Tinikeni pa kuti muye ku filimo

Tinikeni pa kuti mumone imitwe iilimo

 ICIPANDWA 12

Twaliteyanishiwa Ukubombela “Lesa wa Mutende”

Twaliteyanishiwa Ukubombela “Lesa wa Mutende”

IFYALALANDWAPO MULI CINO CIPANDWA

Yehova ateyanya abantu bakwe panono panono

1, 2. Finshi fyayalwike pa nkupo ya magazini iya Zion’s Watch Tower iya mu January 1895, kabili bamunyinefwe baumfwile shani?

ILYO munyinefwe John A. Bohnet, Umusambi wa Baibolo uwacincila, apokelele magazini ya Zion’s Watch Tower, iya mu January 1895, alitemenwe sana. Pa nkupo pali ifilembo ifikalamba ne cikope ca lupungu ulwali mu lulamba lwa bemba uko amabimbi yaleipama kabili pa muulu wa lupungu pali ilaiti ilyasanike mu mfifi. Muli magazini mwali icipande icalelanda pa nkupo ipya icaleti, “Our New Dress” (Inkupo Yesu Iipya).

2 Munyinefwe Bohnet alitemenwe ifyo nkupo yalemoneka ica kuti alembeele munyinefwe Russell kalata. Atile: “Nintemwa sana ifyo Ulupungu lwa kwa Kalinda lulemoneka. Ala naluwama.” Umusambi wa Baibolo uwa cishinka na umbi, John H. Brown, alembele ati: “Ala inkupo naiwama. Ulupungu balukuula pa mufula uwakosa, e lyo ninshi na mabimbi yaleipamako.” Ilya nkupo iipya e kwaluka uko bamunyinefwe babalilepo ukumona muli ulya mwaka, lelo te kwali ukwa kulekeleshako. Mu November kwaishileba ukwaluka na kumbi ukukalamba. Kabili uku kwaluka na ko, kwasanshishemo bemba apali amabimbi.

3, 4. Bwafya nshi balandilepo muli magazini ya Ulupungu lwa kwa Kalinda iya November 15, 1895, kabili kwaluka nshi ukwaliko?

3 Icipande icikalamba icali mu Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa mu ciNgeleshi ulwa November 15, 1895, calandile pa bwafya bumo: Ubu ubwafya ubwali nga mabimbi ya pali bemba, bwalengele mu cilonganino ca Basambi ba Baibolo mube icimfulunganya. Bamunyinefwe balekansanina pa balingile ukulatungulula mu filonganino. Pa kwafwa aba bwananyina ukwishiba ifyo balingile ukucita pa kuti baleke ukukansana, icipande capashenye icilonganino ku bwato. Lyena catile abaletungulula tabapekenye icilonganino icali kwati bwato, ukushipikisha amafya ayali nga mabimbi. Finshi baali no kucita?

4 Icipande calondolwele ukuti umukalamba wa bensha ubwato alashininkisha ukuti nabasenda ifyo bengabomfya pa kupusuka nga ca kuti ubwato bwabunda no kuti bonse abali mu bwato nabaipekanya ukupusuka nga kwaba icimwela. Ifi  fine, e fyo na baaletungulula icilonganino balingile ukucita, balekabila ukushininkisha ukuti nabapekanya ifilonganino ukushipikisha amafya. Pa kuti bacite ifi, icipande calandile pa kwaluka ukukalamba. Catile ukutula fye pali ilya ine nshita, “ifilonganino fyonse fyalingile ukulasala baeluda” aba “‘kwangalila’ umukuni.”—Imil. 20:28.

5. (a) Mulandu nshi ukwaluka kwa kuti kube ukusala baeluda mu filonganino kwaishile pa nshita yalinga? (b) Mepusho nshi twalalandapo nomba?

