I su junman dilɛ'n i siesielɛ

Kle aniɛn'n

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

SASAFUƐ TRANWLƐ'N DESANBLU 2016

“Be nga Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo be’n, bé nyán nguan nin alaje”

“Be nga Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo be’n, bé nyán nguan nin alaje”

“Be nga be ti Nyanmiɛn Wawɛ’n liɛ’n, i ninnge’n yɛ ɔ lo be-ɔ.”RƆMFUƐ MUN 8:5.

JUE: 57, 52

1, 2. ?Ngue ti yɛ ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 nun’n, ɔ ti be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n, be cinnjin-ɔn?

E WLA kpɛnlɛ cɛn aɲia’n i blɛ nun’n, atrɛkpa’n, e kanngannin Rɔmfuɛ Mun 8:15-17 nun. Like nga ti yɛ be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n, be si kɛ bé kɔ́ ɲanmiɛn su’n, ndɛ mma sɔ’m be kɛn i ndɛ. Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 i mma 1 se kɛ Klistfuɛ sɔ’m be ‘nin Klist-Zezi b’a kaci sran wunmuan.’ ?Sanngɛ, ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 nun’n, ɔ ti Klistfuɛ sɔ’m be ngunmin be liɛ? ?Annzɛ kusu, ɔ ti Klistfuɛ nga be lafi su kɛ bé trán asiɛ’n su wa’n, be liɛ wie?

2 Ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 nun’n, ɔ ti be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n, be liɛ trele. Afin, Ɲanmiɛn “fɛ i Wawɛ’n” mannin be. Yɛ be ‘minndɛ cɛn nga bé wún kɛ be ti Ɲanmiɛn wa sakpa’n, m’ɔ́ dé be m’ɔ́ káci be wunnɛn’n.’ (Rɔmfuɛ Mun 8:23) Kpɛkun, bé kɔ́ ɲanmiɛn su.  Yɛ Ɲanmiɛn fá be yó i mma mun. E ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n, Zoova yaci sa nga be yo i’n cɛ be. Yɛ ɔ bu be sran kpa.Rɔmfuɛ Mun 3:23-26; 4:25; 8:30.

3. ?Ngue ti yɛ ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 nun’n, ɔ ti be nga be lafi su kɛ bé trán asiɛ’n su wa’n, be liɛ wie-ɔ?

3 Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 4 nun’n, Pɔlu kannin Abraamun i ndɛ. Ɲanmiɛn w’a kpaman Abraamun w’a siemɛn i ngunmin wie. Sanngɛ, Ɲanmiɛn buli i sran kpa. Kɛ Zezi fɛ́ i wun kpɔ́ sran’m be ti’n, nn Abraamun wuli w’a cɛ kpa. (An kanngan Rɔmfuɛ Mun 4:20-22 nun.) Andɛ’n, Klistfuɛ nanwlɛfuɛ nga be lafi su kɛ bé trán asiɛ’n su wa’n, Zoova bu be sran kpa wie. Ɔ maan, ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 nun’n, ɔ ti be liɛ wie.

4. ?Kɛ e kanngan Rɔmfuɛ Mun 8:21 nun’n, kosan benin yɛ ɔ fata kɛ e usa e wun-ɔn?

4 Ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 i mma 21 nun’n, ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn wá mán e mɛn uflɛ kun. Blɛ sɔ nun’n, sran’m be su yoman sa tɛ kun. Yɛ be su wuman kun. Ndɛ mma sɔ’n se kɛ “ɲrun nga Nyanmiɛn mma’m bé nyɛ́n i cɛn nga bé nyán alaje’n, be dunman’n tɛ́ nun wie.” I sɔ’n ti, maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?N lafi su kɛ ń trán Ɲanmiɛn i mɛn uflɛ’n nun wie?’ Like ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a kwla tran nun wie’n, like suanlɛ nga wá klé e.

“BE NGA KLƆ SRAN NINNGE’N LO BE’N”

5. ?Wan mun yɛ Pɔlu kannin be ndɛ Rɔmfuɛ Mun 8:4-13 nun-ɔn?

