I su junman dilɛ'n i siesielɛ

Kle aniɛn'n

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

SASAFUƐ TRANWLƐ'N NOVANBLU 2016

Be jaoli be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be afiɛn

Be jaoli be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be afiɛn

“N sran mun, an fin klɔ’n nun fite.”SA NGLO YILƐ 18:4.

JUE: 101, 93

1. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m bé fín Babilɔnin klɔ dan’n nun bé fíte-ɔ? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ nga ɔ́ wá tɛ́ be su-ɔ?

LIKE suanlɛ ng’ɔ sinnin lɛ’n kleli e kɛ blɛ wie nun’n, Klistfuɛ nanwlɛfuɛ’m be kacili kɛ sran mɔ b’a tra be lomuɛn b’a ɔ Babilɔnin klɔ dan’n nun sa. Sanngɛ, b’a kaman lɔ trilili. Ɲanmiɛn seli i sufuɛ mun kɛ maan be “fin klɔ’n nun fite.” Yɛle kɛ, maan be fin Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n i nun be fite. (An kanngan Sa Nglo Yilɛ 18:4 nun.) I sɔ’n kle kɛ Klistfuɛ nanwlɛfuɛ’m bé fín Babilɔnin klɔ dan’n nun bé fíte. ?Blɛ benin nun yɛ be fiteli ɔ? Ɔ fata kɛ e si i. Sanngɛ, maan e dun mmua tɛ kosan nga’m be su: ‘?Lele naan Alɛ dan klikli’n w’a bo i bo’n, ngue yɛ Biblu’n nun like suanfuɛ’m be kunndɛli kɛ bé yó-ɔ? ?Kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n, wafa sɛ yɛ aniaan’m be boli jasin fɛ’n niɔn? ?Kɛ mɔ blɛ sɔ nun’n, b’a wunman ndɛ wie’m be wlɛ kpa ti’n, é sé kɛ be ti kɛ sran mɔ b’a tra be lomuɛn b’a ɔ Babilɔnin klɔ dan’n nun sa?’

“BABILƆNIN W’A TƆ”

2. ?Afuɛ kpanngban lele naan sran’m b’a kun Alɛ dan klikli’n, ngue yɛ Biblu’n nun like suanfuɛ’m b’a kunndɛman kɛ bé yó-ɔ?

2 Afuɛ kpanngban kpa lele naan sran’m b’a kun Alɛ dan klikli’n (1914-1918), Sali Risɛli nin i wiengu Biblu’n nun like suanfuɛ’m be  wunnin i wlɛ kɛ be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti klistfuɛ’n, be kleman ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n. I sɔ’n ti’n, b’a kunndɛman kɛ be nin sran sɔ’m be bo yó kun bé sú Ɲanmiɛn. Afuɛ 1879 nun’n, fluwa kun (Le Phare de la Tour de Sion ) mɔ Biblu’n nun like suanfuɛ’m be yili’n seli kɛ: “Asɔnun kwlaa nga i nunfuɛ’m be se kɛ be ti Klist i atɔnvlɛ’n naan be kunngba’n be jran nvle siefuɛ’m be sin’n, be ti Babilɔnin klɔ dan’n i nunfuɛ.” Biblu’n kusu fa Babilɔnin klɔ dan’n sunnzun tekle bla.An kanngan Sa Nglo Yilɛ 17:1, 2 nun.

3. ?Ngue yɛ Biblu’n nun like suanfuɛ’m be yoli be fa kleli kɛ b’a jao be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n, be afiɛn-ɔn? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i lɛ’n.)

