I su junman dilɛ'n i siesielɛ

Kle aniɛn'n

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

SASAFUƐ TRANWLƐ'N ƆKTƆBLU 2015

?E wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn nin e o nun?

?E wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn nin e o nun?

“Anannganman ɔ́ yí i kwlalɛ m’ɔ kwla’n i nglo klé i sufuɛ mun.”EZA. 66:14.

JUE: 65, 26

1, 2. ?Ɲanmiɛn i wun ndɛ benin yɛ sran wie’m be kan ɔn?

SRAN sunman be waan sran’m be ndɛ loman Ɲanmiɛn. Naan sa ng’ɔ ju sran’m be su’n, Ɲanmiɛn i ndɛ nunman nun. Be flɛ nvle kun kɛ Filipini. Afuɛ nga be flɛ i 2013, Novamblu nun’n, aunmuan dan kun tu sinnin nvle sɔ’n i akpasua kun su. Ɔ sacili like kpanngban. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, lɔ siefuɛ kun seli kɛ: “Ɲanmiɛn nin e nunman nun.”

2 Sran wie’m be liɛ’n, be bu i kɛ Ɲanmiɛn wunman sa nga be yo’n. (Eza. 26:10, 11; 3 Zan 11) Kɛ Pɔlu kán sran sɔ’m be ndɛ’n, i waan: “Kɛ be nyin kpali Nyanmiɛn su’n, [...] sa tɛtɛ yolɛ’n kwlaa w’a kun be kpo, be ti sran tɛ, be konvi ti kpli, be klun yo wi.”—Rɔm. 1:28, 29.

3. (a) ?Ɲanmiɛn i su kosan benin yɛ ɔ fata kɛ e tinuntinun e usa e wun ɔn? (b) ?Kɛ Biblu’n se kɛ Zoova i “sa’n,” wie liɛ’n, ngue yɛ ɔ su kɛn i ndɛ ɔ?

3 E liɛ’n, e si kɛ Zoova wun like kwlaa nga e yo’n. ?Sanngɛ, e wun i wlɛ kɛ e ndɛ lo i naan ɔ nin e o nun sakpa? Zezi seli kɛ sran wie’m bé wá “wún Nyanmiɛn.” (Mat. 5:8) ?E o sran sɔ’m be nun wie? Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun ndɛ sɔ mɔ Zezi kannin’n i bo’n, é wá fá e ɲin síe i sran wie mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n be  su. Kɛ sa wie’m be juli’n, sran sɔ’m be nun wie’m be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn yɛ w’a yi i kwlalɛ’n i nglo ɔ. Sanngɛ, sran wie’m b’a buman sa nga Ɲanmiɛn yo be’n be ndɛ. Sɛ e lafi Ɲanmiɛn su’n, é wún i wlɛ kɛ ɔ nin e o nun. Maan e wun i wlɛ kɛ wie liɛ’n, Biblu’n kan Zoova i “sa’n” i ndɛ. Kɛ ɔ kan sɔ’n, Ɲanmiɛn i kwlalɛ m’ɔ kwla’n i ndɛ yɛ ɔ kan ɔn. Yɛle kɛ Ɲanmiɛn kwlɛ i kpɔfuɛ mun. Kpɛkun, ɔ de i sufuɛ mun.—An kanngan Mmla’n 26:8 nun.

B’A WUNMAN KƐ ƝANMIƐN SU YI I KWLALƐ’N I NGLO

4. ?Ngue ti yɛ Izraɛli i kpɔfuɛ’m b’a buman sa nga Ɲanmiɛn yo’n i ndɛ ɔ?