5 An kanngan Rɔmfuɛ Mun 8:4-13  nun. Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 nun’n, Pɔlu kannin be nga ‘klɔ sran ninnge’n lo be’n,’ ɔ nin be nga ‘Ɲanmiɛn wawɛ’n i ninnge’n lo be’n,’ be ndɛ. Sran wie’m be bu i kɛ be nga be timan Klistfuɛ’n, ɔ nin be nga be ti Klistfuɛ’n be ndɛ yɛ Pɔlu kan-ɔn. Sanngɛ nɛ́n i su-ɔ. Afin, be nga Ɲanmiɛn flɛli be kɛ be ‘kaci i liɛ mlɔnmlɔn’n’ be yɛ Pɔlu klɛli be fluwa’n niɔn. (Rɔmfuɛ Mun 1:7) I sɔ’n kle kɛ, be nga ‘klɔ sran ninnge’n lo be’n,’ ɔ nin be nga ‘Ɲanmiɛn wawɛ’n i ninnge’n lo be’n,’ be kwlaa be ti Klistfuɛ. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ ngbaciɛ o be afiɛn-ɔn?

6, 7. (a) ?Kɛ Biblu’n kan “klɔ sran ninnge’n” i ndɛ’n, wie liɛ’n ngue su yɛ ɔ fa e ɲin sie-ɔ? (b) ?Ngue yɛ “be nga klɔ sran ninnge’n lo be’n,” be yo-ɔ?

6 Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle’n nun kɛ “klɔ sran ninnge’n,” wie liɛ’n, be fa kan e wunnɛn kplo’n i ndɛ. (Rɔmfuɛ Mun 2:28; 1 Korɛntfuɛ Mun 15:39, 50) Wie liɛ kusu’n, sran’n i awlofuɛ mun annzɛ i osufuɛ’m be su yɛ ɔ fa e ɲin sie-ɔ. I wie yɛle kɛ, Biblu’n se kɛ be wuli Zezi “David osu’n nun.” Pɔlu seli kɛ Zuifu’m be ti i ‘niaan mɔ nin be be ti nvle kun’n.’Rɔmfuɛ Mun 1:3; 9:3.

7 Ndɛ nga Pɔlu kannin m’ɔ o Rɔmfuɛ  Mun 7:5 nun’n ti’n, e wun ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun 8:4-13 nun’n i wlɛ. Pɔlu seli kɛ: “Kɛ e nzuɛn’n tɛ yo klɔ sran liɛ’n, mmla’n bɔ e di su’n ti’n, akunndan tɛtɛ b’ɔ o ye anwlɛn nun’n ɔ maan e yo sa nga i agualiɛ yɛlɛ wie’n.” Ndɛ sɔ’n kle kɛ be nga ‘klɔ sran ninnge’n lo be’n,’ ninnge tɛtɛ’m be akunndan yɛ be bu-ɔ. Kpɛkun, like nga be awlɛn o su kɛ bé yó’n yɛ be yo-ɔ.

8. ?Ngue ti yɛ Pɔlu seli i niaan Klistfuɛ mun kɛ nán maan “klɔ sran ninnge’n lo” be-ɔ?

8 ?Ngue ti yɛ Pɔlu seli i niaan Klistfuɛ mun kɛ nán maan “klɔ sran ninnge’n lo” be-ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fata kɛ andɛ Klistfuɛ’m be kwlakwla be nanti afɔtuɛ sɔ’n su-ɔ? Afin, sɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ kun w’a niɛnmɛn i wun kpa’n, ninnge wie’m be kwla lo i tra like ngba. I wie yɛle laa Rɔmun lɔ Klistfuɛ wie’m be liɛ’n. Pɔlu seli kɛ “be Nyanmiɛn’n yɛlɛ be ku’n.” Atrɛkpa’n, bla nin bian kunndɛlɛ’n, annzɛ aliɛ dilɛ’n, annzɛ be ɲin su yiyilɛ’n yɛ ɔ loli be-ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 16:17, 18; Filipfuɛ Mun 3:18, 19; Zid 4, 8, 12) Laa Korɛnti lɔ asɔnun’n nun kusu’n, Klistfuɛ kun kunndɛli “i si yi’n.” (1 Korɛntfuɛ Mun 5:1) Nanwlɛ, ɔ fata kɛ Pɔlu tu i niaan Klistfuɛ’m be fɔ, naan be wla “klɔ sran nzuɛn’n” i ase.Rɔmfuɛ Mun 8:5, 6.

