“Ku Waikala pa cipuna ca bufumu na ku Mwana wa mpaanga kube ipaalo no mucinshi no bukata na maka pe na pe.”—UKUS. 5:13.

INYIMBO: 9, 108

1. Mulandu nshi nalimo abantu bamo balingila ukupeelelwa umucinshi, kabili finshi twalasambilila?

UKUPEELA umuntu umucinshi cipilibula ukumubikako sana amano e lyo no ku mucindika. Kanshi umuntu uo tulingile ukupeela umucinshi, muntu uwacitapo fimo ifingalenga twamucindika nelyo uwakwata icifulo icaibela. Nalimo kuti twayipusha atuti, Ni bani tulingile ukupeela umucinshi, kabili mulandu nshi?

2, 3. (a) Mulandu nshi maka maka uo Yehova alingila ukupeelelwa umucinshi? (Moneni icikope pa muulu.) (b) Bushe Umwana wa Mpaanga uo balandapo pa Ukusokolola 5:13 nani, kabili mulandu nshi alingila ukupeelelwa umucinshi?

2 Ukusokolola 5:13 kulanda ukuti, “Uwaikala pa cipuna ca bufumu na . . . Umwana wa mpaanga” balilinga ukupeelwa umucinshi. Icipandwa 4 ice buuku lya Ukusokolola cilanda umulandu Yehova alingila ukupeelelwa umucinshi. Ifibumbwa fya mupashi ifya ku muulu filalumbanya Yehova “Uwabako umuyayaya.” Fitila: “Mwalilinga, mwe Yehova, mwe Lesa wesu, ukupokelela  ubukata no mucinshi na maka, pantu ni mwe mwabumbile ifintu fyonse, kabili ni pa mulandu wa kufwaya kwenu fyabeleleko no kubumbwa.”—Ukus. 4:9-11.

3 Yesu Kristu e “Mwana wa Mpaanga uwa kwa Lesa, uulesenda ulubembu lwa ba mu calo.” (Yoh. 1:29) Baibolo itweba ukuti Yesu alicila pa mfumu shonse e lyo na pa balipo imfumu. Itila: “Ni Mfumu ya shamfumu kabili ni Shikulu wa bashikulu, uyo eka fye uushifwa, uwaikala mu lubuuto ulo takuli uwingapalamako, uo umuntunse nangu umo tabala amona na kabili te kuti amumone.” (1 Tim. 6:14-16) Ni mfumu nshi iyaipeeleshapo ukutufwila pa membu shesu? Nalimo na imwe mumfwa filya ifibumba ifingi ifya ku mupashi fyumfwa ifitila: “Umwana wa mpaanga uo baipeye nalinga ukukwata amaka no bucindami na mano no bukose no mucinshi no bukata ne paalo.”—Ukus. 5:12.

4. Mulandu nshi tulingiile ukupeelela Yehova na Kristu umucinshi?

4 Tulingile ukulapeela Yehova na Kristu umucinshi pantu te kuti tube no mweo wa muyayaya nga tatulebapeela umucinshi. Ifyo Yesu alandile ifyaba pali Yohane 5:22, 23 filanga ukuti tulingile fye ukubacindika, patila: “Wishi tapingula umuntu nangu umo, lelo apeela ubupingushi bonse ku Mwana, pa kuti bonse bacindike Umwana ifyo bacindika na Wishi. Uushicindika Umwana, tacindika na Wishi uwamutumine.”—Belengeni Amalumbo 2:11, 12.

5. Mulandu nshi uo tulingile ukulapeelela umucinshi abantu fye bonse?

5 Lesa abumbile abantu “mu cipasho cakwe.” (Ukute. 1:27) Kanshi abantu bonse balikwatako imibele iyo Lesa akwata, kuti balanga ukutemwa, icikuuku no luse. Na kabili apo abantunse balipangwa na kampingu, kuti yabeba ukuti ici cisuma e lyo ici cibi, kabili kuti baba ne cishinka nelyo te kuti babe ne cishinka. (Rom. 2:14, 15) Abantu abengi balatemwa ifintu ifimoneka bwino kabili ifya busaka. Bonse balafwaya ukulaumfwana na bantu bambi. Kanshi apo abantu bonse bapangilwe na maka ya kupashanya Yehova muli fimo, tulingile ukulabapeela umucinshi.—Amalu. 8:5.

