Gberra gha rhie uhunta

Gberra gha rhie dọmwadẹ uhunmwuta ni rre uwu ẹre

Avbe Osẹe Jehova

Hannọ urhuẹvbo Edo

 Ako Iruẹmwi 19

Vbene Ahoẹmwọmwa Kevbe Ibuohiẹn Ata Ọghe Jehova Ya Gbogba Gae Emwa Rẹn Ne Ẹbe Ghẹ Rruan Iran

Vbene Ahoẹmwọmwa Kevbe Ibuohiẹn Ata Ọghe Jehova Ya Gbogba Gae Emwa Rẹn Ne Ẹbe Ghẹ Rruan Iran

“Wẹ i re Osanobua ne ẹko ẹre rhiẹnrhiẹn ye ọkhọ na ru, wẹ i vbe gi emwi dan gha rre ehe ne uwẹ ye.”—PSM 5:4.

IHUAN 142 Ghẹ Muẹn Fua Ayayẹro Ne U Mwẹ

OLIKA ẸMWẸ ỌGHE AKO IRUẸMWI NA *

1-3. (a) Zẹvbe nọ rre ebe Psalm 5:4-6, de aro ne Jehova ya ghee uyinmwẹ atosi? (b) Vbọzẹe ne ima na kha wẹẹ, te ọmwa nọ mu ibiẹka yagha rraa “uhi e Kristi”?

UYINMWẸ atosi keghi sọnnọ e Jehova. (Tie Psalm 5:4-6.) Emwa ni mwẹ ekhọe ibisi ẹre ọ yin uyinmwẹ atosi. Emwa vbenian ẹre ọ mu ibiẹka yagha. U miẹn vbene uyinmwẹ vbenian sọnnọ e Jehova hẹ! Erriọ uyinmwẹ vbenian vbe ya sọnnọ ima rhunmwuda, aro ne Jehova ya ghee emwi ẹre ọ khẹke ne ima vbe ya gha ghee ẹre. Ma keghi hia vbe odẹ ke odẹ ne emwi vbenian ghẹ sunu vbuwe iko. Ma i vbe gbegue ne emwa ni yin uyinmwẹ vbenian hiehie. Emwi vbenian gha sunu, ma i zẹdẹ ya iyeke abọ muẹn.—Rom 12:9; Hib 12:15, 16.

2 Te ọmwa ke ọmwa nọ mu ibiẹka yagha rraa “uhi e Kristi.” (Gal 6:2) Vbọzẹe ne ima na kha vberriọ? Zẹ vbene ima ruẹ ọre vbe ako iruẹmwi nọ lae, “uhi e Kristi” ọre emwi hia ne Jesu maa ima re. Ẹmwẹ ne unu kevbe uyinmwẹ ẹre ọ ya rhie igiemwi esi yotọ. Ena hia keghi hẹnhẹn egbe yan ahoẹmwọmwa kevbe ibuohiẹn ata. Ivbiotu e Kristi ni lele uhi na keghi ya obọ esi mu ibiẹka, ne iran mieke na gha mwẹ agbẹkunsotọ kevbe ne iran rẹn wẹẹ, a gele hoẹmwẹ iran. Orhiọn ibiẹka na mu yagha i sotọ, iran ghi vbe gha roro ẹre wẹẹ, ọmwa rhọkpa i rrọọ ne iran gha sẹtin ya egbe kọ.

3 Ọ keghi re emwi da ọmwa wẹẹ, ibiẹka na mu yagha keghi re uyinmwẹ dan nọ rre ehe hia vbe uhunmwu otagbọn.  Emwi dan na vbe sunu daa etẹn eso. Vbọzẹe? Rhunmwuda, te “emwa dan” kevbe emwa okeke ghi muan yọ muan yọ, eso vbe rre iko ọghe Ivbiotu e Kristi. (2 Tim 3:13) Ọ mwẹ etẹn eso vbe iko ni dee ye edanmwẹ na. Nia, gi ima guan kaẹn evbọzẹe ne ibiẹka na mu yagha na re orukhọ nọ wegbe. Ma gha vbe guan kaẹn iwinna nọ bi ye ediọn egbe vbe ọmwa gha ru orukhọ nọ wegbe kevbe ọmwa gha mu ọvbokhan yagha. Ma gha vbe ziro yan odẹ ne evbibiẹ emọ khian ya gha gbogba gae ivbi iran. *

ORUKHỌ NỌ WEGBE

4-5. Vbọzẹe ne ima gha na kha wẹẹ, te ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha ru ai ghẹ ru?