9. ?Ngue yɛ ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun 8:6 nun’n, ɔ kleman-ɔn?

9 Afɔtuɛ nga Pɔlu mannin’n, ɔ ti e liɛ wie andɛ. Sran ng’ɔ su Zoova w’a cɛ kpa bɔbɔ’n, “klɔ sran ninnge’n” kwla lo i. Ndɛ nga Pɔlu kannin’n, ɔ kleman kɛ ninnge kɛ aliɛ, annzɛ junman dilɛ, annzɛ be ɲin su yiyilɛ’n, annzɛ bla nin bian jalɛ’n sa’n, be akunndan bulɛ’n ti tɛ. Kɛ Zezi o asiɛ’n su wa’n, ɔ dili aliɛ yɛ ɔ yoli maan sran’m be ɲannin aliɛ be dili. Yɛ ɔ wunnin kɛ ɔ fata kɛ ɔ lo wunmiɛn. Pɔlu kusu kleli kɛ ɔ ti cinnjin kɛ yasua kun nin i yi’n be si sua.

?Ngue yɛ yalɛ nga e koko’n, ɔ kle-ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 10, 11 be nun.)

10. Pɔlu seli kɛ klɔ sran ninnge’n yɛ ɔ lo Klistfuɛ wie mun-ɔn. ?Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin?

10 Kɛ Pɔlu kán Klistfuɛ wie’m be ndɛ’n, ɔ seli kɛ klɔ sran ninnge’n yɛ ɔ ‘lo be’ ɔ. ?Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin? Glɛki nun’n, ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle kɛ, be akunndan’n kwlaa o like kun su kɛ bé yó. Fluwa sifuɛ kun seli kɛ “like sɔ’n yɛ ɔ ti be cinnjin-ɔn. Yɛ be kɛn i ndɛ trilili.” Ɔ maan, sɛ é kwlá sé’n, like sɔ’n yɛ ɔ sie be-ɔ.

?Ngue yɛ ɔ lo e tra like kwlaa-ɔ?

11. ?Ninnge benin mun yɛ, sɛ y’a nianman e wun kpa’n, e kwla bu be akunndan titi-ɔ?

11 Ɔ fata kɛ Klistfuɛ nga be o Rɔmun lɔ’n be bu be klun lɔ be nian, sɛ “klɔ sran ninnge’n” yɛ ɔ lo be o. Andɛ’n, i sɔ wie yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ. Maan e usa e wun kɛ: ‘?Ngue yɛ n kɛn i ndɛ titi-ɔ? ?Ngue yɛ n klo i yolɛ-ɔ?’ Sran wie’m be liɛ’n, divɛn fanunfanun nɔnlɛ’n i akunndan yɛ be bu-ɔ. Wie’m be kusu, be sua’n i klanman yolɛ’n, annzɛ tralɛ uflɛ tolɛ’n, annzɛ sika kpanngban kunndɛlɛ’n i akunndan yɛ be bu i titi-ɔ. Wie mun ekun’n, kɛ ɔ ko yo naan b’a ɔ be ɲin su yiyilɛ lika wie’n, i akunndan yɛ be bu-ɔ. Ninnge sɔ’m be  timan tɛ. Afin, Zezi ɔli atɔnvlɛ falɛ kun bo. Kpɛkun, ɔ yoli maan sran’m be ɲannin nzan be nɔnnin. Akoto Pɔlu kusu seli Timote kɛ tukpacɛ m’ɔ tɔ i tikatika’n ti’n, ɔ “nɔn nzan kan.” (1 Timote 5:23; Zan 2:3-11) Sanngɛ, nán nzan nɔnlɛ’n yɛ ɔ loli be-ɔ. ?Yɛ e li? ?Ngue yɛ ɔ ti e cinnjin tra like kwlaa-ɔ?

