I su junman dilɛ'n i siesielɛ

Kle aniɛn'n

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

An fa amun wun mantan Zoova

 NDƐ TRE 16

Kɛ e nin Ɲanmiɛn é nánti’n maan ‘e yo sa nuan su’

Kɛ e nin Ɲanmiɛn é nánti’n maan ‘e yo sa nuan su’

1-3. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e la Zoova i ase ɔ? (b) ?Ngue yɛ e Defuɛ’n kunndɛ kɛ e yo ɔ?

MAAN ɔ yo amun kɛ amun o mmeli kun nun naan alie sɔ’n su mlɔn nzue’n nun sa, ɔ maan amun se amun wun kɛ amun liɛ w’a wie. Kpɛkun Ɲanmiɛn sa, sran kun w’a ba, w’a de amun. Kɛ amun defuɛ’n se kɛ “amun a fite nun’n” amun klun tɔ nun sa fɔun. ?Sran sɔ’n m’ɔ deli amun nguan’n, amun su lɛmɛn i ase tititi?

2 I kunngba’n yɛ Zoova yoli i e lika ɔ. Ɔ yili tɛ fa kpɔli e ti, naan y’a kwla ɲan e ti sa tɛ’n nin wie’n be sa nun. Ɔ maan ɔ fata kɛ e lɛ i ase. Kɛ e si kɛ sɛ e lafi e ti kpɔlɛ tɛ’n su titi’n, Ɲanmiɛn yáci e sa tɛ mun cɛ́ e’n, naan cɛn wie lele é ɲán e ti’n, e wla gua ase. (1 Zan 1:7; 4:9) Kɛ nga e fa wunnin i fluwa nga i ndɛ tre 14 nun lɔ’n sa’n, e ti kpɔlɛ tɛ’n i yilɛ nun’n, yɛ e wunnin Zoova i sran klolɛ’n ɔ nin i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n weiin ɔn. ?Ngue yɛ é yó é fá lɛ́ i ase ɔ?

3 Ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie like nga e Defuɛ’n kunndɛ kɛ e yo’n su. Zoova sinnin i nuan ijɔfuɛ Mika i lika seli kɛ: “Atin ng’ɔ ti atin kpa’n, bɔ [Zoova] waan amun fa su’n, like nga i waan amun yo’n, be dun mmua kan kleli amun. Like nga i waan amun yo’n yɛlɛ kɛ i waan nán an bu amun wiengu lufle [“i waan amun yo sa nuan su,” NW], klun-ufue su like’n yɛ amun yo-ɔ, yɛ atin nga amun Nyanmiɛn’n  kle amun’n, amun fa su nin amun wun ase kanlɛ.” (Mise 6:8) Maan e sie i nzɔliɛ kɛ ninnge nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n, be nun kun yɛle ‘sa nuan su yolɛ.’ ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo i sɔ liɛ’n niɔn?

Maan e mian e ɲin e “yo sa ng’ɔ ti kpa’n”

4. ?Wafa sɛ yɛ e si kɛ Zoova kunndɛ kɛ e nanti i mmla’m be su ɔ?

4 Sa ng’ɔ ti kpa annzɛ ɔ ti tɛ’n be su mmla nga Zoova kpɛli i’n, ɔ kunndɛ kɛ e nanti su. Kɛ e mian e ɲin e nanti i mmla’m be su’n, e yo sa ng’ɔ ti kpa’n, afin i mmla’m be ti kpa. Ezai 1:17 se kɛ: “Amun suan sa kpa’n i yolɛ, amun yo sa’m be nuan su.” Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ “amun yo nanwlɛfuɛ” yɛle kɛ amun kpɛ sa nuan su yolɛ’n i sin atin. (Sofoni 2:3) Ɔ se ekun kɛ “an fa nzuɛn uflɛ b’ɔ fa Nyanmiɛn liɛ’n bɔ maan amún yó kpa’n [“amún yó sa kpa’n,” NW].” (Efɛzfuɛ Mun 4:24) Sran i tokotoko yolɛ’n, nin ɲannzuɛn sa’m be yolɛ’n, ɔ nin bla nin bian kunndɛlɛ sukusuku’n be timan sa nuan su yolɛ, afin Ɲanmiɛn Ndɛ’n bu ninnge kɛ ngalɛ sa’m be fɔ.Jue Mun 11:5; Efɛzfuɛ Mun 5:3-5.

