I su junman dilɛ'n i siesielɛ

Kle aniɛn'n

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

An fa amun wun mantan Zoova

 NDƐ TRE 7

Ɲanmiɛn kwla sasa e

Ɲanmiɛn kwla sasa e

1, 2. ?Kɛ Izraɛlifuɛ’m be juli lika nga be flɛ i Sinai’n, sa yalɛ benin yɛ ɔ sa be ɲrun lɛ ɔ? ?Yɛ ndɛ benin yɛ Zoova kannin fa cicili be wla ɔ?

KƐ ZOOVA deli Izraɛlifuɛ’m Eziptifuɛ’m be sa nun Ndɛma jenvie’n wun lɛ’n, w’a cɛman yɛ be juli lika nga be flɛ i Sinai’n i nun lɔ ɔ. Kɛ bé kɔ́’n, sa yalɛ wie kwla sa be ɲrun lɛ. Yɛle kɛ aawlɛ flɛnnɛn nga bé sín nun’n, ɔ ti ‘aawlɛ flɛnnɛn dan sroesroe ɔ nin i nun wuo mɔ be lɛ bɔyre kpa ɔ nin ɲannglan mun.’ (Mmla’n 8:15) Asa kusu’n, nvle nga be nin bé yía nun’n, be ɲin ci Izraɛlifuɛ mun. Be Ɲanmiɛn Zoova bɔbɔ yɛ ɔ fali be bali lele yɛ w’a fa ju yɛ. ?Ɔ́ kwlá sásá be?

2 Zoova seli be kɛ: “Amun wunnin sa nga n yoli Eziptfuɛ mun’n yɛ amun wunnin wafa nga n fa fali amun m bali min wun wa’n. Kɛ anunman ɲin fa lolo i mma mun, kɛ n kusu n lololi amun sɔ-ɔ.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 19:4) Ndɛ sɔ’n ti be wla cicilɛ ndɛ. I kunngba’n, ɔ ti be wla kpɛnlɛ ndɛ wie. Zoova kpɛnnin be wla kɛ i nun nga be o Ezipti lɔ’n, sɛ é kwlá sé’n, ɔ lololi be kɛ anunman ɲin fa lolo i mma mun sa naan b’a fin lɔ b’a fite. Sa nga ti yɛ ɔ fali “anunman ɲin” i mma’m be sasalɛ’n i su sunnzun ase’n, é wá yíyí nun.

3. ?Ngue ti yɛ e kwla fa anunman ɲin i ndɛwa’n e sunnzun wafa nga Ɲanmiɛn sasa i sran mun’n niɔn?

3 Anunman ɲin’n i ndɛwa’m be ti dan kpa. Kɛ ɔ trɛ i ndɛwa’m be nun’n,, i tɛnndɛn nun’n kwla ju i liɛ mɛtri nɲɔn tra su. I ndɛwa’n ti yɛ ɔ kwla tu ɔ,  sanngɛ, nán tulɛ ngunmin ti yɛ i ndɛwa’m be o lɛ ɔ. Kɛ wia’n bo kpa’n, ɔ trɛ i ndɛwa’n nun yɛ i mma’m be fiɛ i bo. Ayrɛ blɛ nun kusu’n, i mma’m be wlu i ndɛwa’n i bo be fia lɔ. Zoova kusu yoli kɛ anunman ɲin sa. Yɛle kɛ, Izraɛli nvle m’ɔ ti kɛ anunman ba mɔ b’a wu i uflɛuflɛ sa’n, ɔ niɛnnin i su, ɔ sɛsɛli i. Siɛn’n mɔ Izraɛlifuɛ’m b’a ju aawlɛ flɛnnɛn’n nun’n, sɛ be nanti Zoova i mmla’m be su titi’n, i kusu su yaciman be sasalɛ le. Sɛ é kwlá sé’n, bé ká i ndɛwa’n bo. (Mmla’n 32:9-11; Jue Mun 36:8) ?Yɛ e li? ?Ɲanmiɛn sasa e wie andɛ?

Ɲanmiɛn waan ɔ́ sásá e

4, 5. ?Ngue ti yɛ kɛ Ɲanmiɛn se kɛ ɔ́ sásá e’n, e kwla lafi i su kpa ɔ?

