“Iyi e nshila. E mo mwende.”—ESAYA 30:21.

INYIMBO: 65, 48

1, 2. (a) Kusoka nshi ukwapususha abantu abengi? (Moneni icikope pa muulu.) (b) Bushe Lesa atungulula shani abantu bakwe pa kuti abacingilile?

“IMININENI, LOLESHENI, KUTIKENI.” Mu fyalo ifingi, aya amashiwi baliyalemba pa fipampa ifikalamba ifyaba ponse apo imisebo yacilinganya inyanji, kabili napapita imyaka ukucila pali 100 ukutula apo batendekela ukufilemba. Mulandu nshi balembela aya mashiwi? Ni pa kuti ilyo imyotoka shilepita pa nyanji belashipunka ku mashitima. Ukukonka ifyo balemba pali ifi fipampa kwalipususha abantu abengi.

2 Yehova na o alatucingilila, kabili alatutungulula no kututungulula. Alatungulula abantu bakwe pa kuti bakabe no bumi bwa muyayaya na pa kuti baleicingilila ku fyabipa. Yehova aba nga kacema umusuma uutungulula no kusoka impaanga shakwe pa kuti shilaya mu nshila umo bengashisansa.—Belengeni Esaya 30:20, 21.

UKUTULA FYE NA KALE YEHOVA ALATUNGULULA ABANTU BAKWE

3. Cinshi calengele ukuti abantunse batendeke ukufwa?

3 Ukutula fye na kale, Yehova aleba abantu bakwe ifya kucita nelyo ifya kukonka. Ku ca kumwenako, mwi bala lya Edeni,  Yehova aebele abantu bakubalilapo ifyo balingile ukukonka ifyali no kulenga baikala umuyayaya kabili baba ne nsansa. (Ukutendeka 2:15-17) Lelo Adamu na Efa balikeene ukulatungululwa na Shibo uwabatemenwe. Efa akonkele ifyo insoka yalandile, Adamu na o aumfwilile umukashi wakwe. Finshi fyacitike pa numa? Bonse balitendeke ukucula, kabili balifwile ukwabula isubilo lya kubuuka. Na kabili pa mulandu wa kukanaumfwila Lesa, abantunse bonse batendeke ukwenda mu nshila iitwala ku mfwa.

4. (a) Mulandu nshi Lesa apeelele abantu amafunde na yambi pa numa ya Ilyeshi? (b) Bushe aya mafunde yalangile cinshi pa fyo Lesa amona ubumi no mulopa?

4 Lesa alyebele Noa ifya kucita ifyalengele ukuti bapusuke. Pa numa ya Lyeshi, Yehova apeele abantu ifunde lya kukanalalya nelyo ukunwa umulopa. Mulandu nshi abapeelele ili ifunde? Pantu Yehova ali no kusuminisha abantu ukulalya inama. E ico alibapeele ifunde ilipya ilyo balingile ukukonka apo nomba balitendeke ukulya inama. Abebele ati: “Inama umuli umweo, umulopa wa iko, mwilalya.” (Ukutendeka 9:1-4) Kuli ili funde tulesambililako ifyo Lesa acindika ubumi bwa fya mweo fyonse. Lesa ni Kabumba kabili e watupeela ubumi, kanshi alikwata insambu sha kutupeela amafunde. Ku ca kumwenako, alipeele abantu ifunde lya kuti tabalingile ukulaipayana. Lesa amona ukuti ubumi no mulopa fyalishila, kabili akakanda bonse abashacindika ubumi no mulopa.—Ukutendeka 9:5, 6.

5. Finshi twalasambilila, kabili mulandu nshi?

5 Ilyo inkulo ya kwa Noa yapitile, Lesa alitwalilile ukutungulula abantu bakwe. Muli cino cipande, twalasambilila pa fya kumwenako fimo ifilanga ifyo Lesa aletungulula abantu bakwe. Ukusambilila pali ifi ifya kumwenako kwalatukoselesha ukutwalilila ukukonka ubutungulushi bwa kwa Yehova mpaka tukengile mu calo cipya.

ULUKO ULUPYA NA MAFUNDE AYAPYA

6. Cinshi ico abena Israele balingile ukulakonkela amafunde ayo Lesa abapeele ukupitila muli Mose, kabili balingile ukulayamona shani?

