Ҹәнуби Кореја һеч бир ҹинајәт төрәтмәјән јүзләрлә ҝәнҹ оғланы һәбсханаја салыр. Бунун сәбәби нәдир? Јеһованын Шаһидләри олан бу ҝәнҹләр виҹданлары јол вермәдији үчүн һәрби хидмәтдән имтина едирләр. Кореја етигадларына ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина едәнләрин һүгугларыны мүдафиә етмәдији үчүн һәрби хидмәтә чағырылан Јеһованын Шаһидләринә һәбс ҹәзасы кәсилир. Сон 60 ил әрзиндә 17 000-дән чох Јеһованын Шаһиди һәбс ҹәзасы чәкиб.

Бу мәсәләјә иҹтимаијјәтин диггәтини ҹәлб етмәк мәгсәдилә Јеһованын Шаһидләринин Ҹәнуби Корејадакы офиси  «Корејада етигадлара ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина» брошүрасыны һазырлајыб. Брошүрада Корејанын бејнәлхалг һүгуг нормаларына риајәт етмәмәси вә етигадларына ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина едәнләрин һүгугларыны мүдафиә етмәмәси ҝөстәрилир. Орада һәмчинин һәбсханада јатан ҝәнҹ Шаһидләрин гыса һекајәси ҝәтирилир. Корејадакы офисимизин нүмајәндәси Де Ил Һонг вә Нју-Јоркдакы баш һүгуг мәсләһәтчимиз Филип Брамли узун сүрән бу һагсызлығын тәфсилатларыны ачыгладылар.

Бејнәлхалг иҹтимаијјәт Ҹәнуби Корејадакы әдаләтсизлијә неҹә мүнасибәт билдириб?

Филип Брамли: Бир сыра өлкәләр Корејанын етигадлара ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина етмәк кими ваҹиб һүгугу танымамасыны тәнгид едиб. БМТ-нин Универсал Дөврү Иҹмалын сонунҹу сессијасында сәккиз өлкә — Маҹарыстан, Франса, Алманија, Полша, Словакија, Испанија, АБШ вә Австралија Корејаны етигадларына ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина едәнләрин тәгиб едилмәсинә сон гојмаға вә онлар үчүн гејри-һәрби мүлки хидмәт тәсис етмәјә чағырыб *.

Де Ил Һонг: Етигадларына ҝөрә һәбсдә олан 501 нәфәрин 4-нүн иши илә әлагәдар БМТ-ин Инсан Һүгуглары Комитәси (CCPR) гәрар вериб ки, Кореја Республикасы онлары мәһкум едиб һәбсә салмагла һүгугларыны позуб. Комитә билдириб ки, «етигадлара ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина етмәк һүгугу фикир, виҹдан вә дин азадлығы һүгугларынын ајрылмаз һиссәсидир. Бу о демәкдир ки, мәҹбури һәрби хидмәт һәр һансы бир шәхсин дин вә етигадларына зиддирсә, о, бу хидмәтдән имтина едә биләр. Бу һүгуга һөрмәт едилмәли вә һеч кәс һәрби хидмәтә мәҹбур едилмәмәлидир» *.

БМТ-нин диҝәр тәсисаты — Инсан Һүгуглары Шурасы да бу јахынларда дәрҹ етдији «Етигадлара ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина үзрә аналитик һесабат»ында иҹтимаијјәтин диггәтини бу мәсәләјә ҹәлб етди. Һәм етигадларына ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина едәнләрин һүгугларынын таныдылдығы вә дәфәләрлә мәһкәмәјә ҹәлб етмәклә вә ја ҹәзаландырмагла һәрби хидмәтә мәҹбур етмәјин гадаған едилдији бу сәнәд бејнәлхалг һүгуг чәрчивәләрини мүәјјән едир *.

Корејанын бејнәлхалг иҹтимаијјәтин етиразына мүнасибәти неҹә олуб?

