I su junman dilɛ'n i siesielɛ

Kle aniɛn'n

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

SASAFUƐ TRANWLƐ'N MARSI 2016

Zoova kle i sufuɛ’m be atin naan be ɲan nguan

Zoova kle i sufuɛ’m be atin naan be ɲan nguan

“Atin’n yɛ ɔ yo yɛ, amun fa su.”—EZAI 30:21.

JUE: 65, 48

1, 2. (a) ?Ngue ti yɛ alie kunman sran kpanngban Amlɛnkɛn’m be lɔ ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.) (b) ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn yo naan i sufuɛ’m be ɲan nguan ɔn?

AMLƐNKƐN’M be mɛn’n i nglo lɔ’n, akpɔ nin alieja’m be anngɔnda’m be su’n, be klɛ lɛ kɛ “jran, nian, sie ɔ su.” Be klɛli ndɛ mma sɔ mun tali be lɛ i afuɛ 100 tra su yɛ. Be klɛli naan loto mun nin alie’m b’a yiaman nun. Kɛ mɔ sran’m be nanti ndɛ sɔ’n su’n ti’n, alie kunman be.

2 Zoova kle i sufuɛ’m be atin naan sa tɛ w’a ɲanman be. Naan be ɲan anannganman nguan. Zoova yo kɛ bua tafuɛ kpa’n sa. Yɛle kɛ i sufuɛ mɔ be ti kɛ i bua mun sa’n, ɔ kle be atin naan like yaya w’a yoman be’n.—An kanngan Ezai 30:20, 21 nun.

ZOOVA KLELI I SUFUƐ’M BE ATIN TITI

3. ?Ngue ti yɛ sa tɛ nin wie’n be bali mɛn’n nun ɔn?

3 Kɛ ɔ fɛ i mɛn’n i bo bolɛ nun lele andɛ’n, Ɲanmiɛn kle i sufuɛ’m be atin. I wie yɛle Adam nin Ɛvu be liɛ’n. Kɛ Ɲanmiɛn sieli be Edɛni fie’n nun lɔ’n, ɔ kleli be like ng’ɔ fata kɛ be yo naan sran’m b’a ɲan aunjuɛ nin nguan titi. (Bo Bolɛ 2:15-17) Sanngɛ, Adam nin Ɛvu b’a nantiman like nga be Si m’ɔ ti sran klofuɛ’n, ɔ kleli be’n su. Ɛvu sieli i su sran kun m’ɔ sinnin wuo kun i lika  kannin ndɛ keli i’n, i nuan bo. Adam kusu tili i yi’n i ndɛ liɛ’n. I sɔ’n ti’n, be wunnin ɲrɛnnɛn. Kpɛkun be wuli. Be ayeliɛ sɔ’n ti yɛ sa tɛ’n nin wie’n be bali mɛn’n nun ɔn.

4. (a) ?Ngue ti yɛ kɛ anannganman su nzue’n kpɛli’n, Zoova seli kɛ nán sran’m be di mmoja ɔ? (b) ?Ngue yɛ mmla ng’ɔ o Bo Bolɛ 9:1-6 nun’n, ɔ kle e ɔ?

4 Ɲanmiɛn kunndɛman kɛ be yo sran nin nnɛn’m be abɔlɛ. I sɔ’n ti, kɛ anannganman su nzue’n kpɛli’n, ɔ mannin Nowe i mmla wie mun. Ɔ seli i kɛ nán maan be di mmoja. Like nga ti yɛ ɔ mannin be mmla sɔ’n yɛle kɛ, sran’m bé wá dí nnɛn mun siɛn’n. Ɔ seli kɛ: “Nán an di nnɛn nin i mmoja’n afin i nun yɛ i nguan’n wo-ɔ.” (Bo Bolɛ 9:1-4) Mmla sɔ’n kle e kɛ Ɲanmiɛn bu nguan’n i like cinnjin. Ɲanmiɛn yɛ ɔ yili like kwlakwla nga nguan o be nun’n niɔn. Ɔ maan, ɔ le atin kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a yoman be abɔlɛ’n. I wie yɛle kɛ, ɔ seli kɛ nán e kun sran. Mmoja mɔ i nun yɛ nguan’n o’n, Ɲanmiɛn bu i like cinnjin kpa. Sran ng’ɔ bumɛn i sɔ wie’n, Ɲanmiɛn nin i be le i.—Bo Bolɛ 9:5, 6.

