Gberra gha rhie uhunta

Gberra gha rhie dọmwadẹ uhunmwuta ni rre uwu ẹre

Avbe Osẹe Jehova

Hannọ urhuẹvbo Edo

Gha Gu Osanobua Winna

Gha Gu Osanobua Winna

“Emwa ni gu Osanobua winna ẹre ima khin.”—1 KỌR 3:9NW.

IHUAN: 64, 111

1. De odẹ eso ne ima ya gu e Jehova winna?

VBENE Osanobua te yi emwa nagbọn, ọ bẹghe ẹre wẹẹ iran gha ku obọ gbe ba irẹn, ne emwamwa ọghe irẹn mieke na mwẹ uhunmwu. Agharhemiẹn wẹẹ emwa ni ma gba ẹre ima khin, ma gha sẹtin gu e Jehova gha winna. Vbe igiemwi, Osanobua ẹre ima gu winna vbe ima ghaa kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba. (1 Kọr 3:5-9) Ukpamuyọmọ nọ hiunsi nọ, ne ima na mwẹ ọghae vbe iwinna ne kpataki ọghe Osa Ne Udazi. Sokpan, ẹi re iwinna ikporhu iyẹn nọ maan ọkpa ọre iwinna ne ima gu e Jehova ru. Vbe ako iruẹmwi na, ma gha ziro yan obẹlẹ ọvbehe ne ima ya gu Osanobua winna. Ma keghi gu ẹre winna vbe ima ghaa ru iyobọ ne ẹgbẹe ima kevbe etẹn vbe iko, vbe ima ghaa mu ọghọ ye erhunmwuyẹn egbe kevbe vbe ima ghaa rhiegbe ladian ya ru sayọ vbe iwinna ugamwẹ.—Kọl 3:23.

2. Vbọzẹe ne ọ ma na khẹke ne ima gha ya emwi ne ima sẹtin ru vbe ugamwẹ e Jehova gie ọghe emwa ọvbehe?

2 Emwi nọ khẹke ne ima kọ ye orhiọn zẹ vbene ima ya ziro yan olika ẹmwẹ ni rre ako iruẹmwi na ọre wẹẹ, ọ ma khẹke ne ima gha ya egbe ima gie emwa ọvbehe. Ọ khẹke ne ima gha yerre wẹẹ, nọ mwẹ ọna i mwẹ ọna. Eso vbuwe ima keghi re igbama, eso khian eniwanrẹn nẹ, egbe ma mobọ sasa emwa eso kevbe wẹẹ, akpa ughughan ẹre Osanobua ya wee ima. Ukọ e Pọl keghi kha wẹẹ: “Dọmwade ọghẹe ghi tobọ ẹre gha ghee vbene uyinmwẹ egbe ẹre  ye hẹ, deghẹ nọ maan nọ, ẹghẹ nii, ọ sẹtin zẹ okpowẹ ba ẹmwẹ emwi ne ọ sẹtin ru, vbene ẹi na vbe yae gie emwi ne ọmwa ọvbehe ru.”—Gal 6:4.

GHA RU IYOBỌ NE ẸGBẸE RUẸ KEVBE ETẸN VBE IKO

3. Vbọzẹe na gha na kha wẹẹ te ọmwa ke ọmwa nọ gbaroghe ẹgbẹe ọre ku obọ gbe ba emwamwa ọghe Osanobua?

3 E Jehova hoo ne ima gha gbaroghe ẹgbẹe ima. Vbe igiemwi, te uhunmwuta ẹgbẹe gha winna nọ mieke na sẹtin kpemehe emwi ikpakpa ne ẹgbẹe ọre. Ikhuo nibun i kpa hin owa rre rhunmwuda emọ obọ ne iran gbaroghe. Emọ eso ni vbe waan nẹ keghi gbaroghe evbibiẹ iran ni khian ọmaẹn nẹ ra ne egbe ma sasa. Ena keghi re iwinna kpataki. Ọni ẹre ọ si ẹre ne Ẹmwẹ Osanobua na kha wẹẹ: ‘Adeghẹ ọmwakọmwa ma gbaro ghe emwa rẹn, katekate iran ni re etiọnrẹn, ọ fi iyeke gbe nene iyayi nẹ, ọ wa rhia sẹ ne ọ ma yayi.’ (1 Tim 5:8) Iwinna vbenian gha bi yọ ruẹ izabọ, u i khian miẹn ẹghẹ nọ somwa ya gha rhiegbe ladian vbe iwinna ugamwẹ. Ghẹ gi ẹtin fuẹ! Ọ keghi ya ẹko rhiẹnrhiẹn e Jehova vbe u ghaa gbaroghe ẹgbẹe ruẹ vbe odẹ ọghe ikpakpa.—1 Kọr 10:31.

