Gberra gha rhie uhunta

Gberra gha rhie dọmwadẹ uhunmwuta ni rre uwu ẹre

Avbe Osẹe Jehova

Hannọ urhuẹvbo Edo

 AKO IRUẸMWI 14

Rhiegba Ye Iwinna Ugamwẹ Ne U Mieke Na Musọe?

Rhiegba Ye Iwinna Ugamwẹ Ne U Mieke Na Musọe?

“Gha kporhu iyẹn nọ maan, u vbe hia ne u musọe vbe iwinna ugamwẹ hia.”—2 TIM 4:5, ftn., NW.

IHUAN 57 Ma Keghi Kporhu Ma Emwa Hia

OLIKA ẸMWẸ ỌGHE AKO IRUẸMWI NA *

Jesu keghi rhiegbe ma erhuanegbe ẹre vbe ọ ghi rhiọkpaegbe nẹ, vbe iyeke ọni, ọ na wẹẹ ne iran ya ya emwa “khian erhuanegbe” irẹn (Ghee okhuẹn 1)

1. De iwinna ne eguọmwadia Osanobua hoo ne iran na musọe? Vbọzẹe? (Ghee efoto nọ rre odaro ebe na.)

JESU KRISTI keghi tama erhuanegbe ẹre ne iran ya ya emwa “khian erhuanegbe” irẹn. (Mat 28:19) Te eguọmwadia Osanobua ni mwẹ ẹkoata gha hia ne iran ya egbe tae Jesu, ne iran mieke na musọe vbe iwinna na waa iran re na. (2 Tim 4:5) Vbene ẹmwata, iwinna na ẹre ọ hiunsi sẹ, ẹre ọ vbe de ọghe ẹgiẹgiẹ sẹ iwinna hia. Vbọrhirhighayehẹ, ọ keghi lọghọ ne ima sẹtin ya ẹghẹ nọ somwa kporhu iyẹn nọ maan zẹ vbene ima te gualọe yi.

2. De ọlọghọmwa ughughan ne ima werriẹ aro daa nọ ya re lọghọ ne ima sẹtin musọe vbe iwinna ugamwẹ ọghomwa?

2 Emwi wa bun ni ru ekpataki, ne ima loo orhiọn kevbe ẹghẹ yi. Ọkpa vbọ keghi re iwinna ne ima ru ne ima mieke na sẹtin kpemehe evbare ẹdẹ ne egbe ima kevbe ẹgbẹe ima. Ọlọghọmwa kevbe oyanghan ọghe ẹgbẹe vbe rre evba, vbe na ghee emianmwẹ kevbe isievẹn ughughan ni rhiegbe ma vbe egbe ghaa khian ọmaẹn nẹ. Te ena hia ya iro han ọmwa. Vbe ima khian ya sẹtin musọe hẹ vbe iwinna ugamwẹ vbe ima ghaa werriẹ aro daa ọlọghọmwa ughughan vbenian?

3. Vbe ima miẹn ruẹ vbe ẹmwẹ ne Jesu tae vbe ebe Matiu 13:23?

3 Deghẹ ima i miẹn ẹghẹ nọ somwa ya kporhu iyẹn nọ maan, rhunmwuda isievẹn ne ima werriẹ aro daa, ma ghẹ gi egbe wọọ. Jesu rẹn vbene emwi ye dọmwadẹ ima hẹ. (Tie Matiu 13:23.) Ma ghaa ya ekhọe hia ru vbene ẹtin ima sẹ vbe ugamwẹ e Jehova, aro nọ ghaan ẹre ọ ya ghee ẹre. (Hib 6:10-12) Vbọrhirhighayehẹ ma sẹtin gha roro ẹre wẹẹ ma gha sẹtin ru sayọ vbe iwinna ugamwẹ. Nia, gi ima ziro yan odẹ ne ima khian ya sẹtin mu ikporhu iyẹn nọ maan ye okaro vbe arrọọ ọghe ima, odẹ ne ima khian ya ya arrọọ ọghe ima khian ne khuẹrhẹ, odẹ ne ima khian ya guẹ sayọ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan kevbe odẹ ne ima ya maa emwa emwi. Okaro, vbe a yae kha na musọe vbe iwinna ugamwẹ?

