“Di gwéhna bañ ni bibañga, to ni hilémb, ndigi ni minson, ni maliga.”​—1 YÔHANES 3:18.

TJÉMBI: 106, 100

1. Umbe ntén gwéha u nlôôha ba lam, ni inyuki? (Béñge titii i bibôdle.)

GWÉHA i i umne i ngii matiñ ma téé sép le (a·gaʹpe) i yé likébla li Yéhôva. Nyen a yé lingen li gwéha. (1 Yôhanes 4:7) I nya gwéha i yon i nlôôha lam ikété mintén mi gwéha nwominsôna. Tolakii i nla ki ba lisiñgege mut a nsiñge numpe ñem, ba nyil yo tôbôtôbô i mam di mbôñôl bôt ibabé i bem ngim yéñe. Inoñnaga ni kaat yada, a·gaʹpe “a nla ndik yiba ni njel minson minlam a ntinde bés i bana ipañ bôt bape.” Ngéda di ñunda gwéha i, niñ yés i yé nyonok ni maséé, i ban-ga ki mahee.

2, 3. Lelaa Yéhôva a unda gwéha i ngi yéñe?

2 Yéhôva a unda gwéha inyu bôt ba binam ilole a ba hek Adam bo Éva. A bi hek hisi inyu i ba liyééne li boga ni boga li mut binam, hisi hi hi bé lama ndik bé ba homa le mut binam a niñ, ndi homa le a nok lingoñoo li niñ. Yéhôva a bi boñ ndik hala inyu nseñ wés, ha inyu yéñe yé bé. A bi unda ki bon bé ba ba yé hana isi gwéha yé ngéda a bi sayap bo, a ti bo botñem i niñ boga ikété Paradis i a bi kôôbana bo.

3 I mbus ndok i Adam bo Éva, Yéhôva a unda gwéha yé i ngi  yéñe, i i nlôôha ba lam. A yoñ bitelbene inyu boñ le binoñ bi tiba inyu bon ba Adam bo Éva ba ba bé lama gwéé mbus, a bak nkwoog nkaa le bahogi ikété yap ba bé le ba gwés nye. (Bibôdle 3:15; 1 Yôhanes 4:10) I yé ntiik le, ibôdôl yaga ngéda Yéhôva a bi bôn le Ntohol a bé lama lo, inyu yé a bé wengoñle A mal ti nye kiki sesema. Jon, yom kiki bo 4 000 nwii mbus, i bi héé Yéhôva diye ngandak i ti niñ i pombe yé Man inyu bôt ba binam. (Yôhanes 3:16) Di yé nyonok ni mayéga inyu gwéha i Yéhôva i ngi yéñe.

4. Kii i ñunda le bikwéha bi bôt bi nla bana gwéha i ngi yéñe?

4 Yak bés di nla unda i nya gwéha i, inyule Djob a bi hek bés i pôna yé. Ndi béba di bi kôdôl, i mboñ le hala a lédél bés. I Béba i, i bi héya bé bés i ngap i. Abel a bi unda le a bé gwés Djob ngi yéñe, ngéda a bi sémél nye nuga i nlôôha lam ikété bémba yé. (Bibôdle 4:3, 4) Nôa a unda gwéha i ngi yéñe ngéda a bi añle bôt ba ngéda yé nwin u Djob ngandak nwii, tolakii ba bé tjél emble nye. (2 Pétrô 2:5) Abraham a unda le gwéha yé inyu Djob i bé ngui iloo mam momasôna, ngéda ba bi ti nye oda le a ti man wé Isak kiki sesema. (Yakôbô 2:21) Nlélém ni i bôt ba hémle ba, di nlama unda gwéha to ibale di mboma mandutu.

BAÑGA GWÉHA I NKOLBA GWÉHA I MALÔGA

5. Ni mambe manjel di nla unda bañga gwéha?

5 Bibel i ntoñol le bañga gwéha i nene ‘ndik bé ni bibañga, to ni hilémb, ndi ni minson ni maliga.’ (1 Yôhanes 3:18) Baa hala a nkobla le gwéha i nla bé nene ikété bibañga gwés? Heeni! (1 Tésalônika 4:18) Hala a nkobla le di nlama ndik bé unda gwéha yés ni bibañga, téntén ngéda di gwé pôla i boñ iloo ha. Kiki hihéga, ngéda mankéé wada a nhañ mbot ni bijek, a gwé ndik bé ngôñ le di kal nye le a yoñ ndun ni nyemede. (Yakôbô 2:15, 16) Ni le, gwéha inyu Yéhôva ni inyu mut wés libôk i ntinde ndik bé bés i bat Yéhôva le a ep ‘bagwelnson libumbul jé,’ ndi i ntinde yak bés i yoñ ngaba ikeñi i nson likalô.​—Matéô 9:38.

