Tinikeni pa kuti muye ku filimo

Tinikeni pa kuti mumone imitwe iilimo

Inshila, Icine no Mweo

Inshila, Icine no Mweo

Bonse fye tulafwaya ukukutika ku mbila nsuma. Kwaliba imbila nsuma iyo imwe, balupwa ne fibusa fyenu mwingatemwa.

Iyi imbila nsuma yaba muli Baibolo, ibuuku ilyo Kabumba, Yehova Lesa, alembele kale sana. Muli cino icitabo, twalalanda sana pa mabuuku ya mu Baibolo yane, umwaba imbila nsuma iyo balembela ifwe. Aya amabuuku kuti twayeshibila ku mashina ya bantu abo Lesa abomfeshe ukulemba pamo nga Mateo, Marko, Luka, na Yohane.

Abantu abengi beta aya amabuuku yane ukuti amabuuku ya Mbila Nsuma. Aya mabuuku yane yonse yalanda pa mbila nsuma iya kwa Yesu. Yalanda pali Yesu ukuti eo Lesa abomfya ukulubula abantu kabili ni Mfumu ya Bufumu bwa kwa Lesa ubwabela ku muulu. Yesu e ukaleta umutende ku bantu bonse abamutetekela.—Marko 10:17, 30; 13:13.

CINSHI AMABUUKU YA MBILA NSUMA YONSE YANE YALANDILA PALI YESU?

Bushe mwalitontonkanyapo pa calenga Lesa alembe aya mabuuku yane, ayalanda pali Yesu na pa fyo alesambilisha?

Tulanonkelamo muli aya amabuuku yane umwaba ifyo Yesu alandile ne fyo alecita. Natulangilile: Tutile abaume 4 bali mupepi na kasambilisha walumbuka. Umwaume uwiminine pa ntanshi ya kwa kasambilisha ni kasonkesha wa misonko. Umbi uuli lwa ku kulyo kwakwe ni kondapa. Umwaume umbi uulekutikisha sana uuli lwa ku kuso kwakwe, mulondo we sabi kabili ni cibusa wapalamisha uwa kwa kasambilisha. Umwaume walenga 4 uuli ku numa yakwe alemona ifilecitika kabili e ulipo umwaice. Na lyo line, cila muntu pali aba abaume ba cishinka 4 nakwata ico abikileko sana amano. Aba bonse nga balemba ifyo kasambilisha alelanda ne fyo alecita, nalimo ilyashi bengalemba kuti lyapusanako mumo mumo. Nga twabelenga amalyashi yonse ayo aba bantu 4 balembele, kabili tuletontonkanya na pa fyo cila muntu abikileko sana amano ilyo alelemba, kuti calenga twaumfwikisha ifyo kasambilisha alandile ne fyo alecita. Ici cilelangilila ifyo twinganonkelamo mu malyashi yalembele abantu 4 pali Kasambilisha Mukalamba, Yesu.

Muli ici cilangililo, kasonkesha wa misonko alefwaya abaYuda ukumfwa ifyo alembele, e co kuti alemba ifyalecitika nelyo ifyo kasambilisha alesambilisha mu nshila ya kuti abaYuda baumfwikisha. Kondapa ena kuti alanda  sana pa kundapa abalwele nelyo abalemana, kabili te kuti asanshemo ifyebo ifyo kasonkesha alandilepo nelyo kuti afilemba mu nshila iyapusanako. Cibusa wapalamisha ena kuti alanda sana pa fyo kasambilisha aba e lyo ne mibele akwata. Ifyo umulumendo engalemba kuti fyaba fye ifinono, lelo ifyayanguka ukumfwa. Na lyo line, bonse bane kuti balemba ifya cine. Kanshi ici icilangililo calangilila fye ifyo ukukwata amabuuku yane ayalanda pali Yesu kwingalenga twaishiba umulimo abombele, ifyo alesambilisha, e lyo ne mibele akwete.