4 A gha mu ọvbokhan yagha, obalọ nọ si keghi rhie ẹghẹ nọ taẹn. Ọ si obalọ ye egbe ọvbokhan na mu yagha, ẹgbẹe ọre kevbe etẹn vbe iko. Vbene ẹmwata, orukhọ nọ wegbe nọ.

5 Emwi ohanabe ẹre ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha ru daa ọmọ nii. Ọmwa dan ẹre ọ si obalọ ye emwa ọvbehe egbe. Vbe ako iruẹmwi nọ ghi lele ọna, ma gha bẹghe ẹre wẹẹ, obalọ ọghe ohanabe ẹre ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha si yọ re egbe. Orhiọn ọvbokhan nii i ghi sotọ, ọ do gha ghee emwa hia vbirhi vbirhi. Nọnaghiyerriọ, te ọ khẹke na gbogba gae ibiẹka ne emwi vbenian ghẹ mieke na sunu daa iran. Nọ ne iran ne emwi vbenian sunu daa nẹ, ọ wa khẹke na gha rhie ifuẹko ne iran.—1 Tẹs 5:14.

6-7. De vbene ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha ya sọtẹ daa iko ọghe Ivbiotu e Kristi kevbe arriọba hẹ?

6 Te ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha sọtẹ daa iko ọghe Ivbiotu e Kristi. Ọtẹn gha mu ọvbokhan yagha, te ọtẹn nii sa ọrho ye eni nọ maan ne otu e Jehova mwẹ. (Mat 5:16; 1 Pit 2:12) Te emwi vbenian wa sọnnọ etẹn ima hia fẹẹrẹ ni da imudiase ọghe iran yi. (Jud 3) Ọmwa gha ru orukhọ nọ wegbe, ọ ma na fiwerriẹ, a ghi kaẹn fua vbe iko rhunmwuda, te emwa vberriọ mu eni otu e Jehova rhia.

7 Te ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha sọtẹ daa arriọba. Ọ kere ne Ivbiotu e Kristi gha “họn ẹmwẹ ne avbe ukọ ẹvbo” ra arriọba ọghe otọ ẹvbo ne iran ye. (Rom 13:1) Ma ghaa lele uhi ọghe ẹvbo ne ima ye, te ima gbe uhunmwu kotọ ne arriọba ọghe ẹvbo nii. Ovbiotu e Kristi gha rraa uhi arriọba, vbe igiemwi, ọ na mu ọvbokhan yagha, te ọ sọtẹ daa arriọba. (Yae taa Iwinna 25:8.) Ediọn i mwẹ asẹ na ya rri emwa ni rraa uhi arriọba oya, vbọrhirhighayehẹ, ediọn i gbegue ne ọmwa ke ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha. (Rom 13:4) Evba kọe ẹre a rhọ.—Gal 6:7

8. Ọmwa gha ru ogieva re khọ, de aro ne Jehova ya ghee emwi vberriọ?