3 Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be wunnin i wlɛ kɛ sɛ b’a jaoman be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be afiɛn’n, Ɲanmiɛn su yraman be su. I sɔ’n ti’n, be nun sunman be klɛli fluwa ko mannin asɔnun nga be o nun’n. Be seli kɛ be timan asɔnun sɔ’m be nunfuɛ kun. Wie’m be liɛ’n, be kanngannin fluwa mɔ be bɔbɔ be klɛli’n nun sran kwlakwla be ɲrun asɔnun’n nun. Sanngɛ, b’a kɛmɛn i sɔ’n su. Be klɛli fluwa be mannin asɔnun nga be o nun’n be nunfuɛ’m be tinuntinun. Nanwlɛ, Biblu’n nun like suanfuɛ’m be kleli weiin kɛ be kunndɛman kɛ bé yó Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n i nunfuɛ mlɔnmlɔn. Sɛ ɔ ti laa kpa nun’n, nn i sɔ ajalɛ mɔ be fali’n ti’n, be kwla kun be. Sanngɛ kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1870 nun’n, nvle sunman be siefuɛ’m b’a jranman asɔnun’m be sin dan kun. Ɔ maan, srɛ w’a kunman sran mun kun. Siɛn’n, be nin sran uflɛ be kwla koko ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n i su yalɛ. Yɛ i kpa bɔbɔ’n, be kwla jaso be asɔnun’m be nun.

4. (a) ?Kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n, wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be buli Babilɔnin klɔ dan’n niɔn? (b) An yiyi nun.

4 Kɛ Biblu’n nun like suanfuɛ’m be jao Ɲanmiɛn i sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n nun’n, be kan kle be osufuɛ nin be janvuɛ, ɔ nin be nga be nin be suli Ɲanmiɛn likawlɛ’n. Be kunndɛli kɛ asiɛ wunmuan’n su’n, sran’m be si kɛ Biblu’n fa Babilɔnin klɔ dan’n sunnzun tekle bla. I sɔ’n ti, kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1917, Desanblu nun lele m’ɔ́ fá jú afuɛ 1918 nun’n, Biblu’n nun like suanfuɛ’m be tuli be klun be mannin sran’m be fluwa nɲa miliɔn blu. Blɛ sɔ’n nun’n, nn be ti sran akpi kaan sa cɛ. Fluwa nɲa nga be fa mannin sran mun’n, be klɛli su kɛ “Babilɔnin w’a tɔ.” Fluwa nɲa sɔ’n, ɔ yiyili be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti klistfuɛ’n be su kpɛnngbɛn’m be bo weinwein. Ɔ yoli sran sɔ’m be ya dan. Sanngɛ, Biblu’n nun like suanfuɛ’m b’a yaciman jasin fɛ’n i bolɛ. Be wunnin kɛ sɛ be ɲin yi “Nyanmiɛn tra sran mun’n, ɔ ti kpa tra kɛ [be] nyin yi sran’n.” (Sa Nga Be Yoli’n 5:29) I sɔ’n kle weiin kɛ, kɛ sran’m bé kún Alɛ dan klikli’n, nn Klistfuɛ nanwlɛfuɛ’m be su fin Babilɔnin klɔ dan’n nun bé fíte. Yɛ be su uka sran mun naan be fin lɔ be fite wie. Ɔ maan blɛ sɔ’n nun’n, b’a kaciman kɛ sran mɔ b’a tra be lomuɛn b’a ɔ Babilɔnin klɔ dan’n nun sa.

BE BOLI JASIN FƐ’N I JUEJUE SU

5. ?Ngue ti yɛ e kwlá seman kɛ, kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ’m b’a boman jasin fɛ’n i juejue su-ɔ?

5 E seli laa kɛ, kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n (1914-1918), Ɲanmiɛn i sufuɛ’m b’a boman jasin fɛ’n i juejue su, naan i sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn fali be wun ya. Yɛ i sɔ’n ti’n, ɔ yacili be lɛ kan naan be kaci kɛ sran mɔ b’a tra be lomuɛn b’a ɔ Babilɔnin klɔ dan’n nun sa. Sanngɛ kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n, e niaan kpa nga be wunnin nun’n be seli kɛ blɛ sɔ’n nun’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be yoli like kwlaa nga be kwla yo naan b’a bo jasin fɛ’n. Sa ng’ɔ juli Biblu’n nun like suanfuɛ’m be su blɛ sɔ’n nun’n, be tike e ɲin. Ɔ maan, e wun sa wie mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n be wlɛ.