4 Zoova i sufuɛ’m be sasalɛ’n timan kekle i sa nun. Afin ɔ ti ‘Ɲanmiɛn m’ɔ kwla like kwlaa yo.’ (Bo Bolɛ 17:1) Kɛ ɔ yi i tinmin’n i nglo’n, ɔ ti kɛ nzue m’ɔ sonji kpuu m’ɔ kpɛman’n sa. Like wie fi kwlá jranman Zoova i tinmin’n i ɲrun. ?Sanngɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ fɛ́ i tinmin sɔ’n sásá i sufuɛ mun sakpa?

5 Ɛɛn, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó sɔ. Jue Mun 46:2 se kɛ “Nyanmiɛn ti e fiawlɛ nin e bo suanfuɛ. Blɛ kekle nun’n ɔ uka e tititi.” Kɛ m’ɔ kwlá “bua-man ato’n” ti’n, kɛ ɔ se kɛ ɔ́ sásá e’n, e kwla lafi i su kpa. (Tit 1:2) Ɔ maan siɛn’n, é wá yíyí sunnzun ase wie mɔ Zoova fa yi i sran sasalɛ’n i nglo’n, be nun.

6, 7. (a) ?Laa’n, wafa sɛ yɛ bua tafuɛ’m be nian be bua’m be su ɔ? (b) ?Sunnzun ase benin yɛ ɔ o Biblu’n nun m’ɔ kle kɛ Zoova i sran’m be sasalɛ’n ti i cinnjin sakpa ɔ?

6 ‘E ti kɛ bua sa.’ Zoova yɛ ɔ nian e su ɔ. (Jue Mun  23:1; 100:3) Nnɛn nga be ta be’n be nun’n, bua mun yɛ be leman wunmiɛn kpa ɔ. Laa’n, sɛ ɔ awlɛn’n sɔman’n, a kwlá taman bua. Afin asɔmɔli nin gboklo nin nnɛn ngble mɔ be flɛ i ursu’n, ɔ nin awiefuɛ’m be kle yalɛ. (1 Samiɛl 17:34, 35; Zan 10:12, 13) Blɛ wie ju kusu’n, ɔ fata kɛ be yo bua’m be cɛcɛ. Sɛ bua tafuɛ’n wun kɛ bua bla kun ko wuli ba tuin’n i wun mmua’n, ɔ fata kɛ ɔ niɛn i su kpa afin ɔ kwlaman nun kpa. Kpɛkun, ɔ fata kɛ ɔ fa bua ba’n ko sie i tuin’n nun.

“Ɔ́ fá be síe i wue’n nun.”

7 Ɔ maan, kɛ Zoova fɛ i wun sunnzun bua tafuɛ’n, ɔ kle kɛ e sasalɛ’n ti i cinnjin kpa. (Ezekiɛl 34:11-16) ?Wafa nga Ezai 40:11 kannin Zoova i ndɛ mɔ e yiyili nun fluwa nga i ndɛ tre 2 nun’n, amun wla te kpɛn su? Ɔ seli kɛ: “Sran’m be ti kɛ i bua sa, ɔ́ tá be kɛ bua tafuɛ kpa’n ɔ fa ta i bua mun’n sa. Ɔ́ fɛ́ i sa’n flɛ́ i bua ba mun yɛ ɔ́ tían be nuan, ɔ́ fá be síe i wue’n nun.” ?Ɔ yo sɛ yɛ bua ba’n kwla ju i tafuɛ’n i “wue’n nun” ɔn? Atrɛkpa’n, ɔ wunnge i tafuɛ’n i wun lɔ kpɛkun ɔ fɛ i ti’n kpitakpita i ja wun. Sanngɛ, saan bua tafuɛ’n ɔ́ klú mɛ́n i su, naan w’a fɛ i w’a sie i wue’n nun. Ɔ maan sunnzun ase sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ ti Bua Tafuɛ Dan’n, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ nían e su, ɔ́ sásá e, naan i sɔ’n ti i cinnjin sakpa.

8. (a) ?Wan mun yɛ Ɲanmiɛn sasa be ɔ, yɛ wafa sɛ yɛ Jue Mun 61:4 yi i sɔ’n i nglo ɔ? (b) ?Kɛ be se kɛ Ɲanmiɛn dunman’n sasa e’n, i bo’n yɛle benin?