4. Vbe a yae kha na musọe vbe iwinna ugamwẹ?

 4 Evba yae kha na musọe, ọre ne ima gha mwẹ ọghae vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan vbene ẹtin ima sẹ. Sokpan, ẹi re ẹghẹ ne ima loo vbe iwinna ikporhu ọkpa ẹre ọ ru ekpataki, ekhọe hia ne ima ya rhiegbe ye iwinna na, ẹre Jehova wa mobọ gbọyẹmwẹ yi. Ahoẹmwọmwa ne ima mwẹ dae Jehova kevbe ogieva ima ẹre ọ ya ima ya ekhọe hia kporhu iyẹn nọ maan. * (Mak 12:30, 31; Kọl 3:23) Evba yae kha na gha loo ekhọe hia, ọre na gha loo ẹtin ima hia ra ne ima gha ru vbene ẹtin ima sẹ vbe ugamwẹ Jehova. Ma gha gele rẹn vbene iwinna ikporhu iyẹn nọ maan ru ekpataki sẹ hẹ, ọ ghi gua ima kpa ya gha loo ẹkpotọ nọ rhirhi kie ya kporhu ma emwa.

5-6. Ru igiemwi ọghe vbene ọmwa ne ẹi mobọ miẹn ẹghẹ gha ya sẹtin mu iwinna ikporhu ye okaro vbe arrọọ ọghẹe.

5 Gi ima ghee emwi ne ima gha miẹn ruẹ vbe igiemwi ọghe ọvbokhan okpia ọkpa nọ wa sọyẹnmwẹ egita na kpee. Ẹghẹ hia ẹre ọ ya hoo nọ gha kpee egita. Ọ ghi sẹ ẹghẹ, ọ na miẹn iwinna ọghe egita na kpee vbe ufomwẹ uzọla vbe ehe ne emwa na rọkhọ egbe. Sokpan, igho nọ miẹn vbe egita nọ kpee ma sẹ ọre ya gha gaga egbe. Rhunmwuda ọni, ọ na vbe ya gha winna vbe ehe ne a na khiẹn emwi, ke ẹdẹ Mọnde ya sẹ Fraide. Agharhemiẹn wẹẹ ẹghẹ nọ taẹn ẹre ọ ya winna vbe evba, egita na kpee ẹre ọ yẹẹ ọre sẹ. Ẹkpotọ nọ rhirhi kie ẹre ọ ya kpee egita. Ọ hoo nọ guẹ sayọ, ọ vbe hoo na miẹn wẹẹ, egita na kpee ẹre ọ ghi wa re iwinna ne irẹn ghi ru.

6 A sẹtin vbe miẹn wẹẹ, u i miẹn ẹghẹ nọ somwa ya kporhu iyẹn nọ maan vbe nọ te rrọọ ruẹ orhiọn. U sẹtin vbe gha hia ne u gha mwẹ ifuẹro sayọ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, ne u mieke na sẹtin gha sẹ ekhọe emwa ne u kporhu ma, sokpan emwi bun gbe nọ rhie ruẹ ẹghẹ. Ọna sẹtin do gha ya ruẹ roro ẹre, deghẹ u gha gele sẹtin mu iwinna ikporhu iyẹn nọ maan ye okaro vbe arrọọ ọghuẹ.

MU IWINNA IKPORHU IYẸN NỌ MAAN YE OKARO VBE ARRỌỌ RUẸ

7-8. Vbe nọ dekaẹn iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, vbe ima khian ya ya egbe tae Jesu hẹ?

7 Jesu ẹre ọ rhie igiemwi nọ ghi maan sẹ yotọ vbe nọ dekaẹn ikporhu iyẹn nọ maan na kpe.  Ọna ọre iwinna nọ mu ye okaro vbe arrọọ ọghẹe. (Jọn 4:34, 35) Owẹ ẹre ọ ya khian la ibiriki iyisẹn nibun ya gha kporhu ma emwa. Ọ keghi loo ẹkpotọ nọ rhirhi kie ya kporhu ma emwa vbe ehe ke ehe nọ na miẹn iran. Vbene ẹmwata, iwinna ikporhu iyẹn nọ maan ẹre Jesu ya ẹdagbọn rẹn ru.