6, 7. (a) ?Sa benin mun ti yɛ kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n, jasin fɛ bolɛ’n yoli kekle mannin Biblu’n nun like suanfuɛ mun-ɔn? (b) ?Sanngɛ, ngue yɛ ɔ kle kɛ be boli jasin fɛ’n i juejue su-ɔ?

6 Nanwlɛ, kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n, Biblu’n  nun like suanfuɛ’m be boli jasin fɛ’n i juejue su. Sanngɛ sa sunman ti’n, w’a yoman pɔpɔ be sa nun. Sa sɔ’m be nun kun yɛle kɛ, be siman wafa nga be kwla fa Biblu’n i ngunmin be bo jasin fɛ’n. Fluwa nga be yili be mɔ be yiyi ndɛ nanwlɛ’n nun’n, yɛ be fa man sran mun ɔn. Be flɛ fluwa sɔ’n kun kɛ Le mystère accompli. Afuɛ 1918 nun’n, nvle siefuɛ’m be seli kɛ nán be fa fluwa sɔ’n be man sran mun kun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, jasin fɛ’n i bolɛ’n yoli kekle mannin aniaan sunman. Sa’n i nɲɔn su’n yɛle kɛ afuɛ 1918 nun’n, tukpacɛ kun wa juli su (La grippe Espagnole). Ɔ sa ndɛndɛ kpa, yɛ ɔ kunnin sran kpanngban. Tukpacɛ tɛ sɔ’n ti’n, aniaan’m b’a kwlá ɔman jasin fɛ’n i bolɛ klɔ’m be su. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, be tuli be klun be boli jasin fɛ’n i titi.

Biblu’n nun like suanfuɛ nga’m be boli jasin fɛ’n i juejue su. (An nian ndɛ kpɔlɛ 6 nin 7 be nun.)

7 Afuɛ 1914 nun’n, Biblu nun like suanfuɛ’m be yili flimun kun. Be flɛ i kɛ “Photo-Drame de la Création.” Be fali foto mun yɛ be yili flimun sɔ’n niɔn. Kpɛkun, be fali sran’m be nɛn sieli i flimun’n su. Blɛ sɔ nun’n, flimun nga sran’m be nian be’n, be timan kɛ ngalɛ’n sa. Kɛ ɔ fɛ i Adam blɛ su’n, sa nga be juli’n, flimun sɔ’n kan be ndɛ. Kpɛkun, lele nin i kɛ Klist i famiɛn dilɛ blɛ’n fá wíe’n, sa nga bé wá jú’n, ɔ kan be ndɛ wie. Be nga be niannin flimun sɔ’n afuɛ 1914 nun’n, be tra sran miliɔn ngwlan. Be sɔnnin tra andɛ Zoova i Lalofuɛ’m be ngba lele. Asa ekun’n, afuɛ 1916 nun’n, sran akpiakpi ya mɔcuɛ sran akpiakpi ngwlan (809.000) tra su be trannin aɲia nga be yoli be Etazinin lɔ’n, be bo. Kpɛkun afuɛ 1918 nun’n, sran nga be bali aɲia’m be bo’n, be ukali su be juli akpiakpi ya ngwlan sran akpiakpi ablenun (950.000). Nanwlɛ, Biblu’n nun like suanfuɛ’m be boli jasin fɛ’n i juejue su.

8. ?Kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n, ngue yɛ aniaan nga be nian junman’n su’n be yoli naan aniaan’m be sa sin w’a bubuman be-ɔ?

