Kɔ i nun ndɛ'n su trele

Kɔ i nun yiyilɛ nɲɔn su'n su trele

Kɔ like ng'ɔ o fluwa'n nun'n su trele

Zoova i Lalofuɛ mun

Wawle

‘Maan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n’

 NDƐ TRE 2

Nán an yo sa nga mɔ maan amún kókó i sin’n

Nán an yo sa nga mɔ maan amún kókó i sin’n

‘Nán an yo sa nga mɔ maan amún kókó i sin’n.’1 PIƐR 3:16.

1, 2. ?Sɛ e su kɔ aofuɛ’n, ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kpa kɛ e fa e atin klefuɛ’n i ndɛ’n su ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla fa i sɔ’n e sunnzun e klun akunndan’n niɔn?

NZUE su junman difuɛ kun o nzue’n i afiɛn, ɔ su fɛ i mmeli’n kɔ lika. Sran kun su nanti aawlɛ flɛnnɛn kun nun. Alapla nun kisanfuɛ kun su fɛ i alapla’n sin ɲanmiɛn ble’n nun. ?Ngue yɛ ɔ o sran nsan sɔ’m be afiɛn ɔn? Yɛle kɛ sɛ be leman atin klefuɛ kun’n, be sa wá mían kpa.

2 Sɛ e su kɔ aofuɛ naan sran kun m’ɔ si lika sɔ’n kpa’n, yɛ ɔ́ klé e atin’n, e su mlinman. E kwla fa sran sɔ’n e sunnzun e klun akunndan’n mɔ Zoova fa mannin e’n. (Zak 1:17) Sɛ e klun akunndan’n nunman lɛ’n, saan é mlín. Sɛ e klun akunndan’n ti kpa’n, ɔ kwla uka e naan y’a wun atin kpa’n naan y’a fa su. I ti’n maan e si like nga be flɛ i be klun akunndan’n ɔ nin wafa nga ɔ di junman’n. I sin’n é kwlá kókó ndɛ nsan nga’m be su yalɛ. Be yɛ: (1) Wafa nga e kwla yo naan e klun akunndan’n w’a yo kpa’n, (2) like nga ti yɛ ɔ fata kɛ e bu e wiengu’m be akunndan’n, ɔ nin (3) wafa nga kɛ e klun akunndan’n ti kpa titi’n, e ɲan su mmlusuɛ’n.

BE KLUN AKUNNDAN’N NIN JUNMAN NG’Ɔ DI’N

3. ?Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ be “klun akunndan’n” i bo’n yɛle benin? ?Klɔ sran i nzuɛn benin yɛ ɔ yi i nglo ɔ?

3 Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle Biblu’n nun kɛ be “klun akunndan’n” i bo’n yɛle “sran kun bɔbɔ  i wun silɛ.” E mɔ e ti klɔ sran’n, Ɲanmiɛn w’a yiman e kɛ ninnge nga’m be sa. Ɲanmiɛn maan e bɔbɔ e kwla si e wun. Ɔ maan e kwla jran e bu ninnge nga e yoli be’n be su akunndan. ?E nzuɛn’n ti kpa annzɛ ɔ timan kpa? E klun akunndan’n niannian ninnge nga e yo be’n nin e nzuɛn’n ɔ nin ajalɛ nga e fa be’n, kɛ jɔlɛ difuɛ wie annzɛ lalofuɛ wie m’ɔ o e klun lɔ’n sa. Ɔ kwla kle e ajalɛ kpa annzɛ kusu ɔ wla e su nun kɛ sa wie nun’n, e nian e wun kpa. I kusu sɛ e fa ajalɛ kun’n, naan ɔ ti kpa’n, ɔ kwla yo e mo. Sɛ ɔ ti tɛ’n, ɔ kwla bu e fɔ, ɔ fa akluntitiɛ’n yi e su.

4, 5. (a) ?Wafa sɛ yɛ e si kɛ Adam nin Ɛvu be klun akunndan’n wo lɛ ɔ? ?Yɛ kɛ b’a faman Ɲanmiɛn mmla’n su’n ɔ yoli be sɛ? (b) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ laa Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be klun akunndan’n ukali be ɔ?

