I su junman dilɛ'n i siesielɛ

Kle aniɛn'n

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

An fa amun wun mantan Zoova

 NDƐ TRE 5

Zoova i wunmiɛn ng’ɔ fa yi ninnge mun’n

Zoova i wunmiɛn ng’ɔ fa yi ninnge mun’n

1, 2. ?Wafa sɛ yɛ wia’n yi Zoova i wunmiɛn ng’ɔ fa yi ninnge’n i nglo ɔ?

?Y’A TƆN sin ayrɛ blɛ nun le? E tinndin e sa’n sin’n i lika. Sanngɛ sɛ e fa e sa’n e mantanman sin’n i wun koko ngboko’n, sin’n yrá e. Sɛ kusu y’a wunngeman sin’n i wun koko kan’n, ayrɛ’n kún e kpa.

2 Sɛ é kwlá sé’n, andɛ sin kun yo e wun nglɛnglɛ cɛn kwlakwla. Sin sɔ’n nin e afiɛn’n ti nun kpa. Ɔ ju i liɛ kilo akpinngbin 150! * Sin sɔ’n yɛle wia’n. Nanwlɛ, i ta’n cɛnnin kpa! ?Ɔ timan sɔ’n, nn like m’ɔ o mmuammua kɛ ngalɛ’n sa’n, i ta’n kwlá jú asiɛ’n su wa? Ɔ nin i sɔ ngba’n, kɛ asiɛ’n bó sín yía wia’n, ɔ mɛntɛn i kɛ ɔ nin i fata’n sa sɛsɛsɛ. Sɛ ɔ mɛntɛn i koko’n, nzue ng’ɔ o asiɛ’n su’n i kwlaa’n káci kpukpuwa. Sɛ ɔ ka mmua kusu’n, asiɛ’n i su nzue wunmuan’n káci laglasi. I bue nɲɔn’n yó maan asiɛ’n su tranlɛ’n kwlá yoman ye. Sɛ wia’n kpajaman asiɛ’n su’n, nn e kwlá tranman su. Asa kusu kɛ ɔ kpaja’n, lika’n ti wauun. I kunngba’n ɔ yo ɲɛnmɛn.Akunndanfuɛ’n 11:7.

Zoova ‘yɛ ɔ yoli anglo nin wia’n niɔn.’

3. ?Ndɛ cinnjin benin yɛ wia’n kle e ɔ?

3 Ɔ nin i sɔ ngba’n sran sunman be buman wia’n i like fi, sanngɛ nn i ti yɛ be o nguan nun ɔn. Ɔ maan be siman like nga wia’n kwla kle e’n. Biblu’n kan Zoova ndɛ se kɛ: “Wɔ yɛ a yili anglo nin wia nin-ɔn.”  (Jue Mun 74:16) Nanwlɛ, wia’n manman Zoova m’ɔ ‘boli nyanmiɛn’n b’ɔ la nglo lɔ plaii’n nin asiɛ’n.’ (Jue Mun 19:2; 146:6) Ninnge nga be o nglo lɔ mɔ be yi Ɲanmiɛn i wunmiɛn dan’n i nglo’n, be sɔnnin. Sanngɛ wia’n i ngunmin i ndɛ yɛ e kannin ɔn. Maan e kan nglo lɔ ninnge’m be nun wie’m be ndɛ kan, naan e bo e ɲin ase e nian asiɛ’n nin i su ninnge mun, yɛ maan e kan be ndɛ kan e nian.

‘Amun man amun ɲin su nglo be nian!’

4, 5. ?Wia’n i ta’n nin i dan su’n be ti sɛ? ?Sanngɛ kɛ be fɛ i sunnzun nzraama uflɛ’n ɔ ti sɛ?