4. De odẹ ọkpa ne evbibiẹ emọ khian ya sẹtin mu iwinna Arriọba ye okaro vbe arrọọ ọghe iran? Vbe iran lae miẹn?

4 Evbibiẹ emọ gha ru iyobọ ne ivbi iran ya fian okhuo ne egbe iran vbe odẹ ọghe orhiọn, te iran ku obọ gbe ba emwamwa ọghe Jehova. Evbibiẹ emọ eso gele ru iyobọ vbenian ne ivbi iran. Vbọ ghi kẹrikian? Emọ eso ni miẹn iyobọ vbenian keghi do rhie obọ ye iwinna ugamwẹ ọghe ẹghẹ hia. Eso ga zẹvbe arọndẹ na gie yo isi vbe otọ ẹvbo ọvbehe, eso ru iwinna arọndẹ vbe ehe ne a na gualọ iyobọ etẹn vbene eso na ga vbe Bẹtẹl. Emọ ghaa rre ehe nọ rree vberriọ, iran i sẹtin rherhe gha sẹ owa do gha miẹn evbibiẹ iran. Ọrheyerriọ, evbibiẹ emọ ni deziẹn vbe odẹ ọghe orhiọn keghi rhie igiọdu ne ivbi iran ne ẹtin ghẹ fo iran. Vbọzẹe? Ọ keghi sẹ iran ọyẹnmwẹ rhunmwuda ivbi iran mu ẹmwẹ orhiọn ye okaro vbe arrọọ ọghe iran. (3 Jọn 4) Evbibiẹ emọ vbenian keghi mwẹ egbe ekhọe ọghe Hanna nọ ya ovbi ẹre ne Samuẹl fiohan ne Jehova. Nọ ne evbibiẹ emọ vbenian, ọ na keghi re ẹkpotọ nọ kiere ne iran ya ku obọ gbe ba emwamwa ọghe Osanobua.—1 Sam 1:28.

5. De odẹ ne u gha ya sẹtin ru iyobọ ne etẹn ni rre iko ruẹ? (Ghee efoto nọ rre omuhẹn.)

5 Deghẹ u i mwẹ iwinna nọ bi yọ ruẹ egbe vbuwe ẹgbẹe, u sẹtin ru iyobọ ne etẹn ni khian ọmaẹn nẹ ghẹghẹ ra ni gbaroghe evbibiẹ iran ra etẹn iran ne egbe ma rraan. U gha gbarokotọ, u gha miẹn emwa ni gualọ iyobọ vbe iko ne u ye. A sẹtin miẹn wẹẹ, ọ mwẹ ọtẹn nokhuo nọ gbaroghe erhae ra iyẹe nọ khian ọmaẹn nẹ. U sẹtin do ru iyobọ ne ọtẹn nokhuo vberriọ, nọ miẹn ẹghẹ vbe ya ru emwi ọvbehe. Deghẹ u mwẹ imọto, u sẹtin mu etẹn ni gualọ iyobọ vberriọ sẹ iko, u sẹtin gu iran ya dẹ emwi vbe ẹki, u sẹtin vbe mu iran gha rrie owa isimwinegbe ya tuẹ ọtẹn ne egbe ma rran. U ghaa rhiegbe ladian vbenian, e Jehova ghi loo ruẹ ya họn erhunmwu ọghe emwa ni gualọ iyobọ.—Tie 1 Kọrinti 10:24.