8 Sẹhia, te ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha sọtẹ daa Osanobua. (Psm 51:4) Ọmwa gha ya obọ atosi mu ọmwa ọvbehe, te ọ sọtẹ dae Jehova. Gi ima ziro yan Uhi ne Osanobua yi ne Ivbi Izrẹl. Ọkpa vbe Uhi nii khare wẹẹ, te ọmwa nọ mu ogieva re ru, sọtẹ dae Jehova. (Lẹv 6:2-4) Erriọ ọtẹn nọ mu ọvbokhan yagha vbe ya sọtẹ daa Osanobua rhunmwuda, te ọ mu ọmọ nii ru, ra te ọ muẹn rẹrẹ, ọ ke muẹn yagha. Ọvbokhan vberriọ ghi do gha ghee emwa hia vbirhivbirhi. Ai ghẹ ru ẹre ọmwa nii ru. Te ọmwa vberriọ gele sa ọrho ye eni e Jehova. Nọnaghiyerriọ, ai ye iyeke abọ mu ọmwa nọ yin uyinmwẹ vbenian rhunmwuda, orukhọ nọ wegbe nọ.

9. Ke ẹghẹ gha dee, de adia ne ima he miẹn nọ dekaẹn ibiẹka na mu yagha? Vbọzẹe ne adia vbenian na rre vbe ẹghẹ hia?

9 Ke ẹghẹ gha dee ẹre otu e Jehova ke rhie  adia ne ima vbe nọ dekaẹn ibiẹka na mu yagha. Ayahọmwaehọ ne ima he miẹn i re avbiẹ. Vbe igiemwi, uhunmwuta nibun ni ladian vbe ebe Owa Ọkhẹ kevbe Awake! wa ru iyobọ ne emwa na mu yagha ya zinegbe obalọ nọ si, ọ vbe ya emwa ọvbehe rẹn iyobọ nọ khẹke ne iran ru kevbe odẹ ne evbibiẹ emọ gha ya sẹtin gbogba gae ivbi iran. Ediọn wa vbe miẹn adia nibun nọ dekaẹn odẹ ne iran khian ya gha buohiẹn emwa ni mu ibiẹka yagha. Ke ẹghẹ ya fi ẹghẹ ẹre adia ya ke obọ otu rre nọ dekaẹn obọ nọ khẹke na ya gha mu emwa ni mu ibiẹka yagha. Vbọzẹe? Rhunmwuda, ọ khẹke ne obọ ne ima ya mu ẹmwẹ na gu “uhi e Kristi” ro.

DE IWINNA NỌ BI YE EDIỌN EGBE VBE ỌTẸN GHA RU ORUKHỌ NỌ WEGBE?

10-12. (a) De emwi ne ediọn yerre vbe iran ghaa buohiẹn ọtẹn nọ ru orukhọ nọ wegbe? De emwi ne iran mobọ rhie aro tua? (b) Zẹvbe nọ rre ebe Jems 5:14, 15, de iyobọ ne ediọn ru ne emwa ni ru orukhọ nọ wegbe?

10 Ediọn ghaa buohiẹn ọtẹn nọ ru orukhọ nọ wegbe, iran keghi yerre wẹẹ, ọ khẹke ne iran lele uhi e Kristi, ọni nọ wẹẹ, emwi hia ne iran ru ghi hẹnhẹn egbe yan ahoẹmwọmwa kevbe ibuohiẹn ata. Rhunmwuda ọni, ediọn gha họn wẹẹ ọtẹn ru orukhọ nọ wegbe, emwi nibun ẹre iran mu roro. Vbe ako iruẹmwi nọ lae, ma keghi ruẹ ọre wẹẹ, emwi ne ediọn rhie aro tua, ọre ne emwi rhọkpa ghẹ sa ọrho ye eni e Jehova. (Lẹv 22:31, 32; Mat 6:9) Iran keghi hia vbe odẹ ke odẹ ne etẹn hia vbe iko gu e Jehova gha mwẹ asikẹgbe nọ maan. Ọtẹn gha ru orukhọ nọ wegbe, iran ghi ru iyobọ nọ khẹke nẹẹn.