4 Laa’n, sran sunman be wunnin sa nga Ɲanmiɛn yoli be fa deli Izraɛlifuɛ mun’n, annzɛ be tili sa sɔ’m be nganniɛn. I wie yɛle kɛ, Zoova fa Izraɛlifuɛ mun Ezipti lɔ fiteli. Kpɛkun, Izraɛlifuɛ’m be kwlali famiɛn kpanngban naan b’a kwla tran mɛn nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ fá mán be’n nun. (Zoz. 9:3, 9, 10) Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, famiɛn nga be o Zurdɛn i bue ng’ɔ kpɛ wia atɔliɛ lɔ’n su’n, be “fali akunndan kɛ bé jú gúa Zozie nin Izraɛlfuɛ mun be su.” (Zoz. 9:1, 2) Kɛ be nin Izraɛlifuɛ’m bé kún alɛ’n, sa ng’ɔ juli’n kleli kɛ Ɲanmiɛn nin Izraɛlifuɛ’m be o nun. Yɛle kɛ, “wia’n nin anglo’n be jrannin lele saan Izraɛl nvle’n kwlali i kpɔfuɛ mun.” Sanngɛ, famiɛn sɔ’m b’a bumɛn i ndɛ. (Zoz. 10:13) Mɛn sɔ nunfuɛ’m be waan “saan alɛ yɛ be nin Izraɛlfuɛ’m bé kún-ɔn.” (Zoz. 11:20) I sɔ’n ti, Izraɛlifuɛ’m be kunnin be kwlakwla.

5. ?Ngue yɛ famiɛn Akabu w’a bumɛn i ndɛ ɔ?

5 Famiɛn Akabu kusu’n, sɛ ɔ boli i ɲin ase niannin sa nga be juli i blɛ su’n, nn ɔ wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo. Eli seli i kɛ: “Bɔlɛ su gua-man naan se kɛ nzue yɛ ɔ́ tɔ́-ɔ.” (1 Fam. 17:1) Ɲanmiɛn maan sa sɔ’n juli. Sanngɛ, Akabu w’a bumɛn i ndɛ. Cɛn kun mɔ bé yí tɛ’n, Eli srɛli Ɲanmiɛn. Kpɛkun, Ɲanmiɛn maan sin jrali. Sa sɔ’n yoli Akabu ɲrun. I sin’n, Eli seli Akabu kɛ nzue wá tɔ́ naan wawa’n wíe. (1 Fam. 18:22-45) Sa kwlaa sɔ’m be yoli Akabu ɲrun. Sanngɛ, w’a bumɛn i kɛ Ɲanmiɛn yɛ w’a yi i kwlalɛ’n i nglo ɔ. Sran kwlaa sɔ’m be wun ndɛ’n kle e like cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ, maan e fa e ɲin e sie i sa’m be su naan e wun kɛ Ɲanmiɛn w’a yi i kwlalɛ’n i nglo.

BE WUNNIN I WLƐ KƐ ZOOVA W’A YI I KWLALƐ’N I NGLO

6, 7. ?Ngue yɛ Gabaɔnfuɛ mun nin Raabu be wunnin i wlɛ ɔ?

6 Gabaɔnfuɛ’m b’a yoman kɛ nvle sunman be sa. Be liɛ’n, be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo. Ɔ maan, b’a kunndɛman kɛ be nin Izraɛlifuɛ’m bé kún. Be seli Zozie kɛ: “Nannan, [...] sa nga ti bɔ e ba’n, yɛlɛ Anannganman ɔ Nyanmiɛn i ngan bɔ e tili’n.” (Zoz. 9:3, 9, 10) Nanwlɛ, Gabaɔnfuɛ’m be wunnin i wlɛ weiin kɛ Ɲanmiɛn nin Izraɛlifuɛ’m be o nun.