TWILACILAMO UKUPEELA ABANTU UMUCINSHI

6, 7. Bushe ifyo Inte sha kwa Yehova shicindika abantu bambi fyapusanako shani ne fyo abantu abengi bacindika bambi?

6 Tulingile ukwishiba umwakupelela pa kupeela abantu umucinshi. Abantu abashapwililika batungululwa no mupashi wa calo ca kwa Satana. E mulandu wine abantu bapepela abaume nelyo abanakashi bamo mu cifulo ca kubapeela fye umucinshi uwalinga. Ilingi line abantu bamona bashimapepo, intungulushi sha mapolitiki, abateya ifyangalo abalumbuka, bakemba, abapanga amafilimu e lyo na bantu bambi abalumbuka kwati ni bamalaika. Kanshi abacaice na bakalamba bene balafwaya ukulalanda, ukulafwala no kulacita ifyo aba bantu bacita.

7 Abena Kristu ba cine tabapeela abantu umucinshi wa musango uyu. Kristu e muntu fye uo tulingile ukulapashanya. (1 Pet. 2:21) Lesa te kuti atemwe nga tulepeela abantu umucinshi uwacilamo. Tulingile ukulaibukisha ici cishinka, ica kuti: “Bonse babembu kabili balifilwa ukufika pa bukata bwa kwa Lesa.” (Rom. 3:23) Ukwabula no kutwishika takuli umuntu nangu umo uo tulingile ukulapeela sana umucinshi nelyo ukumupepa.

8, 9. (a) Bushe Inte sha kwa Yehova bamona shani abalashi ba buteko? (b) Ni pi twingapelela ukutungilila abalashi ba buteko?

8 Abantu bamo balilinga ukupeelwa  umucinshi pa mulandu ne fifulo ifikalamba ifyo bakwata mu bwikashi. Ku ca kumwenako abalashi ba buteko balasungilila umutende kabili balasakamana ne fyo abekala calo bakabila. Bonse fye tulanonkelamo mu milimo babomba. E mulandu wine umutumwa Paulo afundiile Abena Kristu ukulanakila “ubuteko.” Abebele ukuti: “Peeleni bonse ifyo bafwile ukupeelwa, uulefwaya umusonko, mupeeleni umusonko; . . . uulefwaya umucinshi, mucindikeni ifyo fine.”—Rom. 13:1, 7.

9 Inte sha kwa Yehova balapeela abalashi ba buteko umucinshi ukulingana na mafunde ayaba mu calo bekala. Tulabanakila ilyo balebomba imilimo yabo. Lelo umucinshi tubapeela taucila mu cipimo, tubacindika ukulingana ne fyo Amalembo yalanda. Te kuti tubanakile nga batweba ukucita ifingalenga twafilwa ukumfwila Lesa nelyo twaitumpa mu fya calo.—Belengeni 1 Petro 2:13-17.

10. Bushe ababomfi ba kwa Yehova aba ku kale baleumfwila shani ubuteko na balashi?

10 Tulingile ukulapashanya ababomfi ba kwa Yehova aba ku kale abalenakila amabuteko na balashi. Ilyo ubuteko bwa bena Roma bwaebele abantu ukuya mu kulembesha, Yosefe na Maria balicitile ifyo ubuteko bwalefwaya. Balile ku Betelehemu nangu ca kuti Maria ali mupepi no kukwata umwana wakwe ibeli. (Luka 2:1-5) Ilyo Paulo balemulubulwisha ku Mfumu Herode Agripa na ku mulashi Feste uwa mu citungu ca Yudea ico abena Roma baleteka, alilandile mu mucinshi pa kulubulula.—Imil. 25:1-12; 26:1-3.

11, 12. (a) Mulandu nshi tupeelela abalashi ba buteko umucinshi ukucila bashimapepo? (b) Fisuma nshi ifyacitike ilyo Nte umwina Austria apeele politishani umucinshi?

11 Na lyo line, Inte sha kwa Yehova tabapeela intungulushi sha mapepo umucinshi uwaibela nangu ca kuti ishi intungulushi kuti shafwaya tuleshicindikisha. Imipepele ya bufi isambilisha ifya bufi pali Lesa na pa Cebo cakwe. Kanshi tulingile ukulacindika intungulushi shamapepo nga filya fine tucindika abantu fye bonse, tatulingile ukulashipeela umucinshi uwaibela. Yesu aebele bashimapepo abaliko mu nshita yakwe ukuti bali babumbimunda kabili bali ni ntungulushi impofu. (Mat. 23:23, 24) Lelo nga tulepeela abalashi ba buteko umucinshi uo balingile ukupokelela limo mulafuma ifisuma.

