I su junman dilɛ'n i siesielɛ

Kle aniɛn'n

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

An fa amun wun mantan Zoova

 NDƐ TRE 11

“I atin’m be ti seiin”

“I atin’m be ti seiin”

1, 2. (a) ?Ɲrɛnnɛn sa benin mun yɛ be tɔli Zozɛfu su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Zoova siesieli sa sɔ mun ɔn?

BE TƆNNIN gbanflɛn klanman kun mɔ w’a yoman sa fi’n i suɛn kɛ i waan ɔ́ tɔ́ bla kun gblu. I sɔ’n ti’n, be wlɛli i bisua. Be flɛ gbanflɛn sɔ’n kɛ Zozɛfu. Nán sa tɛ klikli nga bé fá yó i’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. Kɛ ɔ ɲannin afuɛ 17, i bɔbɔ i niaan’m be buli i wun akunndan tɛ. Ɔ ka kan naan b’a kun i. I sin’n, be yoli i atɛ kɛ kanga sa aofuɛ wie’m be sa nun. Be fɛ i ɔli nvle uflɛ nun. Lɔ’n, i min’n i yi’n jin i wun kɛ ɔ nin i be la. Sanngɛ w’a kplinman su. I ya m’ɔ yoli bla’n ti’n, ɔ tɔnnin Zozɛfu i suɛn. I sɔ’n ti yɛ be wlɛli i bisua ɔ. Ng’ɔ yo ɲrɛnnɛn’n yɛle kɛ ɔ yo kɛ Zozɛfu leman sran naan w’a kɛn i ti ndɛ sa.

Zozɛfu w’a yoman like fi sanngɛ be wlɛli i “bisua.”

2 Sanngɛ Ɲanmiɛn m’ɔ “klo sa nga be yo i i nuan su’n, [yɛ] ɔ klo sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n,” ɔ lafiman. (Jue Mun 33:5) Zoova fali ajalɛ naan w’a siesie ndɛ sɔ’n. Ɔ yoli maan i agualiɛ su’n be yili Zozɛfu bisua nun lɔ fiteli. Sanngɛ nɛ́n i sɔ ngunmin yɛ ɔ yoli ɔ. Zozɛfu mɔ be wlɛli i “bisua” laa’n, ɔ wa ɲannin junman nanndoliɛ kpa kun, kpɛkun ɔ ɲannin ɲrun kpa wie. (Bo Bolɛ 40:15; 41:41-43; Jue Mun 105:17, 18) Be wa wunnin kɛ Zozɛfu w’a yoman sa tɛ fi, yɛ i kusu ɔ fali aɲrunɲan junman ng’ɔ di’n yoli naan Zoova i klun sa’n w’a kpɛn su.Bo Bolɛ 45:5-8.

3. ?Ngue ti yɛ e nun wie fi kunndɛman kɛ be di i ndɛ kwlɛ ɔ?

3 Ndɛ kɛ ngalɛ sa’m be wluwlu e wun kpa. ?Nɛ́n i ɔ? ?E nun onin yɛ ɔ nin a wunman kɛ b’a di sran  kun i ndɛ kwlɛ le ɔ? ?Annzɛ kusu, e nun onin yɛ be nin a bumɛn i lufle le ɔ? E nun wie fi kunndɛman kɛ be di i ndɛ kwlɛ. I sɔ liɛ’n boman e nuan, afin Zoova yili e kɛ i bɔbɔ sa. Yɛle kɛ ɔ fɛli i nzuɛn cinnjin kpa kɛ sa nuan su yolɛ sa’n ɔ mannin e wie. (Bo Bolɛ 1:27) Sɛ e waan é sí Zoova kpa’n, ɔ fata kɛ e wun wafa ng’ɔ yo sa i nuan su’n i wlɛ. I liɛ’n, i ninnge yolɛ wafa m’ɔ yo ɲɛnmɛn’n é sí su ye, kpɛkun é kúnndɛ kɛ é fá e wun é mɛ́ntɛn i.

?Ngue yɛ be flɛ i sa i nuan su yolɛ’n niɔn?

4. ?Klɔ sran’m be akunndan’n nun’n, ngue yɛ sran ng’ɔ yo sa i nuan su’n, ɔ yo ɔ?