5. (a) ?Ngue yɛ like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe su ɔ? (b) ?Yɛ ngue ti ɔ?

5 Kɛ Nowe wuli’n, Ɲanmiɛn mɛnnin i sufuɛ’m be mmla wie mun ekun. Like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe i wafa nga Ɲanmiɛn kleli i sufuɛ’m be atin titi’n, i su. Ɔ maan, é wún i wlɛ kɛ atin nga Ɲanmiɛn kle e’n, ɔ fata kɛ e nanti su. Sɛ e yo sɔ’n, é kwlá trán mɛn uflɛ’n nun lɔ wie.

ƝANMIƐN MANNIN IZRAƐLIFUƐ’M BE MMLA

6. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ Izraɛlifuɛ’m be nanti mmla nga Ɲanmiɛn mannin be’n su ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ be yo naan be liɛ w’a yo ye ɔ?

6 Moizi blɛ su’n, Ɲanmiɛn mɛnnin i sufuɛ’m be mmla. ?Ngue ti yɛ ɔ? Yɛle kɛ Izraɛlifuɛ’m be trannin afuɛ ya nɲɔn (200) tra su Ezipti mɛn’n nun. Eziptifuɛ’m be sɔ amuɛn nin wunmiɛn mun, yɛ be yo sa tɛtɛ wie mun ekun. Kɛ Ɲanmiɛn ko fali Izraɛlifuɛ mun Ezipti lɔ fiteli’n, ɔ fata kɛ ɔ man be mmla naan be kaci be nzuɛn’n, naan be su i kɛ ɔ nin i fata’n sa. Kɛ mɔ Ɲanmiɛn fa be yoli i nvle’n ti’n, i mmla’m be su yɛ ɔ fata kɛ be nanti ɔ. Ebre nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ “mmla’n,” fluwa sifuɛ wie’m be waan i bo’n i wie yɛle kɛ “atin klelɛ, annzɛ like klelɛ.” Mmla nga Ɲanmiɛn mannin Izraɛlifuɛ mun ti’n, ɔ fataman kɛ be nian nvle nga be mantan be lɛ’n, be ayeliɛ tɛtɛ’n su. Yɛ ɔ fataman kɛ be sɔ amuɛn. Kɛ be nanti Ɲanmiɛn mmla’n su’n, be liɛ yo ye. Sanngɛ, kɛ be nantiman su’n, be wun ɲrɛnnɛn fanunfanun.—An kanngan Mmla’n 28:1, 2, 15 nun.

7. (a) ?Ngue ekun ti yɛ Ɲanmiɛn mannin Izraɛlifuɛ’m be mmla ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ mmla’n yoli kɛ sran kun m’ɔ kle Izraɛlifuɛ’m be atin sa ɔ?

7 Mmla’n ti’n, Izraɛlifuɛ’m be wunnin i wlɛ kɛ be ti sa tɛ yofuɛ, naan ɔ fata kɛ sran kpa kun fɛ i wun yi be ti tɛ. I liɛ’n, bé kwlá ɲán be ti mlɔnmlɔn. Sran sɔ’n yɛle Zezi Klist m’ɔ ti Mɛsi’n. Kɛ ɔ ko yo naan Izraɛlifuɛ’m b’a sɔ i nun klanman’n, i wie ti yɛ Ɲanmiɛn mannin be mmla ɔ. (Galasifuɛ Mun 3:19; Ebre Mun 10:1-10) Asa ekun’n, Moizi Mmla’n ti’n, awlobo nga i nun yɛ bé wú Mɛsi’n, w’a saciman. Ɔ maan kɛ Mɛsi bali’n, Izraɛlifuɛ’m be kwla wunnin i wlɛ weiin. Nanwlɛ, mmla’n yoli kɛ “sran kun” sa. Ɔ kleli Izraɛlifuɛ’m be atin lele Klist bali.—Galasifuɛ Mun 3:23, 24.

8. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e Moizi Mmla’n yo e cinnjin ɔn?