12, 13. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ klɔ sran ninnge’n yɛ ɔ lo e-ɔ?

12 Pɔlu seli kɛ: “Be nga klɔ sran ninnge’n lo be’n, bé wú.” (Rɔmfuɛ Mun 8:6) Yɛle kɛ, sɛ “klɔ sran ninnge’n” yɛ ɔ lo e’n, e nin Zoova e afiɛn’n kwla saci. Kpɛkun, e su ɲanman anannganman nguan. Sanngɛ, sran nga klɔ sran ninnge’n yɛ ɔ lo i’n, ɔ kwla kaci i nzuɛn’n. Maan e wla kpɛn laa Korɛnti lɔ Klistfuɛ ng’ɔ kunndɛli i baba i yi’n i su. Kɛ be tuli i asɔnun’n nun’n, ɔ kacili i nzuɛn’n. Kpɛkun, ɔ nin Zoova be afiɛn’n sɛli ekun.2 Korɛntfuɛ Mun 2:6-8.

13 Kɛ be se kɛ “klɔ sran ninnge’n lo” Klistfuɛ wie mun’n, Korɛnti lɔ Klistfuɛ sɔ’n i liɛ’n yoli tɛ dan. Sanngɛ, ɔ kacili i nzuɛn’n. I wafa kunngba’n, sɛ andɛ Klistfuɛ kun yo sa tɛ’n, ɔ kwla kaci i nzuɛn’n. Maan e wla kpɛn afɔtuɛ nga Pɔlu mannin’n su titi. I liɛ’n, é wlá nzuɛn tɛ’n i ase.

“BE NGA NYANMIƐN WAWƐ’N I NINNGE’N LO BE’N”

14, 15. (a) ?Ngue yɛ Pɔlu seli kɛ maan ɔ lo e-ɔ? (b) ?Kɛ be se kɛ “Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo” Klistfuɛ kun’n, ngue yɛ i sɔ’n kleman-ɔn?

14 Pɔlu seli kɛ be nga “klɔ sran ninnge’n lo be’n” bé wú. Kpɛkun, ɔ seli ekun kɛ ‘be nga Ɲanmiɛn wawɛ’n i ninnge’n lo be’n, bé ɲán nguan nin alaje.’ Nanwlɛ, nguan nin alaje mɔ e kwla ɲɛn i’n, ɔ ti kpa dan.

15 Kɛ be se kɛ “Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo” Klistfuɛ kun’n, i sɔ’n kle kɛ ɔ bu Zoova i akunndan. Biblu’n nun ndɛ’n ti i cinnjin, yɛ ɔ kɛn i ndɛ kle i wiengu mun. Sanngɛ, nán kɛ ɔ yoman like uflɛ fi-ɔ. Ninnge nga sran kwlakwla yo m’ɔ ti su’n, ɔ yo wie. Maan e wla kpɛn Klistfuɛ klikli’m be su. Be dili aliɛ, be nɔnnin nzan, be jali bian nin bla, be wuli ba, yɛ be dili junman.Mark 6:3; 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:9.

Ɲanmiɛn i sulɛ’n yɛ ɔ loli Pɔlu-ɔ.

16. ?Ngue yɛ ɔ loli Pɔlu-ɔ?

16 Pɔlu nin i niaan Klistfuɛ’m be yoli be bɔbɔ be ninnge wie mun. Sanngɛ, nán ninnge sɔ’m be yolɛ’n yɛ ɔ loli be-ɔ. Kɛ ɔ ko yo naan Pɔlu w’a ɲan sika kan’n, ɔ kpali tannin sua, yɛ ɔ yoli be atɛ. Sanngɛ, Ɲanmiɛn i sulɛ’n yɛ ɔ loli i-ɔ. Ɔ tuli i klun boli jasin fɛ’n, yɛ ɔ kleli sran’m be Ɲanmiɛn ndɛ’n. (An kanngan Sa Nga Be Yoli’n 18:2-4; 20:20, 21, 34, 35 nun.) Ɔ fata kɛ Klistfuɛ nga be o Rɔmun lɔ’n, be nian Pɔlu i ayeliɛ’n su. Maan e kusu e yo sɔ wie.Rɔmfuɛ Mun 15:15, 16.