4 Kɔlɛ amun si kɛ nzraama’m be nun kun yɛle wia’n. Kɛ mɔ wia’n mantan e tra nzraama onga mun ti’n, kɛ e wun i sa’n, ɔ yo e kɛ i dan tra be. Maan e kan wia’n i ta’n i ndɛ kan e nian. I klun lɔ’n lo tɛtɛ kpa. (Ɔ ti degle 15.000.000°C) Sɛ wia’n i klun lɔ’n i lolɛ nga ɔ lo’n ti kɛ ngo nglɛnglɛ sa’n, nn sɛ be fa dɔlua kun i ti’n be bo  nun naan be fa ba asiɛ’n su’n, e su kwlá wunngemɛn i wun mlɔnmlɔn. Sɛ be waan y’a mɛntɛn i lɔ’n, yɛle kɛ e afiɛn’n ti nun kilo kɔe 140 tra su. Segɔndu kwlaa nun’n, wia’n i ta’n ti kɛ bɔmbu kpanngban kpa mɔ be tɛ’n, be ta’n sa.

5 Wia’n i cɛnlɛ m’ɔ cɛnnin’n ti’n, be kwla fa asiɛ’n be sie nun lele kpɛ 1.300.000. ?Nzraama’m be nun dan m’ɔ lemɛn i wunsu yɛle wia’n? Cɛcɛ, afin be nga be suan nzraama’m be su like’n, dunman nga be fa flɛ i’n, ɔ kle kɛ ɔ traman be nga mun. Be flɛ i blɔfuɛ nun kɛ naine jaune (akliwi youn). Akoto Pɔlu klɛli nzraama’m be su ndɛ seli kɛ “kun nin kun be klanman’n ti-man kun.” (1 Korɛntfuɛ Mun 15:41) Ndɛ sɔ’n mɔ Ɲanmiɛn  maan ɔ klɛli’n, ɔ ti nanwlɛ. I bɔbɔ ba’n w’a wunmɛn i kwlaa i wlɛ. Nzraama kun liɛ’n, i cɛnlɛ m’ɔ cɛnnin’n ti’n, sɛ ɔ o wia’n i osu nun’n, ɔ́ dí asiɛ’n. I kun ekun o lɛ’n, ɔ kwla di asiɛ’n i wunsu kun m’ɔ o mmuammua kpa mɔ blɔfuɛ nun be flɛ i Saturne. Sanngɛ nn Saturne sɔ’n ɔ nin asiɛ’n be afiɛn’n ti nun fuun. Ɔ maan alapla nga be fa kɔ nglo lɔ bɔbɔ’n, m’ɔ wanndi ndɛndɛ kpa’n, sɛ be fu nun’n, ɔ́ dí afuɛ nnan naan w’a ju lɔ!

6. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ klɔ sran kwlá siman nzraama’m be nuan ɔn?

6 Nzraama’m be cɛnnin kpɛkun be sɔnnin. I kwlaa ngalɛ’n yo sro. Biblu’n se kɛ be siman nzraama’m be nuan. Be ti kɛ “jenvie nuan aunnyan’n” mɔ be kwlá kaman’n sa. (Zeremi 33:22) Ndɛ sɔ’n kle kɛ nán nzraama’m be ngba yɛ kɛ e nian nglo lɔ’n, e kwla wun be ɔ. Sɛ bɔbɔ Biblu’n i klɛfuɛ kun kɛ Zeremi sa waan ɔ́ ká nzraama mun’n, saan nzraama akpi nsan cɛ yɛ ɔ kwla ka ɔ. Nzraama nga sran kun kwla fɛ i ɲinma ngbɛn sa nian’n, i nuan yɛ ɔ o lɛ ɔ. Ngalɛ’n ti kɛ be sa buɛ kun nun aunɲan sa. Nzraama’m be liɛ’n be nuan’n ti kɛ aunɲan ng’ɔ o jenvie’n i nuan’n sa. * ?Wan yɛ ɔ kwla ka be ɔ?

7. (a) ?Nzraama nɲɛ yɛ be o nzraama kwle nga be flɛ i La Voie Lactée nun ɔn? ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ be sɔnnin kpa ɔ? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun.) (b) ?Kɛ mɔ be nga be suan nzraama’m be su like’n, be siman nzraama kwlekwle’m be nuan’n, ngue yɛ i sɔ’n kle ɔ? ?Yɛ ngue yɛ i sɔ’n kle e Zoova su ɔ?