4 I bo bolɛ’n nun yɛ Zoova fɛli i sɔ like’n wlali i yasua’n nin bla’n be nun ɔn. Kɛ be yoli sa tɛ’n, i sin ɲannzuɛn nga be wunnin i’n, ɔ yi i nglo kɛ be klun akunndan’n o lɛ sakpa. (Bo Bolɛ 3:7, 8) Sanngɛ be klun akunndan ng’ɔ sanngannin sɔ’n, ɔ kwlá ukaman be kun. Afin be bɔbɔ be ɲinfu yɛ be yoli ɲin keklefuɛ, ɔ nin Zoova i kpɔfuɛ ɔ. Kɛ mɔ be ti klɔ sran mɔ fɔ nunman be nun’n, like nga bé yó’n, be si nun jrɛiin kpa. Ɔ maan be kwlá saman be sin Zoova wun kun.

5 Sran kpanngban mɔ fɔ o be nun’n, b’a yoman kɛ Adam nin Ɛvu be liɛ’n sa. Be fali ajalɛ nga be klun akunndan’n kleli be’n su. I wie yɛle sran kpa nga be flɛ i Zɔbu’n. Ɔ seli kɛ: “N liɛ nga n si i’n yɛle kɛ n ti kpa, n lemɛn i kaciwlɛ. Kɛ n nian wafa nga n fa nanti’n min awlɛn’n buman min fɔ.” (Zɔb 27:6) Zɔbu i ninnge yolɛ nun ɔ nin ajalɛ ng’ɔ fali be’n be nun’n, ɔ niannin atin nga i klun akunndan’n kleli i’n su kpa nantili. Ɔ maan ɔ kwla seli aklunjuɛ su kɛ i awlɛn’n w’a bumɛn i fɔ. I sɔ’n ti’n, w’a wunman ɲannzuɛn. Maan e nian wafa nga Zɔbu nin Davidi be aeliɛ’n yoli fanunfanun’n. Kɛ Davidi ɲin w’a yiman Saili mɔ Zoova sieli i famiɛn’n, “i klun tili i tri.”  (1 Samiɛl 24:6) Davidi i klun ng’ɔ tili i sɔ’n, ɔ yoli i ye. Ɔ kleli i kɛ ɔ fataman kɛ ɔ yo i sɔ like’n cɛn uflɛ kun.

6. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn mannin klɔ sran kwlaa i klun akunndan ɔn?

6 ?Zoova i sufuɛ’m be ngunmin yɛ be le klun akunndan ɔn? Maan e fa e ɲin e sie Akoto Pɔlu i ndɛ nga su. Ɔ seli kɛ: “Kɛ be bɔ be timan Zuif’n bɔ be siman mmla’n be yo sa nga be klɛli i mmla’n nun kɛ sran yo’n, kannzɛ be lɛmɛn i sɔ mmla’n, sanngɛ sa nga be yo’n ɔ kle kɛ be lɛ be bɔbɔ be mmla. Kɛ be yo sɔ’n, ɔ kle kɛ be si sa nga be klɛli i mmla’n nun kɛ sran yo’n be anwlɛn’n nun lɔ. Sa wlɛ bɔ be wun i’n ɔ nin be akunndan’n bɔ be bu’n maan be wun sa nga sran yo’n i wlɛ, sɛ ɔ ti kpa o, sɛ ɔ ti tɛ o, be wun i wlɛ.” (Rɔmfuɛ Mun 2:14, 15) Be nga be siman Zoova i mmla mun mlɔnmlɔn bɔbɔ’n, ɔ ju wie’n be klun akunndan’n maan be yo ninnge nga Ɲanmiɛn klo be’n.

7. ?Ngue ti yɛ ɔ ju wie’n e klun akunndan’n kwla yo tɛ ɔ?