GHA MU ỌGHỌ YE ERHUNMUYẸN EGBE

6. Vbe a yae kha na gha mu ọghọ ye erhunmwuyẹn egbe? Vbọzẹe ne ọ na ru ekpataki?

6 Ọghọ ne a mu ye erhunmwuyẹn egbe keghi re akpa na ya rẹn eguọmwadia Osanobua. Vbe abọ ọghe Baibol ne a ye Grik gbẹn, ẹmwẹ Grik na ke zedu ẹmwẹ na ladian ọre obọ esi ne a ya mu erhunmwuyẹn. (Hib 13:2) Okha eso ni rre Baibol ẹre ọ ya ima rẹn wẹẹ, te ọ gele khẹke ne ima gha mu ọghọ ye erhunmwuyẹn egbe. (Gẹn 18:1-5) Ọ wa khẹke ne ima gha loo ẹkpotọ nọ rhirhi kie ya ru iyobọ ne emwa hia ọ gha  khọnrẹn wẹẹ iran i re etẹn ne ima gba ga.—Gal 6:10.

7. De afiangbe ne a lae miẹn vbe ima ghaa mu ọghọ ye etẹn ni rre ugamwẹ ẹghẹ hia egbe?

7 Te ima ku obọ gbe ba emwamwa ọghe Osanobua vbe ima ghaa mu ọghọ ye etẹn ni rre ugamwẹ ẹghẹ hia egbe. Iran gha mu otuẹ gha die iko ne ima ye, ma sẹtin mu owa ne iran dia. (Tie 3 Jọn 5, 8.) Ẹkpotọ ne a ya rhie igiọdu ne egbe keghi kie vbe ẹghẹ vbenian. (Rom 1:11, 12) Gi ima guan kaẹn emwi ẹwaẹn ọghe ọtẹn nokpia Olaf. Ọ keghi kha wẹẹ, ukpo nibun nọ gberra, vbe ọgbaroghe ọghe otako nọ ma he rhie okhuo mu otuẹ rre, a ma miẹn ọtẹn rhọkpa nọ mu owa nẹẹn. Vbe ẹghẹ na kha na, ọvbokhan ẹre Olaf ye khin. Olaf na nọ evbibiẹ ọre ne ẹi Osẹe Jehova, deghẹ ọgbaroghe ọghe otako gha sẹtin dia owa iran ya. Iran na kue yọ, sokpan iran keghi tama Olaf wẹẹ, aga ẹre u khian vbiẹ vbe ẹghẹ nọ khian ya gha rre emwa. Erriọ Olaf gele ruẹ. Olaf keghi kha wẹẹ: “Ii khian mianmian uzọla nii. Mẹ vbe ọre gha rhiọrre vbe owiẹ fioro, ọ gha ye Baibol rhie igiọdu mẹ vbe ima ghaa rri evbare owiẹ. Igiọdu nọ rhie mẹ, ẹre ọ ya mwẹ rhie obọ ye iwinna ugamwẹ ọghe ẹghẹ hia.” Vbe odẹ ukpo 40 nọ gberra, ehe ughughan ẹre Olaf na he ga zẹvbe arọndẹ na gie yo isi.

8. Vbọzẹe ne ọ na khẹke ne ima gha ru ẹse ne emwa ọvbehe ọ gha khọnrẹn wẹẹ iran ma gbọyẹmwẹ yọ vbe ẹghẹ okaro? Ru igiemwi yọ.

8 Odẹ ughughan ẹre a ya mu ọghọ ye erhunmwuyẹn egbe. Vbe igiemwi, vbe ọtẹn nokhuo ọkpa nọ rre Spain gu e Yesica tie Baibol, ọ keghi bẹghe ẹre wẹẹ Yesica wa viẹ. Ecuador ẹre Yesica ke rre. Ọtẹn nokhuo na keghi nọ e Yesica evbọzẹe ne ọ na viẹ. Yesica keghi kha wẹẹ, vbene irẹn te si gha die Spain, ovbiogue ne sẹlẹkẹ ẹre irẹn ghaa khin sẹrriọ wẹẹ, ọ mwẹ ẹdẹ ọkpa ne irẹn vbe ovbi irẹn nọ ye re ọmọ obọ ma miẹn evbare re. Amẹ kẹkan ẹre ọ miẹn sa ne ovbi ẹre wọn. Yesica na gha bọ ọvbi ẹre ye ovbe, ọ na vbe gha na erhunmwu ne Osanobua ru iyobọ ne irẹn. Vbuwe ẹghẹ na, ẹre Osẹe Jehova eva ya rre sokpan Yesica ma rhie ehọ ne iran taa yi. Ọ na yanghan ebe ne iran rhie nẹẹn. Ọ na kha wẹẹ: “Ọna ọre evbare ne uwa hoo ne rhie ne ovbi mwẹ ra?” Etẹn nikhuo ni do kporhu ma rẹn, te hia ne iran muẹn orhiọn sotọ, ọ ma zẹdẹ zẹ ye iran re. Ọ ghi zẹ kpẹ, etẹn nii na do mu okhuae ne evbare vuọẹn ye ọkpẹn ẹkhu ọghe Yesica. Ọna ẹre ọ si eve ye Yesica egbe vbe ọtẹn nokhuo ghi gu ẹre tie ebe vbe Spain. Eban ẹre ọ ghi do rẹn wẹẹ, Osanobua ẹre ọ gie etẹn ni rre ya họn erhunmwu ọghẹe. Ọna ẹre ọ ghi yae taa mu olọ yan rẹn wẹẹ irẹn gha ya ekhọe hia ga e Jehova. Vbene ẹmwata, ẹse ne a ru wa biẹ ọmọ esi!—Asan 11:1, 6.