Abantu bamo nalimo kuti batila ‘Imbila Nsuma iyalembele Mateo’ nelyo ‘Imbila Nsuma ya kwa Yohane.’ Ifyo bengalanda kuti fyaba fye bwino pantu mu mabuuku yonse mwaliba “imbila nsuma iilanda pali Yesu Kristu.” (Marko 1:1) Na lyo line, muli aya amabuuku ya Mbila Nsuma emo balandapo sana pali Yesu.

Ababelenga Icebo ca kwa Lesa abengi balalinganya amalyashi ayaba mu mabuuku ya kwa Mateo, Marko, Luka, na Yohane kabili basanga ukuti tapaba ubupusano. Ifi e fyacitile Tatian, kalemba umwina Siria, muli ba 170 C.E. Asangile ukuti ifyalembwa muli aya amabuuku yane fya cine kabili fyafuma kuli Lesa. Alembele icitabo icitila Diatessaron, umwaba amalyashi ayalanda pali Yesu e lyo no mulimo alebomba.

Ifi fine e fyo ne citabo citila, Yesu—Inshila, Icine no Mweo calembwa, nangu ca kuti cena mwaliba amalyashi ayengi kabili aya cine. Icalenga twishibe ifingi pali Yesu ni co twalyumfwikisha ifintu ifingi ifyasobelwe pali Yesu ifyafikilishiwa kabili twalyumfwikisha na malyashi ayengi ayalanda pali Yesu. Ukwishiba ifi kwalilenga twaumfwikisha ifyo Yesu alandile ne fyo alecita, e lyo ne fyo ifintu acitile fyakonkene. Ifyo abashula ifya kushulashula basanga na fyo fyalilenga twaishibilapo na fimbi pali aya mabuuku e lyo na pa bayalembele. Kwena takuli nangu umo uwingalemba ifyebo fyonse mulya mwine fye fyakonkanine. Lelo muli ici citabo icileti, Yesu—E Nshila, Icine no Mweo, muli ifyebo ifya cine kabili ifyalembwa mulya mwine fye fyakonkanine.

YESU E INSHILA, ICINE, NO MWEO

Ilyo mulebelenga cino citabo, muletontonkanya sana pa fyo mwingasambililamo capamo na balupwa lwenu ne fibusa. Muleibukisha ukuti Yesu Kristu aebele umutumwa Toma ukuti: “Nine nshila ne cine no mweo. Takuli uwisa kuli Tata kano aishila muli ine.”—Yohane 14:6.

Cino citabo cikalenga mukeshibe ukuti ca cine Yesu e “nshila.” Pa kupepa kuli Yehova Lesa, tufwile ukupitila fye muli Yesu. Ne cacilishapo ca kuti, ni Yesu fye e walenga twiba abalwani ba kwa Lesa. (Yohane 16:23; Abena Roma 5:8) Kanshi, Yesu e walenga tuleba ifibusa fya kwa Lesa.

Yesu e “cine.” Ifyo alelanda ne fyo alecita fyalilingene ne cine ico alesambililsha. Kanshi cali kwati Yesu umwine e cine. Alifikilishe amasesemo ayengi, ayaishileba “‘ee’ muli ena.” (2 Abena Korinti 1:20; Yohane 1:14) Aya amasesemo yalatwafwa ukumfwikisha umulimo uo Yesu abomba pa kuti afikilishe amalayo ya kwa Lesa.—Ukusokolola 19:10.

Yesu Kristu bamwita no kuti “umweo.” Apo Yesu e cilubula, alipeele ubumi bwakwe ubwapwililika no mulopa, pa kuti bonse tukakwate “umweo wine wine,” e kutila “umweo wa muyayaya.” (1 Timote 6:12, 19; Abena Efese 1:7; 1 Yohane 1:7) Yesu akaba “umweo” na ku bantu abengi abakabushiwa kabili abakekala mu Paradaise umuyayaya.—Yohane 5:28, 29.

Bonse tufwile ukulatasha Yesu pa mulimo abomba uwa kufikilisha amalayo ya kwa Lesa. E ico twalilileni ukusambililapo na fimbi pali Yesu uwaba “e nshila ne cine no mweo.”