7 Ezai 40:26 tɛ su kɛ: “Amun man amun nyin su  nglo be nian! ?Wan yɛ ɔ yili nzraama mun-ɔn? ?Nán sran nga b’ɔ maan be kwlaa be fite nyannglaan nin-ɔn? Ɔ fa be dunman’n flɛflɛ be kwlaa.” Jue Mun 147:4 kan gua su kɛ: “Ɔ ka nzraama mun.” ?Nzraama’m be ti nɲɛ? Kosan sɔ’n i su tɛlɛ’n ti kekle. Be nga be suan nzraama’m be su like’n be waan nzraama kwle nga blɔfuɛ nun be flɛ i La Voie Lactée i nun’n, nzraama’m be kwla ju be liɛ akpi ngbinngbin ya tra su. * Nán nzraama kwle nga e o nun yɛ’n i kunngba cɛ yɛ ɔ o lɛ ɔ. Kpanngban kpa wie mun ekun be o lɛ. Nzraama nga be o nzraama kwle’m be nun bɔbɔ’n, be tra nga be o La Voie Lactée nun’n. ?Nzraama kwlekwle’m be kwla ju nɲɛ li? Be nga be suan be su like’n be waan be kwla ju akpi ngbinngbin 50. Wie mun ekun be waan ɔ fuanfuan akpi ngbinngbin 125. I sɔ’n kle kɛ e kwlá siman nzraama kwle’m be nuan, naan se kɛ nzraama mun yɛ é sí be nuan ɔn. Sanngɛ Zoova liɛ’n, ɔ si nzraama kwlekwle’m be nuan. Yɛ ɔ tɔn nzraama’m be kwlakwla be dunman!

8. (a) ?Sɛ be waan amun kan nzraama kwle nga be flɛ i La Voie Lactée i ndɛ’n, amún sé sɛ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Zoova siesieli nglo lɔ ninnge mun sɛsɛsɛ ɔ?

8 Sɛ e fa e ɲin e sie i nzraama kwle’m be dan mɔ be ti’n su’n, ɔ́ yó maan é sró Ɲanmiɛn trá laa’n. Be waan nzraama kwle nga be flɛ i La Voie Lactée, ɔ ti dan kpa. Kɛ ɲanmiɛn’n kpa sin piaa’n, kpajalɛ sɔ’n wanndi kilo 300.000 segɔndu kun nun. Siɛn’n e bu i akunndan e nian. Sɛ kpajalɛ sɔ’n ɔ́ fɛ́ i La Voie Lactée i bue kun su fá jú i bue uflɛ su’n, ɔ́ dí afuɛ 100.000.  Kusu nn nzraama kwle wie’m be cɛnnin be tra La Voie Lactée sɔ’n lele! Biblu’n waan Zoova ‘trɛ nyanmiɛn’n b’ɔ la nglo lɔ plaii’n nun’ kɛ tannin ngbɛn wie sa. (Jue Mun 104:2) Asa kusu’n, ɔ siesieli wafa nga nglo lɔ ninnge’m be kpɛ be wun’n. Ɔ maan kɛ ɔ fɛ i ninnge nga be o nglo lɔ’n be nun kaan kpafuɛ’n m’ɔ́ fá jú be nun danfuɛ’n su’n, be kwlaa sɔ’n be nanti mmla nga Ɲanmiɛn siesieli’n su. (Zɔb 38:31-33) I sɔ’n ti’n, fluwa sifuɛ’m be fali siesielɛ nga Ɲanmiɛn siesieli nglo lɔ ninnge’m be sɛsɛsɛ’n, be fa sunnzunnin able silɛ. Siɛn’n, amun bu Sran ng’ɔ yili ninnge sɔ’m be akunndan kan be nian. ?Ɲanmiɛn sɔ mɔ i tinmin’n cɛnnin kɛ ngalɛ sa’n, amun ɲin yimɛn i?