8 Kɛ sran’m bé kún Alɛ dan klikli’n, aniaan nga be nian junman’n su’n b’a tranman lɛ ngbɛn. Be yili fluwa mun. Kpɛkun, be wlali Biblu’n nun like suanfuɛ’m be kwlaa be fanngan. Ɔ maan, be ɲannin wunmiɛn be boli jasin fɛ’n titi. Aniaan nga be boli jasin fɛ’n i juejue su blɛ sɔ’n nun’n, be flɛ kun kɛ Risar Barbɛr. Ɔ seli kɛ: ‘Kanada lɔ awa’n seli kɛ nán be wun fluwa Sasafuɛ Tranwlɛ’n i lɔ. Sanngɛ,  akpasua sunianfuɛ kan nga be o lɔ’n, be sinnin asɔnun’m be su titi. Yɛ e kwla ɲannin Sasafuɛ Tranwlɛ’n wie e mannin sran mun Kanada lɔ.’ Ɔ seli ekun kɛ: “Be yili fluwa nga be flɛ i kɛ Le mystère accompli i kanngan kpa. Be deli aniaan wie’m be fluwa liɛ’m be sa nun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, min yɛ ɔ fata kɛ n fa fluwa kanngan sɔ’n n ko yi i alapɔsu lɔ naan b’a ɲan wie-ɔ. Aniaan bian Ritɛrfɔdu seli min kɛ n siesie aɲia dandan mun Etazinin lɔ klɔ nga be o wia atɔliɛ lɔ’n be nun sunman be su. Yɛ maan aniaan nga bé yíyí ndɛ’m be nun’n, be wla aniaan’m be fanngan kpa.”

B’A WUNMAN NDƐ WIE’M BE WLƐ KPA

9. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Biblu’n nun like suanfuɛ’m b’a wunman ndɛ wie’m be wlɛ kpa-ɔ? (b) ?Kannzɛ b’a wunman ndɛ wie’m be wlɛ’n, ngue yɛ i sɔ’n kleman-ɔn?

9 Ninnge nga Biblu’n nun like suanfuɛ’m be yoli be’n, be ngba w’a yoman Ɲanmiɛn liɛ’n su. Afin b’a wunman ndɛ wie’m be wlɛ kpa. I wie yɛle ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 13 i mma 1 nun’n. Zoova seli kɛ maan be ɲin yi kpɛnngbɛn mun. Sanngɛ, b’a wunman ndɛ sɔ’n i wlɛ. I sɔ’n ti, kɛ sran’m bé kún Alɛ dan klikli’n, b’a kwlá kleman weiin kɛ be timan mɛn’n nunfuɛ. I wie yɛle kɛ afuɛ 1918, Mɛ 30 nun’n, Etazinin lɔ siefuɛ’n seli kɛ sran’m be srɛ Ɲanmiɛn naan mɛn’n nun tɔ fɔun. Fluwa Sasafuɛ Tranwlɛ’n wlali Biblu’n nun like suanfuɛ’m be fanngan kɛ maan be srɛ wie. Aniaan wie’m be mannin sika. Wie’m be kusu be kacili sonja. Kpɛkun, be ɔli alɛ’n i kunlɛ wie. Nanwlɛ, ɔ fata kɛ be wun sa wie’m be wlɛ naan be yaci i sɔ yolɛ. Sanngɛ, e kwlá seman kɛ i sɔ’n ti, Klistfuɛ nanwlɛfuɛ’m be kacili kɛ sran mɔ b’a tra be lomuɛn b’a ɔ Babilɔnin klɔ dan’n nun sa. I kpa bɔbɔ’n, kɛ bé kún Alɛ dan klikli’n, nn be su fin Babilɔnin klɔ dan’n nun bé fíte mlɔnmlɔn.An kanngan Lik 12:47, 48 nun.

10. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Biblu’n nun like suanfuɛ’m be bu klɔ sran’n i nguan’n i like cinnjin-ɔn?