8 Ɲanmiɛn waan ɔ́ sásá e sɔ. Sanngɛ sɛ y’a faman e wun y’a mɛntɛnmɛn i’n, ɔ su sasaman e. Jue Mun 61:4 waan: “Min kpɔfuɛ’n ti, ɔ nun yɛ n fia-a, a ti kɛ klɔ’n i sasalɛ sua bɔ be sisi i wun talɛ kekleke’n sa.”  Laa’n, aawlɛ flɛnnɛn nun yɛ be kplan sasalɛ sua wie mun ɔn. Sanngɛ sɛ sran nga sa’n su i su’n, i bɔbɔ w’a wanndiman w’a ko fiaman nun’n, sa sɔ’n tó i. I kunngba’n, Ɲanmiɛn dunman’n kwla sasa e. Jue Mun 79:9 se kɛ: “Nyanmiɛn, wɔ bɔ a de ye’n, bla wa uka ye, nian ɔ dunman’n b’ɔ ti fuwa’n ti. Nian ɔ dunman dan’n ti de ye, yɛ yaci e wun sa’n cɛ ye.” Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n, ɔ timan amuɛn mɔ kɛ kekle tɔ e su’n, e bo flɛ i naan y’a ɲan e ti ɔ. Afin sɛ e waan Zoova sasa e’n, ɔ fata kɛ e si i bɔbɔ ba’n naan e nanti i mmla seiin’m be su, yɛ e lafi i su. I liɛ’n, ɔ́ sásá e kɛ sua kun sasa sran nga be o nun’n sa. Nanwlɛ, Zoova ti kpa dan o!

‘E Ɲanmiɛn’n kwla de e’

9. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ sasalɛ nga Zoova tali nda kɛ ɔ́ sásá e’n, ɔ timan ndɛ kanlɛ ngbɛn sa ɔ?

9 Kɛ Zoova tali nda kɛ ɔ́ sásá e’n, nán ndɛ kanlɛ ngbɛn sa ɔ. Laa’n, ɔ yili atrɛ fa kleli kɛ ɔ kwla de i nvle’n. Izraɛlifuɛ’m be blɛ su’n, be kpɔfuɛ’m be yo sro. Ɔ nin i sɔ ngba’n, blɛ sunman nun’n, Zoova i ‘tinmin’ dan m’ɔ yili i nglo Izraɛlifuɛ’m be lika’n ti’n, be kpɔfuɛ’m b’a kwlaman be like fi yo. (Ezipt Lɔ Tulɛ 7:4) Asa kusu’n, Zoova sasali sran wie mun be tinuntinun.

10, 11. ?Sran benin yɛ Biblu’n kan be ndɛ mɔ Zoova sasali be ɔ?

10 Laa’n, famiɛn kun o lɛ be flɛ i kɛ Nɛbikadnɛzar. Asiɛ wunmuan’n su’n, famiɛn sɔ’n i aɲrunɲan’n ti dan, famiɛn wie fi nin i sɛman. Ɔ takali sika ɔkwlɛ sran naan sran’m be koto i bo be su i. Sanngɛ Ebre gbanflɛn nsan be liɛ’n, be waan ndɛ sɔ’n timan be  liɛ’n su. Ɔ maan, b’a sɔman amuɛn sɔ’n wie. Be yɛle Sadraki, Mesaki yɛ Abɛdi-Nego. Kɛ famiɛn’n tili’n, yɛ vlaun ɔ jueli ɔ. I waan sɛ b’a sumɛn i like sɔ’n, bé tó be yí sin dan kpa kun nun, naan w’a fa ta be ɲrun kɛ: “?Amuɛn onin yɛ ɔ kwla de amun min sa nun-ɔn?” (Daniɛl 3:15) Gbanflɛn nsan sɔ’m be kusu be lafi Ɲanmiɛn su tankaan kpa. Sanngɛ b’a seman kɛ saan fii ɔ́ dé be cɛn sɔ’n nun. Be tɛli famiɛn’n su kɛ: “I kwlaa nun’n, si kɛ e Nyanmiɛn nga e su i’n, ɔ kwla de e.” (Daniɛl 3:17) Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be trɔli sin’n i nuan maan i dan’n trali nga be trɔ i titi’n sɔ kpɛ nso, naan b’a fa be b’a yi nun. Sanngɛ be Ɲanmiɛn’n i ɲrun’n, sin sɔ’n timan like fi, naan sakpasakpa, w’a de be. Famiɛn’n bɔbɔ wa wunnin i wlɛ kɛ “amuɛn wie fi kwlá de-man sran kɛ [Sadraki, nin Mesaki, ɔ nin Abɛdi-Nego] be Nyanmiɛn liɛ’n sa.”Daniɛl 3:29.