7 Sanngɛ kusu’n, ɔ ju wie’n, e klun akunndan’n kwla fɔn. ?Ngue ti ɔ? Ndɛ tre nga i bo bolɛ nun sunnzun ase’n kwla uka e. Kɛ é kɔ́ lika’n, sɛ lika’n sanngan e atin klefuɛ’n i ɲrun’n, ɔ kwla mlin e. Asa ekun sɛ e nin i e si akplowa’n, naan e faman i ndɛ’n su’n naan e bɔbɔ e fa e atin liɛ’n, é mlín wie. I kunngba’n, sɛ e bɔbɔ e klunklo ninnge tɛtɛ’m be saci e klun akunndan’n, ɔ́ klé e atin tɛ. Asa kusu sɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n w’a tinngɛman e klun akunndan’n naan e lafi i su’n, sa cinnjin wie’m be nun’n, ɔ su kwlá ukaman e naan y’a wun sa kpa nin sa tɛ’n be ngbaciɛ’n. Nanwlɛ, sɛ e kunndɛ kɛ e klun akunndan’n uka e kpa’n, maan Zoova i wawɛ’n sie e. Pɔlu klɛli i kɛ: “Nyanmiɛn wawɛ’n kusu maan n si n klun lɔ weiin kɛ n buaman ato.” (Rɔmfuɛ Mun 9:1) ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla si kpa kɛ ajalɛ nga e klun akunndan’n maan e fa’n, ɔ ti Ɲanmiɛn wawɛ’n liɛ’n su ɔ? Sɛ e tinngɛ e klun akunndan’n naan ɔ yo kpa’n, yɛ é kwlá yó sɔ ɔ.

 ?WAFA SƐ YƐ E KWLA TINNGƐ E KLUN AKUNNDAN’N NIƆN?

8. (a) ?Wafa sɛ yɛ like nga e bɔbɔ e konvi o su kɛ é yó’n, ɔ kwla saci e klun akunndan’n niɔn? ?Yɛ kwlaa naan y’a fa ajalɛ kun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo e cinnjin kpa ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ kannzɛ like fi sannganman Klistfuɛ kun i akunndan’n, ɔ kwlá seman kɛ i ngba yɛ ɔ o lɛ ɔ? (An nian ja ngua lɔ nzɔliɛ’n.)

8 ?Wafa sɛ yɛ é fá ajalɛ nga e klun akunndan’n kle e’n niɔn? Sran wie’m be liɛ’n, be bu be klun lɔ siin kpɛkun be fa ajalɛ kun. Kpɛkun kasiɛn su’n, be se kɛ: “Ɔ sannganman min akunndan’n.” Like nga e bɔbɔ e konvi o su kɛ é yó’n, ɔ kwla saci e klun akunndan’n. Ɔ maan e klun akunndan’n kwla yo tɛ kpa. Biblu’n se kɛ: ‘Klɔ sran’n i klun akunndan’n ti tɛ tra like kwlaa, be yo akunndan sɔ’n i sa fi ɔ ɔ yoman ye. ?Wan cɛ yɛ ɔ kwla si i ɔ?’ (Zeremi 17:9) Ɔ fataman kɛ like nga e bɔbɔ e kunndɛ kɛ é yó’n yɛ ɔ yo e cinnjin ɔn. Sanngɛ ɔ fata kɛ e dun mmua e bu Ɲanmiɛn Zoova i klun sa’n i akunndan. *

9. ?Kɛ be se kɛ be sro Ɲanmiɛn’n i bo’n yɛle benin? ?Yɛ wafa sɛ yɛ i sɔ’n kwla kle e ajalɛ nga é fá’n niɔn?