4 Sran’m be bu i kɛ sran ng’ɔ yo sa i nuan su’n yɛle sran ng’ɔ nian mmla’m be su trelele’n. Fluwa kun seli kɛ: “Sran ng’ɔ yo sa i nuan su’n, ɔ nanti mmla’m be su, ɔ yo like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo’n, ɔ yo like ng’ɔ le atin yo’n, ɔ diman ndɛ kwlɛ. Ɔ kpaman sran nun.” (Right and Reason—Ethics in Theory and Practice) Sanngɛ Zoova liɛ’n, kɛ ɔ́ yó sa i nuan su’n, nán mmla’m be su nianlɛ ngbɛn sa yɛ ɔ nian yo like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo’n niɔn.

5, 6. (a) ?Ebre nin Glɛki nun’n, ndɛ mma nga be fa kan “sa nuan su yolɛ” ndɛ’n, i bo’n yɛle benin? (b) ?Kɛ Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn yo sa i nuan su’n, i bo’n yɛle benin?

5 Wafa nga Zoova yo sa i nuan su sɛsɛsɛ’n, ɔ ti abonuan. Sɛ e waan é wún i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie wafa nga be kannin sa nuan su yolɛ’n i ndɛ Ebre nin Glɛki nun’n, be su. Biblu’n i bue nga i klikli nun’n be klɛli i Ebre nun’n i nun’n, ndɛ mma cinnjin nsan yɛ be fa kɛnnin i ndɛ ɔ. Kpɛ sunman’n,  ndɛ mma nga be fa kan “sa nuan su yolɛ” i ndɛ’n be kwla kaci i wie kɛ ‘nanwlɛ dilɛ.’ (Bo Bolɛ 18:25) Ndɛ mma nɲɔn onga’m be liɛ’n be fa be kan “sa kpa yolɛ” i ndɛ. Biblu’n i bue nga be dun mmua klɛli i Glɛki nun’n, kɛ be se lɔ kɛ sran kun “yo sa kpa’n” i bo’n yɛle kɛ “ɔ di nanwlɛ, ɔ yo sa i nuan su.” I kwlaa sɔ’n kle kɛ ngbaciɛ nunman sa nuan su yolɛ’n nin sa kpa yolɛ’n be afiɛn.Amɔs 5:24.

6 Ɔ maan kɛ Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn yo sa i nuan su’n, ɔ su se kɛ ɔ di nanwlɛ naan ɔ yo sa ng’ɔ ti su’n, naan kusu ɔ nian nun yo sɔ titi, kpɛkun ɔ kpaman sran nun. (Rɔmfuɛ Mun 2:11) I kpa bɔbɔ’n, e kwlá bumɛn i kaan sa kɛ ɔ kwla kaci i ninnge yolɛ wafa sɔ’n. Elii m’ɔ suli Ɲanmiɛn nanwlɛ su’n, ɔ seli kɛ: “Klunwi yolɛ’n nin ndɛ kwlɛ bulɛ’n, be ti-man Nyanmiɛn i nzuɛn mlɔnmlɔn.” (Zɔb 34:10) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn kwlá ‘buman ndɛ kwlɛ’ le mlɔnmlɔn. Ndɛ ja nɲɔn ti yɛ e kan sɔ ɔ.

7, 8. (a) ?Ndɛ ja nɲɔn benin ti yɛ Zoova kwlá buman ndɛ kwlɛ le ɔ? (b) ?Like benin ti yɛ Zoova yo sa i nuan su sɛsɛsɛ ɔ?