10 Kɛ Biblu’n se kɛ nán Klistfuɛ’m be yo mɛn’n nunfuɛ’n, Biblu’n nun like suanfuɛ’m b’a wunmɛn i wlɛ weiin kpa. Sanngɛ, be si kɛ sran kunlɛ’n timan like kpa. I sɔ’n ti’n, aniaan nga be kacili sonja’n, ɔ nin be nga be ɔli Alɛ dan klikli’n i dilɛ wie’n, b’a toman sran fi i wun tui. Kɛ mɔ aniaan’m be kunndɛman kɛ bé kún sran ti’n, sonja’m be fa be sieli i be ɲrun, kan alɛ kpi kpa lɛ’n naan be kun be.

11. ?Kɛ Biblu’n nun like suanfuɛ’m b’a kunndɛman kɛ bé kún sran ti’n, ngue yɛ awa i janunfuɛ’m be kunndɛli kɛ bé yó-ɔ?

11 Kɛ Satan wun kɛ aniaan’m be nin Ɲanmiɛn be nanti klanman’n, ɔ yoli i ya dan. I sɔ’n ti, ɔ suli be mɔ ‘mmla’n wo be sa nun’n’ be bo naan be kle aniaan’m be ɲrɛnnɛn. (Jue Mun 94:20) Be flɛ Etazinin lɔ sonja kpɛnngbɛn kun kɛ Flanklɛn Bili. Ɔ seli aniaan bian Ritɛrfɔdu nin aniaan bian Van Anbur be kɛ awa i janunfuɛ’m be kunndɛli kɛ bé kpɛ́ mmla kun. Yɛle kɛ, sran kwlaa ng’ɔ kɔ alɛ dilɛ m’ɔ se kɛ ɔ kunman sran’n, maan be kun i. Biblu’n nun like suanfuɛ’m be ti yɛ be waan bé kpɛ́ mmla sɔ’n niɔn. Sanngɛ, Etazinin lɔ siefuɛ’n w’a kplinman su. Flanklɛn Bili seli aniaan bian Ritɛrfɔdu kɛ: “Sanngɛ, e si wafa nga é ɲán amun’n. I kpa bɔbɔ’n, é wá yó sɔ.” Kɛ ɔ́ kán sɔ’n, nn w’a fa ya tɛ kpa.

12, 13. (a) ?Ngue ti yɛ be wlali aniaan mɔcuɛ be bisua-ɔ? (b) ?Kɛ be o bisua lɔ’n, be yacili Zoova i mmla’m be su nantilɛ? (c) An yiyi nun.

12 Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, awa seli kɛ ɔ́ klé Biblu’n nun like suanfuɛ’m be ɲrɛnnɛn. I sɔ’n ti, be trali aniaan bian Ritɛrfɔdu nin aniaan bian Van Anbur, ɔ nin aniaan nsiɛn mɔ be nian junman’n su wie’n. Jɔlɛ difuɛ nga be fali aniaan mun ɔli i ja su’n, ɔ seli kɛ aniaan’m be ti tɛ tra Alemaɲin sonja mun lele. I waan aniaan’m be kan awa nin sonja mun, ɔ nin asɔnun’m be su kpɛnngbɛn’m be wun ndɛ tɛtɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ be tu be fɔ kekle kpa. Be wlali Biblu’n nun like suanfuɛ mɔcuɛ sɔ’m be bisua Atlanta lɔ, naan be di afuɛ kpanngban kpa lɔ. Sanngɛ kɛ alɛ’n wieli’n,  be yacili aniaan’m be nun. Afin be wunnin kɛ b’a yoman sa tɛ fi.