9 Sɛ e klun akunndan’n m’ɔ ti tinngɛwa’n yɛ ɔ kle e ajalɛ’n, i sɔ’n su yiman e klunklo ninnge’m be nglo. Sanngɛ ɔ́ yí i nglo kɛ e sro Ɲanmiɛn. Ndɛ yɛ m’ɔ yi i sɔ’n i nglo’n, maan e fa e ɲin e sie su. Zerizalɛmu famiɛn Neemi m’ɔ ti sran kpa’n, ɔ le atin se be ng’ɔ sie be’n be kɛ be su lapo. Sanngɛ w’a seman be sɔ. ?Ngue ti ɔ? Ɔ bu i kɛ sɛ ɔ se Ɲanmiɛn i nvle nunfuɛ’m be kɛ be su lapo’n, nn ɔ ti kɛ ɔ su  mianmian be sa. Ɔ maan ɔ cɛman naan Zoova w’a fɛ i wun ya. Kusu ɔ kunndɛman kɛ Zoova fɛ i wun ya bɔɔ kaan sa. Ɔ seli kɛ: “N liɛ’n, n nyin yi Nyanmiɛn i ti m’an yoman sɔ.” (Neemi 5:15) Ɔ fata kɛ e sro Ɲanmiɛn sakpa. Yɛle kɛ like nga sɛ e yo ɔ, ɔ su yoman e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i fɛ’n, maan i yolɛ’n kun e srɛ. I sɔ’n ti cinnjin kpa. Afin i sɔ aɲinyiɛ liɛ’n ɔ́ sú e bo maan sɛ ɔ fata kɛ e fa ajalɛ kun’n, é nían Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun naan y’a fa.

10, 11. ?Biblu’n nun mmla benin yɛ ɔ kan nzan nɔnlɛ’n i ndɛ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ be su falɛ nun’n, Ɲanmiɛn kwla kle e atin ɔn?

10 Maan e nian nzan nɔnlɛ’n. Kɛ e nun sunman e yia mɔ é yíyí e ɲin su’n, ɔ fata kɛ e fɛ i sɔ’n i wun ajalɛ. Maan e usa e wun kɛ: ?Ń nɔ́n nzan annzɛ n su nɔnman? Like klikli ng’ɔ fata kɛ e yo’n, yɛle kɛ e bɔbɔ e nian e wun su. ?Biblu’n nun mmla benin yɛ ɔ kɛn i sɔ’n i ndɛ ɔ? Biblu’n seman kɛ nzan kan nɔnlɛ’n timan kpa. Afin ɔ se kɛ Zoova yɛ ɔ yili nzan’n niɔn. (Jue Mun 104:14, 15) Sanngɛ nzan nga be yiɛ i wun woo be nɔn tratra su’n, Biblu’n bu i fɔ. (Lik 21:34; Rɔmfuɛ Mun 13:13) Asa ekun’n, bla nin bian kunndɛlɛ sukusuku ɔ nin be wun bo bian kunndɛlɛ’n annzɛ be yi bo bla kunndɛlɛ’n mɔ be ti sa tɛ yolɛ dan kpa’n, Biblu’n fa nzanbɔɛ’n wla be nun wie. *1 Korɛntfuɛ Mun 6:9, 10.

11 Mmla kɛ ngalɛ sa’m be tinngɛ Klistfuɛ’n i akunndan’n. Ɔ maan ɔ wun sa wlɛ. I ti’n, sɛ aɲia kun bo ɔ fata kɛ e fa nzan nɔnlɛ’n i wun ajalɛ kun’n, maan e fa kosan nga mun e usa e wun. ‘?Ngue aɲia yɛle i sɔ’n? ?Aɲia sɔ’n ɔ su cɛman naan w’a tɔ nvati, ɔ maan ɔ́ yó nzanbɔɛ blɛ? ?Ngue yɛ min bɔbɔ n yo i titi ɔ? ?Min konvi sɔ nzan, yɛ n nɔn naan m’an kwla ninnge wie’m be yo? ?N kwla nian min wun su naan m’an nɔnman nzan dan?’ Kɛ é bú  Biblu’n nun mmla mun ɔ nin be sin kosan be su akunndan’n, ɔ ti kpa kɛ e srɛ Zoova naan ɔ kle e atin. (Kanngan Jue Mun 139:23, 24 nun.) Sɛ e yo sɔ’n nn e su se Zoova kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n kle e atin. I kusu’n, kɛ é yó sɔ’n nn e su tinngɛ e klun akunndan’n naan e ɲin tran Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Maan e bu like kun ekun i akunndan kpa ajalɛ nga e fa be’n be nun.

?NGUE TI YƐ Ɔ FATA KƐ E BU E WIENGU’M BE AKUNNDAN ƆN?