12 Ba Leopold Engleitner abena Austria bali ni ba Nte abacincila, kabili balibekete ku baNazi. Babatwele ku cifungo ca Buchenwald mwi shitima. Uwasambilile sana ifya mafunde Heinrich Gleissner na o ali mwi shitima limo line pantu balimwikete. Ali ni politishani umwina Austria. Lelo abaNazi tabamutemenwe. Ilyo baleya mwi shitima, munyinefwe mu mucinshi alilondolwelele uyu politishani ifyo asuminemo kabili alekutikisha ilyo munyinefwe alemulondolwela. Ilyo Inkondo ya Calo iya Cibili yapwile, uyu muntu libili libili aleyafwa Inte sha kwa Yehova mu calo ca Austria pa mulandu wa cifulo akwete. Na imwe mufwile mwalishibako ifisuma ifyafuminemo ilyo ba Nte bapeele umulashi wa buteko umucinshi ukulingana ne fyo Baibolo yeba Abena Kristu ukucita.

BAMBI ABALINGA UKUPEELWA UMUCINSHI

13. Ni bani maka maka abalinga ukupeelwa umucinshi, kabili mulandu nshi?

13 Ukwabula no kutwishika aba bwananyina balilinga ukupeelwa umucinshi maka maka baeluda abatungulula mu filonganino. (Belengeni 1 Timote 5:17.) Tulapeela umucinshi baeluda nampo nga bafuma ku fyalo  fimbi, tabasambilila, babomba incito ya pa muulu nelyo iyo, nangu bapiina. Baibolo ilanda pali baeluda ukuti “fya bupe ku bantu,” kabili Lesa alibapeela umulimo uwacindama uwa kusakamana abantu bakwe. (Efes. 4:8) Tontonkanyeni pa milimo iyo baeluda, bakangalila wa muputule, ababa muli Komiti ya Musambo e lyo na baba mwi Bumba Litungulula babomba. Bamunyinefwe na bankashi abaliko mu nshita ya batumwa balicindike sana abaume abasontelwe ukutungulula nga ifi fine na ifwe twabacindika. Tatubapeela umucinshi uwacilamo nelyo ukubapepa, kabili tatubamona kwati ni bamalaika. Na lyo line tulapeela aba bamunyinefwe umucinshi pa milimo babomba na pa fyo baicefya.—Belengeni 2 Abena Korinti 1:24; Ukusokolola 19:10.

14, 15. Bupusano nshi bwaba pali bakacema ba cine na pa baitunga ukuba bakacema?

14 Aba baeluda ni bakacema abaicefya. Tabafwaya aba bwananyina balebamona kwati balilumbuka sana. Ici calilenga bapusanako na bashimapepo muno nshiku e lyo na baliko mu nshita ya batumwa abo Yesu aebele ati: “Balitemwa ukwikala apacindama pa kulya umulaalilo no kwikala pa fipuna fya ku ntanshi mu masunagoge, kabili balitemwa ukuti abantu balebaposha pa maliketi.”—Mat. 23:6, 7.

15 Bakacema ba cine balakonka ifyo Yesu alandile ukuti: “Mwileka abantu balemwita ati Bakasambilisha, pantu mwakwata fye kasambilisha umo, na imwe bonse muli ba bwananyina. Kabili mwi-ita umuntu nangu umo pano isonde ati shifwe, pantu Shinwe umo, Uwa mu muulu. Kabili mwileka abantu balemwita ati ‘intungulushi,’ pantu Intungulushi yenu imo, Kristu. Lelo umukalamba pali imwe afwile ukuba umubomfi wenu. Onse uwaicindamika bakamuceefya, na onse uuiceefya bakamucindamika.” (Mat. 23:8-12) Bushe mwamona icalenga ukuti baeluda babatemwe kabili babacindike ku ba bwananyina mu filonganino isonde lyonse?