5 Ukusala baeluda ukwacitike pa nshita yalinga kwali no kulenga ifintu ukulaenda bwino mu filonganino. Kwalyafwile aba bwananyina ukushipikisha amafya ilyo kwali Inkondo ya Calo iya Kubalilapo. Na mu myaka yakonkelepo, ukwaluka na kumbi ukwacitike mu cilonganino ca kwa Lesa kwalenga abantu ba kwa Lesa ukulabombela bwino Yehova. Busesemo nshi ubwa mu Baibolo ubwalandile pali uku kwaluka? Kwaluka nshi uko mwamonapo? Kabili mwanonkelamo shani?

“Umutende e o Nkasonta Ukuba Bakangalila Bobe”

6, 7. (a) Bushe ilembo lya kwa Esaya 60:17 lyalola mwi? (b) Bushe ifi balanda pali “bakangalila” na “bakapitao” filangilila cinshi?

6 Nge fyo twasambilile mu Cipandwa 9, Esaya asobele ukuti Yehova ali no kupaala abantu bakwe ica kuti bali no kufula. (Esa. 60:22) Lelo, Yehova alaile ukucita ne fyacila pali ifi. Mu busesemo bumo bwine, atile: “Apali umukuba nkabikapo golde, na pali icela nkabikapo silfere, apali ifimuti nkabikapo umukuba, na pali amabwe nkabikapo icela; kabili umutende e o nkasonta ukuba bakangalila bobe no bulungami ukuba bakapitao bobe.” (Esa. 60:17) Ni mwi ubu busesemo bwalola? Bushe bwafikilishiwa shani muno nshiku?

Uku kwaluka, te kwa kufumyapo icibi no kubikapo icisuma, lelo kufumyapo icisuma no kubikapo icisuma sana

7 Esaya aseseme ukuti icintu cimo cali no kupyanikwapo ne cintu cimbi. Nomba uku kwaluka, te kwa kufumyapo icibi no kubikapo icisuma, lelo kufumyapo icisuma no kubikapo icisuma sana. Ukufumyapo umukuba no kubikapo golde kwaluka ukusuma sana, ifi fine e fyo caba na ku fintu fimbi ifyo ilembo lilandilepo. Aya mashiwi Yehova alandile, yalesobela ukuti ifintu fyali no kulaya filewaminako fye mu cilonganino ca bantu bakwe. Bushe kwaluka kwa musango nshi uko ubu busesemo bwalandapo? Ifi Yehova alandile pali “bakangalila” na “bakapitao,” filanga ukuti ifyo bantu bakwe babasakamana ne fyo bateyanishiwa fyali no kulawaminako fye.

8. (a) Bushe nani ulenga kube ukwaluka uko Esaya asobele? (b) Bushe tunonkelamo shani nga kwaba ukwaluka? (Moneni akabokoshi akaleti, “ Alyumfwile Ukufunda.”)

8 Nani alenga ifintu ukulawaminako mu cilonganino ca kwa Lesa? Yehova atile: “Nkabikapo golde, . . . nkabikapo silfere, . . . kabili umutende e o nkasonta.” Kanshi uulenga kuleba ukwaluka mu cilonganino ca kwa Lesa te muntu iyo, lelo ni Yehova umwine. Kabili ukutula apo Yesu abela Imfumu, Yehova alibomfya Umwana wakwe ukuwamya ifi fyonse. Bushe tunonkelamo shani muli uku kwaluka? Ilembo limo line lilanda ukuti uku kwaluka kukaleta “umutende” no “bulungami.” Ilyo tulekonka ifyo Lesa aletweba ukucita, tulaba no mutende kabili ukutemwa ubulungami kulenga tulebombela  Yehova, uo umutumwa Paulo atile ni “Lesa wa mutende.”—Fil. 4:9.