6, 7. (a) Kii i yé ‘gwéha i ngi bihéñba’? (b) Sima ndék dihéga di gwéha i malôga.

6 Ñôma Yôhanes a tila le di nlama gwés “ni minson ni maliga.” Jon, gwéha yés i nlama bé bana “bihéñba,” tole “i ba bañ ni bihéñba.” (Rôma 12:9; 2 Korintô 6:6) Hala a nkobla le di nla bé kal le di ñunda bañga gwéha ngéda di nsôô libak jés, a yé ndik wengoñle di nyoñ su umpe, di haba. Di nla ni badba le: ‘Baa ngim gwéha i yé i i gwé bihéñba?’ Heeni. Wee i nya gwéha i, i yé yañga.

7 Di wan ndék dihéga di gwéha i malôga. I wom Eden, Satan a bi héñba le a bé yéñ loñge i Éva, ndi maboñok mé ma bé unda le a bé yéñ nseñ wé, ni le a bé mut bihéñba. (Bibôdle 3:4, 5) I dilo di David, Ahitôfel a unda le liwanda jé ni kiñe li bé ndik malôga. Ahitôfel a bi liibana kiñe, ni mana mahoñol le, a kôs ngim yéñe mu. (2 Samuel 15:31) Nlélém i len ini, bôt ba nkolba maliga ni bape ki, ba ba nlona mbagla ikété likoda ba ngwélél ‘bibuk bi ne, ni bi bi nlôbhe bôt’ inyu unda le ba ngwés bo, ndi ki le ba nyéñ ndik yéñe yap.​—Rôma 16:17, 18.

8. Imbe mbadga di nlama badba?

8 Gwéha i malôga i nlona wonyuu inyule i yé maselna ngandak ni gwéha i Djob, i i mbem bé nseñ. I béba gwéha i, i nla lôk bôt ba binam, ndi ha Yéhôva bé. Yésu a bi kal le bôt ba bihéñba b’a kôs  ‘bañga kogse.’ (Matéô 24:51) I yé ntiik le, bagwélél ba Yéhôva ba nlama bé bana gwéha i bihéñba kekikel. Jon, di nlama badba le: ‘Baa gwéha yem i yé toi bañga gwéha hiki ngéda, i gwé bé liton li yéñe jo ki jo, to li malôga?’ Di wan manjel bôô, ma di nla noode gwélél inyu unda gwéha i ngi “bihéñba.”

LELAA DI NLA UNDA LE ‘DI NGWÉHNA . . . NI MINSON NI MALIGA’

9. Kii bañga gwéha i ga tinde bés i boñ?

9 Di ba maséé i sal ikété lisol. Di nlama ba bebee i sélél lôk kéé yés i “nditi,” hala wee ibabé le mut nye ki nye a yi. (Añ Matéô 6:1-4.) Anania bo Safira ba bi boñ bé hala. U héya le ba bi gwés le mbok yosôna i yi le ba nti likébla, ba bi lôk inyu jam ba bi ti, jon ba bi kôhna bañga kogse inyu bihéñba gwap. (Minson mi baôma 5:1-10) Maselna ni hala, bañga gwéha i ntinde bés i ba maséé i sélél lôk kéé yés ibabé i bép nkéñ, to i bem le ba ti bés mayéga ma tôbôtôbô. Kiki hihéga, bilôk bikéé bi bi nit Juu li bakena ntôñ inyu ngôôba i bijek bi mbuu, bi mboñ hala ibabé le ba yi môl map, tole ibabé le bi yis bôt mam ba mboñ, to ngôgôp.

10. Lelaa di nla unda le di yé bôt ba bisu i ti bape lipém?

10 Di ba bôt ba bisu i ti bape lipém. (Añ Rôma 12:10.) Yésu a yék ndémbél ilam i mut a nti bôt bape lipém, ngéda a bi neebe sal bibôlô bi bé inyu minkol. (Yôhanes 13:3-5, 12-15) Di nla boñ biliya bi ngui inyu hôlôs suhulnyu i mbéda inyu ti bôt bape lipém i nya i. To baôma ba bé bé le ba nok maboñok ma Yésu loñge loñge, ndik ngéda ba bi kôhna mbuu mpubi. (Yôhanes 13:7) Di nti bôt bape lipém ngéda di nhoñol bé le di nlel bo, inyule di bi boñ suklu ngandak, inyule di yé ngwañ, tole inyule di ngwel minson mi tôbôtôbô i ntôñ u Yéhôva. (Rôma 12:3) Iloo le di kil bet ba nkôs lipém njôñ, di nok maséé ni bo to ibale di nhoñol le yak bés di kôli ni nlélém lipém, tole ibale di nhoñol le yak jôl jés li lamga yiba mu jam li mbôña.