6 Mu nshita ya kwa Mose, Yehova alipeele abantu bakwe amafunde ayo balingile ukulakonka ayalelanda pa mibele iisuma e lyo na pa fyo balingile ukulapepa. Mulandu nshi abapeelele amafunde? Pantu ifintu fyalyalwike na kabili. Pa myaka ukucila pali 200 iyo abena Israele bali mu busha, baikele na bena Egupti abalepepa abafwa ne filubi, kabili abalecita ifintu ifingi ifishalecindika Lesa. Nomba ilyo abalubwile mu busha mu Egupti, balekabila amafunde aya kubatungulula. Bali no kuba uluko ulwali no kulakonka fye Amafunde ya kwa Yehova. Ifitabo fimo filanda ukuti ishiwi lya ciHebere ilyapilibulwa ukuti “amafunde,” lilosha kwi shiwi ilipilibula ukuti “ukutungulula nelyo ukusambilisha.” Amafunde yalecingilila abena Israele ku kucita ifyabipa na ku kupepa kwa bufi ukwa nko ishabashingulwike. Ilyo abena Israele balekutika kuli Lesa, alebapaala, lelo nga bakaana ukukutika kuli ena, balekwata amafya ayakalamba.—Belengeni Amalango 28:1, 2, 15.

7. (a) Londololeni ico Yehova apeelele abantu bakwe Amafunde. (b) Bushe Amafunde yali shani katungulula wa bena Israele?

7 Kwali umulandu na umbi uo abena Israele balingile ukukwatila amafunde ayapya. Amafunde yalengele abena Israele baipekanishishe ku cintu icacindama nga nshi mu bufwayo bwa kwa Yehova, ne co cali kwisa kwa kwa Mesia, Yesu Kristu. Amafunde yalengele abena Israele ukulaibukisha ukuti tabali abapwililika. Na kabili yalengele baishiba ukuti  balekabila icilubula, e kutila ilambo lyapwililika ilyali no kufumyapo imembu shabo umupwilapo. (Abena Galatia 3:19; AbaHebere 10:1-10) Amafunde na kabili yalengele ulupwa umo Mesia ali no kufyalilwa ukucingililwa, kabili yalengele abena Israele ukumwishiba ilyo amoneke. Kanshi Amafunde yali nga kasambilisha uwa pa kashita fye akanono, nelyo uwa ‘kubatungulula’ kuli Kristu.—Abena Galatia 3:23, 24.

8. Mulandu nshi uo tulingile ukulatungulwilwa na mashiwi ya kwa Lesa ayatutungulula ayaba mu Mafunde ya kwa Mose?

8 Apo tuli Bena Kristu, na ifwe bene kuti twasambililako fimo ku Mafunde ayo Yehova apeele abena Israele. Finshi twingasambililako? Tufwile ukwiminina no kulolesha amashiwi ya kwa Lesa ayatutungulula ayalengele ukuti Lesa abikeko Amafunde. Nangu ca kuti tatukonka aya amafunde, ayengi kuti yaletutungulula mu mikalile yesu na mu kupepa Yehova. Yehova alengele ukuti aya mafunde yalembwe mu Baibolo pa kuti tusambilileko fimo, pa kuti amashiwi ya kwa Lesa ayabamo yaletutungulula, e lyo na pa kuti tuletasha pa fyo Kristu asambilishe ifyacila pa Mafunde. Kutikeni ifyo Yesu alandile, atile: “Mwalyumfwa ukuti batile, ‘Wilacita ubucende.’ Lelo ine ndemweba nati onse uwatwalilila ukulolekesha umwanakashi no kumukumbwa, ninshi nacita kale ubucende nankwe mu mutima wakwe.” Kanshi tatufwile ukutaluka fye ku bucende epela, lelo tufwile no kukanaba no lunkumbwa no kukanalatontonkanya pa kucita ubucende.—Mateo 5:27, 28.

9. Finshi fyayalwike ifyalengele ukuti Lesa apeele abantu amafunde ayapya?

9 Ilyo Yesu aishile no kuba Mesia, Yehova alipeele abantu bakwe amafunde ayapya, kabili alisokolwele ifintu ifingi ifyakuma ubufwayo bwakwe. Cinshi acitile ifi? Mu mwaka wa 33, Yehova alikeene uluko lwa bena Israele kabili asalile icilonganino ca Bena Kristu ukuba abantu bakwe. Kanshi ifintu ku bantu ba kwa Lesa fyalyalwike na kabili.

IFYO ISRAELE WA KWA LESA ATUNGULULWA

10. Mulandu nshi Lesa apeelele icilonganino ca Bena Kristu amafunde ayapya, kabili aya mafunde yapusene shani na yo apeele abena Israele?