Baeluda nga bali abaicefya balabatemwa kabili balabacindika (Moneni paragrafu 13 ukufika ku 15)

16. Mulandu nshi mulingile ukutwalilila ukwishiba ifyo Baibolo itweba pa kupeela abantu umucinshi?

16 Ukulanda fye icishinka kuti papita inshita pa kuti twishibe ifya kucita pa kupeela bambi umucinshi no kwishiba abo tulingile ukupeela umucinshi. Ifi fine e fyo cali na ku Bena Kristu abaliko mu nshita ya batumwa.  (Imil. 10:22-26; 3 Yoh. 9, 10) Lelo tulingile ukubombesha pa kuti tulecita ifyo Baibolo ilanda pa kupeela bambi umucinshi. Nga twacita ifi, tukanonkelamo sana.

UBUSUMA BWABA MU KUPEELA BAMBI UMUCINSHI UWALINGA

17. Busuma nshi bumo ubwaba mu kupeela abalinga ukupeelwa umucinshi?

17 Nga tulecindika abalashi ba buteko kuti balatusuminisha ukubila imbila nsuma. Ilingi line balatemwa umulimo tubomba. Mu myaka iyapita, ba Birgit bapainiya abena Germany bailesangwa ku kusefya ukwaliko ilyo umwana wabo umwanakashi e lyo na bana besukulu bambi balepwisha amasambililo ya ku praimari. Bakafundisha baebele ba Birgit ukuti balisambilisha abana baba Nte pa myaka iingi, kabili balomfwa bwino ukubasambilisha. Batile pa sukulu nga tapalewama apakanaba abana baba Nte. Ba Birgit baebele bakafundisha ati, “Tulasambilisha abana besu ukuba ne mibele iyo Lesa afwaya, ukubikako fye no kulacindika bakafundisha.” Kafundisha umo atile, “Abana ba masukulu bonse nga bali nga bana benu, pa sukulu kuti paba kwati ni mu paradaise.” Pa numa ya milungu iingi, kafundisha umo alisangilwe ku kulongana kwa citungu ukwali mu musumba wa Leipzig.

18, 19. Mulandu nshi tulingile ukulapeelela baeluda umucinshi uwalinga?

18 Tulakonka ifyo Icebo ca kwa Lesa cilanda pa kupeela baeluda umucinshi uwalinga. (Belengeni AbaHebere 13:7, 17.) Tulingile ukulabatasha pa fyo babombesha, kabili tulingile ukulakonka ifyo batweba. Nga tulecita ifi, tukalenga bakalebomba imilimo yabo ne nsansa. Lelo ici tacipilibula ukuti tulingile ukulapashanya ifyo eluda uwaishibikwa sana afwala ne fyo abeya umushishi, ifyo alanda amalyashi, nelyo ifyo acita nga alelanshanya na bantu. Nga tulecita ifi, kuti camoneka kwati tulekonka umuntu mu cifulo ca kukonka Kristu. Tatulingile ukulaba ukuti eluda na o muntu fye uushapwililika, uo tulingile ukulapashanya ni Kristu.

19 Nga tulepeela baeluda umucinshi uwalinga, kabili tatulebamona ukuti balilumbuka tukabafwa ukukanaba ne cilumba, tabakaleimona ukuti balicindama sana ukucila bambi, kabili tabakaleimona kwati te kuti balufyanye.

20. Bushe ukupeela abantu umucinshi kutwafwa shani?

20 Na ifwe bene nga tulepeela umucinshi abalinga ukuupokelela, kuti catwafwa ukukanaba bakaitemwe. Ilyo bambi bakatupeela umucinshi tatwakaimone ukuti twalicindama sana. Na kabili tukalabombela pamo ne cilonganino ca kwa Yehova, icishipeela abantu umucinshi uwacilamo nelyo uo bashilingile ukupokelela nampo nga ba bwananyina nelyo iyo. Na kuba nga tulepeela bambi umucinshi uwalinga tatwakapunushiwe nga ca kuti umuntu twacindika alufyanya.

21. Busuma nshi bumo ubwacindama sana ubwaba mu kupeela umucinshi abalinga ukupokelela umucinshi?

21 Icacilapo ukucindama ca kuti nga tulepeela umucinshi abalinga ukuupokelela, tukalalenga Lesa ukusekelela, kabili ninshi tulecita ifyo afwaya. Nga tulecita ifi tukatwalilila aba cishinka kuli Lesa. Lesa na o akasuka onse uufwaya ukumuseebanya. (Amapi. 27:11) Mu calo mwalifula abantu abashaishiba ifya kupeela bambi umucinshi. Tulatasha sana Yehova pa kutusambilisha ifya kupeela abantu umucinshi.