5, 6. (a) ?Ngue ti yɛ Zoova i mmla’m be su nantilɛ’n timan kekle ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ nzuɛn uflɛ’n i falɛ’n timan le kun annzɛ le nɲɔn ndɛ ɔ?

5 ?Zoova i mmla mɔ be kle e sa kpa yolɛ’n be su nantilɛ’n ti kekle? Cɛcɛ. Sran ng’ɔ klo Zoova’n, like kwlaa nga Zoova waan ɔ yo’n, i yolɛ’n su yoman kekle i sa nun. Kɛ mɔ e klo e Ɲanmiɛn nin sran’n i wafa ng’ɔ ti’n, i ti yɛ e kunndɛ kɛ e mɛn dilɛ wafa’n ɔ jɔ i klun’n niɔn. (1 Zan 5:3) Nán e wla fi su kɛ Zoova “klo like nga be yo i i nuan su sɛsɛ’n.” (Jue Mun 11:7) Sɛ e waan é sɔ́nnzɔn Ɲanmiɛn i sa nuan su yolɛ’n, ɔ fata  kɛ e klo like nga Zoova klo i’n, kpɛkun like ng’ɔ kpɔ i’n, maan e kpɔ i wie.Jue Mun 97:10.

6 Sa kpa yolɛ’n timan pɔpɔ manman klɔ sran mun afin fɔ’n o be nun. I sɔ’n ti’n ɔ fata kɛ e wla e nzuɛn mɔ maan e yo sa tɛ’n i ase. Kpɛkun maan e fa nzuɛn uflɛ’n. Biblu’n waan kɛ sran kun si Ɲanmiɛn kpa’n, i sɔ’n yo maan “Nyanmiɛn kaci sran sɔ’n titi.” (Kolɔsfuɛ Mun 3:9, 10) Kɛ be se kɛ ‘Ɲanmiɛn kaci sran sɔ’n titi’n’, i sɔ’n kle kɛ nán le kun annzɛ le nɲɔn ndɛ ɔ. Saan kɛ é mían e ɲin kpa naan y’a fa nzuɛn uflɛ’n. Sanngɛ maan e mian e ɲin e yo sa nuan su sɛ, fɔ’n te o e nun. I sɔ’n ti’n, ɔ ju wie’n, e nuan fitefite tɛtɛ, annzɛ e yo sa tɛ.Rɔmfuɛ Mun 7:14-20; Zak 3:2.

7. ?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu fɔnlɛ nga cɛn wie e fɔn’n niɔn?

7 ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu fɔnlɛ nga cɛn wie, e fɔn’n niɔn? Ɔ ti su kɛ e su seman kɛ fɔnlɛ nga e fɔnnin’n timan like fi. Sanngɛ kusu sa tɛ’n ti nán maan e sa sin bubu e kaan sa. Nán e bu i kɛ e liɛ’n, be yo e sa fi ɔ, ɔ yoman ye mlɔnmlɔn kun naan é yáci Zoova i sulɛ. E Ɲanmiɛn m’ɔ ti aklunyefuɛ’n ɔ fali ajalɛ naan be nga be yo sa tɛ mɔ be kunndɛ kpa kɛ bé káci be sa’n, i klun w’a jɔ be wun. Akoto Zan kan ndɛ kun fa gua e awlɛn su nzue. I waan: “Kɛ ɔ ko yo naan amu’an yo-man sa tɛ’n ti, ń klɛ́ ndɛ nga blɛ́ amun. Sanngɛ sɛ sran wie yo sa tɛ’n, e lɛ e ti ndɛ kanfuɛ, ɔ o e Si Nyanmiɛn wun lɔ, yɛlɛ Jésus-Krist b’ɔ ti sran kpa’n.” (1 Zan 2:1) Zoova fali Zezi yili e ti tɛ. I sɔ’n ti’n kannzɛ bɔbɔ fɔ’n nun yɛ be wuli e’n, sanngɛ e kwla su Zoova kɛ ɔ fa klo’n sa. Ɔ maan e wun blibli e kɛ é tú e klun é yó like ng’ɔ jɔ Zoova klun’n.