10 Yehova apeele abena Israele Amafunde ya kwa Mose ku kubasambilisha ifyo balingile ukulaikala no kulamupepa. Ukutendeka mu nshita ya batumwa, abantu ba kwa Lesa tabali fye ba mu luko lumo, lelo bafumine mu nko ne nkulilo ishalekanalekana kabili betwa ukuti Israele wa kwa Lesa. Aba e bapangile icilonganino ca Bena Kristu kabili bali mu cipangano cipya. Yehova alibapeele na mafunde ayapya nelyo amafunde na yambi pa fyo balingile ukulaikala no kulamupepa. Cine cine “Lesa taba na kapaatulula, lelo umuntu uwa mu luko lonse uutiina Lesa no kucita icalungama alapokelelwa kuli ena.” (Imilimo 10:34, 35) Aba Abena Kristu balekonka “ifunde lya kwa Kristu,” ilyapangilwe na mashiwi ya kwa Lesa ayatutungulula ayalembelwe pa mitima yabo, te pa mabwe iyo. Ili ifunde lyali no kulatungulula no kunonsha Abena Kristu konse uko bali.—Abena Galatia 6:2.

11. Fintu nshi fibili ifyo Abena Kristu bafwile ukulacita ifyakuma “ifunde lya kwa Kristu”?

11 Aba muli Israele wa kwa Lesa balinonkelemo sana mu fyo Yehova alebatungulula ukubomfya Yesu. Ilyo Yesu ashilapangana nabo icipangano cipya, atalile abapeela amafunde yabili ayacindama nga nshi. Ifunde limo lyalenda pa mulimo wa kubila, e lyo limbi lyalenda pa fyo Abena Kristu balingile ukutemwana. Aya mafunde yapeelwe ku Bena Kristu bonse ukubikako fye na ifwe  bene, nampo nga twaba ne subilo lya kwikala pano isonde nelyo nga twakwata isubilo lya kuya ku muulu.

12. Finshi fyayalwike pa mulimo wa kubila imbila nsuma?

12 Kale abantu ba mu nko shimbi baleya ku Israele ku kupepa Yehova. (1 Ishamfumu 8:41-43) Lelo pa numa, Yesu apeele ifunde ilyalembwa pali Mateo 28:19, 20. (Belengeni.) Aebele abasambi bakwe ati “kabiyeni” ku ba nko shonse. Ifyo Yehova acitile pa Pentekoste mu mwaka wa  33, fyalangile ukuti alefwaya imbila nsuma ukubilwa mwi sonde lyonse. Pali bulya bwine bushiku, abantu nalimo 120 abali mu cilonganino icipya baiswilemo umupashi wa mushilo, kabili batendeke ukushimikila abaYuda na baishileba abaYuda mu ndimi shalekanalekana. (Imilimo 2:4-11) Mu kuya kwa nshita, batendeke ukushimikila na bena Samaria. Lyena mu mwaka wa 36, batendeke ukushimikila na bena Fyalo abashasembulwilwe. Ici calolele mu kuti, Abena Kristu balingile ukubila imbila nsuma ku bantu fye bonse pano calo!

13, 14. (a) Finshi “ifunde ilipya” ilya kwa Yesu lilandapo? (b) Finshi tusambilila ku fyo Yesu acitile?

13 Yesu na kabili alipeele “ifunde ilipya” ilya kuti tufwile ukutemwa bamunyinefwe na bankashi. (Belengeni Yohane 13:34, 35.) Lyonse tufwile ukulalanga ukuti twalitemwa aba bwananyina, tufwile no kuitemenwa fye ukubafwila. Amafunde ya kwa Mose yena tayalandile ukuti umuntu alingile ukufwila umuntu munankwe.—Mateo 22:39; 1 Yohane 3:16.

14 Yesu alicitile icintu icikalamba icilanga ukuti alitemwa sana abantu. Alitemenwe sana abasambi bakwe ica kuti aliitemenwe no kubafwila. Ifi fine e fyo afwaya na basambi bakwe bonse ukulacita. Kanshi tulingile ukulashipikisha amafya no kuitemenwa ukufwila bamunyinefwe na bankashi.—1 Abena Tesalonika 2:8.

IFYO ATUTUNGULULA MUNO NSHIKU NE FYO AKALATUTUNGULULA KU NTANSHI

15, 16. Bushe ifintu fyayaluka shani muno nshiku, kabili Lesa atutungulula shani?

15 Yesu alisonta “umusha wa cishinka kabili uwashilimuka” uwa kupeela abasambi bakwe “ifya kulya pa nshita yalinga.” (Mateo 24:45-47) Muli ifi fya kulya mwaba ne fyo Lesa eba abantu bakwe ukuti balekonka nga ca kuti ifintu fyayaluka. Bushe ifintu fyayaluka shani muno nshiku?