8 Ma ghaa loo ẹkpotọ nọ rhirhi kie ya kporhu ma emwa ne ima rhirhi miẹn, te ima ya egbe tae Kristi. Ma keghi sẹ emwi eso rae, vbe na ghee irọkhegbe, ne ima mieke na sẹtin kporhu iyẹn nọ maan. (Mak 6:31-34; 1 Pit 2:21) Etẹn eso ga zẹvbe arọndẹ ne kpataki, arọndẹ ọghe ẹghẹ hia kevbe ọghe ovbi ẹghẹ kherhe. Etẹn eso ruẹ vbe na zẹ urhuẹvbo ọvbehe hẹ, eso vbe kpa gha rrie ehe ne a na gualọ iyobọ etẹn. Vbọrhirhighayehẹ, etẹn ni ya iyẹn wewe vbe dọmwadẹ iko, ni ma sẹtin rhiegbe ye iwinna ugamwẹ ọghe ẹghẹ hia, ẹre ọ ye ru iwinna nọ sẹre vbe nọ dekaẹn ikporhu iyẹn nọ maan. Nọ ya maan ọre wẹẹ, e Jehova i yaro ye emwi ne ima i sẹtin ru vbe ugamwẹ ọghẹe. Ọ hoo ne ima hia gha sọyẹnmwẹ iwinna ne ima ru vbe ugamwẹ ọghẹe zẹ vbene ima ya kporhu iyẹn nọ maan nọ hiunsi ọghe Osanobua nọ sọyẹnmwẹ.—1 Tim 1:11; Diut 30:11.

9. (a) De vbene Pọl ya sẹtin mu iwinna ikporhu iyẹn nọ maan ye okaro hẹ, vbe ọ ru iwinna ọvbehe nọ rhie igho nẹẹn? (b) Vbe ima miẹn ruẹ vbekpae Pọl vbe ebe Iwinna 28:1630, 31?

9 Ukọ Pọl vbe rhie igiemwi esi yotọ vbe odẹ nọ ya mu iwinna ikporhu iyẹn nọ maan ye okaro vbe arrọọ ọghẹe. E Pọl ma mobọ gha mwẹ igho vbe ọ ghi sẹ Kọrinti, vbe okhian ne ukpogieva nọ mu gha rrie ehe ughughan zẹvbe arọndẹ na gie yo isi. Rhunmwuda ọni, ọ na ya ẹghẹ eso gha bọ owa ukpọn, nọ mieke na miẹn igho ya gha gaga egbe. Sokpan, e Pọl ma mu owa ukpọn na bọ ye okaro vbe arrọọ ọghẹe. Te irẹn ye iwinna nii gha gaga egbe, ne Ivbi e Kọrinti ghẹ mieke na zigho rhọkpa ya gbaroghe irẹn, kevbe nọ mieke na sẹtin kporhu iyẹn nọ maan ma iran. (2 Kọr 11:7) Agharhemiẹn wẹẹ, e Pọl ghaa ru iwinna nọ ya miẹn evbare ẹdẹ, te ọ ye rhiegba ye iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, ai miẹn Ẹdikẹtin nọ ma ya gha kporhu. Vbe ẹghẹ ne Pọl ma ya gha mwẹ iwinna nọ ru vbe obọ, ọ ‘keghi wa ya ẹghẹ nọ somwa gha kporhu iyẹn nọ maan, ọ na gha tama avbe Ju wẹẹ Jesu ọrọre Mẹzaia.’ (Iwinna 18:3-5; 2 Kọr 11:9) Ẹghẹ ne Pọl ghi ya gha rre eghan vbe owa re, vbe ukpo eva gbalaka, ọ na ye gha kporhu ma emwa ni do tuọe, ọ na vbe gha gbẹnnẹ ebe gie etẹn. (Tie Iwinna 28:1630, 31.) E Pọl ma gi emwi rhọkpa mu idobo ye iwinna ikporhu iyẹn nọ maan. Ọ keghi kha wẹẹ: “Te Osanobua, vbe uwu itohan rẹn, waa iwinna na ne ima, rhunmwuda ọnii, ẹtin i fo mwa.” (2 Kọr 4:1) Vbe na ghee Pọl, ọ gha khọnrẹn wẹẹ ima mwẹ iwinna ọvbehe ne ima ru, ọ khẹke ne ima mu iwinna Arriọba ye okaro vbe arrọọ ọghe ima.