8 E mɔ e ti Klistfuɛ’n, Moizi Mmla’n kwla yo e ye wie kpa. Sɛ e kanngan nun naan e bu su akunndan’n, é wún like nga ti yɛ Ɲanmiɛn mannin mmla sɔ’n. Ɔ ti su kɛ e diman  Moizi Mmla’n su. Sanngɛ, Mmla sɔ’n i nun ndɛ kpanngban kle e wafa ng’ɔ fata kɛ e nanti’n, ɔ nin wafa ng’ɔ fata kɛ e su Ɲanmiɛn’n. Ɲanmiɛn maan be klɛli be sieli i Biblu’n nun naan e wun like ng’ɔ fata kɛ e yo’n. Zezi tuli mmla sɔ’n i nun ndɛ cinnjin kpa kun i ɲin kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun. Ɔ seli be kɛ: “Amun tili i kɛ be seli kɛ: ‘Nán kunndɛ bla ɔ yi bo annzɛ bian ɔ wun bo.’ Sanngɛ n liɛ’n, ń kán klé amun kɛ, sran kwlaa ng’ɔ wun bla kun b’ɔ bu i kunndɛlɛ akunndan i anwlɛn nun’n, nn w’a kunndɛ bla sɔ’n.” Ndɛ sɔ’n kle kɛ sɛ sran kun kunndɛ bian i wun bo, annzɛ bla i yi bo’n, nn w’a yo sa tɛ. Sɛ ɔ bu i sɔ’n yolɛ’n i akunndan bɔbɔ’n, nn w’a yo sa tɛ wie.—Matie 5:27, 28.

9. ?Ngue ti yɛ Zoova yiyili i klun sa’n i nun kpa ekun kleli sran mun ɔn?

9 Kɛ be yoli Zezi i batɛmun’n, Zoova yiyili i klun sa’n i nun kpa ekun kleli sran mun. Like nga ti yɛ ɔ yoli sɔ’n, yɛle kɛ afuɛ 33 nun’n, ɔ yili Izraɛli nvle’n i blo. Kpɛkun, ɔ fali Klistfuɛ mun yoli i nvle.

ZOOVA MANNIN IZRAƐLIFUƐ NGA BE TI I LIƐ SAKPA’N BE MMLA

10. (a) ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn mannin Klistfuɛ ng’ɔ kpa be sieli be ngunmin’n, be mmla uflɛ ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ mmla sɔ’n nin Izraɛlifuɛ’m be liɛ’n, ɔ timan kun ɔn?

10 Zoova mannin Izraɛlifuɛ’m be mmla naan be su i kɛ ɔ nin i fata’n sa, naan be nin be wiengu tran klanman. Kɛ afuɛ ya kpanngban sinnin’n, Zoova fali sran uflɛ mun yoli i nvle. Sran sɔ mun yɛle Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin’n. Be fin nvle fanunfanun be nun. Yɛ be osu’n ti fanunfanun. Zoova nin be trali aenguɛ uflɛ. Ɔ maan, ɔ flɛ be kɛ Izraɛlifuɛ nga be ti i liɛ sakpa’n. Piɛli seli kɛ: “Nyanmiɛn liɛ’n, ɔ kpa-man sran nun, sanngɛ nvle kwlaa nun’n, sran ng’ɔ sro i b’ɔ yo i klun sa’n, i klun jɔ i wun.” (Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35) Ɲanmiɛn mannin Klistfuɛ sɔ’m be mmla uflɛ naan be nin be wiengu’m be tran klanman, yɛ be su i kɛ ɔ nin i fata’n sa. Mmla nga Ɲanmiɛn mannin Izraɛlifuɛ mun’n, ɔ klɛli be yɔbuɛ su. Sanngɛ Klistfuɛ’m be liɛ’n, ɔ klɛ be awlɛn’n nun. Mmla sɔ’n yɛle “Krist mmla’n.” Kan kwlaa nga Klistfuɛ’m be o’n, be nanti mmla sɔ’n su yɛ be ɲan su ye.—Galasifuɛ Mun 6:2.

11. ?Mmla cinnjin nɲɔn benin yɛ Zezi mɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ mun ɔn?

11 Zoova sieli Zezi kɛ ɔ kle Izraɛlifuɛ nga be ti i liɛ sakpa’n, be atin. Kwlaa naan Ɲanmiɛn nin Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m b’a tra aenguɛ uflɛ’n, Zezi mannin be mmla cinnjin nɲɔn. I klikli’n yɛle kɛ, maan be bo jasin fɛ’n. Yɛ i nɲɔn su’n yɛle kɛ, maan be nin be wiengu’m be tran klanman. Mmla cinnjin nɲɔn sɔ’n, Klistfuɛ nga be lafi su kɛ bé kɔ́ ɲanmiɛn su’n, ɔ nin nga bé trán asiɛ’n su wa’n, be kwlaa be nanti su.