E klun akunndan mɔ Biblu’n tinngɛli i’n, ɔ kwla uka e naan y’a fa nzan nɔnlɛ’n i wun ajalɛ kpa

12, 13. ?Ngue ti yɛ Klistfuɛ’m be klun akunndan’n kwla yo fanunfanun ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu i sɔ liɛ’n niɔn?

12 Ɔ le Klistfuɛ kun nin i klun akunndan. Yɛ wafa nga be ti fanunfanun’n, ɔ kwla bo e nuan. Sran kun kwla se kɛ like kun yolɛ timan kpa. Sanngɛ sran uflɛ kusu klo like sɔ’n i yolɛ, yɛ ɔ wunmɛn i tɛ lika’n. I wie yɛle nzan nga be yia be nɔn’n. Sran wie klo kɛ cɛn wie nnɔsua nun’n, ɔ nin i janvuɛ nɲɔn kun bé yíyí be ɲin su likawlɛ naan bé nɔ́n nzan kan. I sɔ yolɛ’n kusu kwla sanngan sran wie i akunndan. ?Ngue ti yɛ sran’m be akunndan’n ti fanunfanun sɔ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e niɛn i sɔ’n su naan y’a fa ajalɛ ɔ?

13 Sa wie’m be ti’n, Klistfuɛ’m be klun akunndan’n kwla yo fanunfanun. Wafa nga be tali be’n, ɔ timan kun. Sran wie’m be si kɛ sa tɛ wie o lɛ’n, i ɲrun jranlɛ’n yoli kekle mannin be kpa. I kpa bɔbɔ’n nán blɛ ngba nun yɛ be kwla jrɛnnin i ɲrun kekle ɔ. (1 Famiɛn Mun 8:38, 39) Sɛ nzan nɔnlɛ’n yɛ ɔ kleli sran sɔ’m be yalɛ’n, be kwla nian be wun kpa, nzan nɔnlɛ’n i lika. Sɛ i sɔ sran’n kun ba e osu nianlɛ e awlo lɔ’n, i klun akunndan’n kwla se i kɛ nán ɔ sɔ nzan nga é fá mɛ́n i’n nun. ?Ɔ maan é sé kɛ w’a gua e ɲin ase? ?É míɛn i fii kɛ ɔ nɔn nzan’n? Cɛcɛ. Wie liɛ’n, ɔ kunndɛman kɛ e si sa nga ti yɛ i waan ɔ nɔnman’n. Kannzɛ bɔbɔ e siman sa nga ti yɛ ɔ nɔnman’n, klolɛ mɔ e klo i’n ti’n, e su seman kɛ saan fii ɔ nɔn.

14, 15. ?Be nga be o Klistfuɛ klikli’m be asɔnun’n nun’n, ngue su yɛ be klun akunndan’n ti fanunfanun ɔn? ?Yɛ afɔtuɛ benin yɛ Pɔlu mannin ɔn?

 14 Akoto Pɔlu si kɛ blɛ sunman’n, Klistfuɛ klikli’m be klun akunndan’n yoli fanunfanun. Ɔ juli blɛ wie’n, nnɛn nga be fa yili tɛ’n i dilɛ’n sanngannin Klistfuɛ wie’m be akunndan’n. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:25) Sanngɛ i sɔ nnɛn liɛ mɔ be yo i atɛ gua bo’n, Pɔlu i akunndan’n bumɛn i fɔ i dilɛ’n nun. I ɲrun’n, amuin’m be timan like. Zoova yɛ ɔ mannin e aliɛ ɔ. I ti’n aliɛ sɔ’n ti i liɛ, ɔ kwlá yoman amuin’m be liɛ. Sanngɛ Pɔlu wunnin kɛ nán kɛ sran wie’m be bu i sɔ ɔ. Atrɛkpa’n be nun wie’m be yoli amuin sɔfuɛ dan kpa laa naan b’a kaci Klistfuɛ. I sɔfuɛ’m be liɛ’n, like kwlaa nga ɔ wɔ amuin sɔlɛ’n, ɔ sanngan be akunndan’n. ?Ajalɛ benin yɛ Pɔlu fali ɔ?