11 Kɛ Zoova maan Mali m’ɔ ti Zuifu talua mɔnnɛnmɔnnɛn’n ɔ wunnzɛli i Wa kunngba cɛ Zezi m’ɔ o nglo lɔ laa’n, ɔ kleli ekun kɛ ɔ si klɔ sran sasa. Anzi kun seli Mali kɛ ‘ɔ́ wá wúnnzɛ, ɔ́ wú ba yasua.’ Yɛ ɔ yiyili nun kɛ: “Nyanmiɛn Wawɛ’n ɔ́ bá ɔ wun, yɛ Nyanmiɛn bɔ like fi nun-mɛn i sin’n, ɔ́ jrán ɔ sin.” (Lik 1:31, 35) ?Sanngɛ yoo, kɛ Mali wá fá kuɛ’n, fɔ m’ɔ o i nun’n, ɔ su wluman ba’n nun wie? ?Satan kusu’n, ɔ su yoman ba’n m’ɔ o Mali i klun’n i like yaya annzɛ ɔ su kunmɛn i? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn! Zoova fɛli i sa’n sieli Mali su, ɔ maan kɛ Mali wunnzɛli’n m’ɔ́ fá jú i ba wulɛ cɛn’n, fɔ’n w’a tranman ba’n nun, like fi w’a yomɛn i, mmusu wie fi w’a kwlá yomɛn i like. Sɛ sran wie kusu yɛ i waan ɔ́ kún i’n,  w’a yoman ye. Asa kusu’n, kɛ Zezi ɲín kɔ́ m’ɔ́ yó gbanflɛn kan’n, Zoova niɛnnin i su. (Matie 2:1-15) Saan cɛn nga Zoova sieli’n ɔ juli ka, yɛ sran’m be sa’n kwla kannin Zezi ɔ.

12. ?Laa’n, sa benin ti yɛ Ɲanmiɛn sasali sran wie mun ɔn?

12 ?Ngue ti yɛ Zoova yili atrɛ sasali sran wie mun ɔn? Blɛ sunman nun’n, i klun sa’n m’ɔ kunndɛ kɛ ɔ kpɛn su’n ti ɔ. I klun sa yolɛ’n i cinnjin tra klɔ sran sasalɛ’n. I wie yɛle Zezi mɔ kɛ ɔ te yo kaan’n Ɲanmiɛn sɛsɛli i’n. Sa nga Ɲanmiɛn gugu kɛ ɔ́ yó’n, kɛ ɔ ko yo naan w’a kpɛn su’n, i ti yɛ ɔ sɛsɛli i ɔ. Sɛ ɔ kpɛn su kusu’n, asiɛ sufuɛ’m be kwlaa bé dí ye. Asa kusu’n, sran’m be sasalɛ i su ndɛ ng’ɔ o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, “be klɛli i kwlaa sɔ’n kɛ bé fá klé e ngwlɛlɛ naan Nyanmiɛn fɛ i ndɛ sɔ’n wla e fanngan, naan e tra ye anwlɛn e fa e wla’n guɛ i su.” (Rɔmfuɛ Mun 15:4) Ɔ maan, ndɛ sɔ’m be uka e naan y’a fa e wla y’a guɛ i Ɲanmiɛn m’ɔ kwla like kwlaa yo’n i su. ?Yɛ e blɛ liɛ’n nun’n nin? ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn sásá e ɔ?

Like nga Ɲanmiɛn su yoman’n

13. ?Sa kwlaa nga be tɔ e su’n be nun’n, ɔ fata kɛ Zoova yi atrɛ naan y’a fite nun? Amun yiyi nun.