 Jasin fɛ’n nin Ɲanmiɛn i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n

8, 9. ?Wafa sɛ yɛ jasin fɛ’n bolɛ’n yi Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i nglo ɔ?

8 Kɛ e wla e wun ase e bo Ɲanmiɛn Sielɛ jasin fɛ’n e kle e wiengu mun’n, e sɔnnzɔn Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ’n. ?Wafa sɛ yɛ Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ɔ nin jasin fɛ’n be kɔ likawlɛ ɔ?

9 Zoova dun mmua bo sran’m be jɔ kwlaa naan w’a nunnun klunwifuɛ mun. Kɛ Zezi kán sa nga bé wá jú mɛn’n i awieliɛ blɛ’n nun’n be ndɛ’n , ɔ seli kɛ: “Saan bé dún mmua bó jasin fɛ’n klé nvle-nvle’m be kwlaa i sin naan sa sɔ’m b’a yo.” (Mark 13:10; Matie 24:3) Kɛ be ‘dun mmua’ bo jasin fɛ’n, i sin sa nga bé wá jú’n i kun yɛle ɲrɛnnɛn dan’n. Mɛn uflɛ mɔ bé yó sa kpa’n i nun’n, ɲrɛnnɛn dan sɔ’n bó i ɲrun atin, afin klunwifuɛ’m bé wíe núnnún sekeseke. (Matie 24:14, 21, 22) Sran fi kwlá buman Zoova fɔ seman kɛ ɔ yoli klunwifuɛ’m be tɛ. Afin ɔ dun mmua boli be jɔ. Ɔ kunndɛli kɛ be kaci be sa naan w’a nunnunman be.Zonas 3:1-10.

Kɛ e bo jasin fɛ’n e kle sran kwlaa’n, e kle kɛ e kpaman sran nun kɛ Ɲanmiɛn sa.

10, 11. ?Wafa sɛ yɛ jasin fɛ’n bolɛ nun’n, e yi sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i nglo ɔ?

10 ?Wafa sɛ yɛ jasin fɛ’n i bolɛ’n nun’n, e yi sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i nglo ɔ? Kɛ e bo jasin fɛ’n e yo sa ng’ɔ ti su’n, afin e kwla uka e wiengu mun naan b’a ɲan nguan. Maan e bu nzue su alie m’ɔ su utu’n i su akunndan e nian. Kɛ e ko fin nun fite’n, e wiengu nga be te o nzue’n nun’n be ukalɛ yɛ e kunndɛ ɔ. ?Nɛ́n i ɔ? I wafa kunngba’n, sran wie’m be te yo mɛn tɛ nga nunfuɛ. Be su kpli kpa, sanngɛ be nin a kwlá fiteman nun. Ɔ fata kɛ e uka be. Nanwlɛ, be nun  kpanngban be kpalo jasin fɛ’n nga e bo’n. Sanngɛ kɛ mɔ Zoova te trɛ i awlɛn be wun’n ti’n, maan e uka be naan ‘be kaci be nzuɛn’n.’ I liɛ’n bé kwlá ɲán nguan.2 Piɛr 3:9.

11 Asa ekun kɛ e bo jasin fɛ’n e kle sran kwlaa nga e to i’n, e kle kɛ e kpaman sran nun. I sɔ’n ti sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i wafa cinnjin kpa kun. Nán e wla fi kɛ: “Nyanmiɛn liɛ’n, ɔ kpa-man sran nun, sanngɛ nvle kwlaa nun’n, sran ng’ɔ sro i b’ɔ yo i klun sa’n, i klun jɔ i wun.” (Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35) Sɛ e kunndɛ kɛ é yó sa nuan su sɛsɛsɛ kɛ Ɲanmiɛn sa’n, ɔ fataman kɛ e kpli e di sran jɔlɛ. Sɛ blɔfuɛ annzɛ sran ble o, sɛ yalɛfuɛ annzɛ aɲanbeunfuɛ o, maan e bo jasin fɛ’n e kle i. Kɛ e yo sɔ’n, e man sran kwlaa i atin naan ɔ tie jasin fɛ’n naan ɔ fa ajalɛ nga ɔ klo’n.Rɔmfuɛ Mun 10:11-13.