11. Ngéda di nti lôk kéé yés bibégés, inyuki bi nlama lôl bés i ñem?

11 Bibégés di nti lôk kéé yés bi nlama toi lôl i ñem. Di nlama yéñ manjel i ti wada ni nuu bibégés, inyule hala a “nhôlôs.” (Efésô 4:29) Ndi, hala a nlama lôl bés i ñem. Ibale hala bé, i yé le i nene le di yé lôbhe mut, tole di yé keñgle mbegee di gwé i ti nye maéba a gwé ngôñ. (Bingéngén 29:5) I bégés mut ni témb ôbôs nye jôl i mbus ni mbus i yé gwéha bihéñba. Ñôma Paul a bi keñgle hiandi hi, a yék ki ndémbél lam i bañga gwéha mu kii a bé ti bôt bape bibégés. Kiki hihéga, a bi ti bikristen bi Korintô bibégés bi bi bé lôl nye ñem inoñnaga ni ngim mam ba bé boñ. (1 Korintô 11:2) Ngéda maboñok map ma bé bé malam, a bé a tibil toñle bo ni loñgeñem inyuki liboñok jap li bé libe.​—1 Korintô 11:20-22.

I kap ni lôk kéé yés i i gwé ngôñ ni mahôla i yé ngim njel inyu unda gwéha yés ni maleege malam (Béñge liben 12)

12. Lelaa di nla unda bañga gwéha ngéda di nleege bôt?

12 Di leege bôt loñge. Yéhôva a nti bés oda le di ba bôt ba nyi leege bilôk bikéé bi bôlôm ni bi bôda, ni bôt ba nkap. (Añ 1 Yôhanes 3:17.) Ndi, di nlama boñ hala ni mahoñol malam, di tjélék mintén mi wim nwominsôna. Di nla badba le: ‘Baa me nleege ndik mawanda mem ma ñem nyuu, bañga bôt, tole i bet me nyi le yak bo ba nla leege me yani? Tole me nyéñ manjel i kébél bilôk bikéé bi me nyi bé loñge, tole bi bi gwé bé yom i timbhe me mbus ngéda?’ (Lukas 14:12-14) Hégda le  mankéé nu mbuu a nyila yep inyule a mbep gwélél moni wé, tole a nti bé bés mayéga inyu maleege més malam. Ha ngéda i, di nlama bii maéba mana i bisélél: “Ni yoñnaga bé ni bé kiki bakén ibabé minhuñbe.” (1 Pétrô 4:9) Ibale u noñ maéba ma, u ga kôhna maséé mut a yé a nok ngéda a nti ni ñem nlam.​​—Minson mi baôma 20:35.

13. (a) Imbe ngéda téntén i nla ba nledek jam i hôla i bet ba mbomb? (b) Kii di nla boñ inyu nit bo?

13 Di nit i bet ba mbomb i pes mbuu. Bibel i nti bés ini oda le: “Ni nit i bet ba mbomb, ni nihbege bôt bobasôna.” I oda i, i nla noode bañga yés gwéha. (1 Tésalônika 5:14, MN.) To hala kii ngandak bôt i i mbomb i yé sôk témbna hémle yap i ngui, bape ba gwé ngôñ le di ke ni bisu i nit bo ni hônba. Hala a nla bat le di kwélél inyu nlôñ Bibel wada, le di naña bo i éga bés likalô, tole di yoñ ngéda i emble bo. Di nlama ndik bé hoñol le ngim mankéé nu munlôm tole nu muda a gwé “hémle i ngui” tole a gwé “bibomb,” ndi di nlama yi le hiki wada wés a gwé yé ngap ni gwé bibomb. Yak ñôma Paul a bi neebe le a bééna gwé bibomb. (2 Korintô 12:9, 10) Jon, bés bobasôna di nla ôt nseñ ni mahôla ma lôk kéé yés i mbuu.