11 Ediọn keghi hia ne iran ru iyobọ ne ọtẹn nọ ru orukhọ nọ wegbe nọ mieke na werriegbe bu e Jehova gha dee. (Tie Jems 5:14, 15.) Ọtẹn gha ru orukhọ nọ wegbe, ọni rhiema wẹẹ, te ọ khuọnmwi vbe odẹ ọghe orhiọn. Ọtẹn vbenian i ghi gu e Jehova mwẹ asikẹgbe nọ maan. * Te ediọn ye vbe na ghee ọbo ebo. Ọtẹn ghaa khuọnmwi vbe odẹ ọghe orhiọn, iran ghi hia ne iran ya Evbagbẹn Nọhuanrẹn mu ẹre egbe rran. Adia ni rre Evbagbẹn Nọhuanrẹn gha gele sẹtin ya ọmwa nọ ru orukhọ nọ wegbe bu e Jehova gha dee, sokpan, ọna gha sẹtin sunu deghẹ ọmwa nọ ru orukhọ, na gele ro iro fi uyinmwẹ werriẹ.—Iwinna 3:19; 2 Kọr 2:5-10.

12 Vbene ẹmwata, iwinna nọkhua ẹre ọ bi ye ediọn izabọ. Iran gele hoẹmwẹ etẹn ne Jehova wẹẹ ne iran gha gbaroghe. (1 Pit 5:1-3, NW) Iran keghi hia vbe odẹ ke odẹ ne etẹn hia vbe iko gha mwẹ agbẹkunsotọ. Ọna ẹre ọ si ẹre ne iran na rherhe zẹ emwi ru vbe iran gha họn wẹẹ, ọmwa ru orukhọ nọ wegbe, vbe na ghee ibiẹka na mu yagha. Nia, gi ima ziro yan avbe inọta ni rre omuhẹn ọghe  okhuẹn 13,  15 kevbe  17.

13-14. Ọ khẹke ne ediọn tama arriọba vbe iran gha họn wẹẹ ọmwa mu ọvbokhan yagha ra? Rhan otọ re.

 13 Ọ khẹke ne ediọn tama arriọba vbe iran gha họn wẹẹ ọmwa mu ọvbokhan yagha ra? Ọ khẹke. Vbe otọ ẹvbo eso, uhi khare wẹẹ, te ọ khẹke na arriọba rẹn vbekpa re, vbe ọmwa gha mu ọvbokhan yagha. Ediọn ni rre otọ ẹvbo vberriọ wa lele uhi vberriọ. (Rom 13:1) Uhi vberriọ ma gbodan ghee uhi Osanobua. (Iwinna 5:28, 29) Rhunmwuda ọni, ediọn gha họn wẹẹ, ọmwa mu ọvbokhan yagha, awarọkpani ẹre iran ya tama etẹn vbe abotu, ne iran mieke na rẹn emwi nọ khẹke ne iran ru.

14 Ọmwa na mu yagha, evbibiẹ ọre ra ọmwa ọvbehe na tama ediọn vbekpae emwi nọ sunu, ediọn ghi gi iran rẹn wẹẹ, iran mwẹ asẹ na ya tama arriọba ra olakpa vbekpa re. Sokpan,  deghẹ ọtẹn vbe iko ẹre mu ọvbokhan yagha ghi vbo? Deghẹ emwa ni rre ẹdogbo nii vbe họn vbekpa re nẹ vbe vbo? Ọ khẹke ne ọtẹn nọ ya tama ediọn kevbe arriọba vbekpa re gha roro ẹre wẹẹ, te irẹn sa ọrho ye eni e Jehova ra? Ẹo. Ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha ẹre ọ sa ọrho ye eni e Jehova.

15-16. (a) Zẹvbe nọ rre ebe 1 Timoti 5:19, vbọzẹe nọ na khẹke ne arhunmwu eva, ra emwa ni gberra arhunmwu eva, do sosẹ, ediọn ke zẹ arhunmwu eha vbuwe ẹbu ediọn ne iran guan yọ? (b) De emwi nọ khẹke ne ediọn ru vbe iran gha họn wẹẹ, ọtẹn vbe iko mu ọvbokhan yagha?