Али Мәһкәмә

Филип Брамли: Кореја һөкумәти БМТ-нин Инсан Һүгуглары Комитәсинин гәрарларына әмәл етмәјиб. Бунунла Кореја бејнәлхалг мүгавиләләр үзрә өһдәчиликләрини јеринә јетирмир вә етигадларына ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина едәнләрин һүгугларыны танымагдан имтина едир. Ҹәнуби Корејанын Али Мәһкәмәси, еләҹә дә Конститусија Мәһкәмәси дә Комитәнин гәрарына мәһәл гојмур вә һәрби хидмәтдән имтина едәнләрин апеллјасија шикајәтләринә бахмагдан имтина едиб. Корејанын Милли Мәҹлиси һәлә дә алтернатив мүлки хидмәт тәсис етмәјиб вә һәрби хидмәтдән имтина едәнләри мүдафиә етмәк үчүн һеч бир тәдбир ҝөрмүр.

Һәбсдә олмалары ҝәнҹ Јеһованын Шаһидләринә неҹә тәсир едир?

Де Ил Һонг: Бу ҝәнҹләр чох ҹәсарәтлидир. Онлар мәһкум едилиб һәбсә ҝөндәриләҹәкләрини биләрәк чағырыш мәнтәгәләринә ҝәлибләр, гачыб-ҝизләнмәјибләр. Һәбсдән әввәл нүмунәви вәтәндаш олан бу ҝәнҹләр һәбсханада да өзләрини нүмунәви апарырлар. Әфсуслар олсун ки, азад едилдикдән сонра мәһкумлуғу олан шәхсләр һесаб едилдикләриндән онлар үчүн дөвләт мүәссисәләриндә вә ја бөјүк ширкәтләрдә ишә дүзәлмәк, демәк олар ки, мүмкүнсүздүр. Бу ҝәнҹләр өмүрләринин бир ил јарымыны һәбсханада кечирмәли олурлар. Ҹәза чәкдикләри мүддәтдә аилә үзвләри онларсыз кечинмәли олур. Әслиндә, бу чәтинликләрин һеч биринин мәнасы јохдур.

Јеһованын Шаһидләри мәҹбури һәрби хидмәтдән имтина етдикләри үчүн ҹинајәткарлар кими мәһкум едиләрәк һәбс едилмәјә лајигдирләр?

Де Ил Һонг: Гәтијјән! Бу ҝәнҹләр ҹинајәткар дејилләр. Бүтүн дүнјада Јеһованын Шаһидләрини сүлһпәрвәр, ганунлара риајәт едән вә ҹәмијјәтә фајда ҝәтирән адамлар кими таныјырлар. Онлар һакимијјәтә һөрмәт едир, ганунлара табе олур, верҝиләри өдәјир вә һакимијјәтин иҹтимаијјәтин рифаһы наминә ҝөрдүјү ишләри дәстәкләјирләр. Бу јахынларда Кореја вилајәт мәһкәмәсинин гәрары илә етигадларына ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина едән бир ҝәнҹ Шаһид һәбсханаја мәһкум едилмишдир. Гадын һаким иттиһам һөкмү вермәкдән башга чыхыш јолу олмадығыны дејәндән сонра гәрары охумаға башлады. Бирдән һаким үзүнү кағызла тутуб ичини чәкди. Ҝөрүнүр, ҝәнҹин һагсызҹасына ҹинајәткар кими мәһкум едилмәси она о дәрәҹәдә тәсир етмишди ки, о, бир анлыға сојугганлылығыны итирди. Бу әдаләтсизлијин шаһиди олан залда отуран диҝәр адамлар да ағладылар.

Филип Брамли: Кореја һөкумәти үчүн узун чәкән бу мәсәләни һәлл етмәјин вә етигадларына ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина едәнләрин әсас һүгугларыны тәмин едәҹәк бир механизм ишә салмағын вахты артыг јетишиб.

^ абз. 5 Инсан Һүгуглары Шурасынын «Универсал Дөврү Иҹмал үзрә ишчи груп һагда һесабаты», 12 декабр 2012-ҹи ил, A/HRC/22/10, сәһифә 7 вә 22, абзас 44 вә 124.53.

^ абз. 6 «Јонг Нам Ким вә башгалары Кореја Республикасына гаршы», хәбәр № 1786/2008, Views adopted by the Committee on 25 October 2012, сәһифә 7, абзас 7.4

^ абз. 7 Инсан Һүгуглары Шурасынын «Етигадлара ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина үзрә аналитик һесабат»ы, 3 ијун 2013-ҹү ил, A/HRC/23/22, сәһифә 3—8, абзас 6—24; сәһифә 9, 10, абзас 32, 33.