7 Be flɛ bla kun kɛ Raabu, ɔ timan Zuifu. I kusu wunnin i wlɛ wie kɛ Ɲanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo. Wafa nga Zoova deli Izraɛlifuɛ mun’n, ɔ tili i nganniɛn. Ɔ maan, ɔ seli Izraɛlifuɛ nɲɔn mɔ be ɔli mɛn’n i kpla nianlɛ’n be kɛ: “N si kɛ Anannganman fali mɛn nga mannin amun.” Raabu si kɛ Izraɛlifuɛ nɲɔn m’ɔ sikeli be’n ti’n, i nvle nunfuɛ’m be kwla kun i. Sanngɛ, ɔ lafili su kɛ Ɲanmiɛn kwla de i bɔbɔ nin i osufuɛ mun.—Zoz. 2:9-13; 4:23, 24.

8. ?Eli blɛ su’n, sa benin yɛ ɔ juli mɔ Izraɛlifuɛ wie’m be wunnin i wlɛ kɛ ɔ fin Ɲanmiɛn ɔn?

8 Kɛ Eli blɛ su Ɲanmiɛn maan sin jrali tɛ mɔ be su yi’n su’n, Izraɛlifuɛ sunman b’a  yoman kɛ famiɛn Akabu sa. Be wunnin i wlɛ kɛ sa sɔ’n fin Ɲanmiɛn. Ɔ maan, be kan flannin nun kɛ: “Anannganman yɛ ɔ ti Nyanmiɛn nin-ɔn!” (1 Fam. 18:39) Be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn kunngba cɛ, yɛ ɔ kwla yo sa sɔ’n niɔn.

9. ?Ngue yɛ é yó naan y’a wun i wlɛ weiin kpa kɛ Ɲanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo ɔ?

9 Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ sran wie’m bé wún Ɲanmiɛn. Sran nga y’a kan be ndɛ like suanlɛ nga nun’n ti’n, y’a si Ɲanmiɛn i wunlɛ sɔ’n i bo kpa. Sɛ e si Ɲanmiɛn i nzuɛn’n nin sa ng’ɔ yo be’n, é wún i “wlɛ weiin kpa” kɛ ɔ kwla sa’n kwlaa yo. (Efɛ. 1:18) Kɛ ɔ fɛ i laa lele’n, sran wie’m be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn jrɛn i sufuɛ’m be sin. Ɔ maan, be lafili i su. E kunndɛ kɛ é nían be ayeliɛ’n su. ?Sanngɛ, e wun i wlɛ weiin kpa kɛ andɛ’n, Ɲanmiɛn jrɛn i sufuɛ’m be sin?

WAFA NGA ƝANMIƐN YI I KWLALƐ’N I NGLO ANDƐ’N

10. ?Sa benin yɛ ɔ kle kɛ andɛ’n, Zoova nian sran’m be lika ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)

10 Sa sunman be kle weiin kpa kɛ andɛ’n, Zoova nian sran’m be lika. Afin, cɛn kunngun e ti i kɛ sran wie’m be srɛli i naan ɔ tɛli be su klanman. (Jue. 53:3) Be flɛ aniaan kun kɛ Alɛn. Ɔ tran Filipini lɔ klɔ kaan kun su. Kɛ cɛn kun ɔ́ bó jasin fɛ’n, ɔ fiteli bla kun su. Kɛ bla’n wunnin i’n, i ɲinmuɛn guali. Alɛn waan: “Nglɛmun nun’n, bla’n srɛli Zoova kɛ ɔ sunmɛn i Lalofuɛ mun naan be w’a wun i wun. Afin i talua nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be boli i like klelɛ bo. Kpɛkun, kɛ ɔ jali bian m’ɔ nin i wun’n be ko trannin klɔ kaan sɔ’n su’n, w’a wunman Zoova i Lalofuɛ mun kun. Wafa nga Ɲanmiɛn tɛli i srɛlɛ’n su ndɛndɛ’n, ɔ boli i nuan dan. I ti yɛ i ɲinmuɛn guali ɔ.” Kɛ ɔ yoli sɔ’n, afuɛ nuan w’a yiaman. Bla’n fɛli i wun mannin Zoova, yɛ be yoli i batɛmu.

