MANKÉÉ nu mbus le Araséli a bé lond, a kalak le: “U pôdôs ha bañ ki me. Me ngwés bé me nok yom yo kiki yo i mbéñge base yoñ. I nkônôs me. Me ñoo we!” To hala kii me gwé 91 ñwii i len ini, me ngi hoñlak njôghe me bi nôgda ngéda me bi nok bibuk bi. Ndi, kiki kaat Ñañal 7:8 i nkal, “lisuk li jam li yé loñge iloo bibôdle gwé.” Hala a bé mbale inyu yés.Félisa.

Félisa: Me nlôl ikété lihaa li li ngwés Djob ngandak. I maliga, 13 bôt ikété lihaa jés li bé bipada tole mintôô mi bôt ikété base i Lôk Pada. Yak nyandôm wem wada nu a bé niiga i suklu i Lôk Pada yada, Pape Jean Paul II a bi lômbôl nye le a yé “numpubhaga.” Lihaa jés li bé bé to ngwañ. Papa a bé nsal bikei, mama a salak nwom. Ikété bon juem, me yé nu bisu.

Ngéda me bééna 12 ñwii, gwét ipôla matén ma Panya bi bi bôdôl. I mbus gwét, Pua yem a bi ke mok. Mahoñol mé ma bé kiha bé ni ma ngomén, nu a bé tét bôt. Mama yem a bé liya inyu jés lihaa. Jon, liwanda jé jada li bi ti nye maéba le a nla ep bilôk bikéé gwem bi bôda bi nsôk,—hala wee Araséli, Lauri, ni Ramôni—i siksa nyoo i tison i Panya le Bilbaô. To ibale laa, ba ga wo bé njal nyoo.

Araséli: Di bé di gwé ndigi 14, 12, ni 10 ñwii ha ngéda i. I bagla ni lihaa jés i bé ndutu ngandak. I Bilbaô, di bééna bôlô i pubus ndap. Mbus ñwii ima, bôda ba siksa ba bi ep bés i siksa ikeñi i tison i Saragôsa inyu tééda mimañ mi bôt. Bôlô yés i bé le di boñ mapubi i kishin. I bôlô i, i bé wéés bés boñge ba wanda ngandak.

Félisa: Ngéda lôk kéé yem i bôda i bi ke i Saragôsa, mama yem ni pada yés, nu a bé ki nyandôm wem, ba kit le yak me, me nlama ke sal i nlélém siksa. Ba bé hoñol le liké jem nyoo li ga bagal me ni hiloga hiada hi hi bé unda le hi ngwés me. Kiki me bé gwés mam ma base ngandak, jam  li ke yén ikété siksa inyu ngim ngéda li bi lémél me. Me bééna lem i ke base hiki kel, me bé hoñol yak le me nla ke sal inyu base i biloñ bipe, kiki mankéé wem nu a bé pada nyoo i Afrika.

Siksa i Saragôsa, i loñ Panya (i pes waé) Ngobol i Bibel i Násar-Kolunga (i pes walôm)

Bôda ba siksa ba bi boñ bé to yom inyu ti me makénd mu ngôñ yem i gwélél Djob i biloñ bipe. Me bé nôgda wengoñle me bé i ndap mok ikété siksa. Jon i mbus ñwii wada, me bi kit le me ntémb i mbai inyu tééda nyandôm wem nu a yé pada. U héa i boñ bibôlô bi ndap, di bé di nsoohe ntôñ ni nsañ mbasa hiki kôkôa. Me bé ki me ngwés me mbôñgôl mbônji i i bé i ndap base, ni bititii bi Maria ni bi “bapubhaga.”

Araséli: Mu ngéda i, niñ yés ikété siksa i bi héñha. Ngéda me bi mal ti likak jem li bisu, bôda ba siksa ba bi kit le ba ga bagal bés ba di yé boñge bôda. Ramôni a bi yégle i Saragôsa, Lauri a ke i Valencia. Me, ba ep me i tison i Madrid, nyoo nyen me bi ti likak jem li nyônôs iba. Siksa i Madrid i bé tééda baudu, mimañ mi bôt, ni bakén bape. Hala a bé ti ngandak bôlô. Me bé sal i dokta li siksa.

I pot mbale, me bé bem le niñ i siksa i ga lona me ngandak maséé. Me bé bem le di mba di ñañ Bibel, ba toñlak ki bés yo. Ndi to mut to wada a bé pot bé inyu Djob tole Yésu, di bé gwélél bé to Bibel. Me bi nigil ndik ngim bibuk bi hop Latin, me nigil ki biniñ bi “bapubhaga,” me béghak Maria. U héa hala, bi bibôlô bipe gwobisôna bi bé ndik bibôlô bi ngui minsôn.

Me bi bôdôl bana ngandak nduña, inyu hala nyen me bi kwélés muda nu a bé éga bôda ba siksa. Me kal nye le hala a ta bé me nseñ i sal ni ngui i hôla bôt bape i yônôs mimpék nwap, ki le lihaa jem li gwé ngôñ ni mahôla mem. A bi kwés me ikété pokdo tuñ, a hoñlak le hala a ga héñha mahoñol mem, ni mélés ki ngôñ yem i nyodi i siksa.