9. Cinshi cingalenga tube abaikatana no kuti ifintu file-enda bwino mu cilonganino, kabili mulandu nshi?

9 Na kabili, Paulo alembele pali Yehova ukuti: “Lesa te wa cimfulunganya, ni Lesa wa mutende.” (1 Kor. 14:33) Moneni ukuti Paulo tacilenye icimfulunganya no kucita ifintu bwino bwino, lelo acilenye icimfulunganya no mutende. Mulandu nshi? Tontonkanyeni pali ici: Ifintu nga file-enda bwino, tacipilibula ukuti ninshi kuli umutende. Ku ca kumwenako, abashilika kuti balekonkana bwino bwino ilyo bali ku bulwi, lelo ififumamo te mutende. Kanshi fwe Bena Kristu tatufwile ukulaba ici cishinka: Ifintu nangu fyende bwino mu kabungwe akali konse, nga tamuli umutende te kuti katwalilile. Lelo, umutende uufuma kuli Lesa ulalenga ifintu ukutwalilila ukwenda bwino. Mwandini tulatasha nga nshi ukuba mu cilonganino icitungululwa na “Lesa uupeela umutende” kabili uulenga ifintu ukulawaminako mu cilonganino cakwe! (Rom. 15:33) Umutende uufuma kuli Lesa e ulenga tuleba abaikatana kabili e ulenga no kuti ifilonganino fyesu ifya mwi sonde lyonse filetungululwa bwino.—Amalu. 29:11.

10. (a) Kwaluka nshi ukwacitike mu cilonganino ca kwa Lesa mu myaka ya ku numa? (Moneni akabokoshi akaleti, “ Ifyo Yehova Awamya Ubutungulushi bwa Cilonganino.”) (b) Mepusho nshi twalalanshanyapo nomba?

10 Akabokoshi akaleti “ Ifyo Yehova Awamya Ubutungulushi bwa Cilonganino,” kalelanda pa busuma bwali mu kwaluka ukwacitike mu cilonganino ca kwa Lesa mu myaka ya ku numa. Nomba kwaluka nshi ukwaba ngo kufumyapo ‘umukuba no kubikapo golde’ uko Yehova aletako muno nshiku ukupitila mu Mfumu yesu? Bushe uku kwaluka mu fyo icilonganino citungululwa kwalenga shani mu filonganino fya mwi sonde lyonse mwaba sana umutende no kwikatana? Bushe kumwafwa shani ukulabombela “Lesa wa mutende”?

Ifyo Kristu Atungulula Icilonganino

11. (a) Bushe ukufwailisha mu Malembo kwalengele bomfwikishe finshi? (b) Cinshi ico bamunyinefwe aba mwi bumba litungulula bacitile?

11 Ukutula mu 1964 ukushinta mu 1971, ibumba litungulula lya-angalile umulimo wa kufwailisha mu Baibolo pa malyashi yamo, pamo nga pa fyo icilonganino ca Bena Kristu caletungululwa mu nshita sha batumwa. * Pa numa ya kufwailisha basangile ukuti ifilonganino ifyaliko mu nshita sha batumwa tafyaletungululwa na eluda nelyo kangalila umo, lelo fyaletungululwa ne bumba lya baeluda. (Belengeni Abena Filipi 1:1; 1 Timote 4:14.) Ilyo baumfwikishe ico cishinka, aba mwi bumba litungulula bailwike ukuti Imfumu, Yesu, yalebatungulula pa kuti baalule ifyo icilonganino ca bantu ba kwa Lesa caletungululwa, kabili bamunyinefwe abali mwi bumba litungulula balinakile ubutungulushi bwa Mfumu. Ilyo line fye, balyalwile ifyo baletungulula icilonganino ca kwa Lesa pa kuti baeluda balesontwa ukulingana ne fyo Amalembo yalanda. Kwaluka nshi ukwacitike muli ba 1970?

12. (a) Kwaluka nshi ukwakumine ibumba litungulula? (b) Londololeni ifyo Ibumba Litungulula libomba muno nshiku? (Moneni akabokoshi akaleti “ Ibumba Litungulula E Lisakamana Ifya Bufumu,” ibula 130.)

