1. ?Ngue ti yɛ e kwla fa e wla’n e gua Zoova su-ɔ? (Jue Mun 31:​2-5)

 ATO’N nin gblɛ’n b’a tru Satan i mɛn nga nun. Ɔ maan sran su lafilɛ’n ti kekle. I wie yɛle kɛ aata difuɛ’m be di ndrunmun naan b’a ɲan be wun. Ninnge atɛ yofuɛ’m be laka sran mun naan be to be ninnge mun. Yɛ sran’m be lafiman su kɛ be janvuɛ mun bɔbɔ’n, bé dí ndɛ nga be kan’n su. Sanngɛ Zoova liɛ’n, e kwla lafi i su titi. Biblu’n se kɛ ɔ ti “Ɲanmiɛn m’ɔ di nanwlɛ’n.” (An kanngan Jue Mun 31:​2-5 nun.) Nanwlɛ dilɛ’n ti Zoova i nzuɛn. Ɔ di nanwlɛ sa kwlaa nun. Kɛ ɔ kan ndɛ kun’n, e kwla lafi su kɛ ɔ́ yíɛ i nuan.

2. ?Ngue yɛ é wá wún i like suanlɛ nga nun-ɔn?

² Like suanlɛ nga nun’n, é wá kán sa nga ti yɛ e kwla fa e wla’n kwlaa e guɛ i Zoova su’n i ndɛ. I sin’n, é wá wún wafa nga Zoova wá yó naan w’a nunnun Satan i mɛn’n, ɔ nin like ng’ɔ su yo i dɔ nga su naan i klun sa’n w’a kpɛn su’n. I kwlaa sɔ’n wlá e fanngan kpa naan y’a kan Zoova i ndɛ juejue su y’a kle sran mun.

SA NGA TI YƐ E KWLA FA E WLA’N E GUA ƝANMIƐN M’Ɔ DI NANWLƐ’N I SU’N

3. ?Ngue ti yɛ e kwla fa e wla’n kwlaa e guɛ i Zoova su-ɔ?

³ Kɛ mɔ Zoova yɛ ɔ yili e’n ti’n e kwla fa e wla’n e guɛ i su. I yɛ ɔ yili nglo nin asiɛ’n, nin like kwlaa nga be o nguan nun’n niɔn. (Bob. 1:1; Jue. 36:9; Ngl. 4:11) Asa’n i fanngan nun ti  yɛ maan e te o nguan nun-ɔn. Ɔ yili ninnge kɛ aunmuan nin nzue sa’n naan asiɛ’n su tranlɛ’n w’a yo ye. I yɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn, yɛ ɔ́ síe be titi. Asa’n ɔ si sa kwlaa, yɛ ɔ kwla sa kwlaa yo. Ɔ maan e kwla fa e wun e wlɛ i sa nun naan ɔ kle e atin, yɛ e kwla lafi su kɛ ɔ́ yó maan cɛn wie lele’n e liɛ yó ye.

4. ?Ngue ti yɛ e si kɛ Zoova klo e-ɔ?

⁴ Kɛ mɔ Zoova klo e’n ti’n, e kwla fa e wla e guɛ i su. Zoova yili e naan e tran nguan nun kɛ i sa. Ɔ kannin like nga ti yɛ ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ yí sran’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Maan e yi sran kɛ e bɔbɔ sa. Maan ɔ fa e.” (Bob. 1:26) Wafa ng’ɔ yili e’n ti’n, e kwla fa e klunklo ajalɛ. Ɔ mannin e tranwlɛ klanman kpa. (Jue. 115:16) Asa’n ɔ mannin Adan nin Ɛvu be junman cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ be yo maan asiɛ’n kaci lika klanman. (Bob. 1:28; 2:15) Ɔ fali ninnge kpakpa kwlaa nga be o asiɛ’n su’n fa mannin be. I sɔ’n kle weiin kɛ “Zoova yi i sran klolɛ dan’n i nglo tititi.”—Jue. 103:17.

5. (1) ?Kɛ Adan nin Ɛvu be yoli sa tɛ’n, wafa sɛ yɛ Zoova kleli kɛ, kɛ ɔ kan ndɛ kun’n, ɔ yiɛ i nuan-ɔn? (2) ?Ndɛ benin wie mun yɛ Ɲanmiɛn kannin be m’ɔ yiali be nuan-ɔn? (An nian kuku “ Ɲanmiɛn di nanwlɛ titi” nun.)

