Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

Sasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n)  |  Avrili 2017

Maan e klo sa’n i nuan su yolɛ kɛ Zoova sa

Maan e klo sa’n i nuan su yolɛ kɛ Zoova sa

“Ń wá yí Anannganman i dunman’n nglo. [...] Ɔ ti Nyanmiɛn kun b’ɔ kaci-man, ɔ di-man ndɛ kwlɛ.”—MMLA’N 32:3, 4.

JUE: 110, 2

1, 2. (a) ?Sa benin yɛ be fa yoli Nabɔtu nin i mma mun-ɔn? (b) ?Ngue yɛ é yó naan y’a kle kɛ e klo sa’n i nuan su yolɛ kɛ Zoova sa-ɔ?

SRAN finfinfuɛ nɲɔn be tɔnnin bian kun i suɛn kɛ ɔ yoli sa tɛ. Sran’m be fali be ndɛ’n su. Ɔ maan, be seli kɛ maan be kun i. Yɛ bé fínfín bian’n nin i mma’m be yɛbuɛ bé kún be-ɔ. Kɛ be nga be klo sa’n i nuan su yolɛ’n be wunnin kɛ be tɔnnin bian sɔ’n i suɛn’n, ɔ yoli be ya dan. Sa sɔ’n timan ngua dilɛ. Ɔ yoli sɔ sakpa. Sran nga be kunnin i’n, ɔ ti Zoova i sufuɛ nanwlɛfuɛ. Be flɛ i kɛ Nabɔtu. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Akabu yɛ ɔ ti Izraɛli Famiɛn’n niɔn.—1 Famiɛn Mun 21:11-13; 2 Famiɛn Mun 9:26.

2 Like suanlɛ nga wá kán sa sɔ mɔ be fa yoli Nabɔtu’n i ndɛ. Yɛ ɔ́ kán sa tɛ kun mɔ Klistfuɛ klikli’m be blɛ su asɔnun kpɛnngbɛn kun yoli’n i ndɛ wie. Ɔ maan, é wún kɛ ɔ fata kɛ e yo wun ase kanfuɛ, yɛ e yaci sa e cɛ. I liɛ’n, é klé kɛ e klo sa’n i nuan su yolɛ kɛ Zoova sa.

 SA TƐ DAN KUN MƆ BE YOLI’N

3, 4. (a) ?Wafa sɛ yɛ Nabɔtu nin Zoova be nanti-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ w’a yomɛn i fie’n i atɛ-ɔ?

3 Nabɔtu i blɛ su’n, Izraɛlifuɛ sunman be niannin Famiɛn Akabu nin i yi Zezabɛli klunwifuɛ’n be ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ be sɔ Baali. Yɛ be ɲin yiman Zoova. Nabɔtu liɛ’n, ɔ nin Zoova be nanti klanman. I sɔ’n ti, ɔ wun kɛ sɛ be kun i’n, ɔ flunman tra kɛ ɔ nin Zoova be afiɛn’n saci’n.

4 An kanngan 1 Famiɛn Mun 21:1-3 nun. Cɛn kun’n, Akabu seli Nabɔtu kɛ ɔ́ tó i viɲin fie’n, annzɛ ɔ́ fá viɲin fie uflɛ m’ɔ ti kpa trɛ i liɛ’n síe i osu. Sanngɛ, Nabɔtu seli Akabu aɲinyiɛ su kɛ: “Sɛ m bu akunndan bɔbɔ kɛ ń fá min nannan’m be aja’n ḿ mán wɔ’n, Anannganman maan nán maan ɔ yo ye.” Nabɔtu w’a yomɛn i fie’n i atɛ. Afin, Zoova i mmla’n se kɛ nán be yo be nannan’m be asiɛ’n i atɛ sran kun sa nun mlɔnmlɔn. (Saun Yolɛ 25:23; Kalɛ 36:7) I lɛ nun’n, Nabɔtu ɲin yili Zoova.

5. ?Ngue yɛ Zezabɛli yoli naan ɔ nin i wun’n b’a kwla fa Nabɔtu i fie’n niɔn?

5 Kɛ Nabɔtu seli kɛ ɔ yomɛn i fie’n i atɛ’n, Famiɛn Akabu nin i yi Zezabɛli be yoli sa tɛ dan kpa kun. Zezabɛli yoli maan sran nɲɔn be tɔnnin Nabɔtu i suɛn, yɛ be kunnin i nin i mma mun. Zezabɛli yoli sɔ naan ɔ nin i wun’n b’a kwla fa Nabɔtu i fie’n. ?Kɛ sa sɔ’n juli’n, ngue yɛ Zoova yoli-ɔ?