13 Kɛ aniaan’m be o bisua lɔ bɔbɔ’n, be miannin be ɲin be nantili Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Be klɛli Etazinin lɔ siefuɛ’n i fluwa naan be yaci be nun. Fluwa sɔ’n yiyili nun kɛ Biblu’n waan nán be kun sran. Ɔ maan sɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ kun i ɲinfu yo sa tɛ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n sáci. Yɛ i liɛ’n wíe mlɔnmlɔn, naan i sɔ’n ti’n, be liɛ’n, be kwlá kunman sran. Yɛ be su kunman sran le. I lɛ’n nun’n, be kleli kɛ be ti yakpafuɛ dan. Nanwlɛ, aniaan’m b’a kunndɛman mlɔnmlɔn kɛ be nin Zoova be afiɛn’n saci.

BE FIN KLƆ’N NUN BE FITELI MLƆNMLƆN

14. ?Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1914 nun m’ɔ́ fá ju afuɛ 1919 nun’n, sa benin yɛ ɔ juli mɔ Ɲanmiɛn Ndɛ’n yiyi nun-ɔn?

14 Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1914 nun m’ɔ́ fá ju afuɛ 1919 nun’n, sa ng’ɔ juli Biblu’n nun like suanfuɛ’m be su’n, Malasi 3:1-3 kɛn i ndɛ. (An kanngan nun.) Ɲanmiɛn Zoova nin Zezi Klist m’ɔ ti i “ndolo bofuɛ’n” be wa yoli “Levi i osu’n” nunfuɛ’m be sanwun. Levi i osu’n i nunfuɛ sɔ mun yɛle be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n. Kɛ Zoova wieli be sanwun yo’n, ɔ mannin be junman uflɛ kun. Afuɛ 1919 nun’n, Zezi fali “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” naan ɔ nian Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be kwlaa be su, naan ɔ kle be like. (Matie 24:45) Ɔ maan, Ɲanmiɛn i nvle nun sran’m be fin Babilɔnin klɔ dan’n nun be fiteli mlɔnmlɔn. Kɛ ɔ fin lɛ’n, be wun Ɲanmiɛn klun sa’n i wlɛ kpa. Yɛ be klo Ɲanmiɛn kpa tra laa’n. I sɔ’n yo be fɛ dan. [1]—An nian “ndɛ wie mun ekun” nun.

15. ?Kɛ mɔ e fin Babilɔnin klɔ dan’n nun e fiteli ti’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?

15 Kɛ e si kɛ e fin Babilɔnin klɔ dan’n nun e fiteli’n, ɔ yo e fɛ dan. Satan w’a kwlá yoman naan sran’m be yaci Ɲanmiɛn i sulɛ mlɔnmlɔn. Sanngɛ, like nga ti yɛ Zoova yoli mɔ e ɲannin e ti’n, maan e wla kpɛn su titi. Yɛle kɛ, ɔ kunndɛ kɛ sran’m be fite nun. (2 Korɛntfuɛ Mun 6:1) Sran miliɔn kpanngban kpa mɔ Ɲanmiɛn i sulɛ’n ti be cinnjin kpa’n, be te o Babilɔnin klɔ dan’n nun. I sɔ’n ti’n, maan e nian e niaan nga be nin Ɲanmiɛn be nantili klanman be ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, maan e yo like kwlaa nga e kwla yo’n, naan sran’m be fin Babilɔnin klɔ dan’n nun be fite.

^ [1] (ndɛ kpɔlɛ 14) I nun mɔ Zuifu’m be o Babilɔnin lɔ’n, sa wie’m be juli be su. I wafa kunngba’n, kɛ be nga be nin Ɲanmiɛn b’a bu’n be takali Ɲanmiɛn i sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n, sa wie’m be juli Klistfuɛ nanwlɛfuɛ’m be su. Sa sɔ’m be nin Zuifu’m be liɛ’n be nun sunman be fa be wun. Sanngɛ, e kwlá seman kɛ sa kwlaa nga be juli Zuifu’m be su’n, be nzɔliɛ yɛle Klistfuɛ’m be liɛ’n. Afin, Zuifu’m be dili afuɛ 70 Babilɔnin lɔ. Sanngɛ, Klistfuɛ’m be liɛ’n trali su.