?A sie i nzɔliɛ kpa kɛ andɛ’n, Zoova jrɛn i sufuɛ’m be sin?(An nian ndɛ kpɔlɛ 11-13 be nun.)

11, 12. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova suɛn i sufuɛ’m be bo ɔ? (b) Amun fa aniaan bla kun i wun ndɛ’n be yiyi nun.

11 Zoova i sufuɛ sunman be wunnin kɛ ɔ suannin be bo. Afin i fanngan nun’n, be kwla wlali be ayeliɛ tɛ’n i ase. Wie’m be yacili siklɛti nɔnlɛ. Wie mun ekun be yacili drɔgi nɔnlɛ. Yɛ wie’m be yacili bian nin bla nna nga be fa fite nzra nun’n, i nianlɛ. Sran wie’m be seli kɛ i klikli nun’n, be buli i kɛ be bɔbɔ be fanngan nun be kwla wla sa tɛ’n i ase. Sanngɛ, w’a yoman ye. Kɛ be srɛli Zoova m’ɔ “kwla like kwlaa yo’n,” yɛ be kwla wlali sa tɛ’n i ase ɔ.—2 Kor. 4:7; Jue. 37:23, 24.

12 Zoova suɛnnin i sufuɛ kpanngban be bo naan be wun sa ng’ɔ o be su’n i trawlɛ. I wie yɛle aniaan bla kun mɔ be flɛ i kɛ Ami, i liɛ’n. Anuannzɛ’n sunmɛnnin i jenvie’n i afiɛn lɔ klɔ kaan kun su. Be seli i kɛ ɔ ko uka aniaan mun naan be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ sua kun, ɔ nin ngaliɛ difuɛ’m be sua kun. Lɔfuɛ’m be nzuɛn’n nin be ninnge yolɛ’n, ɔ nin i liɛ’n, be timan kun. Asa ekun’n, blɛ sunman be kpɛ kolan’n yɛ be ɲanman nzue kpa naan b’a nɔn. Kɛ cɛn kwlaa ɔ́ kɔ́ sua kplanlɛ’n, ɔ nanti nzue nun. Be sikeli i sua ba kaan kun nun. Yɛ i wla loli i osufuɛ mun. Cɛn kun’n, ɔ kpankpannin aniaan bla kun su junman’n su lɔ. I ayeliɛ sɔ’n, ɔ yoli i nsisɔ dan. Kɛ ɔ juli i lawlɛ lɔ’n, kɔnguɛ’n, ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ suɛn i bo. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn b’a kpɛ kolan’n. Kɛ kolan’n bali m’ɔ sɔli i kannin’n i nuan’n, ɔ kanngannin Sasafuɛ Tranwlɛ’n kun nun. I lika ng’ɔ kanngannin nun’n, ɔ kan be nga be ɔli Gileadi suklu dilɛ’n be akpasua kun be ndɛ. Sa nga aniaan sɔ’m be wunnin i mɔ fluwa’n kɛn i ndɛ’n, i wie yɛ ɔ su wun i ɔ. Ɔ maan, ɔ seli kɛ: “N wunnin kɛ kɔnguɛ sɔ’n nun’n,  Zoova yɛ ɔ su kan ndɛ klé min ɔn. I sɔ’n wlali min fanngan naan m’an kwla di min junman’n i titi.”—Jue. 44:26, 27; Eza. 41:10, 13.

13. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova suɛn i sufuɛ’m be bo naan jasin fɛ’n, ɔ taka kpa ɔ?