‘I kwlalɛ m’ɔ kwla’n ɔ maan ɔ yili asiɛ’n’

9, 10. ?Wafa sɛ yɛ wia’n ɔ nin i wun ninnge nga be mɛntɛn i’n, ɔ nin Zipitɛli, ɔ nin asiɛ’n yɛ anglo ba’n be siesielɛ’n, ɔ yi Zoova i wunmiɛn’n i nglo ɔ?

9 Wafa nga Zoova yili asiɛ’n m’ɔ ti e tranwlɛ’n, ɔ kle ekun kɛ ɔ le wunmiɛn dan. Ɔ takali asiɛ’n ngwlɛlɛ su. Fluwa sifuɛ’m be waan nán nzraama kwle ngba be nun yɛ be kwla sie like kɛ asiɛ’n sa ɔ. Nzraama kwle nga be flɛ i kɛ La Voie Lactée, i bue nga be kwla tran nguan nun lɔ bɔbɔ’n w’a cɛnman. I afiɛn lɔ’n ti nzraama ngunmin. Kpɛkun ɔ lo kpa liɛ su, yɛ nzraama’m be kusu be nin be wiengu be boman su aɔwi. I nvɛnwunnvɛnwun kusu’n, ninnge nga mɔ maan be kwla tran nguan nun’n, be wie fi nunman lɔ. Wia’n i liɛ’n, ɔ nin i wun ninnge nga be mɛntɛn i’n, be o lika nga ɔ nin i fata’n.

10 Nglo lɔ like gbendengble kun mɔ i wafa’n ti kɛ asiɛ’n sa’n, m’ɔ sasa e’n, yɛle Zipitɛli. Ɔ ti dan tra asiɛ’n  kpɛ akpi tra su, ɔ maan Zipitɛli sɔ’n ti yɛ asiɛ’n boman nvaka ɔ. I sɔ’n ti’n, like kwlaa nga be wlanwlan nglo lɔ be sin’n mɔ be kwla tɔ asiɛ’n su’n, ɔ kpalo be. Fluwa sifuɛ’m be waan sɛ ɔ timan Zipitɛli ti’n, nn ninnge tɛtɛ kwlaa nga be tɔ asiɛ’n su’n bé sɔ́n trá nga be tɔ su titi’n kpɛ 10.000. Like kpa kun ekun mantan asiɛ’n. Like sɔ’n yɛle anglo ba’n. Ɔ ti klanman, yɛ ɔ ta kɔnguɛ. Kpɛkun ɔ yo maan asiɛ’n cia kan kɛ ɔ nin i fata’n sa. I sɔ’n ti’n, e le mungun blɛ nin wawa blɛ. I kwlaa sɔ’n yo maan nguan nun tranlɛ yo fɛ.

11. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ like ng’ɔ o nglo’n nin asiɛ’n be afiɛn’n, ɔ sasa asiɛ’n niɔn?

11 Kɛ Zoova yí asiɛ’n, ninnge tɛkɛtɛkɛ nga ɔ yili be’n, be yi i wunmiɛn’n i nglo. Amun e kan like kun kɛ aunmuan sa’n m’ɔ o nglo’n nin asiɛ’n be afiɛn’n i ndɛ. Like sɔ’n, blɔfuɛ nun be flɛ i la couche d’ozone. Ɔ ti kɛ katawia sa yɛ ɔ sasa asiɛ’n niɔn. I ti yɛ kɛ wia’n bo’n, ninnge tɛtɛ nga be o aunmuan’n nun’n, be kwlá tɔman asiɛ’n su’n niɔn.

12. ?Wafa sɛ yɛ nzue’n i mlanlɛ’n nin tɔlɛ’n, ɔ yi Zoova i wunmiɛn’n i nglo ɔ?