12. ?Ngue yɛ mmla ng’ɔ o Matie 28:19, 20 nun’n, ɔ kle e ɔ?

12 Laa’n, be nga be timan Izraɛlifuɛ’n, be kɔ Izraɛli lɔ be ko su Ɲanmiɛn. (1 Famiɛn Mun 8:41-43) Sanngɛ, kɛ Zezi bali asiɛ’n su’n, ɔ mɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ’m be mmla kun. Mmla sɔ’n o Matie 28:19, 20 nun. (An kanngan nun.) Zezi seli be kɛ be ‘wɔ’ ko kle nvlenvle kwlaa be like. Afuɛ 33 nun Pantekɔtu nun’n, Zoova kleli kɛ ɔ kunndɛ kɛ be bo jasin fɛ’n asiɛ wunmuan’n su. Yɛle kɛ cɛn sɔ’n nun’n, ɔ fɛli i wawɛ’n mannin Zezi i sɔnnzɔnfuɛ 120. Kpɛkun, be kannin Ɲanmiɛn ndɛ’n kleli Zuifu nin be nga be timan Zuifu’n, be aniɛn’m be nun. (Sa Nga Be Yoli’n 2:4-11) Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be boli jasin fɛ’n lele be juli Samari. Afuɛ 36 nun’n, be boli jasin fɛ’n kleli be nga be  timan Zuifu’n. I sɔ’n kle kɛ, ɔ fata kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be bo jasin fɛ’n asiɛ wunman’n su.

13, 14. (a) ?“Mmla kun ekun” nga Zezi mannin’n yɛle benin? (b) ?Ngue yɛ Zezi yoli m’ɔ kunndɛ kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be nian su ɔ?

13 Mmla kun ekun” nga Zezi mannin’n, yɛle kɛ maan i sɔnnzɔnfuɛ’m be tran aniaan tranlɛ naan be klo be wun. (An kanngan Zan 13:34, 35 nun.) Kpɛkun, sɛ ɔ jran cinnjin kpa’n, be niaan’m be ti’n, maan be fa be wun man. Mmla sɔ’n, ɔ nunman mmla nga Ɲanmiɛn mannin Izraɛlifuɛ mun laa’n i nun.—Matie 22:39; 1 Zan 3:16.

14 Klolɛ mɔ Zezi klo i sɔnnzɔnfuɛ mun dan ti’n, ɔ fɛli i wun mannin. I lɛ’n nun’n, sran fi tomɛn i. Zezi kunndɛ kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be niɛn i ayeliɛ sɔ’n su. Yɛle kɛ be niaan’m be ti’n sɛ ɔ fata kɛ be fɛ, annzɛ be wu’n, maan be kplin su.—1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:8.

ZOOVA KLE E LIKE ANDƐ, YƐ Ɔ́ KLÉ E LIKE TITI

15, 16. (a) ?Sa benin wie mun yɛ b’a ju annzɛ be su wa ju ɔ? (b) ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn yo naan w’a kle i sufuɛ’m be like andɛ ɔ?

15 Zezi sieli “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” naan ɔ mɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be “aliɛ blɛ ng’ɔ ti i nuan su’n” i su. (Matie 24:45-47) I wie yɛle kɛ, kɛ sa wie’m bé jú’n, sran kpa nanwlɛfuɛ m’ɔ si ngwlɛlɛ’n kle e ajalɛ ng’ɔ fata kɛ e nanti su’n. ?Sa sɔ’m be nun wie yɛle benin?

16 E o mɛn’n i “bue nuan.” Yɛ ɔ cɛ kan’n, ɲrɛnnɛn nga sran’m bé wá wún i’n, i wunsu nin a juman le. (2 Timote 3:1; Mark 13:19) Asa ekun’n, be kannin Satan nin i mmusu’m be bo ɲanmiɛn su lɔ guali be asiɛ’n su wa. I sɔ’n ti, sran’m be wun be ɲrun dan. (Sa Nglo Yilɛ 12:9, 12) Sanngɛ, kɛ nga Zezi fa kannin’n sa’n, e bo jasin fɛ’n mɛn wunmuan’n nun. Ɔ maan, sran kpanngban  be ti Ɲanmiɛn ndɛ’n aniɛn kpanngban nun tra laa’n.