15 Pɔlu seli kɛ: “E bɔ e wun sa sɔ’n i wlɛ kpa’n, maan e uka be nga be wunmɛn i wlɛ kpa’n, nán maan e yo like ng’ɔ jɔ e bɔbɔ e klun’n. Afin Krist w’a yoman like ng’ɔ jɔ i bɔbɔ i klun’n.” (Rɔmfuɛ Mun 15:1, 3) Pɔlu seli kɛ ɔ fata kɛ e dun mmua e bu e niaan’m be akunndan kɛ Klist sa. Ndɛ kunngba’n su’n, Pɔlu seli kɛ sɛ nnɛn dilɛ kwla yo maan ɔ saci Klist i bua ba nga ɔ fɛli i wun kpɔli be ti’n, ɔ flunman kɛ nán ɔ di.Kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 8:13; 10:23, 24, 31-33 nun.

16. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ be nga be klun akunndan’n tannin be like kun yolɛ’n, be bu be nga be klun akunndan’n timan kɛ be liɛ’n sa’n be fɔ ɔ?

16 Sran wie’m be klun akunndan’n tannin be like wie yolɛ. Sanngɛ ɔ fataman kɛ be di be wiengu nga be yoman kɛ be sa’n be jɔlɛ. Yɛle kɛ sɛ sran kun niɛn i klun akunndan’n su fa ajalɛ kun’n, ɔ fataman kɛ i wiengu’m be miɛn i kɛ ɔ yo kɛ be liɛ’n sa. (Kanngan Rɔmfuɛ Mun 14:10 nun.) I kpa’n, like kpa nga e kwla fa e klun akunndan’n e yo’n, yɛle kɛ e fa di e bɔbɔ e wun jɔlɛ. Nán maan e niɛn i ti naan e bu e wiengu’m be fɔ. Maan e wla kpɛn Zezi i ndɛ nga su. I waan: “Nán an bu sran fɔ maan Nyanmiɛn bu  amun fɔ.” (Matie 7:1) Like nga ɔ ti kɛ sran kun bɔbɔ sa’n, e kwlaa nga e o asɔnun’n nun’n, e kunndɛman kɛ é jrán su é fá yó ndɛ. Sanngɛ wafa nga e kwla klo e wun kpa ekun naan e bo w’a sɛ kpa’n, yɛ e kunndɛ ɔ. E kunndɛ ekun kɛ é yó sa ng’ɔ jɔ e wiengu klun mɔ maan e kwlaa é yó kpa naan y’a saciman e wiengu’n.Rɔmfuɛ Mun 14:19.

SƐ E KLUN AKUNNDAN’N TI KPA TITI’N E ƝAN SU MMLUSUƐ

Sɛ e klun akunndan’n ti kpa’n, ɔ kwla kle e atin e mɛn dilɛ’n nun naan y’a di aklunjuɛ, naan e wla’n w’a gua ase

17. ?Wafa sɛ yɛ sran kpanngban be klun akunndan’n w’a yo andɛ ɔ?

17 Akoto Piɛli klɛli i kɛ: ‘Nán e yo sa nga mɔ maan é kókó i sin’n.’ (1 Piɛr 3:16) Sɛ Zoova ɲrun’n, sa nga e yo be’n, e kokoman be sin’n, ɔ ti e cenjele like dan kpa. Ɔ timan kɛ andɛ sa nga sran’m be yo be mɔ be koko be sin’n sa. Be nga “be klun akunndan’n w’a yo kɛ blalɛ nglɛ b’ɔ yra sran ɔn ɔ  yo kokloko’n sa’n,” Pɔlu kannin be ndɛ. (1 Timote 4:2) Kɛ blalɛ nglɛ yra sran’n i kannvuɛn’n ka lɛ kpɛkun ɔ yo kokloko. Sɛ é kwlá sé’n, kɛ sran kpanngban be klun akunndan’n w’a kete sɔ ɔ. Yɛle kɛ like fi kwlá wluman be wun kun. Yɛ be klun akunndan’n man be afɔtuɛ ɔ yoman ye kun. Kpɛkun sran sɔ’m be klun titiman be kun. Yɛ be sa tɛ be kunman be ɲannzuɛn kun. Andɛ, kɛ sran kpanngban be klun akunndan’n buman be fɔ’n mɔ be klun titiman be’n, be se kɛ: “Ɔ ti kpa wie.”