ƝANMIƐN YO SA I NUAN SU

6, 7. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zoova kleli kɛ ɔ klo sa’n i nuan su yolɛ-ɔ? (b) ?Kɛ Zoova buli Akabu i fɔ’n, wafa sɛ yɛ ɔ yoli Nabɔtu i osufuɛ nin i janvuɛ mun-ɔn?

6 Kɛ be kunnin Nabɔtu’n, ndɛndɛ kpa, Zoova seli i nuan ijɔfuɛ Eli kɛ ɔ ko wun Akabu wun. Eli ko seli Akabu kɛ ɔ ti sran kunfuɛ nin awiefuɛ. Yɛ sa ng’ɔ fa yoli Nabɔtu nin i mma yasua mun’n, Zoova seli kɛ ɔ́ fá yó i wie. Yɛle kɛ, ɔ́ kún Akabu nin i yi’n, nin i mma mun.—1 Famiɛn Mun 21:17-25.

7 Sa nga Akabu yoli’n, ɔ boli Nabɔtu i osufuɛ nin i janvuɛ’m be wla dan. Zoova kusu wunnin kɛ Akabu w’a yoman sa’n i nuan su. I sɔ’n ti, ɔ buli i fɔ ndɛndɛ kpa. Kɛ Zoova yoli sɔ’n, Nabɔtu i osufuɛ nin i janvuɛ’m be wla guali ase. Sanngɛ, sa ng’ɔ wa juli kasiɛn su’n, w’a yoman pɔpɔ w’a manman be. Ɔ maan, ɔ fata kɛ be kle kɛ be ti wun ase kanfuɛ naan be lafi Zoova su.

Eli ko seli Akabu kɛ i wun ase m’ɔ kannin’n ti’n, Zoova su faman ɲrɛnnɛn yimɛn i awlo’n su i ɲin su.

8. (a) ?Kɛ Akabu tili sa nga Zoova seli kɛ ɔ́ fá yó i’n, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ i bo guali-ɔ?

8 Kɛ Akabu tili sa nga Zoova seli kɛ ɔ́ fá yó i’n, “ɔ titili i wun tralɛ’m be nun. Ɔ wlali bajɛ tralɛ, kpɛkun ɔ kpɛli srɛ nun. Ɔ fa bajɛ’n yɛ ɔ la ɔ. Ɔ nanti sa blɛblɛblɛ.” Akabu kɛnnin i wun ase. Kɛ Zoova wunnin i sɔ’n, ɔ seli Eli kɛ:  “Kɛ b’ɔ kɛnnin i wun ase min bo’n ti’n, n su faman nyrɛnnɛn n yimɛn i awlo’n su i nyin su. I wa’n i blɛ su yɛ ɲrɛnnɛn sɔ’n wá tɔ́ i awlo’n su-ɔ.” (1 Famiɛn Mun 21:27-29; 2 Famiɛn Mun 10:10, 11, 17) Zoova m’ɔ “sa sran i klun lɔ akunndan’n nian’n,” ɔ sili Akabu i aunvuɛ.—Nyanndra Mun 17:3.

MAAN E YO WUN ASE KANFUƐ

9. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Nabɔtu i osufuɛ nin i janvuɛ’m be yo wun ase kanfuɛ-ɔ?

9 Kɛ Nabɔtu i osufuɛ’m be tili i kɛ Ɲanmiɛn su faman ɲrɛnnɛn yiman Akabu i awlo’n su i ɲin su’n, atrɛkpa’n, ɔ yoli be ya dan. Sanngɛ, sɛ be ti wun ase kanfuɛ’n, bé láfi su kɛ Zoova diman ndɛ kwlɛ. Yɛ be su yacimɛn i sulɛ. (An kanngan Mmla’n 32:3, 4 nun.) Kɛ cɛn wie lele, Ɲanmiɛn wá cɛ́n sran mun’n, Nabɔtu i osufuɛ’m bé wún be sran nga be wuli mun ekun. Be nun wie yɛle Nabɔtu nin i mma mun. Ɔ maan, bé wún kɛ Zoova yo sa’n i nuan su. (Zɔb 14:14, 15; Zan 5:28, 29) Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ si kɛ “Nyanmiɛn wá úsa e like nga e yoli’n i kwlaa i su ndɛ. Sa kwlaa ng’ɔ ti fiawa o, ng’ɔ ti kpa o, ng’ɔ ti tɛ o, ɔ́ dí be jɔlɛ.” (Akunndanfuɛ’n 12:14) E siman sa kwlaa  nun. Sanngɛ Zoova liɛ’n, ɔ si sa’n kwlaa nun. I sɔ’n ti, maan e yo wun ase kanfuɛ. I liɛ’n, e su yaciman Zoova su lafilɛ.