12 Ozone i kunngba yɛ e kɛnnin i ndɛ ɔ. I ti yɛ maan nguan o asiɛ’n su ɔ. Ɔ yo maan nzue tɔ. Kɛ wia’n bo jenvie nin nzue ba’m be su’n, nzue’n lo lele ɔ kaci kpukpuwa, yɛ ɔ kɔ nglo lɔ. Afuɛ nuan kwlaa nun’n, jenvie nun nzue ng’ɔ kaci kpukpuwa sɔ’n, sɛ é kwlá sé’n, ɔ ti nzue litri akpi ngbinngbin lele akpinngbin ya nnan. Kpukpuwa sɔ’n ti yɛ maan nzue’n mlan nglo lɔ mɔ i sin’n, ɔ tɔ’n niɔn. Wieliɛ’n, ɔ gua nzraama annzɛ kusu ɔ kaci laglasi yɛ ɔ gua asiɛ’n su. Ɔ maan nzue’n wieman asiɛ’n su le. Kɛ nga Akunndanfuɛ’n 1:7 fa kan’n sa’n, yɛ e wun i ɔ. I waan: “Nzue ba’m be kwlaa be sonji sa  luuu be ko gua jenvie’n nun, sanngɛ a nian ti-mɛn i kɛ jenvie’n w’a yi le. Kɛ nzue ba’m be jin sonjilɛ’n su sa’n yɛ be jin-ɔn. Lika kunngba’n nun yɛ be sonji gua-a.” Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ kwla yo maan nzue’n tɔ ɔ.

13. ?Wafa sɛ yɛ ninnge kɛ ijre nin waka mun sa ɔ nin asiɛ’n i bo lɔ ninnge mun be yi Zoova i wunmiɛn’n i nglo ɔ?

13 Kan kwlaa nga e wun ninnge mɔ nguan o be nun’n, e wun e yifuɛ’n i sa nuan. E wun i kɛ i wunmiɛn’n ti dan. I ninnge kɛ waka gbendengble mɔ blɔfuɛ nun be flɛ i sequoia sa’n, mɔ i nglonglo su’n tra sua mlomlo 30 nin o, i jenvie’n i bo lɔ ijre kanngan plilili mun mɔ maan e ɲan aunmuan kpa e lo wunmiɛn’n nin o, be kwlaa be ti Zoova i sa nuan like. Asiɛ’n i bo lɔ bɔbɔ’n, ninnge kanngan nga nguan o be nun’n, be diman be yalɛ. I wie yɛle srɛ mma kanngan mun nin ninnge wie mun ekun mɔ e ɲinma kwlá wunman be’n. Be kwlaa sɔ’n yɛ maan ninnge’m be fifi ɔ.

14. ?Wunmiɛn benin yɛ ɔ o like kaan mɔ be flɛ i atome i nun ɔn?

14 Nanwlɛ, Zoova “i kwlalɛ b’ɔ kwla’n, ɔ maan ɔ yili asiɛ’n.” (Zeremi 10:12) E wun Ɲanmiɛn i wunmiɛn’n ninnge kannganngan’m be nun bɔbɔ. Be flɛ like kun blɔfuɛ nun kɛ atome. Ɔ ti kaan kpa, ɔ maan be ɲinma kwlá wunmɛn i. Sɛ be fɛ i sɔ like’n lele akpinngbin kun be sasa be wiengu su’n, ɔ juman be ti ndrɛ kun bɔbɔ. Sanngɛ, wunmiɛn ng’ɔ o like kaan sɔ’n i klun lɔ’n, ɔ le ta kpa, ɔ maan be fa yi bɔmbu dandan mun.

“Ninnge nga be [lo] wunmiɛn’n be kwlaa”

15. ?Ngue ti yɛ Zoova kannin nnɛn wlawla’m be ndɛ kleli Zɔbu ɔ?

15 Be wun Zoova i wunmiɛn ng’ɔ fa yi ninnge’n asiɛ’n su nnɛn wlawla’m be lika wie. Ninnge nga be manman Zoova’n, Jue Mun ndɛ tre 148 nun’n, be bobo be  su kunngunngun. Kpɛkun “blo nnɛn mun o, klɔ nnɛn mun” o, i ndɛ mma 10 ɔ kan be ndɛ. Kɛ ɔ ko yo naan Zɔbu w’a wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ klɔ sran’m be ɲin yi Zoova m’ɔ ti Like Yifuɛ’n i kpa’n, cɛn kun’n Zoova fali Zɔbu i ɲin sieli i asɔmɔli mun nin blo aflunmun mun, nin awuɛ mun nin nzue nun nnɛn dan sroesroe (annzɛ nzusui) mun, yɛ Leviatan (ɔ kwla yo alɛngɛ) be su. ?Kɛ e wun kɛ nnɛn sɔ’m be yo sro’n, yɛ e Yifuɛ’n nin, ɔ yoman sro lele?Zɔb ndɛ tre 38-41.