13 Ɲanmiɛn waan ɔ́ sásá e, sanngɛ i sɔ’n kleman kɛ sɛ kekle wie o e su’n, ɔ́ yí atrɛ naan y’a ɲan e ti. W’a taman e nda kɛ mɛn kain nga e o nun yɛ’n nun’n, e su siman like nga be flɛ i afɛ’n mlɔnmlɔn. Zoova sufuɛ kpa sunman be wun be ɲrun kpa. Ɔ kwla yo asamian, annzɛ tukpacɛ annzɛ kusu alɛ m’ɔ tɔ be nvle nun’n. Wie’n kusu kwla kun be. Zezi dili  i sɔnnzɔnfuɛ’m be nanwlɛ kɛ bé kún be nun wie mun, i su mɔ be lafi’n ti. I sɔ’n ti yɛ ɔ kan flannin nun kɛ be tra be awlɛn lele ju i awieliɛ’n niɔn. (Matie 24:9, 13) Kɛ kekle tɔ e su’n, sɛ Zoova ka lɛ yi atrɛ naan y’a ɲan e ti’n, Satan jrán su dí i tɛ, yɛ ɔ́ tɔ́n e suɛn kɛ, kɛ mɔ Zoova sasa e’n ti yɛ e su i ɔ.Zɔb 1:9, 10.

14. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ ɔ le sran kun nin i wafa nga Ɲanmiɛn fa sɛsɛ i ɔ?

14 Zoova i sufuɛ laa wie’m be wuli ndɛ nun. Wie’m be kusu b’a wuman ndɛ nun afin ɔ sasali be. Be nun kun yɛle akoto Piɛli. Ɲanmiɛn ‘deli i Erɔdu i sa nun.’ Kɛ ɔ́ yó sɔ nn Erɔdu w’a dun mmua w’a kun akoto Zaki ɔ nin a cɛman. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su afuɛ 44 nun’n yɛ ɔ kunnin i ɔ. (Sa Nga Be Yoli’n 12:1-11) I sin’n, Piɛli kusu wa wuli. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn Zaki mɔ be kunnin i’n i niaan liɛ Zan i ɲin te o su. I lɛ’n kle kɛ ɔ le sran kun nin i wafa nga Ɲanmiɛn fa sɛsɛ i ɔ. Asa kusu’n, ‘kɛ blɛ’n fa ti mɔ sa’m be fa ju’n, i su like yɛ e wun i ɔ.’ (Akunndanfuɛ’n 9:11) ?Ɔ maan i ti’n, wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn sasa e andɛ ɔ?

Zoova sasa i nvle’n

15, 16. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova sasali i nvle’n naan w’a nunnunman ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ andɛ nin ainman “afɛ dan’n” nun’n, Zoova sásá e ɔ?

15 Maan e dun mmua kan wafa nga Zoova sasa i nvle’n i ndɛ. Kɛ ɔ ko yo naan e mɔ e ti Zoova i Lalofuɛ’n e ngba y’a nunnunman’n ti’n, Zoova sasa e. Sɛ w’a yoman sɔ’n, Satan tɔ́ e su núnnún e kwlaa. Afin amun bɔbɔ amun nian: “Sran ng’ɔ sie mɛn  nga’n” yɛle Satan. Like ng’ɔ ko yo naan Ɲanmiɛn i sulɛ kpafuɛ’n w’a nunnun sekeseke’n, yɛ ɔ o i ti’n nun ɔn. (Zan 12:31; Sa Nglo Yilɛ 12:17) Famiɛn dan wie mun be tanninnin e jasin fɛ’n bolɛ junman’n, be waan bé núnnún Zoova i Lalofuɛ mun mlɔnmlɔn. Sanngɛ e jrannin cinnjin kpa yɛ y’a yaciman jasin fɛ’n i bolɛ! ?Ɔ yo sɛ yɛ maan e mɔ y’a sɔnman mɔ e leman wunmiɛn’n, famiɛn dandan mɔ be le tinmin kpa’n, b’a kwlá jranman e junman’n niɔn? Sɛ é kwlá sé’n, Zoova fɛli i ‘ndɛwa’ dan’n katali e su!Jue Mun 17:7, 8.