18, 19. (a) ?Ngue like kpa yɛ e kwla ɲɛn i ɲannzuɛn nin akluntitiɛ’n be nun ɔn? (b) ?Yɛ sɛ e yoli sa tɛ wie laa naan y’a kaci’n, sanngɛ e klun akunndan’n te bu e fɔ’n, ngue yɛ e kwla yo ɔ?

18 Nanwlɛ sɛ e yo sa naan e klun titi e’n, nn e klun akunndan’n su kle e kɛ y’a faman ajalɛ kpa. Kɛ i sɔ akluntitiɛ’n ti sa tɛ yofuɛ kun kaci i nzuɛn’n, kannzɛ bɔbɔ sa ng’ɔ yoli’n  ti tɛ sɛ’n, sanngɛ be kwla yaci be cɛ i. I wie yɛle famiɛn Davidi liɛ’n. Ɔ yoli sa tɛ kpa. Sanngɛ kɛ m’ɔ tuli i klun kacili i nzuɛn’n ti’n, be yaci be cɛli i. Ɔ kpɔli sa tɛ ng’ɔ yoli’n, yɛ ɔ miɛnnin i ɲin nantili Zoova i mmla’m be su. Ɔ maan ɔ wunnin i kɛ ‘Zoova klun ti kpa, ɔ yaci sran wun sa cɛ i.’ (Jue Mun 51:3-21; 86:5) ?Yɛ sɛ e yoli sa tɛ kun naan y’a kaci e nzuɛn’n yɛ b’a yaci sa sɔ’n b’a cɛ e, naan sanngɛ ɲannzuɛn te kun e naan e klun te titi e’n nin?

19 Ɔ ju wie’n e klun akunndan’n maan e bu e wun fɔ tratra su. Ɔ kwla yo maan sa tɛ yofuɛ’n i wla bo i wun cɛ lele naan w’a wie. I sɔ’n yoman sa fi ye. Sɛ ɔ yo e sɔ’n, ɔ fata kɛ e se e wun kɛ Zoova ti dan tra wafa kwlaa nga e wun kwla yo e’n. Kɛ nga e wla sran’m be fanngan kɛ be lafi Ɲanmiɛn su sa’n, ɔ fata kɛ e lafi su kɛ Ɲanmiɛn klo e, yɛ ɔ yaci sran wun sa cɛ i. (Kanngan 1 Zan 3:19, 20 nun.) Asa ekun’n, sɛ e klun akunndan’n ti kpa’n, e di fɔundi yɛ e wla’n gua ase, kpɛkun aklunjuɛ nga e di’n, be ɲɛnmɛn i wunsu mɛn nga nun. Sran kpanngban mɔ be yoli sa tɛ kpa laa’n, be wla’n wa guali ase sɔ wie. Ɔ maan andɛ kɛ bé sú Zoova’n be klun titiman be.1 Korɛntfuɛ Mun 6:11.

20, 21. (a) ?Ngue yɛ fluwa nga úka e naan y’a yo ɔ? (b) ?E mɔ e ti Klistfuɛ’n, atin benin yɛ Ɲanmiɛn mannin e ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e niɛn i sɔ’n su e nanti ɔ?