⁵ Kɛ mɔ Zoova yia ndɛ kwlaa ng’ɔ kan’n i nuan’n ti’n, e kwla fa e wla’n e guɛ i su. “Nán ngbɛn” ti yɛ Zoova yili asiɛ’n niɔn, “sanngɛ ɔ yili i kɛ be tran su.” (Eza. 45:​18, 19) Kɛ mɔ Adan nin Ɛvu be yoli ɲin kekle ti’n, ɔ fata kɛ be wu. Ɔ maan ɔ kwla yo kɛ Ɲanmiɛn i klun sa’n w’a kpi ase sa. Sanngɛ like kwlaa nga Zoova se kɛ ɔ́ yó’n, saan ɔ́ yó. (Eza. 46:​10, 11) I klun sa’n yɛle kɛ sran’m be yi asiɛ’n. Yɛ i klun sa sɔ’n w’a kaciman. I sɔ’n ti yɛ ɔ yacili Adan nin Ɛvu be lɛ naan be wun ba-ɔ. Kpɛkun ɔ sunmɛn i Wa kunngba cɛ m’ɔ klo i’n naan ɔ wa kpɔ Adan i mma’m be ti. I liɛ’n cɛn wie lele’n bé kwlá trán nguan nun tititi.—Zan 3:16.

ƝANMIƐN M’Ɔ DI NANWLƐ’N Ɔ YIA NDƐ NG’Ɔ KAN’N I NUAN TITI

6. ?Kɛ be yoli ɲin kekle Edɛnin fie’n nun lɔ’n, ngue ndɛ yɛ Zoova kannin-ɔn?

⁶ Sran ng’ɔ wlawlali Adan nin Ɛvu kɛ be yo ɲin kekle Ɲanmiɛn su’n, yɛle “wuo lalaa mɔ be flɛ i Suɛn Tɔnfuɛ nin Satan’n.” a (Ngl. 12:9; Bob. 3:​4, 5; Zan 8:44) Zoova kusu dili  i jɔlɛ, ɔ maan bé wá núnnún i. (Bob. 3:15) Sanngɛ kwlaa naan i sɔ sa’n w’a ju’n, sran kpanngban bé sú Satan su yɛ bé níɛn i nzuɛn tɛ’n su. Sanngɛ sran wie’m bé mían be ɲin titi naan be nin Zoova bé nánti klanman.

7. (1) ?Wan mun yɛ be o Satan sin-ɔn? (2) ?Sa benin yɛ ɔ́ wá jú be su-ɔ?

⁷ Anzi wie mun nin klɔ sran kpanngban kpa be suli Satan m’ɔ ti suɛn tɔnfuɛ’n i su. Kɛ mɔ be tanndan Ɲanmiɛn ɲrun’n ti’n, be o Satan sin. Sanngɛ blɛ nga Ɲanmiɛn sieli’n nun’n, bé wá núnnún Satan nin be kwlaa nga be o i sin’n.—Dan. 2:44; Rɔm. 16:20.

8. ?Afuɛ 1914 nun’n, ngue yɛ Zezi yoli-ɔ? (An nian desɛn’n nin foto mun wie.)

⁸ ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ Satan nin be kwlaa nga be o i sin’n be nunnunlɛ mɔ Zoova kɛnnin i ndɛ’n, ɔ́ kpɛ́n su sakpa-ɔ? Afuɛ 1914 nun’n, Zezi fali alɛ wlali Satan nin i mmusu’m be sin, kpɛkun ɔ kannin be bo guɛli i asiɛ’n su. (Ngl. 12:​7-9) Ɲanmiɛn su lɔ yɛ be kunnin alɛ sɔ’n niɔn. Sanngɛ be nga be o asiɛ’n su wa’n be wun i su afɛ. Biblu’n se kɛ: “Asiɛ’n nin jenvie’n, amun yako. Afin Suɛn Tɔnfuɛ’n w’a to amun lɔ. Yɛ w’a fa ya dan kpa afin ɔ si kɛ i blɛ’n w’a sɔnman kun.” (Ngl. 12:12) Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1914 nun’n, Satan fɛli i ɲin bloli i asiɛ’n sufuɛ’m be wun. I sɔ’n ti yɛ kɛ aliɛ’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n, nn lika’n yó tɛ́ kɔ́ i ɲrun’n niɔn. Nanwlɛ, ‘asiɛ’n i yako’ sakpa. Sanngɛ ɔ cɛ kan’n, Zezi wá kwlá Satan mlɔnmlɔn kpɛkun ɔ́ núnnún be kwlaa nga be su Satan su’n. (Ngl. 6:2) Zezi wá yó naan sran kwlaa wun i wlɛ weiin kɛ Satan ti klunwifuɛ naan ɔ tɔnnin Zoova i suɛn. (Jue. 45:​4-6) Ɔ maan sran’m be kwlaa bé sí kɛ Zoova yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn m’ɔ di nanwlɛ’n niɔn.—Eze. 38:23.

 ƝANMIƐN M’Ɔ DI NANWLƐ’N Ɔ SU YIAYIA BE KWLAA NGA BE KLO NANWLƐ’N

9. ?Wan mun yɛ Zoova su yiayia be andɛ-ɔ?

