LUZIA I JA BƐ’N TI SACIWA. I bakan nun’n, tukpacɛ kun m’ɔ sa ndɛndɛ’n yoli i ja’n. I nun m’ɔ le afuɛ 16, bla nga ɔ di junman i sa nun’n seli i kɛ: “A yoli ɲin kekle ɔ nin su yɛ a yoli i klun wi, i ti yɛ Ɲanmiɛn fali tukpacɛ nga yili ɔ su-ɔ.” Luzia i wla boli i wun dan. Kɛ afuɛ kpanngban sinnin bɔbɔ’n, ndɛ sɔ’n te yo i ya.

KƐ DƆƆTRƆ’M BE SELI DAMARISI KƐ Ɔ LE KANSƐLI’N, i si’n usɛli i kɛ: “?Ngue yɛ a yoli mɔ i ti yɛ tukpacɛ tɛ nga yoli wɔ-ɔ? Kɔlɛ’n, a yoli sa tɛ wie ti yɛ Ɲanmiɛn su tu ɔ fɔ-ɔ.” Ndɛ sɔ’n kpɔtɔli Damarisi i awlɛn’n.

Kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, sran’m be bu i kɛ Ɲanmiɛn fa tukpacɛ’n yi i sran’m be su naan ɔ́ fá tú be fɔ. Fluwa kun seli kɛ, Klist blɛ su’n sran’m be bu i kɛ “sɛ sran kun tɔ tukpacɛ’n nn i bɔbɔ annzɛ i si nin i nin be yoli sa tɛ, naan tukpacɛ sɔ’n ti sran sɔ’n i fɔ tulɛ.” Fluwa kun ekun seli kɛ, kɛ Klistfuɛ klikli’m be blɛ’n sinnin’n, “sran sunman be buli i kɛ be sa tɛ mɔ be yoli ti’n, Ɲanmiɛn fa tukpacɛ yili be su naan ɔ́ fá tú be fɔ.” Afuɛ 1301 nin 1400 be afiɛn nun’n, tukpacɛ kun kunnin sran miliɔn kpanngban Abloki lɔ. ?É sé kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ fali tukpacɛ sɔ’n yili be su-ɔ? Dɔɔtrɔ’m be liɛ’n be waan kakaa mma mun yɛ be fali tukpacɛ sɔ’n bali-ɔ. ?I sɔ’n ti nanwlɛ? Sran wie’m be kwla usa be wun kɛ: ‘?Naan Ɲanmiɛn fa tukpacɛ’n kle sa tɛ yofuɛ’m be ɲrɛnnɛn sakpa?’ a

BU NDƐ NGA I AKUNNDAN: ?Sɛ Ɲanmiɛn fa tukpacɛ nin ɲrɛnnɛn tu sran’m be fɔ’n, nn ngue ti yɛ i Wa Zezi kó yó tukpacifuɛ’m be juejue-ɔ? ?Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa’n i nuan su’n, ɔ kwla yo i sɔ like liɛ’n? (Matie 4:23, 24) Asa kusu, Zezi su tanndanman Ɲanmiɛn i ɲrun le. I bɔbɔ seli kɛ: “N yo ninnge ng’ɔ klo be’n titi,” yɛ “like nga Siɛ’n seli min kɛ n yo’n, yɛ n nian su n yo-ɔ.”—Zan 8:29; 14:31.

Biblu’n kle weiin kɛ Ɲanmiɛn Zoova “yoman sa ng’ɔ timan su’n le.” (Mmla’n 32:4) Maan e se kɛ Ɲanmiɛn waan ɔ́ tú sran kun fɔ. Kpɛkun sran sɔ’n ɔ nin sran kaka wie’m be o aviɔn kun nun. ?Sran kunngba mɔ i waan ɔ́ tú i fɔ’n ti’n, ɔ́ yó maan aviɔn’n tɔ naan sran kwlaa nga be o nun’n, be wu? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn. Ɲanmiɛn i sufuɛ Abraamun seli kɛ, Ɲanmiɛn su ‘kanman sran kpa nin sran tɛ mun boman nun nunnunman be.’ Ɔ seli ekun kɛ Ɲanmiɛn “kwlá yoman sɔ mlɔnmlɔn.” (Bo Bolɛ 18:23, 25) Biblu’n kan gua su kɛ “Ɲanmiɛn yoman klunwi sa le”, yɛ ɔ “yoman sa tɛ le.”—Zɔbu 34:10-12.