GHA RHIEGBE LADIAN VBE IWINNA UGAMWẸ

9, 10. (a) De ẹkpotọ eso nọ kiere ne Ivbi Izrẹl, ne iran ya rhiegbe ladian vbe iwinna ugamwẹ? (b) De iwinna eso ne etẹn nikpia ru vbe iko?

9 Vbe ẹghẹ nẹdẹ, ẹkpotọ wa gha kie ne Ivbi Izrẹl, ne iran ya rhiegbe ladian vbe iwinna ugamwẹ. (Ẹks 36:2; 1 Krọ 29:5; Neh 11:2) Erriọ vbe ye vbe ẹdẹnẹrẹ. Ẹkpotọ nibun wa vbe rrọọ vbe ẹdẹnẹrẹ ne ima ya ru iyobọ ne etẹn ima. Ma gha gele rhiegbe ladian vbenian, afiangbe nọkhua ẹre ima khian miẹn vbọ, erriọ ọyẹnmwẹ khian vbe ya gha sẹ ima.

10 E Baibol rhie igiọdu ne ikpia vbe iko, ne iran hia, ne iran do khian enọ gbegba nọ gha ga zẹvbe ẹdiọn kevbe eguọmwadia iwinna. (1 Tim 3:1, 8, 9; 1 Pita 5:2, 3) Etẹn ni rhiegbe ladian vbenian keghi ru iyobọ nọ khẹke ne emwa ọvbehe vbe odẹ ọghe orhiọn kevbe odẹ ọghe ikpakpa. (Iwinna 6:1-4) Ediọn he ka tama ruẹ ne u do gha mwẹ ọghae vbe iwinna eso vbe iko vbe na ghee iwinna akpehuan, ebe iyẹn na gbaroghe  ra iwinna ukọ ni su ọmwa ra? Etẹn ni mwẹ obọ vbe iwinna vbenian keghi mwẹ ọyẹnmwẹ nọ sẹ otọ ẹko.

Etẹn ni rhiegbe ladian vbe iwinna ughughan ni khian vbe otu e Jehova keghi zẹ ọse ọgbọn nibun (Ghee okhuẹn 11)

11. De afiangbe ne ọtẹn nokhuo ọkpa miẹn vbe obọ avbe ọse nọ zẹ vbe iwinna ugamwẹ ne ọ na rhiegbe ladian? Ya unu kaẹn emwi ẹwaẹn ne uwẹ tobọ uwẹ he miẹn vbe iwinna vbenian.

11 Etẹn ni rhiegbe ladian vbe iwinna ugamwẹ keghi zẹ ọse ọgbọn. Vbe igiemwi, ukpo 18 gbalaka ẹre ọtẹn nokhuo ọkpa ne a tie ẹre Margie ya rhiegbe ye iwinna owa ugamwẹ ne a bọlọ. Vbuwe ẹghẹ na, ọ keghi si etẹn nikhuo nibun ne irẹn diẹn ẹnrẹn kẹ egbe, ọ na maa iran iwinna ughughan ni dekaẹn owa ugamwẹ na bọlọ. Ọtẹn nokhuo na keghi kha wẹẹ, iwinna na, keghi re odẹ ne kpataki ne etẹn ya rhie igiọdu ne egbe. (Rom 1:12) Ẹghẹ ne ọtẹn nokhuo Margie ya werriẹ aro daa isievẹn eso, etẹn ne irẹn ka ru iyobọ na ẹre ọ ghi do gha rhie igiọdu nẹẹn. Wẹ he ka rhiegbe ladian vbe iwinna owa ugamwẹ ne a bọlọ ra? U gha sẹtin gha mwẹ ọghae vbọ, ọ gha khọnrẹn wẹẹ, u ma fiẹnro iwinna vberriọ.