13 Zoova fanngan nun’n, i sufuɛ’m be kwla kpli be ti be “jran jasin fɛ’n su maan ɔ taka” kpa. (Fil. 1:7) Lika wie’m be nun’n, siefuɛ’m be se e kɛ nán e bo jasin fɛ’n. Kɛ ɔ yo sɔ’n, e fa ndɛ’n e kɔ jɔlɛ difuɛ’m be ja su. Asiɛ wunmuan’n su’n, jɔlɛ difuɛ’m b’a man e ndɛ fɛ sa ya nɲɔn ablesiɛn nin mɔcuɛ (268) tra su nun. Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 2000 nun’n, abloki lɔ jɔlɛ difuɛ dandan’m b’a bu e ndɛ fɛ sa 24 nun. I kwlaa sɔ’n kle weiin kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ yo sa ɔ.—Eza. 54:17; an kanngan Ezai 59:1 nun.

14. ?Sa benin ekun mun yɛ be kle kɛ Ɲanmiɛn nin i sufuɛ’m be o nun ɔn?

14 Like kun ekun ng’ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn nin i sufuɛ’m be o nun’n, yɛle jasin fɛ’n mɔ be bo i mɛn wunmuan’n nun’n. (Mat. 24:14; Yol. 1:8) Asa ekun’n, i sufuɛ’m be fin nvle fanunfanun nun. Sanngɛ, be bo ti kun. Ɲanmiɛn kunngba cɛ i fanngan nun ti yɛ i sɔ’n kwla yo ye ɔ. Kɛ be nga be suman Ɲanmiɛn’n be wun i sɔ liɛ’n, be se kɛ: “Nyanmiɛn wo amun afiɛn sakpa.” (1 Kor. 14:25) Nanwlɛ, sa sunman be kle kɛ Ɲanmiɛn jrɛn i sufuɛ’m be sin. (An kanngan Ezai 66:14 nun.) ?Yɛ e li? ?E wun i wlɛ weiin kɛ Ɲanmiɛn nin e o nun?

MAAN E WUN I WLƐ KƐ ZOOVA NIN E O NUN

15. ?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, ɔ yo e kɛ Ɲanmiɛn i sa nunman e su ɔ?

15 Kɛ kekle’n o e su’n, wie liɛ’n, e bu i kɛ Ɲanmiɛn i sa nunman e su. Wafa nga laa’n, ɔ jrannin e sin sa wie’m be nun’n, e wla fi su. I sɔ yɛ laa’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Eli yoli ɔ. Kɛ Zezabɛli kunndɛli kɛ ɔ́ kún i’n, srɛ kunnin i dan. Blɛ sɔ’n nun’n, i wla fili wafa nga Ɲanmiɛn suɛnnin i bo laa’n su. Biblu’n waan: “Siɛn’n, like ng’ɔ kunndɛ’n yɛlɛ wie’n.” (1 Fam. 19:1-4) ?Sanngɛ nn, ngue yɛ ɔ fata kɛ Eli yo ɔ? Nanwlɛ, ɔ fata kɛ ɔ fɛ i wun wla Zoova sa nun.—1 Fam. 19:14-18.

16. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e ɲinma’n w’a wun Ɲanmiɛn kɛ Zɔbu fa wunnin i’n sa ɔ?

 16 Kɛ sa’m be tɔli Zɔbu su’n, ɔ buli i bɔbɔ i wun akunndan dan. Ɔ maan i klikli nun’n, w’a kwlá wunman sa sɔ’n i su akunndan nga Ɲanmiɛn bu’n i wlɛ. (Zɔb 42:3-6) Zɔbu miɛnnin i ɲin kpa naan w’a wun akunndan nga Ɲanmiɛn bu’n i wlɛ. Maan e nian Zɔbu i ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, sɛ sa o e su’n, maan e bu i su ndɛ nga Biblu’n kan’n i su akunndan. Sɛ e yo sɔ’n, é wún kɛ Ɲanmiɛn o lɛ sakpa naan w’a yiman e blo. Ɔ maan, ndɛ nga Zɔbu kan kleli Ɲanmiɛn’n, é kán wie. Ɔ seli kɛ: “Laa be kan ɔ ndɛ’n yɛ n tili-ɔ. Sanngɛ siɛn liɛ’n, min nyinma’n w’a wun wɔ.”