7 Ndɛ ja klikli’n yɛle kɛ i nzuɛn’n nin klɔ sran liɛ’n timan kun. Kɛ nga e fa wunnin i fluwa nga i ndɛ tre 3 nun lɔ’n sa’n, fɔ kaan sa nunman Zoova nun, yɛ ɔ ti ndɛnmanfuɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ kwlá yoman sa m’ɔ timan su’n. ?Ngue yɛ i sɔ liɛ’n kle e ɔ? Ɔ kle e kɛ, kɛ mɔ fɔ kaan sa nunman e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i nun’n ti’n, e kwla lafi su kɛ ɔ su yomɛn i mma’m be tɛtɛ le. Zezi lafili su sɔ. Kɔnguɛ kasiɛn ng’ɔ dili i asiɛ’n su wa’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn kɛ: “Min Si bɔ ɔ nzuɛn’n nin klɔ sran liɛ’n ti-man kun’n, ɔ dunman’n b’ɔ o n su’n ti, nian [min  sɔnnzɔnfuɛ’m] be su.” (Zan 17:11) Biblu’n nun’n, Zoova kunngba cɛ yɛ be flɛ i e ‘Si mɔ i nzuɛn’n nin klɔ sran liɛ’n timan kun’ ɔn. I sɔ’n ti su, afin i kunngba cɛ yɛ fɔ kaan sa nunmɛn i nun ɔn. Siɛ wie fi timan sɔ. Zezi lafili su kpa kɛ e Si mɔ fiɛn kaan sa nunmɛn i wun’n m’ɔ yoman sa tɛ kaan sa’n, ɔ́ níɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be su kpa.Matie 23:9.

8 Ndɛ ja nɲɔn su’n, yɛle kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn. I sran klolɛ sɔ’n yo maan ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ. Sanngɛ aɲinkpli nin be ngunmin be wun akunndan bulɛ’n mɔ be nin sran klolɛ’n kɔman likawlɛ’n ti’n, e wun sa tɛtɛ kpanngban andɛ. Sa tɛtɛ sɔ’m be nun wie yɛle sran mɔ i wunnɛn kplo’n ti’n be kpɔ i’n, ɔ nin sran’m be nun kpalɛ’n. Sanngɛ Biblu’n kan Zoova i sran klolɛ’n i ndɛ se kɛ: “[Zoova] ti sɛsɛ. Ɔ klo like nga be yo i i nuan su sɛsɛ’n.” (Jue Mun 11:7) Zoova kɛn i bɔbɔ i wun ndɛ se kɛ: “Min [Zoova] n klo sa nga be yo i i nuan su’n.” (Ezai 61:8) Kɛ e si kɛ e Ɲanmiɛn’n ɔ klo sa kpa yolɛ’n, i sɔ’n cici e wla. ?Nɛ́n i ɔ?Zeremi 9:23.

Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n nin i sa nuan su yolɛ’n

9-11. (a) ?Ngbaciɛ o Zoova i sa nuan su yolɛ’n ɔ nin i aunnvuɛ silɛ’n be afiɛn? (b) ?Zoova nin klɔ sran mɔ be ti sa tɛ yofuɛ’n be tranlɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ ɔ yili i sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n ɔ nin i aunnvuɛ silɛ’n be nglo ɔ?

9 Zoova i nzuɛn nga be ti abonuan’n be ti kpa lele tra su. I wie yɛle wafa ng’ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ’n  mɔ fiɛn kaan sa nunmɛn i sin’n. Kɛ Moizi mánmán Zoova’n, ɔ klɛli i kɛ: “I yɛ ɔ ti kɛ yɛbuɛ sa i yɛ n talo i-ɔ, sa ng’ɔ yo be’n be ti kpa lele tra su. I atin’m be ti seiin. Ɔ ti Nyanmiɛn kun b’ɔ kaci-man, ɔ di-man ndɛ kwlɛ. Ɔ yo sa’n i nuan su sɛsɛsɛ, ɔ di nanwlɛ.” (Mmla’n 32:3, 4) Jɔlɛ kwlaa nga Zoova di be’n, fiɛn kaan sa nunman be sin. Kɛ ɔ́ dí sran’m be jɔlɛ’n ɔ fa kanman ngowa, kusu ɔ yomɛn i klunwi su.

10 Zoova i sa nuan su yolɛ’n nin i aunnvuɛ silɛ’n be kɔ likawlɛ. Jue Mun 116:5 se kɛ: “[Zoova] yaci sa cɛ, ɔ yo sa i nuan su. E Nyanmiɛn’n si aunnvuɛ.” Nanwlɛ, Zoova yo sa i nuan su kpɛkun i kunngba’n ɔ si aunnvuɛ sakpa. I nzuɛn nɲɔn sɔ’m be sansanman be wun. Sɛ Zoova si sran’m be aunnvuɛ’n, nán kɛ sɛ i waan ɔ́ dí be jɔlɛ’n ɔ́ dí i klunwi su ti ɔ. Sanngɛ kpɛ sunman’n, kɛ ɔ́ dí sran’m be jɔlɛ’n ɔ ka lɛ yi i nzuɛn nɲɔn sɔ’m be nglo. Maan e nian sa kun m’ɔ kle sɔ’n.