Wafa nga e nin e wiengu mun e tran’n

12, 13. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ nin i fataman kɛ e kpli e di sran jɔlɛ ɔ? (b) ?Kɛ Zezi se kɛ “nán an bu sran fɔ” yɛ “nán an kan sran wun ndɛ” i bo’n yɛle benin? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun wie.)

12 Kɛ e nin e wiengu mun e tran kɛ Zoova nin e tran sa’n, i sɔ’n ti sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n wie. E wiengu fɔ bulɛ’n ti kpe kan sa. E kan be sa tɛ nga be yo’n i ndɛ. Wie liɛ’n e bu i kɛ be su bu akunndan tɛ wie, annzɛ dunman kunndɛlɛ ti yɛ be su fa ajalɛ wie ɔ. ?Sanngɛ e nun onin yɛ ɔ kunndɛman kɛ Zoova si i aunnvuɛ ɔ? Zoova jranman e sa tɛtɛ’m be su sa trilili. Jue tofuɛ’n seli kɛ: “?[Zoova], sɛ ɔ waan á nían tɛ nga e yo’n, wan cɛ yɛ ɔ ka lɛ ɔ ɔ́ yó ye ɔ?” (Jue Mun 130:3) ?Kɛ mɔ Zoova fɛmɛn i ɲin sieman fɔnlɛ nga e fɔn’n su’n, i  sɔ’n ciciman e wla? (Jue Mun 103:8-10) ?I sɔ’n ti’n, wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e nin e wiengu mun e nanti ɔ?

13 Sɛ e wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn i sa nuan su yolɛ’n nun’n ɔ si sran aunnvuɛ’n, ndɛ ng’ɔ timan e ndɛ annzɛ ɔ timan cinnjin’n i nun’n, e su kpliman e diman sran jɔlɛ. Kɛ Zezi kán Ɲanmiɛn ndɛ oka’n su lɔ’n, ɔ seli kɛ: “Nán an bu sran fɔ maan Nyanmiɛn bu amun fɔ.” (Matie 7:1) Lik fluwa’n nun’n ɔ seli ekun kɛ: “Nán an kan sran wun ndɛ, yɛ Nyanmiɛn su kan-man amun wun ndɛ.” * (Lik 6:37) Zezi si weiin kɛ klɔ sran mɔ fɔ o i nun’n, ɔ bu i wiengu’m be fɔ ndɛndɛ kpa. Sanngɛ Zezi i ndɛ tiefuɛ nga be cɛman naan b’a bu sran fɔ kekle’n, ɔ fata kɛ be wla be nzuɛn tɛ sɔ’n i ase.

14. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e “bu sran fɔ” ɔ?

14 Like nga ti yɛ ɔ fataman kɛ e ‘bu sran fɔ’n’ yɛle kɛ b’a tuman e kɛ e di i sɔ junman. Zaki m’ɔ ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’n seli kɛ sran kunngba ng’ɔ “sieli mmla’n, b’ɔ jran su di jɔlɛ’n,” yɛle Zoova. I sɔ’n ti yɛ ɔ usali kɛ: “?A ti ɔ liɛ sɛ bɔ a bu ɔ niaan fɔ-ɔ?” (Zak 4:12; Rɔmfuɛ Mun 14:1-4) Asa ekun fɔ m’ɔ o e nun ti’n, ɔ cɛman naan y’a di ndɛ kwlɛ. E kwla bu sran’m be wun akunndan tɛ. Wie liɛ’n e fa sa nga be yoli e’n, e sieli e klun, annzɛ e ɲin kwla blo sran wun. Wie liɛ’n kusu e bu e wun sran kpa. Nzuɛn tɛtɛ sɔ’m be ti’n, e wiengu wie’m be wun kwla yo e tɛ. Sanngɛ sɛ e wun i wlɛ kɛ nán sa ngba yɛ e kwla si i’n, e su kpliman e buman e wiengu fɔ. Asa ekun’n, e siman sran’m be  klun akunndan’n, annzɛ sa kwlaa ng’ɔ o be su’n. ?E ti e liɛ sɛ mɔ e kan e wiengu nga be mian be ɲin be su Ɲanmiɛn’n, be wun ndɛ ɔ? Maan e yo kɛ Zoova sa. Yɛle kɛ ninnge nga aniaan’m be yo m’ɔ ti kpa’n, i su cɛ yɛ ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie ɔ.