12 Ukwaluka ukwa kubalilapo kwakumine ibumba litungulula line. Kale, ibumba litungulula lyalepangwa fye na  bamunyinefwe abasubwa 7 abali badairekita aba Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Lelo, ukutula mu 1971 abali mwi bumba litungulula baishileba 11 kabili ukutula pali ilya nshita te bonse abali mwi bumba litungulula abali badairekita. Aba mwi bumba litungulula tabaleimona ukuti balicila bambi kabili cila mwaka balelekanina buceyamani ukukonka alufabeti.

13. (a) Bushe icilonganino caletungululwa shani ukufuma mu 1932 ukufika mu 1972? (b) Finshi Ibumba Litungulula lyacitile mu 1972?

13 Ukwaluka kwakonkelepo kwakumine ifilonganino. Mu nshila nshi? Ukutula mu 1932 ukushinta mu 1972, icilonganino caletungululwa na munyinefwe umo. Ukutula mu 1936, uyu munyinefwe balemwita ukuti katungulula wa mulimo. Pa numa batendeke ukumwita ukuti umubomfi wa cilonganino e lyo pa kulekelesha balemwita ukuti kangalila wa cilonganino. Aba bamunyinefwe bali abacincila pa kubomba umulimo wa kusakamana umukuni wa kwa Lesa. Kangalila wa cilonganino e walepingula ifya kucita ukwabula ukwipusha ababomfi bambi aba mu cilonganino. Nomba ukutendekela mu 1972, kwali ukwaluka kukalamba uko Ibumba Litungulula lyacitile. Kwaluka nshi kwacitike?

14. (a) Kwaluka nshi ukupya ukwatendeke ukubomba pa 1 October, mu 1972? (b) Bushe kampanya we bumba lya baeluda akonka shani ukufunda kwaba pa Abena Filipi 2:3?

14 Mu nshita ya kuti eluda umo e o aletungulula icilonganino, bamunyinefwe bambi abafikile pa milingo ya mu Malembo  nabo bali no kulasontwa ukuba baeluda mu cilonganino ca Bena Kristu. Aba bali no kupanga ibumba lya baeluda ilya kutungulula icilonganino. Uku kwaluka kwatendeke pa 1 October, 1972. Muno nshiku, kampanya we bumba lya baeluda taimona ukuti alicila bambi lelo ‘ali-icefya.’ (Luka 9:48) Ala lipaalo ukukwata bamunyinefwe abaicefya umusango uyu mu cilonganino ca kwa Lesa ica mwi sonde lyonse!—Fil. 2:3.

  Kanshi pa mulandu wa kuti Imfumu yesu yalikwata amano, yalipekanya bakacema aba kusakamana abasambi baiko pa nshita yalinga

15. (a) Busuma nshi bwaba mu kukwata amabumba ya baeluda mu filonganino? (b) Cinshi cilanga ukuti Imfumu yesu ya mano?

15 Ukwakanya imilimo ya mu cilonganino pali baeluda kwalilenga ifintu ukuwama sana. Natulande pa busuma butatu: Ica kubalilapo ca kuti kulafwa baeluda, nangu bakwate imilimo iikalamba mu cilonganino, ukulaibukisha ukuti Yesu e Mutwe wa cilonganino. (Efes. 5:23) Ica bubili ni cilya Amapinda 15:22 yalandapo, yatila: “Ukuli abapanda amano abengi amapange yalafikilishiwa.” Baeluda nga bakumana ku kulanshanya ifikumine icilonganino, bonse balalanda ifingabafwa, ici cilenga balepingula pa fintu ukulingana ne fyo amafunde ya mu Baibolo yalanda. (Amapi. 27:17) Yehova alapaala ifyo bapingulapo, kabili ifintu filenda bwino mu cilonganino. Ica butatu ca kuti, ukukwata baeluda abengi kwalilenga icilonganino ca kwa Lesa ukulasakamana bwino no kulatungulula bwino ifilonganino ifileya filefulilako fye. (Esa. 60:3-5) Ala  ca kupapa, mu 1971 ifilonganino mwi sonde lyonse fyali fye 27,000 nomba mu 2013 fyalicilile pali 113,000! Kanshi pa mulandu wa kuti Imfumu yesu yalikwata amano, yalipekanya bakacema aba kusakamana abasambi baiko pa nshita yalinga.—Mika 5:5.