16. ?Ngue like yɛ anunman’m be yo m’ɔ yo amun ɲɛnmɛn ɔn?

16 Jue Mun 148:10 nun be kan ‘anunman mɔ be tu sin’n’ be ndɛ wie. Nanwlɛ, anunman sɔ’m be wafawafa’n sɔnnin kpa! Be nun kun yɛle klɔnsoklo’n. Zoova kɛnnin i ndɛ kleli Zɔbu kɛ “kɛ ɔ nyan wanndilɛ sa’n, nnɛn kpanngɔ’n nin i su fufuɛ’n be wun bulɛ’n ɔ ti i sa nun ngowa.” Anunman sɔ’n i nglonglo su’n ti mɛtri nɲɔn nin sin. Kannzɛ bɔbɔ ɔ kwlá tuman’n, sanngɛ wanndilɛ nun sa’n be tomɛn i. Yɛle kɛ dɔ kun nun’n, ɔ kwla wanndi kilo lele 65. Yɛ kɛ ɔ tu i ja kun’n m’ɔ́ tɛ́kɛ i sa’n, ɔ kwla ju mɛtri nnun bɔbɔ. (Zɔb 39:13, 18) Kun ekun yɛle anunman nga be flɛ i albatrɔsu’n. Kɛ anunman sɔ’n trɛ i ndɛwa nun’n, i tɛtrɛ nun’n kwla ju mɛtri 3. I dan su’n tra anunman ɲin’n kan. I liɛ’n, blɛ kwlaa nun tulɛ yɛ ɔ tu jenvie’n su ɔ. Kɛ ɔ tu’n, kɛ ɔ ko trɛ i ndɛwa’n nun’n nn w’a wie, ɔ kejemɛn i wun kun, aunmuan’n yɛ ɔ fɛ i kɔ ɔ. Anunman srika’n kusu i liɛ’n, i yɛ ɔ ti anunman’m be nun kaan’n niɔn. Ɔ ti santimɛtri nnun cɛ. Segɔndu kun nun’n, ɔ kwla bo i ndɛwa’n kpɛ 80! Anunman kan sɔ’n m’ɔ ti ɲanɲan kɛ sika ɔkwlɛ sa’n, ɔ kwla ka i osu kunngba’n nun lɛ ɔ bo i ndɛwa’n, yɛ ɔ kwla tu kɔ i sin bɔbɔ.

17. ?Jue nga be flɛ i baleine bleue ɔ ti i liɛ wafa sɛ? ?Yɛ kɛ e bu nnɛn nga Zoova yili be’n be su akunndan’n, ngue ndɛ yɛ e kwla kan ɔn?

 17 Jue Mun 148:7 se kɛ bunman dandan’m be “nun ninnge sroesroe mun” be manman Zoova. Maan e bu jenvie’n nun jue kun i akunndan e nian. Sran’m be waan i yɛ ɔ ti asiɛ’n su nnɛn’m be nun dan’n niɔn. Be flɛ i blɔfuɛ nun kɛ baleine bleue. Jue dan sɔ’n m’ɔ o bunman dandan’m be nun’n, i tɛnndɛn su’n kwla ju i liɛ mɛtri 30 tra su bɔbɔ. Ɔ nin sui dandan 30 be nɔnnin’n sɛ. I taaman’n i ngunmin sa’n, i nɔnnin’n nin sui wunmuan kun be sɛ. I awlɛn ba’n ti dan kɛ loto kaan kun sa. Miniti kun nun’n i awlɛn’n si i klun kpɛ 9 cɛ, sanngɛ blɛ kunngba’n nun’n, srika’n m’ɔ ti kaan’n, i awlɛn ba liɛ’n kwla si i klun lele kpɛ ko ju 1.200. Baleine bleue sɔ’n i wun nduin’m be ti dandan kpa, ɔ maan ba kaan kun kwla wlu nun kunngun bɔbɔ. Nanwlɛ, e wun blibli e kɛ e kan ndɛ kunngba’n mɔ be fa guali Jue Mun be fluwa’n i bo’n wie. I waan: “Maan ninnge nga be [lo] wunmiɛn’n be kwlaa be manman [Zoova].”Jue Mun 150:6.