15. ?Ijɔlɛ nin ayeliɛ benin mun yɛ be nin Ɲanmiɛn sufuɛ’n fataman ɔn? ?Yɛ ngue ti ɔ?

15 ?Yɛ e nin e awlobofuɛ mun e tranlɛ nun’n nin? Awlo’n ti lika kun m’ɔ fata kɛ fɔundi tran nun ɔn. Sanngɛ ɔ timan sɔ andɛ. Awlobo kunngba nunfuɛ’m be tranlɛ’n yoman fɛ kaan sa. Yasua nin bla, ɔ nin siɛ nin niɛn wie mun, be kle be awlobofuɛ’m be yalɛ. Be kpɛ be tranfuɛ’m be nzowa, annzɛ be bo be. Sanngɛ ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n, nin aɔwi tɛtɛ dilɛ’n, ɔ nin sran  kpokokpoko yolɛ’n be nin Ɲanmiɛn sufuɛ’n fataman. (Efɛzfuɛ Mun 4:29, 31; 5:33; 6:4) Zezi i afɔtuɛ ng’ɔ mannin e kɛ ‘nán e bu sran fɔ’ yɛ ‘nán e kan sran wun ndɛ’n,’ ɔ timan gua su lɔ kunngba liɛ. Kɛ e o awlo lɔ’n, ɔ fata kɛ e nian su e nanti wie. Nán e wla fi kɛ sa nuan su yolɛ’n i wie yɛle kɛ e nin e wiengu mun e tran kɛ Zoova nin e tran’n sa. E Ɲanmiɛn’n kusu nin e tranman klunwi su. Sanngɛ sran ng’ɔ klo be’n, be yo “i annvɔ.” (Zak 5:11) Nanwlɛ, ajalɛ ng’ɔ kle e lɛ’n, ɔ yo ɲɛnmɛn dan!

Asɔnun kpɛnngbɛn mɔ ‘be yo sa’m be nuan su’n’

16, 17. (a) ?Ngue yɛ Zoova kunndɛ kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo ɔ? (b) ?Sɛ sa tɛ yofuɛ kun waan ɔ kacimɛn i sa’n, ngue yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo ɔ? ?Yɛ ngue ti ɔ?

16 Sa nuan su yolɛ’n ti e kwlaa e ndɛ, sanngɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be liɛ’n, ɔ ti cinnjin kpa. Amun nian wafa nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai kannin ‘famiɛn i awlo lɔ sran dandan mun’ annzɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be ndɛ’n. Ɔ seli kɛ: “Famiɛn kun ɔ́ nían mmla’n su ɔ́ síe mɛn’n, i awlo lɔ sran dandan’m bé yó sa’m be nuan su.” (Ezai 32:1) Ɔ maan Zoova kunndɛ kɛ, kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be di be junman’n, be yo sa nuan su. ?Wafa sɛ yɛ be kwla yo sɔ ɔ?

17 Sran sɔ mɔ b’a tin Ɲanmiɛn sulɛ nun’n, be si kɛ sa nuan su yolɛ’n i wie yɛle asɔnun’n i sanwun yolɛ. Ɔ ju wie’n, ɔ fata kɛ be di be nga be fɔnnin dan’n be jɔlɛ. Sanngɛ i sɔ yolɛ nun’n, be wla fiman kɛ, kɛ Ɲanmiɛn dí sran kun jɔlɛ’n, sɛ ɔ nin aunnvuɛ silɛ fata’n, ɔ si i aunnvuɛ. Ɔ maan be kunndɛ kɛ bé úka sran ng’ɔ  fɔnnin’n naan ɔ kaci i sa. ?Sanngɛ sɛ i waan ɔ kacimɛn i sa’n nin? Kɛ m’ɔ fata kɛ be yo sa nuan su sɛsɛsɛ’n ti’n, Zoova i Ndɛ’n se be kɛ: “An kan sa tɛ yofuɛ’n i bo amun nun lɛ.” I bo’n yɛle kɛ be tu i asɔnun’n nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:11-13; 2 Zan 9-11) Nán kɛ i sɔ’n yo be fɛ ti ɔ. Sanngɛ be si kpa kɛ asɔnun’n i sanwun yolɛ’n ti’n, i sɔ yolɛ’n nin i fata. Asa kusu’n, be lafi su kɛ cɛn wie lele sa tɛ yofuɛ’n káci i sa naan ɔ́ sɛ́ i sin asɔnun’n nun ekun.Lik 15:17, 18.