17. ?Sɛ “Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo” e’n, mmlusuɛ benin yɛ é ɲɛ́n i ɔ?

17 ?Sɛ Zoova i sulɛ’n yɛ ɔ lo e’n, mmlusuɛ benin yɛ é ɲɛ́n i ɔ? Rɔmfuɛ Mun 8:6 se kɛ: “Be nga Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo be’n, bé nyán nguan nin alaje.” I sɔ’n ti, maan like nga  Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n ɔ lo e. Yɛ maan e bu akunndan nga Zoova bu’n wie. Zoova se kɛ sɛ e yo sɔ’n, ikisa bɔbɔ’n, e klun jɔ́. Kpɛkun cɛn wie lele’n, é ɲán anannganman nguan.

É lá Zoova i ase, afin ɔ yo maan e di alaje.

18. ?Ngue ti yɛ e di alaje-ɔ?

18 Pɔlu seli kɛ be nga “Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo be’n,” be di alaje. Sran kwlakwla kunndɛ kɛ ɔ́ dí alaje. I li like nga e kunndɛ i kpa’n yɛle kɛ maan e wla gua ase. Sanngɛ, nán sran ngba yɛ i wla gua ase-ɔ. E liɛ’n, Zoova yo maan e di alaje. Yɛ e wla gua ase. Asa ekun’n, kɛ mɔ e nin e awlofuɛ mun nin e niaan Klistfuɛ mun e afiɛn sɛ’n ti’n, e di alaje. Sanngɛ fɔ m’ɔ o e nun’n ti’n, wie liɛ’n, ndɛ tɔ e afiɛn. Sɛ i sɔ sa’n ju’n, maan e nanti afɔtuɛ nga Zezi mannin’n su. Ɔ seli kɛ: “An ko siesie amun afiɛn.” (Matie 5:24) “Nyanmiɛn b’ɔ maan sran di alaje’n,” yɛ e niaan Klistfuɛ’m be su i wie-ɔ. Nán e wla fi i sɔ’n su.Rɔmfuɛ Mun 15:33; 16:20.

19. ?Be nga “Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo” be’n, mmlusuɛ dan kpafuɛ nga be ɲɛn i’n yɛle benin?

19 Sɛ “Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo” e’n, e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n sɛ́. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai seli kɛ: “Sran ng’ɔ tran cinnjin ɔ sa nun’n, Anannganman, a mɛn i aunjuɛ, ɔ maan i wun jɔ i fɔuun, afin ɔ fɛ i wla’n gua ɔ su.”Ezai 26:3; an kanngan Rɔmfuɛ Mun 5:1 nun.

20. ?Ngue yɛ Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 wla e fanngan kɛ e yo-ɔ?

20 Ndɛ ng’ɔ o Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 nun’n, ɔ ti be nga bé kɔ́ ɲanmiɛn su’n, ɔ nin e mɔ e lafi su kɛ é trán asiɛ’n su wa’n, e kwlakwla e liɛ. Ndɛ sɔ’n wla e fanngan kɛ, nán e bɔbɔ e ninnge liɛ’m be lo e. Sanngɛ, maan Zoova i sulɛ’n yɛ ɔ lo e-ɔ. Sɛ “Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo” e’n, e liɛ yó ye dan. Afin, Biblu’n se kɛ: “Like nga Nyanmiɛn fa cɛ ye’n yɛlɛ anannganman nguan’n bɔ e nyɛn i e Min Krist-Jésus bɔ e nin i y’a kaci sran wunmuan’n ti’n.”Rɔmfuɛ Mun 6:23.