16 ?Yɛ kɛ “afɛ dan’n” i blɛ’n wá jú’n nin? Ɔ nunman nun kɛ jɔlɛ nga Ɲanmiɛn wá dí sran mun’n, ɔ kun e srɛ. Afin “[Zoova] kwla de be nga be sro i bɔ sa tɔ be su’n. Yɛ ɔ si be nga be yo sa tɛ’n be siewlɛ naan jɔlɛ dilɛ cɛn’n nun w’a bu be fɔ.” (Sa Nglo Yilɛ 7:14; 2 Piɛr 2:9) Maan e si kɛ lele naan cɛn sɔ’n w’a ju’n, Zoova su manman sran annzɛ like wie fi atin kɛ ɔ nunnun i sufuɛ kpa mun. Asa ekun’n, maan e lafi su kɛ be nga be nanti i mmla’m be su seiin’n, ɔ́ mán be anannganman nguan mɛn uflɛ’n nun. Kannzɛ bɔɔ be wu andɛ’n, sanngɛ ɔ́ cɛ́n be. Kɛ sran kun wu mɔ Ɲanmiɛn i wla o i su’n, i sɔ sran liɛ’n i liɛ su ti ye.Zan 5:28, 29.

17. ?Wafa sɛ yɛ Zoova i Ndɛ’n sasa e ɔ?

17 Dɔ nga su’n, Zoova i Ndɛ’n sasa e. Ɔ gua sran’m be awlɛn su nzue, yɛ ɔ yo maan be wla be ayeliɛ tɛ’n i ase kpɛkun be yo sa kpa. (Ebre Mun 4:12) Sɛ e fa Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n, sa wie’m be su ɲanman e. Ezai 48:17 waan: ‘Min [Zoova] n kle  amun like, amun bɔbɔ amun kpa yolɛ ti yɛ n kle amun ɔn.’ Sɛ e fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n su’n, nanwlɛ, e wun kpája e, yɛ e nguan ɲanman’n yó tɛnndɛn. ?Ngue ti ɔ? Biblu’n se kɛ e wla sa sukusuku nin sa ng’ɔ saci sran’n i kwlaa be ase. Kɛ mɔ e fa ndɛ sɔ’n su ti’n, sa tɛtɛ yolɛ nin abɔlɛ sa nga be nga be ɲin yiman Ɲanmiɛn’n be fa cici be ti’n, mɔ maan be wun be ɲrun’n, e yoman wie. (Sa Nga Be Yoli’n 15:29; 2 Korɛntfuɛ Mun 7:1) Nanwlɛ, wafa nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n sasa e’n ti’n, é lá Ɲanmiɛn i ase dan!

Zoova jran e sin i sulɛ’n nun

18. ?Wafa sɛ yɛ Zoova jran e sin i sulɛ’n nun ɔn?

18 Zoova jran e sin i sulɛ nun’n, ɔ maan i sɔ’n sasa e kpa. Ninnge nga be kwla uka e naan y’a kwla tra e awlɛn’n, naan kusu’n e nin Zoova e afiɛn’n w’a saciman’n, ɔ fa man e. Ɔ yo sɔ naan i sulɛ nun’n, sa w’a ɲanman e. Wafa ng’ɔ sasa e sɔ’n, nán cɛn ba nɲɔn liɛ ɔ. Sanngɛ ɔ yo sɔ naan y’a ɲan anannganman nguan. Ninnge ng’ɔ fa sasa e’n, é wá fá e ɲin é síe be nun wie’m be su.

19. ?Wafa sɛ yɛ Zoova i wawɛ’n kwla uka e sa kwlaa nun ɔn?

19 ‘Sɛ be srɛ Zoova ɔ, ɔ ti.’ (Jue Mun 65:3) Kɛ afɛ’n tin e su mɔ e tu e klun e kan kle i’n, e wla gua ase. (Filipfuɛ Mun 4:6, 7) Nán kɛ ɔ́ yí atrɛ naan sa nga be o e su’n, b’a ka lɛ b’a tu e su ɔ. Sanngɛ, ɔ́ mán e akunndan naan y’a wun be trawlɛ. (Zak 1:5, 6) Asa kusu’n, ɔ fɛ i wawɛ’n man be nga be srɛ i’n. (Lik 11:13) Ɲanmiɛn i wawɛ’n kwla uka e naan y’a jran kekle sa kwlaa ɲrun. “Nyanmiɛn b’ɔ kwla like  kwlaa yo’n” i wawɛ’n maan é kwlá trá e awlɛn lele é fá jú mɛn uflɛ’n mɔ w’a mantan koko yɛ’n nun. Mɛn sɔ’n nun’n, Zoova yí e su afɛ’n kwlaa.2 Korɛntfuɛ Mun 4:7.