Maan e yo wun ase kanfuɛ. I liɛ’n, e su yaciman Zoova su lafilɛ.

10, 11. (a) ?Sa benin mun yɛ e kwla bu i kɛ be timan su-ɔ? (b) ?Sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, ngue yɛ é yó-ɔ?

10 ?Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be fa ajalɛ kun naan e wunmɛn i wlɛ, annzɛ ɔ timan e klun su’n, ngue yɛ é yó-ɔ? Wienun-ɔn, b’a de aniaan kun mɔ e klo i sa kpa’n, i junman ng’ɔ di i asɔnun nun’n. Annzɛ b’a tu e yi’n annzɛ e wun’n, annzɛ e wa, annzɛ e janvuɛ kun asɔnun’n nun. Yɛ ajalɛ sɔ mɔ asɔnun kpɛnngbɛn’m be fali’n, ɔ timan e klun su. Annzɛ kusu, aniaan kun yoli sa tɛ. Kpɛkun, asɔnun kpɛnngbɛn’m be sili i aunnvuɛ. ?Sɛ sa kɛ ngalɛ sa’m be ju’n, ngue yɛ é yó-ɔ? Sɛ y’a traman e awlɛn’n, é bú i kɛ be yoman sa’n i nuan su asɔnun’n nun. Yɛ é yáci Ɲanmiɛn i su lafilɛ. I lɛ’n nun yɛ sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ́ yó kpa mán e-ɔ. É wá kán like nɲɔn nga ti yɛ ɔ́ yó kpa mán e’n, be ndɛ.

?Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be fa ajalɛ kun m’ɔ timan e klun su’n, ngue yɛ é yó-ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 nin 11 nun.)

11 I klikli’n yɛle kɛ, sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, é wún i wlɛ kɛ e siman sa’n ngba nun. Kannzɛ e bu i kɛ e si sa kun nun’n, sanngɛ Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ si sran’m be awlɛn nun-ɔn. (1 Samiɛl 16:7) Sɛ e wun i wlɛ sɔ’n, é yó wun ase kanfuɛ. Yɛ é yáci akunndan nga e bu’n. I nɲɔn su’n yɛle kɛ, sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, e ɲin yí asɔnun kpɛnngbɛn mun. Kpɛkun, é mínndɛ kɛ Zoova bɔbɔ siesie ndɛ’n. Biblu’n se kɛ: “Be nga be nyin yi Nyanmiɛn’n be liɛ be lɛ muae.” Ɔ se ekun kɛ: “Klunwifuɛ’n ɔ nyan-man muae yɛ i nguan nyanman’n yo-man tɛnndɛn.” (Akunndanfuɛ’n 8:12, 13) Sɛ e yo wun ase kanfuɛ’n, e liɛ yó ye. Yɛ ɔ́ yó kpa mán e wiengu mun wie.—An kanngan 1 Piɛr 5:5 nun.

AKOTO’M BE NUN KUN W’A YOMAN SA’N I NUAN SU

12. (a) ?Ngue yɛ é wá kɛ́n i ndɛ-ɔ? (b) ?Ngue ti-ɔ?

12 Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, sa kun juli Antiɔsu lɔ. Ɔ maan, kɛ ɔ yo naan aniaan’m be yo wun ase kanfuɛ’n naan be yaci sa sɔ’n be cɛ’n, w’a yoman pɔpɔ w’a manman be. Maan e kan sa sɔ’n i ndɛ. I liɛ’n, sɛ e ti sran m’ɔ yaci sran wun sa cɛ i’n, é wún i wlɛ. Asa ekun’n, é wún kɛ sɛ Zoova fa sran mɔ fɔ o be nun’n kɛ be di i junman’n, nɛ́n i sɔ’n ti yɛ é sé kɛ ɔ yoman sa’n i nuan su-ɔ.

13, 14. (a) ?Junman benin mun yɛ be fa mannin akoto Piɛli-ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ ɔ kleli kɛ ɔ timan srongble-ɔ?