11 Klɔ sran’m be kwlaa be nin sa tɛ yolɛ’n fin be nin klun. Ɔ maan wie’n m’ɔ ti sa tɛ’n i akatua’n yɛ ɔ nin be fata ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 5:12) Sanngɛ Zoova kloman kɛ sa tɛ yofuɛ’m be wu. Ɔ ti ‘Ɲanmiɛn kun m’ɔ yaci sa tɛ’n cɛ. Ɔ si aunnvuɛ, sran yo i annvɔ.’ (Neemi 9:17) Kusu’n, kɛ mɔ fɔ kaan sa nunmɛn i nun’n ti’n, sɛ sran kun yo sa tɛ’n ɔ seman kɛ w’a yoman like fi. ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, wafa sɛ yɛ ɔ kwla si klɔ sran mɔ be ti sa tɛ yofuɛ’n be aunnvuɛ ɔ? Ninnge cinnjin kpafuɛ nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle e’n, be nun kun tɛ kosan sɔ’n su. Like sɔ’n yɛle e ti kpɔlɛ tɛ nga Zoova yili naan w’a de klɔ sran mun’n. Fluwa  nga i ndɛ tre 14 nun’n, é wá súan su like kpa ekun. Ajalɛ sɔ mɔ Ɲanmiɛn fali’n, ɔ yi i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ɔ nin i sran aunnvuɛ silɛ dan’n be nɲɔn’n be nglo. E ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n, Zoova kwla si sa tɛ yofuɛ nga be kaci be sa’n be aunnvuɛ. Sanngɛ kɛ ɔ́ yó sɔ’n i wla fimɛn i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n.Rɔmfuɛ Mun 3:21-26.

Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n cici e wla

12, 13. (a) ?Ngue ti yɛ Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n yo maan e fa e wun e mɛntɛn i ɔ? (b) ?Kɛ Davidi fɛli i ɲin sieli Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n su’n, ngue ndɛ yɛ ɔ kannin ɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ i sɔ’n cici e wla ɔ?

12 Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n kunman sran srɛ, sanngɛ ɔ yo maan e fa e wun e mɛntɛn i. Biblu’n kle weiin kɛ, kɛ Zoova yó sa i nuan su’n, ɔ si aunnvuɛ. I sɔ’n cici e wla. Siɛn’n, maan e nian wafa nga Zoova yi i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i nglo’n.

13 Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ti’n, ɔ yimɛn i sufuɛ’m be ase. Jue tofuɛ Davidi bɔbɔ wunnin i sɔ. Kɛ ɔ fɛli i ɲin sieli i su sa’m be su’n, m’ɔ suannin wafa nga Ɲanmiɛn yo ninnge mun’n i su like’n, ɔ seli kɛ: “[Zoova] klo kɛ be yo like mun sɛsɛsɛ. Ɔ yi-mɛn i sufuɛ bɔ be ti nanwlɛfuɛ’m be ase. Ɔ nian be su tititi.” (Jue Mun 37:28) Amun nian kɛ ndɛ sɔ’n cici e wla ɔ! E Ɲanmiɛn’n su yiman be nga be nin i nanti klanman titi’n be ase le. Ɔ maan, e kwla lafi su kɛ ɔ su kpɔciman e le, yɛ ɔ́ nían e lika klolɛ su. I sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i su yɛ e jran e kan sɔ ɔ.Nyanndra Mun 2:7, 8.

14. ?Wafa sɛ yɛ mmla nga Zoova fa mannin Izraɛlifuɛ mun’n, ɔ kle kɛ ɔ bu be nga be leman wie’n be akunndan ɔn?