12. De iyobọ ne ima gha sẹtin ru vbe odekun ẹrria gha sunu?

12 Odekun ẹrria gha sunu, ẹkpotọ keghi kie ne eguọmwadia Osanobua ya ru iyobọ nọ khẹke ne etẹn ni gualọ iyobọ. Ma sẹtin ru iyobọ igho ne etẹn ni rre ibavbaro. (Jọn 13:34, 35; Iwinna 11:27-30) Ma sẹtin vbe gu iran dọlọ owa ni guọghọ yi ra ma ghi gu iran kpẹ huan. Ọtẹn nokhuo Gabriela nọ ke Poland rre keghi miẹn iyobọ vbenian vbe amẹ mu owa re. Ọ ma sẹtin ghọghọ vbe etẹn ni rre ẹdogbo nii do ru iyobọ nẹẹn. Ọ keghi kha wẹẹ: “Esa i rrọọ ne I ya gha guan kaẹn emwi ewe ni wiri. Afiangbe ne I miẹn ẹre ọ khẹke ne I ya gha na iyẹn. Emwi nọ sunu na, ẹre ọ ghi gele ya mwẹ do rẹn wẹẹ, ukpamuyọmọ nọ hiunsi nọ, ne a gha rre otu e Jehova, ọyẹnmwẹ na vbe miẹn vbọ i gia gie.” Erriọ etẹn nibun ni miẹn iyobọ vbenian kevbe ni rhiegbe ladian ya ru iyobọ, vbe ya mwẹ ọyẹnmwẹ nọ sẹ otọ ẹko.—Tie Iwinna 20:35; 2 Kọrinti 9:6, 7.

13. De vbene asikẹgbe ne ima gu e Jehova mwẹ ya wegbe sayọ hẹ vbe ima gha rhiegbe ladian vbe iwinna ugamwẹ? Ru igiemwi yọ.

13 Ọtẹn nokhuo ne a tie ẹre Stephanie kevbe etẹn ọvbehe keghi ru iyobọ ne Avbe Osẹe Jehova ni lẹ gha die United States rhunmwuda okuo nọ rre otọ ẹvbo iran. Stephanie keghi ru emwamwa ọghe owa  ne etẹn nii gha dia kevbe emwi eso ne iran khian gha loo. Ọ keghi kha wẹẹ: “Te ọyẹnmwẹ wa gha sẹ ima rhunmwuda vbene etẹn na ya gbọyẹmwẹ ye iyobọ ne iran miẹn vbe obọ etẹn vbe uhunmwu otagbọn hia. Iran ghaa roro ẹre wẹẹ ima ẹre ọ ru iyobọ ne iran, sokpan, iyobọ ne iran ru ne ima ẹre ọ sẹ re. Ahoẹmwọmwa, akugbe kevbe amuẹtinyan ne etẹn mwẹ yan e Jehova keghi ya ima hoẹmwẹ Osanobua sayọ, ọ vbe ya ima gbọyẹmwẹ yọ sayọ emwi hia ne otu e Jehova kpemehe ẹre.”

RU SAYỌ VBE IWINNA UGAMWẸ

14, 15. (a) De egbe ekhọe ne Aizaia ghaa mwẹ? (b) Vbe ima khian ya sẹtin ya egbe ta re hẹ?

14 U gha sẹtin ru sayọ vbe iwinna e Jehova ra? U gha sẹtin si gha rrie ehe ne a na gualọ iyobọ etẹn ra? Ma gha sẹtin ga e Jehova vbe otọ ẹvbo ima sokpan etẹn eso ne ẹkpotọ kie na, keghi kpa ya gha ru iyobọ ye iwinna Arriọba vbe otọ ẹvbo ọvbehe. Etẹn vbenian keghi mwẹ egbe ekhọe ọghe akhasẹ ighẹ Aizaia. Vbe Jehova khare wẹẹ: “De ọmwa ne I gha gie?” Aizaia keghi kha wẹẹ: “I gha yo. Gie mwẹ.” (Aiz 6:8) U gha sẹtin ya egbe tae Aizaia ra? Ẹkpotọ nibun wa kie ne u gha ya winna vbe ugamwẹ e Jehova.