 15 Vbọzẹe nọ na khẹke ne arhunmwu eva, ra emwa ni gberra arhunmwu eva, do sosẹ yọ wẹẹ ọmwa gele mu ọvbokhan yagha, ediọn ke zẹ arhunmwu eha vbuwe ẹbu ediọn ne iran guan yọ? Rhunmwuda, ọna ọre ilele nọ rre Baibol nọ hẹnhẹn egbe yan ibuohiẹn ata. Deghẹ ọmwa nọ ru orukhọ vbenian ma na do tobọre miẹnkue, ediọn sẹtin zẹ arhunmwu eha ne iran guan yọ deghẹ arhunmwu eva na sosẹ yọ. (Diut 19:15; Mat 18:16; tie 1 Timoti 5:19.) Te ọna ghi rhiema wẹẹ, vbe na te gi arriọba rẹn wẹẹ ọmwa mu ọvbokhan yagha, ọ khẹke ne arhunmwu eva ka sosẹ yọ ra? Ẹo. Emwamwa ọghe arriọba lughaẹn ne ọghe ediọn. Esa i rrọọ na ya gualọ arhunmwu eva ni gha sosẹ, a ke tama arriọba wẹẹ, ọmwa mu ọvbokhan yagha.

16 Ediọn gha họn wẹẹ, ọtẹn vbe iko mu ọvbokhan yagha, iran ghi gi arriọba rẹn vbekpa re, deghẹ uhi vberriọ rre otọ ẹvbo ne iran ye. Vbe iyeke ọni, iran ghi gualọ otọ emwi nọ gele sunu ne iran mieke na rẹn deghẹ agbaziro ọghe ediọn ni buohiẹn gha guan yọ. Deghẹ ọmwa nọ do uza na ma miẹnkue, ediọn ghi nọ emwa ni rẹn vbekpae emwi nọ sunu. Orhunmwu ọkpa gha kha wẹẹ ọ ru ẹre, ọmwa ọvbehe na vbe sosẹ yọ wẹẹ ọ gele ru ẹre, ra ọ ka ru emwi vberriọ daa ibiẹka ọvbehe, ọna sẹ ne ediọn gha ya ru emwamwa ne agbaziro ọghe ediọn ni buohiẹn guan yọ. * Deghẹ orhunmwu ọkpa ẹre ọ do sosẹ, ọ ma rhiema wẹẹ ohoghe ẹre ọmwa nii tae. Ediọn gha gualọ otọ re ẹse, iran gha sẹtin rẹn wẹẹ, emwi dan gele sunu. Ọ ghaa yerriọ, ediọn ghi hia ne iran rhie ifuẹko ne ọmwa na mu yagha kevbe ẹgbẹe ọre. Yevbesọni, ediọn ghi gha gbarokotọ vbe egbe ọmwa na wẹẹ ọ do ozere vberriọ, ne emwi vberriọ ghẹ werriegbe sunu vbuwe iko.—Iwinna 20:28.

17-18. De iwinna nọ bi ye izabọ ọghe agbaziro ọghe ediọn ni buohiẹn?

 17 De iwinna nọ bi ye izabọ ọghe agbaziro ọghe ediọn ni buohiẹn? Ediọn na, gha ghi mu ukpa mu uwerhẹn ghee ẹmwẹ nọ rre otọ nẹ, iran ẹre ọ khian gbe ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha hin ọkhọ rre. Iran sẹtin kaẹn fua vbe iko, iran sẹtin vbe rri ọre oya ọvbehe. Ediọn na i mwẹ obọ vbe emwamwa ne arriọba ya rri emwa ni mu ibiẹka yagha oya. (Rom 13:2-4; Taitọs 3:1) Ọmwa gha mu ọvbokhan yagha, arriọba na rẹn vbekpa re, arriọba ghi rri ọmwa nii oya zẹvbe ne uhi otọ ẹvbo nii khare.

