Ndɛ nga Biblu’n kan’n

 Biblu’n kleman cɛn trele nga be wuli Zezi’n, yɛ kusu ɔ seman kɛ e di i awuliɛ’n i ti cɛn. Fluwa kun seli kɛ: “Ɲanmiɛn w’a seman kɛ e di Nowɛli. Asa kusu’n, i nuan Ndɛ’n i bue nga be klɛli i Ebre nun laa’n i nun’n, be kanman Nowɛli dilɛ i ndɛ lɔ.” (McClintock and Strong’s Cyclopedia)

 Sanngɛ kɛ e fa e ɲin sie i Nowɛli dilɛ’n i finwlɛ’n su kpa’n, e wun kɛ ɔ fin amuin sɔfuɛ’m be cɛn dilɛ kun. Biblu’n kusu se kɛ sɛ sran kun waan ɔ́ sú Ɲanmiɛn naan ɔ sumɛn i kɛ nga Ɲanmiɛn bɔbɔ fa klo’n sa’n, nn w’a fɔn Ɲanmiɛn wun.—Ezipti Lɔ Tulɛ 32:5-7.

Nowɛli dilɛ’n i wun ninnge’m be finwlɛ’n

1.   Zezi i awuliɛ cɛn dilɛ’n: “Klisifuɛ klikli’m b’a diman [Zezi] i awuliɛ cɛn le. Afin be si kɛ amuin sɔfuɛ mun yɛ be di be awuliɛ cɛn mun-ɔn.”—Ɔ fin fluwa The World Book Encyclopedia i nun.

2.   Desanblu i le 25 su’n: Like fi kleman kɛ cɛn sɔ’n nun yɛ be wuli Zezi-ɔ. Katoliki lɔ kpɛnngbɛn’m be bɔbɔ yɛ be fali cɛn sɔ’n naan ɔ nin amuin sɔfuɛ’m be cɛn dilɛ kun be tɔ sɛsɛ. Ayrɛ blɛ’n nun yɛ be di be cɛn sɔ’n niɔn.

3.   Be cɛ be wiengu like, be di like, yɛ be nɔn nzan: Fluwa kun seli kɛ: “Laa’n, Rɔmunfuɛ’m be di be cɛn kun Desanblu anglo’n i afiɛn lɔ. Be flɛ i kɛ Satiinali. Ninnge nga sran’m be yo cɛn dilɛ sɔ’n nun’n, i kunngba’n wie yɛ sran’m be yo i Nowɛli nun-ɔn. I wie yɛle kɛ be tɔn aliɛ kaka be di, be cɛ wiengu like, yɛ be sɔ buzi’m be nuan.” (The Encyclopedia Americana) Fluwa kun seli ekun kɛ bé dí cɛn sɔ’n, “sran’m be kɔman junman yɛ be diman aata.” (Encyclopædia Britannica)

4.   Nowɛli nun kannin mun: Fluwa kun seli kɛ laa’n kɛ ayrɛ blɛ’n ko ju sa’n, be nga be tran Abloki lɔ’n be fa “kannin nin waka fanunfanun” be siesie be sua’m be nun be fa di ayrɛ’n i ti cɛn. Asa’n, be waan be yo sɔ naan bé fúan mmusu mun. (The Encyclopedia of Religion)

5.   Gi nin U: Fluwa kun seli kɛ: “Lalafuɛ blɔfuɛ’m be sɔ waka nga be flɛ i Gi’n. Afin be waan ɔ yo tukpacɛ kaka ayre kpɛkun be kwla fa sasa be wun.” (Le nouveau Théo. L’encyclopédie catholique pour tous) Fluwa kun ekun seli kɛ: “Laa nun’n, sran’m be sɔ waka nga be flɛ i U’n. Kpɛkun be lafi su kɛ waka sɔ’n ti yɛ ayrɛ blɛ’n kpɛ-ɔ.” (The Encyclopedia Americana)

6.   Nowɛli dilɛ waka’n: Fluwa kun seli kɛ: “Laa’n, amuin sɔfuɛ nga be tran Abloki lɔ’n, be sɔ waka mun. I sin’n, kɛ be wa boli asɔnun kɔlɛ bo bɔbɔ’n, b’a yaciman be waka’m be sɔlɛ.” Andɛ’n, sran wie’m be te yo sɔ wie. I wie yɛle kɛ fluwa’n waan “ayrɛ blɛ’n nun’n, sran wie’m be ko kpɛ waka kun, be fa ninnge wie’m be siesie i wun klanman kpa. Kpɛkun be fa sie i be sua’m be anuan’m be nun annzɛ sua’n i klun lɔ.” (Encyclopædia Britannica)