18. ?Kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m bé mán sran kun i afɔtuɛ’n, ngue yɛ be wla fiman su ɔ?

18 Kɛ be se kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo sa nuan su’n, i wie ekun yɛle kɛ afɔtuɛ nga be man’n, ɔ taka Biblu’n su. Nán kɛ fɔnlɛ nga e fɔn’n, i kunndɛlɛ ɔ nin e fɔ tulɛ nglɛmun nnɔsua ngunmin ti yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be o lɛ ɔ. Sanngɛ sɛ aniaan kun “yo sa wie b’ɔ ti-man kpa’n,” be “kle i atin ng’ɔ ti kpa’n amanniɛn su.” Afin be si kɛ, kɛ Ɲanmiɛn yo sa i nuan su’n, ɔ yomɛn i klunwi su. (Galasifuɛ Mun 6:1) Asɔnun kpɛnngbɛn’m be su tutumɛn i fofofo. Be su kɛnmɛn i ndɛ tɛtɛ kusu, afin kɛ be man afɔtuɛ’n i klolɛ su’n, i sɔ’n kwla wla sa tɛ yofuɛ’n i fanngan. Kannzɛ sɛ sa tɛ ng’ɔ yoli’n ti’n, ɔ fata kɛ be bu i fɔ bɔbɔ’n, naan be yiyi i sa tɛ’n i bo nzuɛn’n nun weinwein kle i’n, be wla fiman su kɛ aniaan ng’ɔ fɔnnin lɛ’n, ɔ ti Zoova i bua’m be nun kun. * (Lik 15:7) Sɛ be man sa  tɛ yofuɛ kun i afɔtuɛ’n, annzɛ be tu i fɔ klolɛ su’n, ɔ kwla kaci i sa.

19. ?Ajalɛ benin yɛ, ɔ ju wie’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be fa ɔ? ?Yɛ ngue nun yɛ be nian naan b’a fa ajalɛ sɔ’n niɔn?

19 Ajalɛ nga asɔnun kpɛnngbɛn’m be fa’n, wie liɛ’n ɔ kan aniaan wie mun. I wie yɛle kɛ cɛn wie’n be yia. Be kunndɛ kɛ bé nían naan sɛ aniaan wie’m be kwla yo asɔnun kpɛnngbɛn annzɛ asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ o. Asɔnun kpɛnngbɛn’m be si kɛ ɔ fataman kɛ be kpa sran nun annzɛ be fa sran nga be klo i’n. Sanngɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun yɛ be nian naan b’a fa ajalɛ kun ɔn. Kɛ be yo sɔ’n be fa afɔtuɛ nga su:  “Sɛ a nian ti-man sran kun i nuan nun ndɛ’n, nán bu i fɔ, nán bu sran’n wie kpa tra wie.”1 Timote 5:21.

20, 21. (a) ?Ngue yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be kplin be ɲin be yo ɔ? ?Yɛ ngue ti ɔ? (b) ?Ngue yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla yo fa uka “be nga be anwlɛn sɔ-man’n” niɔn?

20 Asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo sa nuan su sɛsɛsɛ wafa uflɛ ekun. Kɛ Ezai seli kɛ ‘bé yó sa’m be nuan su’n,’ ɔ kan guali su kɛ: “Be ngba bé wá yó kɛ like bɔ be fiɛ i bo bɔ kɛ aunngban’n ɔ́ fíta’n ɔ nyan-man be’n sa. Bé yó kɛ lika bɔ be fia nun, bɔ kɛ aunngban dan’n ɔ́ tú’n, ɔ kan-man be’n sa. Bé yó kɛ nzue ba b’ɔ sonji lika kee nun’n sa. Bé yó kɛ yɛbuɛ dan wie b’ɔ man fɔnvɔ lika bɔ waka fi fifi-man lɛ’n sa.” (Ezai 32:2) Asɔnun kpɛnngbɛn’m be kplin be ɲin be fɔnvɔ be wiengu nga be su Ɲanmiɛn’n. Be yo maan be wla gua ase.