18 Ediọn na keghi rhie aro tua asikẹgbe ne ọmwa nọ mu ọvbokhan yagha gu e Jehova mwẹ. Adia ni rre Baibol ẹre iran ya buohiẹn ọmwa vbenian, ne iran mieke na rẹn deghẹ ọ gele fiwerriẹ. Deghẹ ọ ma fiwerriẹ, iran gha ghi kaẹn fua nẹ, iran ghi yae wewe ma etẹn vbe iko. (1 Kọr 5:11-13) Ọ gha gele ro iro fiwerriẹ, ediọn na i kaan rẹn fua vbe iko. Vbọrhirhighayehẹ, ediọn ghi tama rẹn wẹẹ, ọ gha wa kpẹ ọ ke werriegbe do gha mwẹ ukpamuyọmọ vbe iko, a sẹtin vbe miẹn wẹẹ, ẹi khian gha mwẹ, ọ te ya wu. Ne emwi vberriọ ghẹ ghi werriegbe sunu daa ibiẹka vbe iko, ediọn ghi ya bu  evbibiẹ emọ ude vbe owa, ne iran kakabọ gha rhie aro sotọ vbe ivbi iran ne giẹrẹ ghaa rre ehe ne ọmwa vberriọ ye. Sokpan, ediọn ghaa rhie ibude ne evbibiẹ emọ, ọ ma khẹke ne iran ya unu kaẹn ọmwa ra ẹgbẹe ne a na mu ọmwa yagha.

ODẸ NE EVBIBIẸ EMỌ KHIAN YA GHA GBOGBA GAE IVBI IRAN

Evbibiẹ emọ, wa gha maa ivbi uwa emwi vbekpae emwi ọdọ vbe amwẹ zẹ vbene iran mwẹ ẹwaẹn sẹ ra vbene iran waan sẹ. Wa vbe gha loo ebe ughughan ne otu he gbẹnnẹ ladian ya gha maa ivbi uwa emwi. (Ghee okhuẹn 19-22)

19-22. De vbene evbibiẹ emọ khian ya gha gbogba gae ivbi iran hẹ? (Ghee efoto nọ rre odaro ebe na.)

19 De iwinna ne kpataki nọ bi ye egbe evbibiẹ emọ? Iran ẹre ọ wa khẹke nọ gha gbaroghe ivbi iran. * E Baibol khare wẹẹ: “E Nọyaẹnmwa ẹre ọ ye emọ ru ọmwa ẹse.” (Psm 127:3) Nọnaghiyerriọ, ọ khẹke ne evbibiẹ emọ gha gbogba gae ivbi iran. De emwi ne evbibiẹ emọ gha ru ne emwa dan ghẹ mieke na mu ivbi iran yagha?

20 Okaro, hia ne u rẹn emwi vbekpae uyinmwẹ atosi na. Hia ne u rẹn aro emwa ni mu ibiẹka yagha kevbe odẹ ne iran ya mu ibiẹka rẹrẹ. Hia ne u rẹn ẹghẹ ne iran ya do uza vberriọ kevbe ehe ne iran na ru ẹre. (Itan 22:3; 24:3) Yerre wẹẹ, emwa ni mobọ do ẹki na keghi re emwa ne ibiẹka gu obọ re.

21 Nogieva, gha gu ivbuẹ guan vbe ẹghẹ hia, u vbe gha rhie ehọ ne iran ta yi.  (Diut 6:6, 7) Ivbuẹ ghaa mwẹ emwi ne iran khian ta, rhie ehọ ne iran ta yi. (Jems 1:19) Ohan i mobọ gi ibiẹka tae ladian wẹẹ ọmwa mu iran yagha. Iran sẹtin gha roro ẹre wẹẹ ọmwa rhọkpa i khian ya iran yi. A sẹtin vbe miẹn wẹẹ, ọmwa nọ mu iran yagha ya obọ sekhae ne iran, ne iran ghẹ tae ladian. Evbibiẹ emọ, wa gi aro uwa gha sotọ. Wa gha bẹghe ẹre wẹẹ, te ọ ghi mwẹ vbene iran ghi ru emwi hẹ, wa ghi ya ẹwaẹn nọ iran ọta, wa ghi vbe gbehọkotọ danmwehọ iran.