⁹ Dɔ nga su’n, Zoova su yiɛyiɛ i sran’m be kwlaa naan ɔ́ fá be “mán Klisi kɛ ɔ nian be su. Yɛle kɛ ɔ́ fá nglo lɔ ninnge mun nin asiɛ’n su wa ninnge mun fá mɛ́n i kɛ ɔ nian be su.” (Efɛ. 1:10) “Nglo lɔ ninnge mun” yɛle be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin mɔ be nin Klisi bé wá dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ’n. Yɛ “asiɛ’n su wa ninnge mun” yɛle be nga bé wá trán asiɛ’n m’ɔ́ wá káci lika klanman’n su titi’n. Ɲanmiɛn i sufuɛ kwlaa sɔ’m be tu be klun be uka sran mun naan be si Zoova i su ndɛ nanwlɛ’n, naan be wun i wlɛ weiin kɛ Satan ti gblɛfuɛ nin klunwifuɛ.

10. ?Wafa sɛ yɛ Zoova uka sran mun naan b’a ɲan be ti Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be timan su’n be sa nun-ɔn? (Sa Nglo Yilɛ 14:​6, 7)

¹⁰ Zoova su yiayia be nga be klo nanwlɛ’n. I sɔ’n ti’n, ɔ se i sufuɛ’m be kɛ be kɛn i ndɛ kle sran mun. Junman sɔ mɔ i sufuɛ’m be di’n, awlanmannun’n be nin-a wunmɛn i sɔ le. (An kanngan Sa Nglo Yilɛ 14:​6, 7 nun.) Zoova fa klɔ sran mun naan be bo jasin fɛ’n. Sanngɛ anzi’m be uka be naan b’a yiayia sran nga be awlɛn ti kpa’n naan b’a fa be wun b’a mantan Klisifuɛ kpa mun. Jasin fɛ nga e bo’n ti’n, sran’m be wun i wlɛ kɛ Satan sinnin Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be timan su’n be lika kpɛli Zoova i su gblɛ. (Ngl. 18:​2, 4) Ɔ cɛ kan’n, bé wá núnnún Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be timan su’n be kwlaa. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, be kwlaa nga be klo Ɲanmiɛn m’ɔ di nanwlɛ’n bé wá mɛ́nmɛ́n i dan kpa kɛ ɔ nin i fata’n sa.—Ngl. 17:16.

11. ?Wafa sɛ yɛ e kwla wun Ɲanmiɛn i sufuɛ kpafuɛ’m be wlɛ-ɔ?

¹¹ Be nga be klo nanwlɛ’n, be fin nvle kwlaa nun, yɛ wafa nga be yo ninnge mun’n ɔ timan kun. Wie’m be ti yalɛfuɛ, yɛ wie’m be ti aɲanbeunfuɛ. (Ngl. 7:​9, 10) Kɛ be tili “jasin fɛ’n,” be wunnin i wlɛ kɛ ɔ ti nanwlɛ. Ɔ maan be fali be wun mantannin Ɲanmiɛn i sufuɛ mun. (Mar. 13:10) Andɛ’n e wun be nga be su Ɲanmiɛn kɛ ɔ nin i fata’n sa’n, ɔ nin be nga be yoman sɔ’n be wlɛ weiin. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Malasi seli kɛ: “Ngbaciɛ ng’ɔ o sran kpa’n nin klunwifuɛ’n be afiɛn’n, ɔ nin ngbaciɛ ng’ɔ o sran ng’ɔ su Ɲanmiɛn’n nin ng’ɔ sumɛn i’n be afiɛn’n, amún wún i ekun.” (Mal. 3:18) Zoova i sufuɛ’m be nzuɛn’n nin jasin fɛ mɔ be bo’n, ɔ kle weiin kɛ be yɛ be su Ɲanmiɛn m’ɔ di nanwlɛ’n niɔn.

12. ?Wafa sɛ yɛ jasin fɛ mɔ e bo’n, ɔ yo maan Zoova i klun sa’n kpɛn su-ɔ?

¹² “Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ” mɔ e bo’n, ɔ kle kɛ e nanti ndɛ nga Zezi kannin’n su. Asa’n i sɔ’n kle kɛ e yia ndɛ ng’ɔ o Biblu’n  nun’n i nuan. (Mat. 24:14; 28:​18-20) Jasin mɔ e bo’n ti’n, mɛn wunmuan’n nun sran kpanngban kpa be kaci Klisi i sɔnnzɔnfuɛ, yɛ be lafi su kɛ cɛn wie lele’n bé ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n naan bé kwlá sú Ɲanmiɛn m’ɔ di nanwlɛ’n tititi. Nanwlɛ, kɛ Zoova sin e lika naan i klun sa’n w’a kpɛn su’n, i sɔ’n ti e cenjele like dan.