 14 Ɲanmiɛn i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ti’n, ɔ bu sran nga be o ɲrɛnnɛn nun’n be akunndan. Mmla nga Zoova fa mannin Izraɛlifuɛ mun’n i nun’n, ɔ kleli kɛ ɔ bu yalɛfuɛ’m be akunndan. Ɔ kɛnnin i Mmla’n nun kɛ maan be nian aika ba mun nin angbeti’m be lika. (Mmla’n 24:17-21) Kɛ mɔ Zoova si afɛ ng’ɔ o sran sɔ’m be su’n ti’n, i bɔbɔ ɔ yoli be jɔlɛ difuɛ nin be sasafuɛ kɛ siɛ kpa kun fa yo’n sa. Ɔ ‘kannin aika mma mun nin angboti bla’m be ti ndɛ.’ (Mmla’n 10:18; Jue Mun 68:6) Zoova wlali Izraɛlifuɛ’m be su nun kpa kɛ, sɛ be yo angbeti mun nin aika ba’m be tɛtɛ’n, naan ɔ ti be flɛlɛ’n, ɔ su yaci cɛman. Lɔ Tulɛ 22:21-23 nun’n, i waan: “Ń fá ya amun wun.” Ya falɛ’n timan Ɲanmiɛn i nzuɛn, sanngɛ be nga be ɲinfu be kle be wiengu nga be leman wie’n be ɲrɛnnɛn’n, ɔ fa be wun ya kpa.Jue Mun 103:6.

15, 16. ?Like benin yɛ ɔ kle kpa kɛ Zoova kpaman sran nun ɔn?

15 Zoova se e ekun kɛ ‘ɔ kpaman sran nun, [naan] be cɛ i like kɛ ɔ jran be sin ɔn, ɔ yoman ye.’ (Mmla’n 10:17) Zoova timan kɛ klɔ sran wie mɔ be le kwlalɛ’n, mɔ be ɲin blo sika wun, mɔ be nian like nga sran kun le i’n su be di i jɔlɛ’n sa. Ɔ nianman sran ɲrun naan w’a di i jɔlɛ, yɛ ɔ kpaman sran nun. Like kun m’ɔ kle kpa kɛ ɔ kpaman sran nun’n, yɛle kɛ sran nga be kunndɛ kɛ bé sú i nanwlɛ nun’n, naan bé ɲán anannganman nguan’n, kannzɛ be ti sɛ ti sɛ o, ɔ kpaman be nun. “Nvle kwlaa nun’n, sran ng’ɔ sro i b’ɔ yo i klun sa’n, i klun jɔ i  wun.” (Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35) I sikafuɛ o, i yalɛfuɛ o, i blɔfuɛ o, i sran ble o, kannzɛ nvle nga be tran nun’n ti sɛ ti sɛ o, be kwlaa be kwla ɲan anannganman nguan’n. ?Nán sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i kpafuɛ’n yɛle i sɔ’n?

16 Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i wafa kun ekun o lɛ m’ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie su naan e bu i like dan ɔn. Yɛle like ng’ɔ fa yo be nga be fɔn i mmla mɔ be ti seiin’n.

Sran ng’ɔ yo sa tɛ’n, Zoova tu i fɔ

17. ?Ngue ti yɛ sran lufle bulɛ’n ɔ nin ayeliɛ tɛtɛ nga b’a tru mɛn nun’n, be kleman kɛ Zoova yoman sa i nuan su ɔ?

17 Sran wie’m be kwla usa be wun kɛ: ‘?Kɛ mɔ Zoova yaciman be nga be yo sa tɛtɛ’n be lɛ ngbɛn’n niɔn, ngue ti yɛ sran lufle bulɛ’n ɔ nin ayeliɛ tɛtɛ’m b’a tru mɛn nun sɔ ɔ?’ I sɔ sa’m be kleman kɛ Zoova yoman sa i nuan su. Fɔ mɔ Adam fa sali klɔ sran’m be kwlaa’n, i ti yɛ maan sa tɛtɛ yolɛ’n w’a tru mɛn tɛ kain nga nun sɔ ɔ. Be mɔ be ti fɔnfuɛ’n be klunklo ajalɛ tɛ nga be fa’n ti’n sran lufle bulɛ’n w’a sɔn kpa. Sanngɛ i sɔ liɛ’n su cɛman kun.Mmla’n 32:5.

18, 19. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova su yaciman be nga be ɲinfu be fɔn i mmla mun’n be lɛ sa trilili ɔ?