14. I pam limbe likala di nlama ba bebee i kôp nsañ ni lôk kéé yés?

14 Di kôp nsañ. Di mboñ kii yosôna di nla inyu tééda nsañ ni bilôk bikéé gwés, to ibale di nhoñol le ba mbep nok bés, tole ba mboñ bés jam li téé bé sép. (Añ Rôma 12:17, 18.) I bat nwéhél i nla hôla i kogol mam ngéda di mbabaa mut, ndi i nsômbla le hala a lôl i ñem. Kiki hihéga, iloo le di kal le: “Nwéhél me ibale hala a nhindha we ñem,” u nla neebe hihôha hioñ ni bini bibuk le: “Soho, nwéhél me le me mbabal we ni bibuk gwem.” Nsañ u yé mahee ngandak ikété libii. Nwaa bo nlôm ba nla bé unda le ba ngwéhna i ti, ndi ki le ngéda ba yé boba, ba nleñna bibuk bibe, ba njo bisañ, tole wada a ntjél pôdôs nuu.

15. Lelaa di nla unda le nwéhél yés i yé ntiik?

15 Di ba bebee i nwéhél. Ngéda mut a mboñ bés jam, di nwéhél nye, di nwas ki hiun di gwééne nye. Di yé bebee i nwéhél i bet ba nyi bé to le ba ñunbaha bés ngéda ‘di nhônba bés ni bés ikété gwéha; di nyamndaga yaga ki i tééda adna i mbuu, le nsañ u at bés ni bés.’ (Efésô 4:2, 3) Inyu boñ le nwéhél yés i ba ntiik, di nlama yoñ yihe ni mahoñol més le di “éñél [bañ] mut numpe béba.” (1 Korintô 13:4, 5) Ibale di mbéna téédana bôt hiun, di nla ôbôs maada més malam ni lôk kéé yés ngélé yada inyu yosôna, ndi téntén maada més ni Yéhôva. (Matéô 6:14, 15) Di nla ki unda le nwéhél yés i nlôl i ñem, ngéda di nsoohe inyu i bet ba nhuhul bés.​—Lukas 6:27, 28.

16. Lelaa di nlama tehe minson mi tôbôtôbô di nkôs i ntôñ u Yéhôva?

 16 Di yéñ ndugi nseñ u bôt bape. Ibale di ngwel minson mi tôbôtôbô i ntôñ u Yéhôva, di nlama tehe nwo kiki manjel inyu unda bañga gwéha di gwé inyu bape, di tjélék i ‘yiñil ndigi bésbomede loñge, ndi di yéñék yak loñge i mut numpe.’ (1 Korintô 10:24) Kiki hihéga, i makoda més makeñi ni ma ndôn, baleege bôt ba nlama bôdôl sal ikété Ndap Ane i het lôk kéé i ga lo i yén i mbus ngéda. Ndi iloo le ba gwélél tel yap inyu yéñ biloñge bi biyééne inyu yap ni mahaa map, libim ikété bilôk bikéé, li mpohol i yén bahoma bôt bape ba ntjél. Ngéda ba ntjél gwélél tel ba gwé i nya homa i, ba ñunda le gwéha yap i gwé bé liton li wim to jada. Lelaa di nla kôna ndémbél yap ilam?

17. Kii bañga gwéha i ntinde mut i boñ ibale a mboñ béba keñi?

17 Di pahal bibéba gwés bi bi nyiba bé, di tjôô ki gwo. Lôk kéé yés ihogi, i i boñ béba keñi, i noode hô yo inyu boñ le hala a wéha bañ bo nyuu tole hala a tééñga bañ bôt bape. (Bingéngén 28:13) Ndi liboñok li, li ñunda bé gwéha, inyule hala a ntééñga ndik bé mboñbéba ndi yak bôt bape ki. Hala a nla unbaha mbuu Djob, a tééñga ki nsañ u likoda (Efésô 4:30) Bañga gwéha i ntinde bikristen bi bi mboñ béba keñi, i pahal béba yap yak mimañ inyu boñ le mi ti bo mahôla ma nsômbla.​—Yakôbô 5:14, 15.

18. Nseñ u bañga gwéha won u yé le kii?

18 Gwéha i yé lem i nloo bilem bilam gwobisôna. (1 Korintô 13:13) Lem i yon i mboñ le di yiba kii banigil ba Yésu, ni kiki bakôna Nyambe, nu a yé lingen li gwéha. (Efésô 5:1, 2) Paul a tila le: “Ibale me . . . ndi me bana bé me gwéha, wee me ta bé me to jam.” (1 Korintô 13:2, MN) Di ke ni bisu i unda gwéha yés, he ndik “ni bibañga bé,” ndi yak “ni minson ni maliga.”