Letee ni ngélé aa, bôda ba siksa ba bi pémés me, ndik inyu tehe ibale me ngi gwé ngôñ i ke. Kiki ba bi tehe le me yé nayak, ba kal me le, tila le: “Me yé ke inyule me ngwés gwélél Satan, hee Djob bé.” Yom ba bi bat me le me mboñ i bi yumus me. To hala kii me bééna ngôñ i nyodi i siksa, me bé bé le me tila i nya bibuk i. Me bi sôk bat le me ngwés boñ baét; me kal yom i bé tagbe. Jon i pada i, i bi tjek mam ni bisop le me témb i siksa i Saragôsa. I mbus ndék sôñ, me bi kôs kunde i nyodi siksa. Ndék ngéda i mbus ha, yak Lauri bo Ramôni ba nyodi i siksa.

 “NSÔÑGA” KAAT U MBAGAL BÉS

Félisa

Félisa: I mbus ngéda, me bi biiba, me ke niñ i pes mbok i Kantabria. Me bé me ngi kenek i base hiki ngéda. Kel sonde yada, me nok nlegla u tôbôtôbô i ngii hikôma. Pada a bé unda ini kaat ni hop Pulasi le La vérité qui conduit à la vie éternelle (Maliga ma ma nkena i niñ boga), a bamak, a kalak le: “Ni béñge kaat ini! Ibale mut a ti bé yo, ni ti me yo, tole ni lep yo!”

Me bééna bé i kaat i, ndi ibôdôl ha ngéda i, me bééna ngôñ i bana yo bihôô bihôô. Hala a bi bôña ki ndék dilo i mbus ha. Bôda iba, ba ba yé Mbôgi Yéhôva, ba bi koode nwemel wem, ba ti ki me “nsôñga” kaat. I nlélém u, me añ yo. I ngéda bana bôda ba bi témb ba lo i mbai yem, me bi neebe i nigil Bibel ni bo.

“Nsôñga” kaat

Hala a bi nom bé, maliga ma tihba ñem wem. Gwéha yem inyu base i bi sôk i yila soso gwéha inyu Yéhôva, me ban-ga ki ngandak makénd inyu bôlô i likalô. Me bi sôblana i ñwii 1973. To hala kii me bé la bé añle lihaa jem maliga kiki me bééna ngôñ, me bé boñ kii yosôna me nla. Ndi kiki me ntoñol i bibôdle, ba bi kolba hémle yem ni ngui yap yosôna, téntén mankéé wem nu muda le Araséli.

Araséli: Mandutu me bi kôhna i siksa ma bi yilha me mut njôô. Ndi, me bé me ngi kenek i base hiki kel sonde, me soohege ni nsañ mbasa hiki kel. Me bé me ngi gwé ngôñ keñi i tibil nok Bibel, jon me bi bat Djob le a hôla me. Ndi, ngéda mankéé wem nu muda le Félisa a bi pôdôs me inyu hémle yé mondo, a bi pot ni ntén makénd u u bi tinde me i hoñol le a yé muda nu a mbep gwés base yé. Jon me ni nye di bé nôgla bé to ndék.

Araséli

Ndék ñwii i mbus ha, me témb i Madrid inyu sal, me biiba ki. I mbus ngéda, me yila mut pééna. Me léba le i bôt ba mbéna ke i base ba noñ bé biniigana bi Bibel. Jon me bi waa ke i base. Me bé hémle ha bé me “bapubhaga,” to baét, to bee hié. Me bi lep ki bititii bi base gwobisôna. Me bé yi bé too yom me bé boñ i bé téé. Me bé nhelek, ndi to hala  me bi waa bé soohe Djob, me kalak nye le: “Me gwé ngôñ i yi we. Soho hôla me!” Me nhoñol le Mbôgi Yéhôva i bi lo i meeni ngandak ngélé, ndi kekikel me bi yible bé bo likôga jem. Me bé bôdôl bé me base to yada ñem.

Ndék ngéda i mbus ñwii 1980, lôk kéé yem i bôda le Lauri ni Ramôni, i i bé niñil, wada i loñ Pulasi, nuu numpe i loñ Panya, i bi bôdôl nigil Bibel ni Mbôgi Yéhôva. Me bi sugus mu mahoñol mem le ba nyumus bo, kiki ba bi yumus Félisa. I mbus, me boma mut wem libôk wada le Angelines, a yila bañga yem liwanda. Yak nye a bé Mbôgi Yéhôva. Ngandak ngélé, Angelines bo nlôm ba bi yéñ le me nigil Bibel ni bo. Ba bi yimbe le, to hala kii me bé nene kiki mut nu a ngwés pééna, me bééna soso ngôñ i nok Bibel. Me bi sôk me kal bo le: “Di niglak. Me ga neebe ndik i nigil ni bé ibale ni neebe le me gwélél Bibel yem.” Ngobol i Bibel me bé gwélél i bé Bibel i Násar-Kolunga.