18 Be nga be tu be klun be fa be wun mantan Zoova’n, ɔ si be aunnvuɛ. Sanngɛ sa nga sran’m be yo be fa saci i dunman m’ɔ ti sanwun’n, be su kaman lɛ sa trilili. (Jue Mun 74:10, 22, 23) Be yoman Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa i nuan su’n i finfin. Be nga be ɲinfu be yo sa tɛ’n, ɔ́ yáci be lɛ naan be isa be ayeliɛ  tɛ’n i bo nzuɛn’n. Zoova ‘ti Ɲanmiɛn aklunyefuɛ, nin aunnvuɛ sifuɛ, ɔ faman ya ndɛndɛ. I aklunye’n ti dan, yɛ sa nga ɔ kan kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ́ yó be. Sanngɛ sran ng’ɔ yo sa tɛ’n, ɔ semɛn i kɛ w’a yoman like fi.’ (Ezipt Lɔ Tulɛ 34:6, 7) Kɛ nga e fa kɛnnin i lɛ’n sa’n, blɛ wie nun’n Zoova wunnin kɛ ɔ fata kɛ ɔ tu be nga be ɲinfu be fɔn i mmla mun’n, be fɔ.

19 I sɔ yɛ ɔ fa yoli laa Izraɛlifuɛ mun ɔn. Kɛ be juli mɛn ng’ɔ tali nda kɛ ɔ́ fá mán be’n i nun lɔ’n, be fɔnnin i mmla mun kpɛ sunman. Kannzɛ bɔbɔ be ayeliɛ tɛtɛ sɔ’m be kpɔtɔli Zoova i awlɛn’n, sanngɛ w’a kaman lɛ w’a yiman be ase. (Jue Mun 78:38-41) Ɔ mannin be blɛ naan be kaci be sa. Ɔ seli be kɛ: “Like nga n kunndɛ’n, nɛ́n i yɛle kɛ klunwifuɛ’n ɔ wu, sanngɛ n kunndɛ kɛ ɔ kaci i nzuɛn’n naan ɔ fite nun. Amun yaci amun nzuɛn tɛtɛ’n. ?Izraɛlfuɛ mun, ngue ti yɛ amun waan amún wú nin-ɔn?” (Ezekiɛl 33:11) Nguan’n ti like dan Zoova ɲrun. I sɔ’n ti’n, ɔ sunmɛnnin i nuan ijɔfuɛ mun kpɛ sunman naan be se Izraɛlifuɛ mun kɛ be  kaci be ayeliɛ tɛtɛ’n. Sanngɛ be nun sunman be keteli be awlɛn’n, b’a kaciman be sa. I agualiɛ su’n, Zoova fali be wlali be kpɔfuɛ’m be sa nun, afin ɔ kunndɛman kɛ i dunman m’ɔ ti sanwun’n ɔ saci.Neemi 9:26-30.

20. (a) ?Ngue yɛ wafa nga Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantili’n, ɔ kle e ɔ? (b) ?Kɛ be fa asɔmɔli’n be sunnzun Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n, ngue ti yɛ ɔ nin i fata kpa ɔ?