13 Klistfuɛ klikli’m be dan lika be si akoto Piɛli kpa. Ɔ ti asɔnun kpɛnngbɛn. Ɔ yoli Zezi i janvuɛ. Yɛ Zezi mɛnnin i junman cinnjin wie mun. (Matie 16:19) I wie yɛle kɛ afuɛ nga be flɛ i 36 nun’n, Zezi sunmɛnnin i kɛ ɔ ko bo jasin fɛ’n kle Kɔrnɛyi nin i awlofuɛ mun. Junman cinnjin kpa yɛ ɔ fata kɛ  Piɛli di i lɛ-ɔ. Afin, Kɔrnɛyi timan Zuifu. Ɔ maan, b’a wlɛmɛn i klɛn. Kɛ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin Kɔrnɛyi nin i awlofuɛ mun’n, Piɛli wunnin i wlɛ kɛ, ɔ fata kɛ be yo be batɛmun naan be kaci Klistfuɛ. Ɔ seli kɛ: “?Be nga Nyanmiɛn fɛli i Wawɛ’n mannin be kɛ e liɛ’n sa’n, e kwla se be kɛ nán maan be yo be batɛmu nzue’n nun?”—Sa Nga Be Yoli’n 10:47.

14 Afuɛ 49 nun’n, akoto nin asɔnun kpɛnngbɛn nga be o Zerizalɛmun lɔ’n be yoli aɲia kun. Be yiali naan bé kpɛ́ be nga be timan Zuifu’n be klɛn wlalɛ’n i su akplowa ng’ɔ tɔli’n nun. Aɲia sɔ’n i bo lɔ’n, Piɛli dili i nanwlɛ kɛ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be nga be timan Zuifu’n, naan sa sɔ’n yoli i ɲrun. Ndɛ sɔ m’ɔ kannin’n, ɔ tikeli kpɛnngbɛn’m be ɲin. Ɔ maan, be fali ajalɛ kun. (Sa Nga Be Yoli’n 15:6-11, 13, 14, 28, 29) Kɛ Piɛli w’a yoman srongble m’ɔ yiyili sa ng’ɔ juli’n nun weinwein’n, ɔ yoli Klistfuɛ nga be ti Zuifu’n, ɔ nin be nga be timan Zuifu’n be fɛ dan. Yɛ be wunnin kɛ Piɛli ti sran kpa naan be kwla lafi i su.—Ebre Mun 13:7.

15. ?Kɛ Piɛli ɔli Antiɔsu lɔ’n, sa benin yɛ ɔ yoli-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)

15 Kɛ be wieli aɲia’n i yo’n, w’a cɛman, Piɛli ɔli Antiɔsu lɔ. Ɔ nin Klistfuɛ nga be o lɔ’n, be yoli ninnge mun likawlɛ. Kɛ Piɛli klé be like, m’ɔ́ kán sa nga be juli i su’n i ndɛ klé be’n, i wun yoli be fɛ. Sanngɛ, Piɛli nin be wa diman like kun. Atrɛkpa’n, Piɛli i ayeliɛ sɔ’n boli be nuan, yɛ ɔ yoli be ya. Barnabasi nin aniaan wie mɔ be ti Zuifu’n, be niannin Piɛli i ayeliɛ’n su. Piɛli i ayeliɛ sɔ’n ti’n, aniaan’m be kwla bubu be wun nun asɔnun’n nun. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ Piɛli bɔbɔ m’ɔ ti asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ kwla yoli sɔ-ɔ? ?Ngue yɛ sa ng’ɔ yoli’n ɔ kle e-ɔ? ?Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn kun kan ndɛ, annzɛ ɔ yo sa wie m’ɔ lo e ngasi’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?

?Kɛ Klistfuɛ nga be timan Zuifu’n be wunnin kɛ Piɛli nin be tranman kun’n, ngue yɛ be yoli-ɔ?

16. (a) ?Ndɛ benin yɛ Pɔlu kannin fa tuli Piɛli i fɔ-ɔ? (b) ?Kosan benin yɛ e kwla fa usa e wun-ɔn?