17, 18. ?Kɛ Anuannzɛ’n kle e ajalɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?

17 Ɲanmiɛn i Anuannzɛ’n man e ninnge kpanngban naan y’a kwla bo jasin fɛ’n. Kɛ e kɔ aɲia’m be bo’n, be kle e wafa nga e kwla fa ninnge sɔ mun e di junman’n. ?E wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn yɛ maan e ɲan ninnge sɔ mun ɔn? ?Yɛ e fa ninnge sɔ mun e bo jasin fɛ’n?

18 Ajalɛ kwlaa nga Anuannzɛ’n kle’n, ɔ fata kɛ ikisa’n e nanti be su. I liɛ’n, Ɲanmiɛn yrá e su. Kpɛkun, kɛ Ɲanmiɛn wá núnnún Satan i mɛn’n mɔ ‘ɲrɛnnɛn’n ɔ́ yó dan’n,’ ajalɛ nga bé wá klé e’n, be su nantilɛ’n su yoman kekle e sa nun. (Matie 24:21) I sin’n, kɛ é wá trán mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, ɔ fata kɛ e nanti ninnge uflɛ nga bé wá klé e’n be su.

Mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, Ɲanmiɛn wá mán e fluwa uflɛ wie mun naan e wun wafa ng’ɔ fata kɛ e nin e wiengu mun e tran’n. (An nian ndɛ kpɔlɛ 19 nin 20 be nun.)

19, 20. (a) ?Mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, fluwa benin mun yɛ Ɲanmiɛn wá mán e ɔ? (b) ?Mmlusuɛ benin yɛ é ɲɛ́n i ɔ?

19 Moizi blɛ su’n, Ɲanmiɛn mannin Izraɛlifuɛ’m be mmla naan be si wafa ng’ɔ fata kɛ be nanti’n. Kɛ afuɛ kpanngban sinnin’n, Ɲanmiɛn mannin Klistfuɛ’m be mmla kun. Mmla sɔ’n yɛle “Krist mmla’n.” Biblu’n kle kɛ mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, Ɲanmiɛn wá mán e fluwa uflɛ wie mun. (An kanngan Sa Nglo Yilɛ 20:12 nun.) Atrɛkpa’n, like nga Zoova kunndɛ kɛ sran’m be yo i blɛ sɔ’n nun’n, yɛ be o fluwa sɔ’m be nun ɔn. Be nga Ɲanmiɛn wá cɛ́n be’n, bé súan fluwa sɔ’m be nun like wie. Ɔ maan, sran’m be ngba bé sí like nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ be yo’n. É wún Biblu’n nun ndɛ’n i wlɛ kpa. Yɛ é sí Ɲanmiɛn bɔbɔ i akunndan’n kpa. Ɔ maan, be kwlaa nga bé trán mɛn klanman’n nun lɔ’n, bé kló be wiengu, yɛ bé bú be wiengu sran. (Ezai 26:9) Blɛ sɔ’n nun mɔ Zezi Klist wá síe sran mun’n, é wá sí ninnge kpanngban. Kpɛkun é klé e wiengu’m be like wie.

20 Kɛ Zezi ko sie sran mun afuɛ akpi’n, Satan wá lákaláka sran’m be kwlaa. Be nga bé nánti “fluwa” uflɛ sɔ’m be nun ndɛ’n su’n, Ɲanmiɛn klɛ́ be dunman’n ‘nguan fluwa’n’ nun. Yɛle kɛ, bé ɲán anannganman nguan. I sɔ’n ti, maan e kanngan Biblu’n nun, yɛ e bu su akunndan. Kpɛkun, maan e nanti ndɛ nga Ɲanmiɛn kan’n su. Sɛ e yo sɔ’n, é fín ɲrɛnnɛn dan’n nun é fíte. Yɛ é súan Ɲanmiɛn Zoova m’ɔ ti sran klofuɛ nin ngwlɛlɛfuɛ’n i su like tititi.—Akunndanfuɛ’n 3:11; Rɔmfuɛ Mun 11:33.