16 Tuleikala mu “nshiku sha kulekelesha.” Uku, kwaluka, kabili nomba line fye ubucushi bukalamba ubushatala abubako bwalatendeka. (2 Timote 3:1; Marko 13:19) Na kabili Satana ne fibanda fyakwe balipooswa pano isonde ukufuma ku muulu, kabili balalenga abantu ukucula sana. (Ukusokolola 12:9, 12) E lyo kabili tulakonka ifunde lya kwa Yesu ilya kubila imbila nsuma ku bantu mu calo conse kabili mu ndimi ishingi ukucila ifyo yalebilwa kale!

17, 18. Cinshi tufwile ukucita nga ca kuti icilonganino ca kwa Lesa catweba ukucita fimo?

17 Icilonganino ca kwa Lesa cilatupekanishisha impapulo ishingi ishitwafwa ukulabomba bwino umulimo wa kubila imbila nsuma. Bushe mulashibomfya? Pa kulongana tulasambilila ifya kubomfya bwino impapulo isho batupekanishisha. Bushe nga mwasambilila ifya kubomfya impapulo mulamona ukuti ni Lesa e ulemutungulula?

18 Nga tulefwaya ukuti Lesa aletupaala, tufwile ukulakonka fyonse ifyo atweba ukupitila mu cilonganino ca Bwina Kristu. Nga tuleumfwila ifyo batweba ino nshita, ninshi cikatwangukila ukukonka ifyo bakalatweba  na mu “bucushi ubukalamba,” ilyo icalo cabipa icitekwa na Satana cikonaulwa. (Mateo 24:21) Ubucushi bukalamba nga bwapita, Lesa akatupeela amafunde na yambi ayapya ayakalenga tukekale umuyayaya mu calo cipya umushakabe Satana uulufya abantu.

Mu calo cipya, bakatupeela amabuuku ayapombwa umukaba ifya kukonka ifipya pa kuti tukekale umuyayaya mu Paradaise (Moneni paragrafu 19 na 20)

19, 20. Mabuuku nshi ayapombwa ayakafungululwa, kabili finshi fikacitika pa numa?

19 Mu nshita ya kwa Mose, Lesa alipeele uluko lwa bena Israele Amafunde ayakukonka. Pa numa, icilonganino ca Bena Kristu catendeke ukukonka “ifunde lya kwa Kristu.” Baibolo itweba no kuti mu calo cipya Lesa akatupeela amabuuku ayapombwa umukaba ifyebo ifipya ifyo tukalakonka. (Belengeni Ukusokolola 20:12.) Aya amabuuku yafwile yakalalanda pa fyo Yehova akafwaya ukuti abantu bakalekonka pali ilya inshita. Ilyo abantu bonse ukubikako na bakabuushiwa bakalasambilila ifikaba muli aya mabuuku, bakeshiba ifyo Lesa akafwaya ukuti balekonka. Aya mabuuku yakalenga tukeshibilepo na fimbi pa fyo Yehova atontonkanya. Na kabili tukeshiba bwino ifyalembwa mu Baibolo, kanshi mu Paradaise tukatemwana nga nshi kabili tukacindikana. (Esaya 26:9) Elenganyeni ifintu ubwingi ifyo tukasambilila kabili ifyo tukalasambilishako bambi ilyo Imfumu Yesu Kristu akalatutungulula!

20 Nga tukakonka ifyo bakalatweba ukucita ‘ifikalembwa mu mabuuku,’ kabili twatwalilila no kuba aba cishinka kuli Yehova mu bwesho bwa kulekelesha, akalemba amashina yesu mwi “buuku lya mweo” umuyayaya. Umweo wa muyayaya e cilambu tukapokelela! Nga filya fine namutekenya acita ilyo ashilaciluka inyanji, na ifwe tufwile UKWIMININA, e kutila ukulabelenga ifyo Baibolo yalanda, tufwile no KULOLESHA, e kutila ukwishiba umo ifyo tulebelenga filolele, e lyo tufwile no KUKUTIKA, e kutila ukulakonka ubutungulushi bwa kwa Lesa ino ine nshita. Nga tulecita ifi fyonse, tukapusuka ubucushi bukalamba kabili tukatemwa ukusambilila pali Yehova Lesa wesu uwatutemwa, kabili uwakwatisha amano.—Lukala Milandu 3:11; Abena Roma 11:33.