16 An kanngan Galasifuɛ Mun 2:11-14 nun. Piɛli yoli srongble. (Nyanndra Mun 29:25) Ɔ si wafa nga Zoova bu be nga be timan Zuifu’n. Sanngɛ, Zuifu wie mɔ be fin Zerizalɛmun’n, be wa toli i Antiɔsu lɛ. Zuifu sɔ’m be wun srɛ ti’n, ɔ nin Klistfuɛ nga be timan Zuifu’n b’a sanman nun kun. I sɔ’n ti, akoto Pɔlu seli i kɛ ɔ di i fuka nɲɔn nun. Afin afuɛ 49 nun’n, ɔ wunnin kɛ Piɛli kannin be nga be timan Zuifu’n be wun ndɛ kpa Zerizalɛmun lɔ aɲia kun bo. (Sa Nga Be Yoli’n 15:12; Galasifuɛ Mun 2:13) ?Kɛ Klistfuɛ nga be timan Zuifu’n be wunnin kɛ Piɛli nin be tranman kun’n, ngue yɛ be yoli-ɔ? ?Be sa sin bubuli be? ?Sa nga Piɛli yoli’n ti, be deli i junman ng’ɔ di i asɔnun’n nun’n?

 MAAN E YACI SA E CƐ

17. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova yacili sa nga Piɛli yoli’n cɛli i-ɔ?

17 Piɛli ti wun ase kanfuɛ. I sɔ’n ti, ɔ sɔli fɔ nga Pɔlu tuli i’n nun klanman. Ɲanmiɛn Ndɛ’n seman kɛ be deli junman nga Piɛli di i asɔnun’n nun’n. I kpa bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn maan ɔ klɛli fluwa nɲɔn. Fluwa nɲɔn sɔ’m be o Biblu’n nun wie. Fluwa i nɲɔn su nun’n, ɔ kannin Pɔlu i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “E niaan Pɔl b’ɔ ti e sran kpa’n.” (2 Piɛr 3:15) Sa nga Piɛli yoli’n, ɔ yoli Klistfuɛ nga be timan Zuifu’n be ya dan. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Zezi m’ɔ ti asɔnun’n i su kpɛn’n, ɔ mannin Piɛli junman titi. (Efɛzfuɛ Mun 1:22) Ɔ fata kɛ aniaan’m be nian Zezi nin i Si Ɲanmiɛn be ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, maan be yaci sa nga Piɛli yoli’n be cɛ i. E lafi su kɛ i sɔ yɛ be yoli-ɔ. Afin, be sa sin w’a bubuman be.

18. ?Sa benin yɛ sɛ ɔ ju’n, ɔ fata kɛ e kle kɛ e yo sa’n i nuan su kɛ Zoova sa-ɔ?

18 Be nga Ɲanmiɛn sieli be asɔnun kpɛnngbɛn Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, fɔ o be nun. Andɛ kusu, fɔ o asɔnun kpɛnngbɛn’m be nun wie. Biblu’n se kɛ: “E kwlaa e fɔn sa sunman nun.” (Zak 3:2) E kwlakwla e si sɔ. ?Sanngɛ, sɛ e niaan kun yo e sa’n, ngue yɛ é yó-ɔ? ?É yó sa ng’ɔ ti i nuan su’n kɛ Zoova sa? ?Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn kun kan ndɛ kun m’ɔ lo e ngasi’n, é ká lɛ é sé kɛ ɔ fataman kɛ ɔ yo asɔnun kpɛnngbɛn kun? ?Annzɛ é mínndɛ kɛ Zezi m’ɔ ti asɔnun’n i su kpɛn’n, ɔ siesie ndɛ sɔ’n? ?É bú ndɛ ng’ɔ kannin’n i akunndan trilili, annzɛ kusu e wla kpɛ́n su kɛ ɔ tu i klun su Zoova w’a di afuɛ kpanngban? ?Sɛ be man asɔnun kpɛnngbɛn sɔ’n i junman wie mun ekun’n, ɔ́ yó e fɛ? Nanwlɛ, maan e yaci sa nga be yo e’n e cɛ. I Iiɛ’n, é klé kɛ e yo sa’n i nuan su kɛ Zoova sa.—An kanngan Matie 6:14, 15 nun.

19. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e mian e ɲin e yo i titi-ɔ?

19 Ɔ cɛ kan’n, Zoova wá núnnún klunwifuɛ’m be kwlaa, ɔ nin sa tɛtɛ kwlaa nga Satan kpɛli be ba’n. Kɛ mɔ e klo sa nga be yo i i nuan su’n ti’n, e ɲin o blɛ sɔ’n i sin kpa. (Ezai 65:17) Sanngɛ kɛ é sé yɛ’n, sɛ be yo e sa m’ɔ timan su’n, maan e yo wun ase kanfuɛ. Maan e wun i wlɛ kɛ wie liɛ’n, e siman sa’n i ngba nun. Yɛ maan e yaci sa nga be yoli e’n e cɛ. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ e yo sa’n i nuan su kɛ Zoova sa.