Zoova fa ɔ kɛ a uka sran uflɛ naan ɔ wun i wie. ?A wun i wlɛ sɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 17, 18 nun.)

17, 18. (a) ?Sa benin wie mun yɛ sɛ e bu be akunndan’n, é wún kɛ Zoova nian e lika ɔ? (b) An kan sa kun m’ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn nian e lika andɛ’n, i ndɛ.

17 Sɛ e bu sa wie’m be akunndan’n, é wún i wlɛ kɛ Zoova nin e o nun sakpa. I kun yɛle kɛ Zoova fanngan nun’n, e si ndɛ nanwlɛ’n. Atrɛkpa’n, kɛ e tieli ijɔlɛ kun e aɲia kun i bo’n, ɔ yoli e fɛ dan. I sɔ’n ti, e seli kɛ: “Ndɛ nga ti min liɛ.” Atrɛkpa kusu’n, Ɲanmiɛn tɛli e srɛlɛ kun su klanman. Annzɛ kɛ e kunndɛli kɛ é bó jasin fɛ’n i kpa trá laa’n, e wunnin kɛ Zoova fanngan nun e kwla yoli sɔ. Annzɛ kusu kɛ jasin fɛ’n i bolɛ ti’n, e yacili e junman’n i dilɛ’n, e wunnin kɛ Zoova yiali nda ng’ɔ tali’n i nuan. Ɔ seli kɛ: “N su kpɔci-man wɔ mlɔnmlɔn.” (Ebr. 13:5) Sɛ e nin Zoova e afiɛn’n mantan kpa’n, é wún i wlɛ kɛ ɔ nian e lika kpa.

18 Be flɛ aniaan bla kun kɛ Sara, ɔ fin Keniya. Ɔ seli kɛ: “N kle bla kun i Biblu’n nun like, sanngɛ ɔ yoli min kɛ ɔ timɛn i cinnjin sa. N srɛli Zoova. N srɛli i kɛ sɛ ɔ fata kɛ n yaci bla sɔ’n i like klelɛ’n, maan n wun i wlɛ. Kɛ n wieli i srɛ mɔ n seli kɛ ‘maan ɔ yo sɔ’ cɛ’n, min selilɛli’n tɛli. Biblu’n nun like suanfuɛ’n, w’a flɛ min naan ɔ́ kɔ́ aɲia’n i bo wie. Ɔ boli min nuan dan.” Nanwlɛ, sɛ e fa e ɲin sie sa nga Ɲanmiɛn yo be’n be su kpa’n, é wún i wlɛ kpa kɛ ɔ nin e o nun. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Rona. Ɔ fin Azi mɛn’n un. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yo naan e wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn nian e lika titi’n, ɔ timan pɔpɔ. Sanngɛ, kɛ e ko wun i wlɛ’n, e wun kɛ e ndɛ lo i dan.’

19. ?Ngue ekun yɛ é yó naan y’a wun Ɲanmiɛn ɔn?

19 Zezi seli kɛ: “Be nga sa tɛ fi nun-man be anwlɛn’n nun’n, be liɛ su ti ye, afin bé wá wún Nyanmiɛn!” (Mat. 5:8) ?Ngue yɛ é yó naan sa tɛ fi w’a tranman e awlɛn’n nun ɔn? Ɔ fata kɛ e bu sa nga be ti kpa’n, be akunndan. Yɛ nán e yo sa tɛ fi. (An kanngan 2 Korɛntfuɛ Mun 4:2 nun.) Like suanlɛ nga w’a kle e kɛ sɛ e waan é wún Ɲanmiɛn’n, ɔ fata kɛ e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n mantan kpa titi. Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá klé e kɛ sɛ e lafi Ɲanmiɛn su’n, é wún i wlɛ kpa kɛ ɔ nin e o nun titi.