Ma gha sẹtin musọe vbe abọ ughughan ọghe iwinna ugamwẹ (Ghee okhuẹn 10-11)

10-11. Vbe ima khian ya sẹtin musọe hẹ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan deghẹ egbe ma ghi sasa ima?

10 Deghẹ ima i ghi sẹtin ya ẹghẹ nọ somwa kporhu iyẹn nọ maan, rhunmwuda ne egbe na khian ọmaẹn nẹ ra rhunmwuda emianmwẹ nọ wegbe, ma gha ye sẹtin loo obẹlẹ ọvbehe ya gha kporhu. Te Ivbiotu e Kristi nokaro ghaa kporhu ma emwa vbe ehe ne iran rhirhi gha ye. Ẹkpotọ nọ rhirhi kie, ẹre iran ya kporhu—iran kporhu ke owa ya sẹ owa, iran kporhu vbe adesẹ orere kevbe ehe ke ehe ne iran na miẹn emwa. (Iwinna 17:17; 20:20) Deghẹ u i ghi sẹtin khian ye ehe nọ rree, u sẹtin tota ye ada ne ẹvbo bi la, gha kporhu ma ilavbodẹ. U sẹtin loo ẹkpotọ nọ rhirhi kie ya kporhu ma emwa, u sẹtin gha gbẹnnẹ elẹta, u sẹtin vbe loo efoni. Etẹn ne egbe ma gba na ye sọyẹnmwẹ iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, rhunmwuda avbe obẹlẹ ughughan ne iran ya kporhu.

11 Ọmwa ghaa khuọnmwi, ọ gha ye sẹtin  musọe vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan. Ukọ Pọl keghi kha wẹẹ: “I mwẹ ẹtin ne I ya ye egbe miẹn emwi hia vbekpa ẹtin ne [Osanobua] rhie mẹ.” (Fil 4:13) Ẹtin vbenian ẹre ọ ru iyobọ ne Pọl vbe emianmwẹ dekun ẹnrẹn, vbe asẹ ọkpa nọ ya gha mu okhian rrie ihe eso, zẹvbe arọndẹ na gie yo isi. Ọ keghi tama etẹn ni rre Galatia wẹẹ: ‘Wa gha yerre, emwi nọ kie ẹkpotọ yọ ne I na kporhu iyẹn nọ maan ma uwa vbe ẹghẹ okaro, ọre ne egbe ma na rran mwẹ.’ (Gal 4:13) Deghẹ egbe ma sasa ruẹ, ẹkpotọ vbenian sẹtin kie nuẹn ya kporhu ma avbe ọbo ebo ni gbaroghe ruẹ. Etẹn i miẹn emwa vbenian vbe owa vbe iran ghaa rre ikporhu.

YA ARRỌỌ RUẸ KHIAN NE KHUẸRHẸ

12. Ne Jesu na wẹẹ ne aro ima gha re nọ “hianrẹn,” vbe ọ yae kha?

12 Jesu keghi kha wẹẹ: “Aro ọrọre uwanmwẹ egbe, adeghẹ aro ruẹ hianrẹn, egbe ruẹ hia ghi vuọn ne uwanmwẹ.” (Mat 6:22) Vbe Jesu a ya ẹmwẹ na kha? Evbọ ya re kha ọre ne ima rhie aro tua okhuo ne ima fian ne egbe ima vbe odẹ ọghe orhiọn, ne ima ghẹ gi emwi rhọkpa si ima ghee iyeke. Jesu rhie igiemwi nọ maan yotọ vbe odẹ nọ ya mu ugamwẹ Osanobua ye okaro, erriọ vbe ya tama erhuanegbe ọghẹe ne iran rhie aro tua ugamwẹ Jehova kevbe Arriọba ọghẹe. Ma ghaa mu iwinna ikporhu iyẹn nọ maan ọghe “Arriọba Osanobua” ye okaro vbe arrọọ ọghe ima, te ima ya egbe tae Jesu.—Mat 6:33.