20. ?Wafa sɛ yɛ Zoova sin e niaan’m be lika sasa e ɔ?

20 Wie liɛ’n, Zoova sin e niaan’m be lika ɔ sasa e. Ɔ yoli maan e ‘niaan Klistfuɛ sɔ mun’n’ be o mɛn wunmuan’n nun. (1 Piɛr 2:17; Zan 6:44) Kɛ e nin be o’n, nanwlɛ, klolɛ nga e fa klo e wun’n, ɔ yo ɲɛnmɛn. Ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n sie e klanman. I wawɛ sɔ’n maan e klo Ɲanmiɛn nin sran, e yo sran ye, e yo aklunye. (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) Ɔ maan, kɛ e wunman e wun fɛ mɔ e niaan kun man e afɔtuɛ annzɛ ɔ wla e fanngan kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa’n, maan e la Zoova i ase. Afin i yɛ ɔ sasa e sɔ ɔ.

21. (a) ?Ninnge benin mun yɛ Zoova sin “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” i lika fa man e ɔ? (b) Ninnge nga Zoova fa man e’n naan y’a yo kpa i sulɛ nun’n, ye nga be yoli amun’n, an bo wie su.

21 Zoova i ndɛ’n m’ɔ ti kɛ aliɛ sa’n, m’ɔ fa man e blɛ ng’ɔ ti i nuan su’n i su’n, ɔ sasa e wie. Kɛ ɔ ko yo naan y’a si i Ndɛ’n naan y’a ɲan wunmiɛn’n, Zoova sieli “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n.” Sran kpa sɔ’n, ɔ yi fluwa kɛ Sasafuɛ Tranwlɛ’n nin Réveillez-vous ! sa. Asa ekun’n, ɔ siesie aɲia kanngan nin aɲia dandan mun. Ɔ fa ajalɛ kwlaa sɔ mun naan sɛ é kwlá sé’n, y’a ɲan aliɛ ‘blɛ ng’ɔ ti nuan su’n i su.’ (Matie 24:45) Atrɛkpa’n, wafa nga aniaan kun yiyili Ɲanmiɛn ndɛ’n nun aɲia kun bo’n annzɛ ɔ fa tɛli kosan kun su’n, annzɛ kusu wafa ng’ɔ fa srɛli Ɲanmiɛn’n, ɔ mannin e wunmiɛn kpa. Atrɛkpa kusu’n, kɛ e kanngannin e  fluwa’m be nun ndɛ akpasua wie nun’n, ɔ ukali e. ?Nɛ́n i ɔ? Maan e si kɛ, kɛ mɔ Zoova jran e sin i sulɛ’n nun’n, i ti yɛ ɔ siesieli i kwlaa sɔ’n niɔn.

22. ?Ngue yɛ blɛ kwlaa nun’n, Zoova fɛ i tinmin’n fa yo ɔ? ?Ngue ti yɛ i sɔ m’ɔ yo’n, ɔ ti kpa man e ɔ?

22 ‘Be nga be fa be wla gua Zoova su’n,’ nanwlɛ, Zoova ti kɛ be ɲrɛn sa. (Jue Mun 18:31) E wunnin i wlɛ kɛ andɛ’n, ɔ fɛmɛn i tinmin’n deman e sa’n kwlaa nun. Sanngɛ blɛ kwlaa nun’n, like ng’ɔ ko yo naan sa ng’ɔ gugu kɛ ɔ́ yó’n, w’a kpɛn su’n, yɛ ɔ yo ɔ. Kɛ ɔ́ wá kpɛ́n su kusu’n, i sufuɛ’m be kwlaa bé dí ye. Sɛ e fa e wun mantan Zoova naan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ ɔ́ kló e’n, ɔ́ mán e anannganman nguan. Sa tɛ’n su tranman lɛ kun. Kɛ e bu like ɲɛnmɛn sɔ’n i akunndan’n, nanwlɛ, e kwla se kɛ ɲrɛnnɛn nga e wun be andɛ’n, be ti “kaan.” ?Nɛ́n i ɔ?2 Korɛntfuɛ Mun 4:17.