22 Nogieha, maa ivbuẹ emwi. Maa iran emwi vbekpae ẹgẹn zẹ vbene iran mwẹ ẹwaẹn sẹ ra vbene iran waan sẹ. Gi iran rẹn wẹẹ, ẹgẹn i re emwi na ya ku. Gi iran rẹn emwi ne iran gha ta ra emwi ne iran gha ru deghẹ ọmwa hoo nọ ya obọ kaẹn iran vbe odẹ nọ ma khẹke. Loo ebe ughughan ne otu he gbẹnnẹ ladian ya maa ivbuẹ emwi.—Ghee Ne Ẹkpẹti “ Maa Egbuẹ Emwi Ne U Vbe Maa Ivbuẹ Emwi.”

23. De aro ne ima ya ghee emwa ni mu ibiẹka yagha kevbe uyinmwẹ dan nọ gua iran obọ ro? De inọta ne ima khian zẹ ewanniẹn yi vbe ako iruẹmwi nọ ghi lele ọna?

23 Emwa ni mwẹ ekhọe ibisi ẹre ọ mu ibiẹka yagha. Te uyinmwẹ atosi vbenian wa sọnnọ ima ne Avbe Osẹe Jehova. Zẹvbe emwa ni lele uhi e Kristi, ma i gbegue ne emwa ni yin uyinmwẹ vbenian. Nia, de vbene ima khian ya sẹtin ru iyobọ nọ khẹke ne etẹn ne emwi vbenian sunu daa? A gha zẹ ewanniẹn ye inọta na, vbe ako iruẹmwi nọ ghi lele ọna.

IHUAN 103 Avbe Ọsuohuan—Ikpia Ne Osa Ya Ru Ima Ẹse

^ okhuẹn 5 Vbe ako iruẹmwi na, ma gha ziro yan odẹ na ya gbogba gae ibiẹka ne emwa dan ghẹ mieke na mu iran yagha. Ma gha ka guan kaẹn vbene ediọn ya gbogba gae iko hẹ, ma ke do guan kaẹn odẹ ne evbibiẹ emọ khian ya gha gbogba gae ivbi iran.

^ okhuẹn 3 ẸMWẸ ESO NA RHAN OTỌ RE: Odẹ ughughan ẹre enọwanrẹn ya mu ọvbokhan yagha. Ọ sẹtin guẹ ru emwi ọdọ vbe amwẹ, ọ sẹtin loo unu ra onisan ya guẹ ru emwi ọdọ vbe amwẹ (oral or anal sex), ọ sẹtin ya obọ rharha ẹgẹn ọnrẹn, ọ sẹtin vbe ya obọ munọ rẹn ewẹn ra ikebe. Ikpia ẹre ọ mobọ mu ibiẹka ikhuo yagha sokpan, ugbẹnso, ikhuo vbe mu ibiẹka ikpia yagha.

^ okhuẹn 11 Ọmwa gha ru orukhọ nọ wegbe, ọni rhiema wẹẹ, ẹi ghi gu e Jehova mwẹ asikẹgbe nọ maan. Ọ ghaa yerriọ, e Jehova i khian rhie aro gberra orukhọ nii. E Jehova gha buohiẹn ọmwa nii.—Rom 14:12.

^ okhuẹn 16 Ọ ma khẹke ne ọvbokhan na mu yagha gha rre ehe ne ediọn na nọ ọmwa nọ muẹn yagha ọta, rhunmwuda, ọvbokhan nii ghaa rre evba, ọ ghi ye vbe na werriegbe rhinnọ rẹn ẹtẹ. Evbibiẹ ọmọ na mu yagha ra ọmwa ọvbehe ne ọvbokhan nii gu obọ re, sẹtin tama ediọn emwi nọ ọvbokhan nii tae.

^ okhuẹn 19 Iwinna nọ bi ye egbe evbibiẹ emọ ẹre ọ vbe bi ye egbe emwa ni koko emọ ne ẹi re ọghe iran.