?Ngue yɛ ninnge nga Zoova yili be’n be kle e ɔ?

18, 19. ?Ninnge wafawafa benin mun yɛ Zoova yili be ɔ? ?Yɛ ngue yɛ ninnge sɔ’m be kle e Zoova su ɔ?

18 ?Ngue yɛ Zoova i wunmiɛn’n m’ɔ fa yi ninnge mun’n ɔ kle e ɔ? ?Kɛ e wun ninnge wafawafa ng’ɔ yili be’n, nán aɲinyiɛ kunngba cɛ yɛ é fá mɛ́n i ɔ? Jue Mun be fluwa’n i klɛfuɛ kun kpan seli kɛ: “Ee [Zoova], junman nga a di be’n, be sɔnnin o! [...] Ɔ sa nuan ninnge’n w’a yi asiɛ’n.” (Jue Mun 104:24) Ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ sakpa! Fluwa sifuɛ nga be di ninnge kwlaa nga nguan o be nun’n be su junman’n, be wunnin i  kɛ asiɛ’n su ninnge nga nguan o be nun’n, be kwla ju akpinngbin kun. Sanngɛ be kwlaa be nuan w’a yiaman ndɛ sɔ’n su. Afin wie’m be waan ninnge sɔ’m be kwla ju akpinngbin 10, annzɛ 30, annzɛ kusu ɔ tra ngalɛ’n. Be nga be yi desɛn mun’n annzɛ be kpɛ ninnge wie’m be ba’n, ɔ ju wie’n be wunman ninnge nga be kwla yi i ekun ɔn. Zoova liɛ’n ɔ timan sɔ. Sɛ i waan ɔ́ yí ninnge uflɛ’n ɔ kwla yi i cɛn kwlaa.

19 Zoova i wunmiɛn’n m’ɔ fa yi ninnge mun’n, ɔ kle e kɛ i yɛ ɔ ti nglo’n nin asiɛ’n i siefuɛ’n niɔn. Kɛ e flɛ Zoova kɛ “Like Yifuɛ’n,” i sɔ’n kle kɛ ɔ nin ninnge onga’m be timan kun. Afin i yɛ ɔ “yili” be kwlaa ɔ. Zoova i Wa’n bɔbɔ mɔ Biblu’n se kɛ, kɛ Zoova yí ninnge mun’n, ɔ o i wun lɛ yɛ i ‘sa o junman’n su’n,’ b’a flɛmɛn i kɛ Like Yifuɛ le. (Nyanndra Mun 8:30; Matie 19:4-5) Dunman nga be fa flɛ i’n, yɛle Ɲanmiɛn ‘i Wa Kpɛn mɔ i kpa’n tra like ng’ɔ yili be’n be kwlaa’n.’ (Kolɔsfuɛ Mun 1:15) Kɛ mɔ Zoova yɛ ɔ ti Like Yifuɛ’n ti’n, ɔ le atin sie nglo’n nin asiɛ’n.Rɔmfuɛ Mun 1:20; Sa Nglo Yilɛ 4:11.

20. ?Kɛ Zoova wieli asiɛ’n su ninnge’m be yi’n, wafa sɛ yɛ ɔ loli wunmiɛn ɔn?