“Muleba Abantu Abo Umukuni Wingapashanya”

16. (a) Mulimo nshi baeluda bakwata? (b) Bushe Abasambi ba Baibolo balemona shani amashiwi Yesu alandile pa ‘kucema impaanga’?

16 Ilyo ibumba lya Basambi ba Baibolo lyatendeke fye, baeluda balishibe kale ukuti balikwete umulimo wa kwafwa Abena Kristu banabo ukutwalilila ukuba ababomfi ba kwa Lesa. (Belengeni Abena Galatia 6:10.) Mu 1908, icipande cimo ica mu Ulupungu lwa kwa Kalinda calandile pa mashiwi Yesu asosele ayatila: “Cema utwana twandi utwa mpaanga.” (Yoh. 21:15-17) Ici cipande cakoseleshe baeluda ukuti: “Nacicindama sana ukuti lyonse tuletontonkanya pa fyo Shikulu alandile pa mukuni wakwe, ukuti tufwile ukubika amano ku kuliisha no kusakamana abasambi ba kwa Shikulu.” Mu 1925, Ulupungu lwa kwa Kalinda na kabili lwakomaile sana pa bucindami bwa kucema ilyo lwacinkwileko baeluda ukuti: “Ici cilonganino ca kwa Lesa, . . . kabili akalubulwisha bonse abo apeela umulimo wa kupyungila bamunyinabo.”

17. Bushe bakangalila babafwa shani ukuba bakacema abasuma?

17 Bushe icilonganino ca kwa Lesa ca-afwa shani baeluda ukulabomba bwino umulimo wa kucema, kwati kufumyapo ‘icela no kubikapo silfere’? Kulaba amasukulu. Mu 1959, kwali Isukulu lya Butumikishi bwa Bufumu ilya bakangalila ilya kubalilapo. Ilyashi limo lyaleti “Mulebika Amano ku Mpaanga Isha mu Cilonganino.” Balya bamunyinefwe babakoseleshe “ukupanga programu iya kulatandalila bakasabankanya pa mayanda yabo.” Ili lyashi lyalandile pa nshila shalekanalekana  isho bakacema bengabomfya pa kucita bwino ifipempu fya bucemi. Mu 1966, Isukulu lya Butumikishi bwa Bufumu ilipya lyalitendeke. Lyalandile sana pa “Bucindami bwa Kucita Ifipempu fya Bucemi.” Cinshi ili lyashi lyalelandapo sana? Abatungulula ifilonganino “bafwile ukulabomba umulimo wa kusakamana umukuni wa kwa Lesa, kabili pa nshita imo ine bafwile ukubika amano ku ba mu mayanda yabo na ku kubomba umulimo wa kushimikila.” Mu myaka ya nomba line, kwali amasukulu ayengi aya baeluda. Cinshi cafumamo muli aya masambililo icilonganino ca kwa Yehova cipekanya? Muno nshiku, mu cilonganino ca Bena Kristu mwaba bamunyina abengi ababomba umulimo wa bukacema.

Isukulu lya Butumikishi bwa Bufumu ku Philippines, mu 1966

18. (a) Mulimo nshi uwacindama uo baeluda babaseekesha? (b) Mulandu nshi Yehova na Yesu batemenwa baeluda ababombesha?