13. De emwi nọ gha ru iyobọ ne ima ya rhie aro tua iwinna ugamwẹ?

13 Odẹ ọkpa ne ima ya rhie aro tua iwinna ugamwẹ, ọre ne ima i na muẹn ẹghẹ rhia ye emwi ni ma mobọ ru ekpataki, ne ima miẹn ẹghẹ nọ somwa ya gha kporhu ma emwa, ne  iran mieke na do rẹn e Jehova. * Vbe igiemwi, ma sẹtin fian ẹghẹ ne ima ya winna kanmwa, ne ima mieke na gha miẹn ẹghẹ ya gha kporhu sayọ. Ma sẹtin vbe fiaẹn kanmwa, ẹghẹ ne ima ya sọyẹnmwẹ egbe kevbe ẹghẹ ne ima ya ku iku isasegbe.

14. De emwamwa ne ọdọ vbe amwẹ ọkpa ru ne iran mieke na sẹtin gha ladian vbe ikporhu vbe ẹghẹ hia?

14 Ọdiọn ọkpa vbe iko na tie ẹre Elias kevbe ọvbokhan rẹn kegha hoo ne iran rhie obọ ye iwinna arọndẹ, rhunmwuda ọni, iran keghi ru emwamwa eso nọ gha kie ẹkpotọ ne iran. Elias keghi kha wẹẹ: “Ima ma wa sẹtin suẹn iwinna arọndẹ vbobọvbobọ, sokpan, ma keghi ru afiwerriẹ eso ne ẹkpotọ mieke na kie ne ima ya gha ladian vbe ikporhu sayọ. Vbe igiemwi, ma keghi si obọ zẹ vbe odẹ ne ima ya loo igho, ma na fiaẹn kanmwa, ẹghẹ ne ima ya ku iku isasegbe, ma na vbe tama enọwanrẹn vbe isiwinna ọghe ima nọ fian ẹghẹ ne ima ya winna kanmwa. Afiwerriẹ na keghi kie ẹkpotọ ne ima ya gha mwẹ ọghae vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan vbe ẹghẹ ota, ma na do gha mwẹ emwa nibun ne ima gu tie Baibol, ma na vbe miẹn ẹghẹ ya gha ladian sẹ igbava vbe uki, vbe ikporhu iyẹn nọ maan ọghe ẹduzọla. Ọna keghi ya ọyẹnmwẹ gha sẹ ima.”

GUẸ SAYỌ VBE IWINNA IKPORHU IYẸN NỌ MAAN KEVBE ODẸ NE U YA MAA EMWA EMWI

Ma ghaa loo emwi ne ima ruẹ vbe iko na do vbe uwu uzọla vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, ẹre ima khian na gha mwẹ alaghodaro vbe iwinna na (Ghee okhuẹn 15-16) *

15-16. Zẹ vbene ebe 1 Timoti 4:1315 khare, de vbene ima khian ya gha mwẹ ifuẹro sayọ hẹ, vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan? (Vbe ya ghee ne ẹkpẹti ne uhunmwuta re khare wẹẹ: “ Okhuo Nọ Khẹke Ne I Fian Ne Egbe Mwẹ Ne I Mieke Na Sẹtin Musọe Vbe Iwinna Ikporhu Iyẹn Nọ Maan.”)

15 Odẹ ọvbehe ne ima khian ya sẹtin musọe vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, ọre ne ima hia, ne ima gha mwẹ ifuẹro sayọ. Vbe isiwinna eso, emwamwa rrọọ, ke ẹghẹ ya fi ẹghẹ, na ya  maa emwa emwi, ne iran mieke na gha guẹ sayọ vbe iwinna ne iran ru. Erriọ vbe khẹke ne ima gha guẹ sayọ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan.—Itan 1:5; tie 1 Timoti 4:1315.

16 De vbene ima khian ya gele sẹtin gha mwẹ alaghodaro hẹ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan? Ma ghi gha gbehọ kotọ danmwehọ vbe ne iko, Uyinmwẹ Kevbe Iwinna Ọghe Ima. Te otu mwamwa iko na, nọ gha ru iyobọ ne ima ya gha mwẹ ifuẹro sayọ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan. Vbe igiemwi, olaga ọghe iko na rhie adia eso ne etẹn ni mwẹ ọghae vbe abọ ọghe owebe, ẹi mwẹ ima ma miẹn emwi ruẹ vbọ. Ọ khẹke ne ima loo emwi ne ima ruẹ re vbe ima gha ladian vbe ikporhu. Ma sẹtin nọ iyobọ vbe obọ ọtẹn nọ siẹnro ẹbu ne ima gba ye ikporhu, ma sẹtin guẹ winna, ma sẹtin vbe gu ọtẹn ọvbehe nọ mwẹ irẹnmwi winna, arọndẹ ra ọgbaroghe ọghe otako. Zẹ vbene ima ya guẹ sayọ vbe odẹ ne ima ya loo Emadogua Na Ya Maa Emwa Emwi, erriọ ima khian vbe ya gha sọyẹnmwẹ iwinna ikporhu iyẹn nọ maan sayọ.

