọ mu otuẹ gie Job kegha re Elihu. Ẹgbẹe ọkpa ẹre Ebraham kevbe Elihu ke rre. Elihu keghi hunwan gha danmwehọ Job kevbe ikpia eha nikẹre. Te ọ wa gele gbehọ kotọ gha danmwehọ, ọni ẹre ọ si ẹre nọ na sẹtin rhie ifuẹko kevbe adia nọ khẹke ne Job. (Job 33:1, 6, 17) Ẹi re te Elihu ghaa gualọ uyi ne egbe ẹre, ra ọmwa ọvbehe, sokpan te irẹn ghaa hoo nọ rhie uyi gie Jehova. (Job 32:21, 22; 37:23, 24) Igiemwi ọghe Elihu maa ima re wẹẹ, ẹghẹ rrọọ na ya hunwan, ẹghẹ vbe rrọọ na ya guan. (Jems 1:19) Ọ vbe maa ima re wẹẹ, ma ghaa rhie adia ne ọmwa, ọ ma khẹke ne ima gha gualọ uyi ọghe enegbe ima, nọghayayerriọ, ma ghi gha rhie uyi gie Jehova.

18. De vbene ima khian ya rhiẹre ma wẹẹ, ma gbọyẹmwẹ ye unu ne Jehova rhie ne ima, ne ima ya gha guan?

18 Osanobua ẹre ọ rhie unu ne ima, ne ima ya gha guan. Adeghẹ ima na gha mu ẹmwẹ ye owa ẹse, ma na vbe gha guan vbe ẹghẹ nọ khẹke, te ima rhiẹre ma wẹẹ ima gbọyẹmwẹ ye ẹse ọhẹ na. Ọba e Solomọn keghi kha wẹẹ: “Ẹmwẹ na ta la owa . . . , te ọ yevbe iwinna ona igoru na ma yan esiliva.” (Itan 25:11) Adeghẹ ima na gha gbehọ kotọ danmwehọ emwa ọvbehe, ma na vbe gha kọn ẹmwẹ ta, ẹmwẹ ne ima ta ghi gha rhiẹnrhiẹn vbe ehọ. Ẹghẹ nii, ẹmwẹ nọ rhirhi ke ima unu ladian ghi gha rhie orhiọn ye emwa iwu, ọ ghi vbe gha ya ẹko rhiẹnrhiẹn e Jehova. (Itan 23:15; Ẹfis 4:29) Ọna ọre odẹ nọ ghi maan sẹ ne ima khian ya rhiẹre ma wẹẹ, ma gbọyẹmwẹ ye unu ne Jehova rhie ne ima, ne ima ya gha guan.

IHUAN 82 “Wa Gi Ukpa Rua Gha Baa”

^ okhuẹn 5 Ibude eso rre Baibol ni gha ru iyobọ ne ima ya rẹn ẹghẹ nọ khẹke ne ima ya guan kevbe ẹghẹ nọ khẹke ne ima ya hunwan. Ma ghaa lele avbe ibude na, ẹmwẹ ne ima ta ghi gha ya ẹko rhiẹnrhiẹn e Jehova.

^ okhuẹn 62 EMWI NE AVBE EFOTO NA DEMU: Ọtẹn nokhuo ọkpa gha rhie adia nọ khẹke ne ọtẹn nokhuo ọvbehe.

^ okhuẹn 64 EMWI NE AVBE EFOTO NA DEMU: Ọtẹn nokpia ọkpa gha bu ọtẹn ọvbehe ude, nọ gha dọlọ ughugha ọghẹe yi ẹse.

^ okhuẹn 66 EMWI NE AVBE EFOTO NA DEMU: Abigẹl keghi ya arhẹrhẹ gu e Devid guan vbe ẹghẹ nọ khẹke. Emwi ne Abigẹl ru na wa biẹ ọmọ esi.

^ okhuẹn 68 EMWI NE AVBE EFOTO NA DEMU: Ẹvbo ne a na mu awua ye iwinna ima ẹre ọdọ vbe amwẹ na ke rre. Vbene etẹn zọlọ iran ọta sẹ, iran ma tama iran vbene iran ya winna iwinna ugamwẹ ọghe iran hẹ vbe ẹvbo nii.

^ okhuẹn 70 EMWI NE AVBE EFOTO NA DEMU: Ọdiọn na, kpa hin eke ne ọvbokhan rẹn ye rre, vbe ọ guan vbe efoni, rhunmwuda, ẹmwẹ nọ dekaẹn iko, nọ ma khẹke ne ọvbokhan rẹn họn ẹre ọ ta.