18 Ukupitila muli Yesu Imfumu yesu, Yehova alibikako baeluda pa kuti balebomba umulimo uwacindama. Mulimo nshi uyu wine? Mulimo wa kutungulula impaanga sha kwa Lesa muli shino nshiku isha-afya nga nshi. (Efes. 4:11, 12; 2 Tim. 3:1) Yehova na Yesu balitemwa sana baeluda ababombesha pantu aba bamunyinefwe balakonka ukufunda kwa mu Malembo ukutila: “Mulecema umukuni wa kwa Lesa uo amupeela ukwangalila, . . . muleitemenwa, . . . mulefwaisha ukubomba, . . . muleba abantu abo umukuni wingapashanya.” (1 Pet. 5:2, 3) Natulande pa nshila fye shibili isho bakacema Abena Kristu bengabapashanyamo ku mukuni ishilenga ukuti mu cilonganino muleba umutende ne nsansa.

Ifyo Baeluda Bacema Umukuni wa kwa Lesa Muno Nshiku

19. Bushe tumfwa shani baeluda nga babomba na ifwe mu mulimo wa kushimikila?

19 Ica kubalilapo, baeluda balashimikila pamo na ba mu cilonganino. Mu Mbila Nsuma iyo Luka alembele, alandile  pali Yesu ati: “Aile alepita mu misumba na mu mishi, aleshimikila no kubila imbila nsuma ya bufumu bwa kwa Lesa. Na basambi 12 bali nankwe.” (Luka 8:1) Nga filya fine Yesu aleshimikila pamo na batumwa bakwe, e fyo na baeluda bacita muno nshiku balashimikila pamo na Bena Kristu banabo. Balishiba ukuti nga balecita ifi, balalenga aba mu cilonganino ukuba abaikatana. Bushe aba mu cilonganino bomfwa shani nga babomba na baeluda ba musango yu? Ba Jeannine, abali ne myaka nalimo 90, batile: “Ukulabomba na baeluda mu mulimo wa kushimikila kulalenga nakwata inshita ya kulanshanya nabo no kubeshiba bwino.” Munyinefwe Steven, uucilile imyaka 30, atile: “Baeluda nga babomba na ine mu mulimo wa ku ng’anda ne ng’anda, mona kwati balefwaya ukungafwa. E lyo nga bangafwa ndaba ne nsansa sana.”

Nga filya fine kacema aile ku kufwaya impaanga yalubile, e fyo na baeluda babombesha pa kufwaya abaleka ukulongana

20, 21. Bushe baeluda kuti bapashanya shani kacema wa mu cilangililo ca kwa Yesu? Langilileni. (Moneni na kabokoshi akaleti, “ Ifisuma Ifyafumine mu Kutandalila Abanaka Cila Mulungu.”)

20 Ica bubili, icilonganino ca kwa Yehova cilasambilisha baeluda ukubika amano ku baleka ukulongana. (Heb. 12:12) Mulandu nshi baeluda balingile ukwafwila abanaka, kabili bafwile ukucita shani pa kubafwa? Icilangililo ca kwa Yesu icilanda pali kacema ne mpaanga iyalubile cilasuka ici cipusho. (Belengeni Luka 15:4-7.) Ilyo kacema aishibe ukuti impaanga imo nailuba, aile aleifwaya kwati nalimo e mpaanga fye akwete. Bushe baeluda muno nshiku bapashanya shani ulya kacema? Nga filya fine impaanga iyalubile yacindeme kuli kacema, e fyo na balya abaleka ukulongana pamo na bantu ba kwa Lesa bacindama kuli baeluda. Bamona umuntu uwanaka kwati ni mpaanga iyaluba, tabatontonkanya ukuti balepoosa fye inshita. Na kabili, nga filya fine kacema aile ‘ku kufwaya iyalubile mpaka aisanga,’ e fyo na baeluda bacita, e baitendekelako ukuya mu kwafwa abanaka.