21 Andɛ sran’m be wun be ɲrun dan, be wla bo be wun. ?Asɔnun kpɛnngbɛn mun, ngue yɛ amún yó fá úka “be nga be anwlɛn sɔ-man’n” niɔn? (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:14) Kɛ bé kán afɛ ng’ɔ o be su’n i ndɛ klé amun’n, wafa nga be wun fa yo be’n, maan ɔ yo amun sɔ wie. (Zak 1:19) Atrɛkpa sa nga ti yɛ be ‘koko’ dan’n, be kunndɛ kɛ bé bó su klé sran nga be lafi i su’n. (Nyanndra Mun 12:25) Amun se be kɛ be ndɛ lo Zoova nin aniaan mun, naan be bu be sran kpa, naan be klo be kpa liɛ su. (1 Piɛr 1:22; 5:6, 7) Asa ekun amun kwla srɛ Ɲanmiɛn man be. Kɛ sran kun wun kpa kɛ asɔnun kpɛnngbɛn kun su srɛ i ti’n, nanwlɛ i sɔ’n kwla fɔnvɔ i dan. (Zak 5:14, 15) Amun ɲin mɔ amun kplin naan amun a uka be nga be wla  w’a bo be wun’n, Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa nuan su sɛsɛsɛ’n ɔ wun i.

Kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be wla be nga be wla w’a bo’n be fanngan’n, be sɔnnzɔn Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n.

22. ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sa nuan su kɛ Zoova sa ɔ? ?I sɔ’n yo Zoova sɛ?

22 Nanwlɛ kɛ é yó sa nuan su sɛsɛsɛ kɛ Zoova sa’n, nn é fá e wun é mɛ́ntɛn i. Kɛ e nanti i mmla mun mɔ be ti sɛsɛsɛ’n be su’n, kɛ e bo jasin fɛ’n e kle sran mun’n, ɔ nin kɛ e fa e ɲin e sie like nga e wiengu’m be yo m’ɔ ti kpa’n i ngunmin su’n, e yi sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i nglo kɛ Ɲanmiɛn sa. Asɔnun kpɛnngbɛn mun, kɛ amun yo mɔ fiɛn wluman asɔnun’n nun’n, kɛ amun fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n uka sran’n, kɛ ajalɛ nga amun fa’n ɔ kle kɛ amun kpaman sran nun’n, yɛ kɛ amun wla be nga be wla w’a bo be wun’n be fanngan’n, amun yi sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i nglo kɛ Ɲanmiɛn sa. Kɛ Zoova nian asiɛ’n su wa m’ɔ wun kɛ be nga be nin i nanti’n be su kplin be ɲin ‘bé yó sa nuan su’ sɛsɛsɛ’n, i klun jɔ dan.

^ ndɛ kpɔlɛ 13 Zezi i ndɛ sɔ’n, Biblu wie’m be kacili i kɛ “nán an bu sran fɔ” yɛ “nán an kan sran wun ndɛ.” Ɔ ti kɛ be su se kɛ “nán an bo sran i fɔ bulɛ bo” yɛ “nán an bo sran i wun ndɛ kanlɛ bo” sa. Sanngɛ wafa nga be klɛli Zezi i afɔtuɛ’n Glɛki nun’n, ɔ kle kɛ ninnge sɔ’m be yolɛ’n wo e nzuɛn’n nun naan e yo be titi. Sanngɛ ɔ fata kɛ e yaci be yolɛ.

^ ndɛ kpɔlɛ 18 Like nga 2 Timote 4:2 se asɔnun kpɛnngbɛn mun kɛ be yo’n yɛ: “Sran ng’ɔ yo sa’n ijɔ i, wla be fanngan.” Glɛki nun ndɛ mma parakaléô yɛ Wawle’n kaci i kɛ “wla be fanngan” ɔn. Ndɛ mma kun m’ɔ mɛntɛn i’n yɛle paraklêtos. Be fa ndɛ mma sɔ’n fa kan sran ng’ɔ uka be nga be fa be kɔ jɔlɛ difuɛ’m be ja su’n, i ndɛ. I lɛ’n kle kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be ti aniaan’m be ukafuɛ.