LIKE NGA BIBLU’N KLE E’N

Kɛ ɲrɛnnɛn tɔ e su’n, i sɔ’n kleman kɛ e yoli sa tɛ wie ti yɛ Ɲanmiɛn su tu e fɔ-ɔ. Cɛn kun’n, Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunnin aɲinsifuɛ kun. Kpɛkun “i sɔnnzɔnfuɛ’m be usɛli i kɛ: ‘?Rabi, wan yɛ ɔ yoli sa tɛ mɔ i ti yɛ kɛ bé wú bian nga’n i ɲin ti siwa-ɔ? ?I bɔbɔ annzɛ i si nin i nin-ɔn?’ Zezi tɛli su kɛ: ‘Nán kɛ bian nga annzɛ i si nin i nin be yoli sa tɛ ti-ɔ. Sanngɛ be wuli i sɔ naan sran’m be wun junman nga Ɲanmiɛn di’n.’” (Zan 9:1-3) Wafa nga Zezi tɛli be su’n, ɔ kle weiin kɛ Ɲanmiɛn faman ɲrɛnnɛn tuman sran fi fɔ.

Kɔlɛ’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be bu i kɛ sɛ tukpacɛ o sran kun su’n, nn sran sɔ’n w’a yo sa tɛ ti-ɔ. Ɔ maan, kɛ Zezi seli be kɛ nán kɛ aɲinsifuɛ’n i bɔbɔ annzɛ i si nin i nin be yoli sa tɛ wie ti yɛ be wuli i sɔ’n, i sɔ’n boli i sɔnnzɔnfuɛ’m be nuan. Zezi yoli bian sɔ’n i juejue. I lɛ nun’n, ɔ kleli kɛ akunndan  nga sran’m be bu’n timan su. (Zan 9:6, 7) Kɛ be nga tukpacɛ’n kle be yalɛ’n be wun i wlɛ kɛ nán Ɲanmiɛn yɛ ɔ su tu be fɔ’n, i sɔ’n gua be awlɛn su nzue. Kpɛkun, ɔ yo maan be wla’n gua ase dan.

Ndɛ nga Biblu’n kan’n

• “Sran fi kwlá lakaman Ɲanmiɛn kɛ ɔ yo sa tɛ. Yɛ kusu Ɲanmiɛn faman sa tɛ saman sran fi nianman.” (ZAKI 1:13) “Sa tɛ” nga be kɛn i ndɛ wa’n, i wie yɛle tukpacɛ’n nin ɲrɛnnɛn’n nin wie’n nga be kle sran’m yalɛ nán andɛ sa’n. I kpa bɔbɔ’n, ɔ ka kan’n, Ɲanmiɛn núnnún be kwlaa.

• Zezi Klisi “yoli be kwlaa nga be ti tukpacifuɛ’n, be juejue.” (MATIE 8:16) Kɛ Ɲanmiɛn i Wa’n yoli tukpacifuɛ’m be kwlaa be juejue’n, ɔ yili like nga Ɲanmiɛn wá yó i asiɛ’n wunmuan’n su’n, i nglo.

• “[Ɲanmiɛn] núnnún be ɲinmuɛn’n kwlaa, wie’n su tranman lɛ kun, be su yoman sɛ kun, be su sunman kun, be su wunman ɲrɛnnɛn kun. Laa ninnge’m be nunman lɛ kun.”—SA NGLO YILƐ 21:3-5.

?WAN TI YƐ E WUN ƝRƐNNƐN-ƆN?

?Ngue ti yɛ sran’m be wun be ɲrun dan sɔ-ɔ? Nán andɛ sa yɛ sran’m be fa kosan sɔ’n be usa be wun-ɔn. ?Sɛ nán Ɲanmiɛn yɛ ɔ kle sran’m be ɲrɛnnɛn’n nn wan-ɔn? É wá tɛ́ kosan sɔ’m be su ndɛ akpasua nga i sin liɛ’n nun.