E LAFI SU KƐ E ƝRUN LƆ’N YÓ KPA

13. (1) ?Wan mun yɛ Satan fɛ i ɲin ci be kpa-ɔ? (2) ?Yɛ ngue ti yɛ Satan yo sɔ-ɔ?

¹³ Satan m’ɔ ti suɛn tɔnfuɛ’n w’a fa ya dan kpa. Afin ɔ si kɛ be su wa nunnun i mɛn’n naan “ i blɛ’n w’a sɔnman kun.” (Ngl. 12:​12, 13) Be nga Ɲanmiɛn kpali be mɔ bé kó dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ “mɔ be nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n, mɔ be kan Zezi i ndɛ’n,” Satan fɛ i ɲin ci be dan. (Ngl. 12:17; 14:12) Yɛ sran kwlaa ng’ɔ suan be bo’n, Satan fɛ i ɲin ci i wie.

14. ?Kɛ Satan wá kúnndɛ kɛ ɔ́ núnnún Zoova i sufuɛ mun’n, sa benin yɛ ɔ́ jú-ɔ? (An nian desɛn’n wie.)

¹⁴ Kɛ be ko nunnun Babilɔnin klɔ dan’n, Satan i sran’m bé wá kúnndɛ kɛ bé núnnún Zoova i sufuɛ mun. I lɛ nun yɛ Aamagedɔn alɛ’n bó i bo-ɔ. (Ngl. 16:​13, 14, 16) Zezi nin i sonja nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n, bé dé Zoova i sufuɛ mun, kpɛkun bé núnnún Satan i mɛn’n nun ninnge nga be kali lɛ’n. (Ngl. 19:​19-21) Gblɛfuɛ mun, nin klunwifuɛ mun nin sran tɛtɛ’m be kwlaa be su tranman lɛ kun. (Ngl. 21:8) Sran kwlaa sí kɛ Zoova yo sa i nuan su titi naan ɔ di nanwlɛ titi.

15. ?Ngue ti yɛ e si kɛ e ɲrun lɔ’n yó kpa-ɔ? (Ezai 65:​16, 17) (An nian desɛn’n wie.)

¹⁵ Andɛ’n sran’m b’a bubu be wun nun  dan. Sanngɛ Zoova i sufuɛ’m be liɛ’n, Zoova i fanngan nun’n be bo ti kun titi. Zoova su yiayia sran nga be klo nanwlɛ’n naan be yo i awlo’n nunfuɛ. Yɛ like fi kwlá yoman naan Zoova w’a yrɛmɛn i sufuɛ mun nin i junman nga be di’n su. (An kanngan Ezai 65:​16, 17 nun.) E si kɛ e ɲrun lɔ’n yó kpa. Ndɛ nga akoto Pɔlu klɛli m’ɔ o Rɔmunfuɛ Mun 8:​38, 39 nun’n, ɔ gua e awlɛn su nzue dan. Ɔ se kɛ: “Wie’n, annzɛ nguan’n, annzɛ anzi mun, annzɛ awa mun, annzɛ andɛ sa mun, annzɛ ainman sa mun, annzɛ be nga be le tinmin’n, annzɛ nglo lɔ like, annzɛ asiɛ’n bo lɔ like, annzɛ like uflɛ fi su kwlá yoman naan Ɲanmiɛn w’a kloman e kun. E Min Klisi Zezi yili klolɛ sɔ’n i nglo wie.”

16. ?Ngue ti yɛ e kwla fa e wla’n kwlaa e gua Zoova su-ɔ?

¹⁶ Sa sunman ti’n e kwla fa e wla’n e gua Zoova m’ɔ di nanwlɛ’n su. I yɛ ɔ yili e-ɔ. Asa’n ɔ klo e dan. Yɛ ɔ su yiayia sran kpanngban kpa nvle’m be kwlaa be nun ndɛndɛ naan be wa su i kɛ ɔ nin i fata’n sa. (Eza. 60:22; Zkr. 8:23) E si kɛ Zoova yia nda kwlaa ng’ɔ ta’n i nuan titi naan ɔ cɛ kan’n, ɔ́ wá yó maan Satan su lakaman sran’m be kun. Ɔ maan ndɛ nga Davidi kannin’n, i kunngba’n yɛ e kan-ɔn. Ɔ seli kɛ: ‘Maan manmanlɛ’n yo Ɲanmiɛn Zoova liɛ. I kunngba cɛ yɛ ɔ yo abonuan sa mun-ɔn. Maan be mɛnmɛn i dunman m’ɔ ti dan’n tititi, yɛ maan i aɲrunɲan’n yi asiɛ wunmuan’n.’—Jue. 72:​18, 19.