20 Wafa nga Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantili’n, ɔ kle e i su ninnge kpanngban. Ɔ kle e kɛ i ɲin ta lika kwlaa naan ɔ wun sa tɛtɛ nga sran’m be yo’n, naan be sa tɛtɛ sɔ’m be fɔkɔ i awlɛn. (Nyanndra Mun 15:3) Asa kusu’n, ɔ kle kɛ sɛ sa tɛ yofuɛ kun nin aunnvuɛ silɛ fata’n, ɔ si i aunnvuɛ. I sɔ liɛ’n gua e awlɛn su nzue. Asa ekun’n, ɔ kle e kɛ ɔ kpliman naan w’a di sran’m be jɔlɛ. Kɛ mɔ Zoova trɛ i awlɛn sran’m be wun’n ti’n, sran kpanngban be bu i kɛ ɔ su tuman klunwifuɛ’m be fɔ le. Sanngɛ ɔ timan sɔ mlɔnmlɔn, afin wafa nga Ɲanmiɛn nin Izraɛlifuɛ’m be trannin’n ɔ kle e wie kɛ Ɲanmiɛn su trɛmɛn i awlɛn sran’m be wun sa trilili. Zoova faman sa sɛsɛ yolɛ’n kanman ngowa. Klɔ sran’m be liɛ’n, srongble’n ti’n kpɛ sunman be yoman sa ng’ɔ ti i nuan su’n. Zoova timan sɔ. Ɔ sroman sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ. Ɔ maan sɛ be fa Zoova sunnzun asɔmɔli’n ɔ ti su. Afin asɔmɔli’n ti sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ yakpa su’n i nzɔliɛ. * (Ezekiɛl 1:10; Sa Nglo Yilɛ 4:7) Sɛ e waan é kán wafa nga Ɲanmiɛn di sran’m be jɔlɛ’n i ndɛ kpe kan’n, é sé kɛ sɛ sran kun nin fɔ tulɛ  fata’n ɔ nian nun tu i fɔ, kusu sɛ ɔ nin aunnvuɛ silɛ fata’n ɔ si i aunnvuɛ.2 Piɛr 3:9.

Maan e fa e wun e mantan Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa i nuan su’n

21. ?Wafa nga Zoova di sran’m be jɔlɛ’n i su akunndan benin yɛ ɔ fata kɛ e bu ɔ? ?Yɛ ngue ti ɔ?

21 Kɛ é bú wafa nga Zoova di sran’m be jɔlɛ’n i su akunndan’n, nán maan Ɲanmiɛn yo e ɲrun kɛ jɔlɛ difuɛ kun mɔ i liɛ ng’ɔ si i’n yɛle sran nga be yo sa tɛ’n be fɔ bulɛ’n sa. Sanngɛ maan ɔ yo e ɲrun kɛ siɛ kpa kun m’ɔ sacimɛn i mma mun, mɔ like ng’ɔ ti kpa man be’n yɛ ɔ yo man be’n sa. Zoova ti siɛ kpa m’ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ ɔ. I ti’n, i mma nga be o asiɛ’n su’n mɔ be kunndɛ kɛ ɔ uka be naan ɔ yaci be wun sa mun cɛ be’n, sɛ ɔ fata kɛ ɔ tu be fɔ’n, ɔ nian nun tu be fɔ. Sɛ kusu ɔ fata kɛ ɔ si be aunnvuɛ’n ɔ si be aunnvuɛ.Jue Mun 103:10, 13.

22. ?Ɲanmiɛn i sa nuan su yolɛ’n ti’n, like benin yɛ ɔ́ mán e e ɲrun lɔ ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fɛli i sɔ ajalɛ’n niɔn?

22 Kɛ e si kɛ, kɛ Ɲanmiɛn dí sran’m be jɔlɛ’n, nán be fɔ bulɛ sa ngbɛn yɛ ɔ kunndɛ’n, nanwlɛ i sɔ liɛ’n yo e fɛ dan! Zoova i sa nuan su yolɛ’n ti’n, ɔ yoli naan y’a kwla ɲan like ɲɛnmɛn kpa kun e ɲrun lɔ. Like sɔ’n yɛle anannganman nguan mɔ é ɲɛ́n i mɛn kun mɔ ‘lɔ yɛ be nga be yo sa kpa’n bé trán’n’ i nun. (2 Piɛr 3:13) Ɲanmiɛn fali ajalɛ sɔ’n afin kɛ ɔ́ yó sa i nuan su’n, like ng’ɔ kunndɛ’n yɛle sran’m be delɛ, nán be fɔ bulɛ ɔ. Kɛ e wun wafa nga Zoova yo sa i nuan su’n i bo kpa’n, i sɔ’n yo maan e fa e wun e mɛntɛn i. Fluwa nga i ndɛ tre nga é wá wún be e ɲrun lɔ’n bé wá klé e wafa nga Zoova yi i nzuɛn ɲɛnmɛn kpa sɔ’n i nglo’n.

^ ndɛ kpɔlɛ 20 Kɛ Zoova tú Izraɛlifuɛ mɔ b’a nantimɛn i mmla’m be su’n be fɔ’n, ɔ fɛ i wun sunnzunnin asɔmɔli.Zeremi 25:38; Oze 5:14.