20 Be klɛli fluwa nga kɛ ɔ uka e naan e di aklunjuɛ, naan e klun w’a titiman e Satan mɛn tɛ ng’ɔ o yɛ’n nun. Kɛ aliɛ’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n, sa kpanngban be tɔ e su. Ɔ fata kɛ e bu Biblu’n nun mmla nga be kan sa sɔ’m be ndɛ’n be su akunndan. Ɔ ti su kɛ fluwa nga kwlá yiyiman Biblu’n nun mmla sɔ’m be ngba be nun. Asa ekun’n, ajalɛ nga sran kun bɔbɔ i klun akunndan’n maan ɔ kwla fa’n, e seman kɛ be klɛ be ngba be su ndɛ be man e. Junman nga fluwa nga di’n, yɛle kɛ ɔ́ úka e naan e nanti Ɲanmiɛn Ndɛ’n su cɛn kwlaa. Naan i sɔ yolɛ’n, ɔ tinngɛ e klun akunndan’n naan e wun ninnge nga be timan kpa’n be wlɛ. “Krist i mmla’n”  m’ɔ timan kɛ Moizi liɛ’n sa’n, ɔ wla be nga be fa su’n be fanngan kɛ be nian atin nga be klun akunndan’n kle be’n su be nanti. Nán mmla nga be klɛli be’n be su yɛ bé nían sa cɔcɔcɔ bé nánti ɔ. (Galasifuɛ Mun 6:2) Ɔ maan Zoova man Klistfuɛ’m be atin dan kpa naan be tinuntinun b’a fa be bɔbɔ be klunklo ajalɛ. Sanngɛ i Ndɛ’n kpɛn e wla kɛ nán maan “e ti’n nyanlɛ’n sɔ’n kaci sa tɛ.” (1 Piɛr 2:16) Sanngɛ ɔ fata kɛ e tiaun ajalɛ sɔ mɔ e kwla fa’n, ɔ kle kɛ e klo Zoova.

21 Kɛ é srɛ́ Ɲanmiɛn’n, maan e bu like nga ti yɛ Biblu’n i mmla’m be su falɛ’n ti kpa tra like kwlaa’n i akunndan. Kpɛkun maan e fa ajalɛ naan e nian be su e nanti. Sɛ e yo sɔ’n, like nga kɛ e bali Zoova sin’n e boli i bo’n, ɔ́ kɔ́ i ɲrun ekun. Ɔ maan ‘é kúnndɛ sa ng’ɔ ti kpa nin tɛ’n be ngbaciɛ’n lele é sí i kpa.’ (Ebre Mun 5:14) Kpɛkun é ɲán e klun akunndan’n mɔ Biblu’n tinngɛli i’n i su mmlusuɛ cɛn kwlakwla. E klun akunndan’n yó kɛ sran ng’ɔ kle i wiengu kun m’ɔ su kɔ lika’n i atin’n sa. Ɔ́ úka e naan y’a fa ajalɛ ng’ɔ jɔ e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i klun’n. I sɔ’n ti like kpa kun mɔ e kwla yo naan y’a si kɛ Ɲanmiɛn klo e titi ɔ.

^ ndɛ kpɔlɛ 8 Biblu’n kle kɛ kannzɛ like fi sannganman e akunndan’n, e kwlá seman kɛ i ngba ɔ. Afin Pɔlu waan: ‘N klun timan min sa fi nun, sanngɛ nɛ́n i sɔ’n ti yɛ maan min wun sali ɔ. E Min’n yɛ ɔ ti n jɔlɛ difuɛ ɔ.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 4:4) Sran wie’m be kle Klistfuɛ’m be ɲrɛnnɛn kɛ Pɔlu fa yoli i laa’n sa. Sanngɛ kɛ bé yó sɔ’n, be akunndan’n sannganman fi. Afin be bu i kɛ Ɲanmiɛn klun jɔ su. Ɔ maan ɔ ti cinnjin kɛ like nga é yó’n, ɔ fataman kɛ ɔ sanngan e akunndan’n. Sanngɛ maan e akunndan’n yo sanwun e bɔbɔ e ɲrun ɔ nin Ɲanmiɛn ɲrun wie.Sa Nga Be Yoli’n 23:1; 2 Timote 1:3.

^ ndɛ kpɔlɛ 10 Ɔ fata kɛ e si kɛ dɔɔtrɔ kpanngban be waan be nga be ti nzanbɔɛfuɛ’n be kwlá nianman be wun su nzan nɔnlɛ nun. Be liɛ’n kɛ be se kɛ be ‘go nzan nɔnlɛ nun’n’ yɛle kɛ nán maan be nɔn wie mlɔnmlɔn.