21 Bushe kacema acitile shani ilyo asangile impaanga iyalubile? Ali-imishe “aibika pa mabeya yakwe,” aitwala na ku mukuni. E fyo na mashiwi ayasuma ayo baeluda balanda yakoselesha abanaka no kubafwa ukubwelela ku cilonganino. Ifi fine e fyo cali na kuli munyinefwe Victor, uwikala mu Africa, uwalekele ukulongana. Ashimike ukuti: “Pa myaka 8 iyo nalekele ukulongana, baeluda bale-esha ukungafwa lyonse.” Cinshi camufikile sana pa mutima? Alondolwele ukuti: “Bushiku bumo, ba John, baeluda abo nali nabo kwi Sukulu lya Bapainiya, balintandalile no kunanga ifikope ifyo batukopele ilyo nali ku sukulu. Fyanjibukishe insansa nalekwata ilyo nalebombela Yehova ica kuti nalitampile ukufuluka.” Tapapitile na nshita ukutula apo ba John batandalile, ba Victor balitampile ukulongana. Pali ino nshita ba Victor na kabili ni bapainiya. Ala baeluda balalenga tuleba ne nsansa nga nshi.—2 Kor. 1:24. *

 Ukutungulula Bwino Ifilonganino Kulalenga Abantu ba kwa Lesa Ukuba Abaikatana

22. Bushe ubulungami no mutende filenga shani aba mu cilonganino ca Bena Kristu bekatane? (Moneni na kabokoshi akaleti “ Ala Twalipapile.”)

22 Nge fyo tusambilile, Yehova asobele ukuti ubulungami no mutende fyali no kufula pa bantu ba kwa Lesa. (Esa. 60:17) Iyi mibele ilalenga abantu ba kwa Lesa bekatane. Mu nshila nshi? Natulande pa bulungami. “Lesa wesu ni Yehova umo.” (Amala. 6:4) Ifilonganino ifya mwi sonde lyonse fikonka fye amafunde ya kwa Lesa yamo yene ayalungama. Amafunde yakwe ayalanda pa calungama ne cabipa yamo yene, kabili e yo aba “mu filonganino fyonse ifya ba mushilo” bakonka. (1 Kor. 14:33) Kanshi icilonganino kuti calunduluka nga aba mu cilonganino balekonka amafunde ya kwa Lesa. Nomba natulande pa mutende. Imfumu yesu taifwaya fye tulenonkelamo mu mutende waba mu cilonganino lelo ifwaya no kuti tuleba “aba mutende.” (Mat. 5:9) E ico nga tulecita “ifingaleta umutende” nga kwaba amafya, tukalaitendekelako ukuyapwisha. (Rom. 14:19) Ilyo tucita ifi, tulalenga mu cilonganino cesu muleba umutende no kwikatana.—Esa. 60:18.

23. Finshi fwe babomfi ba kwa Yehova tuipakisha muno nshiku?

23 Ilyo Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa mu ciNgeleshi ulwa mu November mu 1895 lwalandile ukuti kwakulaba baeluda, bamunyinefwe abaletungulula balitemenwe sana. Cinshi batemenwe? Balefwaisha ukuti uku kwaluka ukupya kukaafwe abantu ba kwa Lesa “ukuba abaikatana mu citetekelo,” e co balepepelapo. Nga twaibukisha ifyo icilonganino cali kale, tulatasha ukumona uko Yehova aleta ukwaluka mu cilonganino ukupitila mu Mfumu yesu. Uku kwaluka ukwalecitika panono panono kwalilenga ukuti tube abaikatana mu kupepa Yehova. (Amalu. 99:4) Ici calenga ukuti fwe bantu ba kwa Yehova mwi sonde tulesekelela pantu ‘twaliba abaikatana,’ ilyo ‘tucita fimo fine,’ no kubombela “Lesa wa mutende” “no mutima umo.”—2 Kor. 12:18; belengeni Sefania 3:9.

^ par. 11 Ifyo basangile ilyo balefwailisha balifisabankenye mu citabo icitila Aid to Bible Understanding.

^ par. 21 Moneni icipande icitila “Baeluda ‘Babomfi Banensu Abatuletela Insansa,’” icali mu Ulupungu lwa kwa Kalinda ulwa January 15, 2013, amabula 27-31.