 20 ?Wunmiɛn nga Zoova fa yi ninnge mun’n, ɔ te fa te di junman? Biblu’n waan kɛ Zoova fa cɛn nsiɛn dili junman’n i kwlakwla’n, “cɛn nso su’n ɔ [loli] wunmiɛn.” (Bo Bolɛ 2:2) Akoto Pɔlu kleli kɛ “cɛn” nso sɔ’n ɔ ti afuɛ akpi kpanngban, afin ɔ kɔ lele ɔ ju i blɛ liɛ’n nun. (Ebre Mun 4:3-6) ?Sanngɛ kɛ be se kɛ Zoova ‘loli wunmiɛn’n,’ ɔ kle kɛ ɔ yacili junman dilɛ mlɔnmlɔn? Cɛcɛ, afin Zoova yaciman junman dilɛ le. (Jue Mun 92:5; Zan 5:17) Ɔ maan kɛ be se kɛ ɔ loli wunmiɛn’n, asiɛ’n su ninnge mun yɛ ɔ yacili be yilɛ ɔ. Sanngɛ junman ng’ɔ di naan i klun sa’n w’a kpɛn su’n, w’a yacimɛn i dilɛ le. Junman sɔ’n i wie yɛle i Ndɛ’n m’ɔ fa mannin sran mun mɔ be klɛli’n. I wie bɔbɔ yɛle sran mɔ ‘w’a bo be uflɛ’ mɔ é wá kɛ́n i ndɛ fluwa’n i ndɛ tre 19 nun’n.2 Korɛntfuɛ Mun 5:17.

21. ?Wafa sɛ yɛ Zoova i wunmiɛn m’ɔ fa yi ninnge mun’n, ɔ́ yó i sufuɛ mun tititi ɔ?

21 Kɛ Zoova ɔ́ wá wíe wunmiɛn lo’n, ɔ́ kwlá sé kɛ junman ng’ɔ dili i asiɛ’n su wa’n ɔ “yoli kpa dan.” Kɛ ɔ yili ninnge mun wieli’n, ndɛ kunngba’n yɛ ɔ kɛnnin i cɛn nsiɛn’n su ɔ. (Bo Bolɛ 1:31) ?Wafa sɛ yɛ Zoova wá yí i wunmiɛn dan m’ɔ fa yi like kwlaa’n i nglo ekun ɔn? I liɛ’n e kwlá tɛman su trele sa. Maan ɔ yo sɛ yo sɛ o, wafa nga Zoova fɛ i wunmiɛn’n fa yi ninnge mun’n, ɔ su yaciman e ɲɛnmɛn yolɛ le. Anannganman nguan nga é ɲɛ́n i’n nun’n, Zoova i ninnge ng’ɔ yi be’n, bé úka e naan y’a si i tititi. (Akunndanfuɛ’n 3:11) Kɛ é súɛn i silɛ é kɔ́’n, nn e ɲin yí i kɔ́ i ɲrun titi, kpɛkun é fá e wun é mántan e Yifuɛ Dan’n tititi.

^ ndɛ kpɔlɛ 2 Sɛ e waan é wún asiɛ’n nin wia’n be afiɛn’n m’ɔ ti nun sɔ’n i wlɛ’n, maan e bu sunnzun ase nga i sin e nian. Sɛ sran kun cisan loto nun nglɛmun nnɔsua naan dɔ kun’n loto’n wanndi kilo 160, ɔ́ dí afuɛ lele ya tra su naan w’a ju lɔ!

^ ndɛ kpɔlɛ 6 Sran wie’m be waan mannzin nga be fa nian nzraama mun’n, kɔlɛ laa sran’m be le i wafa kun. ?Ɔ timɛn i ti’n, ɔ yo sɛ yɛ be kwla sili kɛ nzraama’m be sɔnnin dan naan be kwlá kaman be ɔ? I sɔ mɔ sran sɔ’m be kan’n, ɔ kle kɛ be siman Zoova mɔ Biblu’n fin i’n, yɛ be lafimɛn i su.2 Timote 3:16.

^ ndɛ kpɔlɛ 7 Nzraama ko ju akpi ngbinngbin ya be kalɛ’n timan aɔwi ndɛ. Sɛ bɔbɔ e fa segɔndu kun e ka kun nglɛmun lele nnɔsua’n, ɔ́ dí i liɛ afuɛ 3.171.

“Ɔ fa be dunman’n flɛflɛ be kwlaa.”