15 Jesu keghi kha vbekpae iwinna ikporhu iyẹn nọ maan wẹẹ: “Emwiorhọ bun ẹsẹse sokpan emwa ni rhọ emwiokọ ma sẹ hiehie. Wa na erhunmwu ne Nọyaẹnmwa gie emwa nibun gha dee ne iran do rhọ emwiorhọ la owa.” (Mat 9:37, 38) U gha sẹtin ya ga zẹvbe arọndẹ vbe ako ne a na gualọ iyobọ etẹn ra? Deghẹ uwẹ ma sẹtin, u sẹtin ru iyobọ ne ọmwa ọvbehe ne ẹkpotọ kie na. Etẹn nibun keghi rhiegbe ye iwinna arọndẹ vbe ako ne a na gualọ iyobọ etẹn rhunmwuda iran keghi do bẹghe ẹre wẹẹ, ọna ọre odẹ ọkpa kpataki ne iran khian ya sẹtin rhiẹre ma wẹẹ, iran hoẹmwẹ e Jehova. Asefẹn ọvbehe ye rrọọ ne u gha ya sẹtin ru sayọ vbe iwinna e Jehova. U gha sẹtin rhiegbe ladian, u gha miẹn afiangbe nibun.

16, 17. De asefẹn ughughan ni rrọọ ne u gha ya sẹtin ru sayọ vbe iwinna ugamwẹ ọghe Jehova?

16 U sẹtin ya ga vbe Bẹtẹl, u sẹtin deba etẹn ni bọlọ owa ugamwẹ, u sẹtin vbe ya ga vbe ovbi ẹghẹ kherhe ra ikpẹdẹ eso vbuwe uzọla vbe Bẹtẹl ra u ghi rhiegbe ye iwinna owa ugamwẹ ne a bọlọ vbe ovbi ẹghẹ kherhe. Ẹghẹ hia ẹre a ya gualọ iyobọ etẹn ni mwẹ ekhọe ne a ya rhiegbe ladian kevbe ni hoo ne iran winna vbe ehe ke ehe ne a na wẹẹ ne iran winna. Etẹn na sẹtin gha mwẹ iwinna obọ sokpan otu sẹtin waa iran iwinna ne iran ma fiẹnro ẹre. Vbene ẹmwata, e Jehova wa gbọyẹmwẹ ye ekhọe hia ne etẹn na ya winna vbe ugamwẹ ọghẹe.—Psm 110:3.

17 Adeghẹ u hoo ne a maa ruẹ emwi sayọ ne u mieke na guẹ sayọ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, u sẹtin rhie obọ ye ebe ne a ya yo owebe ọghe School for Kingdom Evangelizers. Owebe na keghi ru iyobọ ne etẹn nikpia kevbe nikhuo ni ru iwinna arọndẹ, ne iran ya ru sayọ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan. Etẹn ni yo owebe na rẹnrẹn wẹẹ, iran gha ladian, ehe ke ehe ne otu gie iran gha rrie ẹre iran khian na winna. Deghẹ ẹkpotọ kie nuẹn, u sẹtin ru emwamwa ne u yo owebe ne a kha na.—1 Kọr 9:23.

18. De afiangbe ne ima khian lae miẹn vbe ima ghaa gu e Jehova winna?

18 Rhunmwuda ne ima na re eguọmwadia e Jehova, ma keghi zẹ emwi obọ, ma ya obọ esi mu emwa ọvbehe erriọ ima vbe ya hoẹmwẹ iran. Avbe akpa na keghi ya ima mwẹ ọfunmwegbe kevbe ọyẹnmwẹ. (Gal 5:22, 23) Ma ghaa ya egbe tae Jehova vbe odẹ ne ọ ya zẹ emwi obọ vbe Ihe ke ihe ne ima na vba egbe ima vbe arrọọ ọghomwa, ima na vbe gha rre usun emwa ni gu ẹre winna, ọyẹnmwẹ ẹre ọ khian sẹ ima.—Itan 3:9, 10.