17. De afiangbe ne u khian miẹn vbọ, deghẹ u na sẹtin musọe vbe ugamwẹ e Jehova?

17 Ukpamuyọmọ nọ hiunsi nọ, ne Jehova na gi ima gha re emwa ni gu ẹre “winna.” (1 Kọr 3:9) Ma gha “sẹtin gha zẹ emwi nọ maan sẹ” ọni ọre wẹẹ, ma ghi gha mu iwinna ikporhu iyẹn nọ maan ye okaro vbe arrọọ ọghe ima. Ma ghaa ru ọna, “oghọghọ” ẹre ima khian ya gha ga e Jehova. (Fil 1:10; Psm 100:2) Zẹvbe eguọmwadia e Jehova ne ima khin, gi ima hia gha mwẹ ọnrẹn vbe ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova gha ru iyobọ nọ khẹke ne ima, ne ima mieke na sẹtin musọe vbe ugamwẹ ọghẹe, vbuwe ọlọghọmwa ne ima rhirhi gha ye. (2 Kọr 4:17; 6:4) Deghẹ u miẹn ẹghẹ nọ somwa ya gha kporhu iyẹn nọ maan ra ovbi ẹghẹ kherhe ẹre u ghi sẹtin ya kporhu iyẹn nọ maan, u gha sẹtin gha mwẹ ọyẹnmwẹ nọ sẹ otọ ẹko deghẹ ekhọe hia ẹre u ya ga e Jehova. (Gal 6:4) U gha gele rhiegba ye iwinna ugamwẹ e Jehova, ne u mieke na sẹtin musọe, te u rhiẹre ma wẹẹ, u hoẹmwẹ Jehova kevbe ogieva ruẹ. “U gha ru vberriọ, u gha miẹn egbe ruẹ kevbe iran ni danmwehọ ruẹ fan.”—1 Tim 4:16.

IHUAN 58 Ma Keghi Gualọ Emwa Ọfunmwegbe

^ okhuẹn 5 Jesu ẹre ọ wẹẹ ne ima ya kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba kevbe ne ima ya emwa khian erhuanegbe ẹre. Ako iruẹmwi na gha ru iyobọ ne ima ya musọe vbe iwinna ugamwẹ, ọ gha khọnrẹn wẹẹ ima werriẹ aro daa ọlọghọmwa nibun. Ma gha vbe ziro yan odẹ ne ima khian ya guẹ sayọ vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan kevbe odẹ ne ima khian ya gha sọyẹnmwẹ ọnrẹn.

^ okhuẹn 4 ẸMWẸ NA RHAN OTỌ RE: Iwinna ugamwẹ ọghomwa keghi mwẹ abọ ughughan: iwinna ikporhu iyẹn nọ maan kevbe ọghe imamwaemwi, owa ugamwẹ na bọlọ kevbe na dọlọ yi kẹ kevbe iyobọ na ru ne etẹn ni miẹn odekun ẹrhia.—2 Kọr 5:18, 19; 8:4.

^ okhuẹn 13 Vbe The Watchtower ọghe July 2016, ipapa 10, u gha miẹn iyobọ vbe adia ihinrọn ni rre ẹkpẹti nọ mwẹ uhunmwuta na “How to Simplify Your Life.”

^ okhuẹn 62 EMWI NE AVBE EFOTO NA DEMU: Ọtẹn nokhuo na gha ru orhiema ọghe atuẹ werriegbe vbe iko na do vbe uwu uzọla. Olaga ọghe iko ghi rhie adia nẹẹn, ọ na gbẹnnẹ emwi eso ye ne ebe ẹmu, Imamwaemwi. Vbe ufomwẹ uzọla nii, ọ keghi loo emwi nọ ruẹ re vbe iko, vbe ọ rre ikporhu.