An smartphone garo sarong power tool—puwede iyan makatabang o makadanyar, depende sa kun paano iyan ginagamit. Paano mo tutukduan an saimong mga aki na magin madunong sa paggamit nin smartphone? Halimbawa, gurano sinda kahaloy puwedeng maggamit kaiyan? a

•  An dapat mong maaraman

•  An puwede mong gibuhon

•  “An mamumuton na magurang nagtatao nin mga patakaran”

 An dapat mong maaraman

•   May mga peligro sa paggamit nin smartphone. Arog kan ipinapahiling sa artikulong “Mga Aki Asin mga Smartphone—Kabtang 1: Dapat Daw na Magkaigwa nin Smartphone an Aki Ko?” paagi sa smartphone puwedeng ma-access kan aki mo an gabos na yaon sa Internet, marahay man iyan o maraot.

   “Madali ta sanang malingawan na pag may smartphone an mga aki ta, puwede sinda kaiyan na ma-expose sa gabos na klase nin maraot na tawo saka impormasyon.”—Brenda.

•   Kaipuhan kan mga aki nin paggiya. An mga aki namundag sa panahon na komun an paggamit nin teknolohiya, mantang an dakul na adulto dai pa sana nahahaloy na maggamit kaiyan. Pero dai kaiyan buot sabihon na mayong kaaram-aram sa teknolohiya an mga magurang asin na an mga aki na an dapat magdesisyon kun paano saka kun nuarin sinda magamit nin smartphone.

   Totoo na tibaad an mga aki mo mas matibay kisa saimo sa paggamit nin smartphone, pero an pagigin matibay iba man kisa sa pagigin matured. Maski an mga aking matibay sa teknolohiya kaipuhan pa man giraray an paggiya nin mga magurang para magin responsable sa paggamit nin smartphone.

   “Kun tatawan mo nin smartphone an aki mo na dai nguna siya tinutukduan kan tamang paggamit kaiyan, garo mo siya tinawan nin liyabe nin kotse, pinatukaw sa driver’s seat, dangan pig-start an makina, tapos sinabihan nin ‘Ingat ka’ na dai nguna siya tinutukduan na magmaneho.”—Seth.

 An puwede mong gibuhon

•   Adalan an mga feature kan smartphone kan aki mo. Magin pamilyar sa mga tool na makakatabang sa aki mo na magin responsable sa paggamit nin smartphone. Halimbawa:

   Anong mga parental control igwa an smartphone niya na puwedeng maglimitar sa paggamit niya?

   Aram mo daw na dai pirming epektibo an mga phone setting na nagba-block nin maraot na mga content?

   Mantang mas dakul kang naaaraman sa smartphone kan aki mo, magigin mas andam kang tabangan siya na magin responsable sa paggamit kaiyan.

   Prinsipyo sa Bibliya: “Paagi sa kaaraman nadudugangan nin sarong tawo an saiyang kusog.”—Talinhaga 24:5.

•  Magtao nin mga limitasyon. Magdesisyon kun ano an mga itutugot asin dai mo itutugot. Halimbawa:

   Tutugutan mo daw an aki mo na magdara nin smartphone mantang nagkakakan kamo o na maggamit kaiyan mantang nagdadalaw sa mga kapamilya o mga amigo?

   Tutugutan mo daw na magdamlag na nasa kuwarto kan mga aki mo an smartphone ninda?

   Anong mga app an itutugot mo?

   Gurano kahaloy siya puwedeng maggamit nin smartphone?

   Matao ka daw nin time limit sa paggamit niya kaiyan kada aldaw?

   Sabihon sa sainda an mga patakaran mo, asin magin andam na magtao nin kinakaipuhan na disiplina pag dai sinda nagsunod diyan.

   Prinsipyo sa Bibliya: “Dai mo ipanguri sa aki an disiplina.”—Talinhaga 23:13.

•   I-monitor. Aramon an password kan aki mo, asin i-check an mga laog kan saiyang smartphone kun kinakaipuhan, kaiba na diyan an mga text, apps, mga ritrato, saka mga binuksan niyang site.

   “Sinabi mi sa aki ming babayi na sa pana-panahon itse-check mi an smartphone niya na dai iyan patiinot na ipinapaaram sa saiya. Kun dai siya nagin responsable, lilimitaran mi an paggamit niya kaiyan.”—Lorraine.

   Bilang magurang, may deretso ka nanggad na aramon kun paano ginagamit kan aki mo an smartphone niya.

   Prinsipyo sa Bibliya: “Namimidbid paagi sa saiyang mga gibo dawa an sarong aki, kun baga dalisay asin tama an saiyang paggawi.”—Talinhaga 20:11.

•   Tukduan nin marahay na mga ugali. Tabangan an saimong aki na magustuhan niyang gibuhon an tama. Taano ta mahalaga iyan? Huling pag an sarong aki determinadong itago an sarong bagay, magibo ta magibo siya nin paagi para itago iyan ano man na paghihinguwa an ginigibo kan saiyang mga magurang. b

   Kaya, tukduan an saimong aki nin marahay na mga ugali arog kan pagigin onesto, pagpupugol sa sadiri, asin pagigin responsable sa mga ginigibo niya. An sarong aki na natukduan nin marahay na mga ugali posibleng marhay na magigin madunong sa paggamit nin smartphone.

   Prinsipyo sa Bibliya: An “mga tawong adulto na [nasanay an saindang kakayahan na makasabot] na mamidbid an pagkakalain kan tama asin sala.”—Hebreo 5:14.