BIBEL I NSÔK I AT BÉS

Félisa: Ngéda me bi kôs sôble i ñwii 1973, Santander nu a yé nlôm tison i pes mbok i Kantabria, i loñ Panya, a bééna bebee le 70 ma Mbôgi Yéhôva. Homa wés likalô a bé nkeñi kiyaga, jon di bé di ngwélél matôwa nya di nya inyu téé likalô mu pes loñ i. Di bé di nke i mambai ni mambai letee di mal yuuga mbôgôl i mambai ma nkoñ u.

Mu ñwii mi ntagbe, me bi kôhna bisai i tégbaha ngandak gwigil bi Bibel ni hôla baudu i sôblana. Libim ikété yap li bé lôl i base i Lôk Pada. Kiki memede me bé ntôô mut i Lôk Pada, me bé yi le me nlama nok bo, me hônbaga ki bo. Me bi léba le ba gwé ngôñ ni ngéda inyu tjôô biniigana ba bé hémle ni ngui letee ni ngéda Bibel ni mbuu mpubi u Yéhôva bi ga tihba miñem nwap, bi hôla ki bo i neebe maliga. (Lôk Héber 4:12) Nlô wem Bienbénido, nu a bé sônda, a bi kôs sôble i ñwii 1979. Yak mama yem a bi bôdôl nigil Bibel ndék ngéda ilole a nwo.

Araséli: Me bé bôdôl bé Mbôgi Yéhôva ñem ngéda me bi bôdôl nigil Bibel ni bo. Ndi kiki sonde i bé tagbe, me nôgda le njôô yem i mal. I jam li bi lôôha tihba me yak Mbôgi Yéhôva li yé le ba mboñ yom ba niiga. Hémle i bi mélés pééna, me bôdôl ki nôgda ngandak maséé. Yak ngandak ikété bôt ba libôga jem ba kal me le: “A Araséli, kenek ni bisu mu njel u mal pohol!”

Me nhoñol ngéda me bi soohe le: “Me nyéga, a Yéhôva, inyule u ntjôô bé me, u nyible ki me ngandak manjel inyu léba yom me bé toñok—bañga yi i Bibel.” Me bi bat mankéé Félisa le a nwéhél me inyu bibuk gwem bibe me bi leñ nye. I len ini, di gwé ha bé ki minkwel mi pééna, di gwé ndigi minkwel minlam mi Bibel. Me bi kôs sôble i ñwii 1989, me bééna 61 ñwii.

Félisa: I len ini me gwé 91 ñwii, me yé ki yik muda. Me gwé ha bé me ngui me bééna. Ndi me ñañ Bibel hiki kel, me kenek i makoda i ngéda nyuu i nti me. Me yé ki maséé i ke i likalô inoñnaga ni la yem.

Araséli: Bebeg le inyule me bé ngond siksa, jon me ngwés me añle bipada ni bôda ba siksa me mboma i likalô miñañ minlam. Me ma ti bo ngandak bikaat, me bana ki biloñge bi minkwel ni ndék ipôla yap. Me nhoñol pada yada, i mbus ngandak mapeple, i i bi kal me le: “A Araséli, me neebe nga mam momasôna u nkal me, ndi kii me nla boñ i ñwii nwem? Kii lihaa jem ni bôt bem ba base ba ga kal?” Ha nyen me timbhe nye le: “Ndi kii Djob nye a ga kal?” A mek ño ngi makénd, a bééna bé makénd i ke ni bisu i toñ maliga.

Me ngi hoñlak hilo hi tôbôtôbô hi niñ yem. Hala a bé ngéda nlô wem a bi kal me inyu ngélé bisu le a ngwés yéga me i likoda. To hala kii a bééna iloo 80 ma ñwii ha ngéda i, kekikel a bi les bé likoda to jada i mbus ha. A bi nigil Bibel, a yila ki ntéé likalô nu a yé ngi sôblana. Me ngi hoñlak mangéda malam di bé tégbaha i likalô ntôñ. Sôñ iba ilole kel yé i kôs sôble i nkola, a wo.

Félisa: Maséé ma mbuma ñañ me bi kôhna i niñ yem ma bé ngéda me bi tehe lôk kéé yem aa i bôda i nsôk, i i bé kolba me i bibôdle, i nsôk i yila lôk kéé yem i pes mbuu. Kinje maséé di bi kôs i ba ntôñ, i pot inyu Djob jés li gwéha le Yéhôva, ni inyu Bañga yé! Sôk i nsôk, me ni lôk kéé yem i bôda di gwé adna i pes mbuu. *

^ liboñ 29 Araséli, Félisa, ni Ramôni—ba gwé 87, 91, ni 83 ñwii i len ini—ba ngi kenek ni bisu i gwélél Yéhôva ni makénd. Lauri a bi téñbe i gwélél Yéhôva letee ni nyemb yé i ñwii 1990.