Контентә кеч

Икинҹи дәрәҹәли менју

Мүндәриҹаты ҝөстәр

Јеһованын Шаһидләри

Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы)

Ҝөзәтчи гүлләси  |  № 4, 2016

Масоретләр Мүгәддәс Китабы чох дәгигликлә көчүрүрдүләр

 ҮЗ ГАБЫҒЫНДАКЫ МӨВЗУ | АЛЛАҺЫН ГОРУДУҒУ МҮГӘДДӘС КИТАБ

О, тәһриф олунмагдан горунду

О, тәһриф олунмагдан горунду

ТӘҺЛҮКӘ. Мүгәддәс Китаб чүрүмә вә инсанлар тәрәфиндән мәһв едилмә кими тәһлүкәләрлә үзләшсә дә, дөврүмүзә кими ҝәлиб чатды. Анҹаг бәзи мирзәләр вә тәрҹүмәчиләр Мүгәддәс Китабын мәтнини тәһриф етмәјә чалышмышлар. Онлар өз тәлимләрини Мүгәддәс Китаб әсасында формалашдырмаг әвәзинә, бәзән Мүгәддәс Китабы өз тәлимләринә ујғунлашдырырдылар. Ашағыдакы нүмунәләрә бахаг.

  • Ибадәт јери. Б. е. ә. IV—II әсрләр әрзиндә Сәмәријјә Төвратыны јазанлар Чыхыш 20:17 ајәсиндән сонра бу сөзләри әлавә етмишдиләр: «Аргаризмдә. Гурбанҝаһы орада тикәҹәксиниз». Бу јолла сәмәријјәлиләр ҝөстәрмәк истәјирдиләр ки, Мүгәддәс Китаб онларын «Аргаризмдә», јәни Гәризим дағында мәбәд тикмәләрини дәстәкләјир.

  • Үч үгнум тәлими. Мүгәддәс Китаб јазылыб гуртарандан тәхминән 300 ил сонра Үч үгнум тәлиминин тәрәфдары олан бир јазычы 1 Јәһја 5:7 ајәләринә бу сөзләри әлавә етмишди: «Сәмада Ата, Сөз вә Мүгәддәс Руһ: бунларын үчү дә бирдир». Бу сөзләр орижинал мәтндә јохдур. Брүс Метсгер адлы Мүгәддәс Китаб үзрә алим дејир: «Бу сөзләрә VI әсрдән башлајараг Гәдим Латын вә [Латын] Вулгата әлјазмаларында ҝетдикҹә даһа чох раст ҝәлинир».

  • Аллаһын ады. Бир чох Мүгәддәс Китаб тәрҹүмәчиләри јәһуди мөвһуматыны әсас тутараг Аллаһын адыны Мүгәддәс Китабдан чыхарыб «Рәбб», «Аллаһ», «Илаһ» вә «Аға» кими сифәтләрлә әвәз етмишләр. Һалбуки Мүгәддәс Китабда бу ифадәләр тәкҹә Јарадана јох, һәмчинин инсанлара, бүтләрә, һәтта Иблисә аид ишләнилир (Јәһја 10:34, 35; 1 Коринфлиләрә 8:5, 6; 2 Коринфлиләрә 4:4) *.

НЕҸӘ ГОРУНДУ? Биринҹиси, мирзәләрин бәзиләри диггәтсиз вә һәтта надүрүст олсалар да, әксәријјәти олдугҹа пешәкар вә чох диггәтли иди. Ерамызын VI—X әсрләриндә масоретләр Төвраты (Әһди-Әтиг) көчүрмүшдүләр. Бу ҝүн онларын нүсхәләри Масорет  мәтни адланыр. Мәлумдур ки, онлар мәтни көчүрән заман һеч бир сәһв олмасын дејә, сөзләри вә һәрфләри бир-бир сајырдылар. Онлар әсас ҝөтүрдүкләри мәтндә сәһвләрин олмасындан шүбһәләнәрдиләрсә, мәтнин кәнарында гејдләр апарырдылар. Масоретләр Мүгәддәс Китабын мәтнинә мүдахилә етмирдиләр. Профессор Моше Гошен Готстајнын сөзләринә ҝөрә, масоретләр Мүгәддәс Китабда «биләрәкдән нәјисә дәјишмәји ән ағыр ҹинајәт һесаб едирдиләр».

Икинҹиси, гәдим әлјазмаларын сајынын чох олмасы Мүгәддәс Китаб алимләринә сәһвләри мүәјјән етмәјә көмәк едир. Мисал үчүн, дин хадимләри әсрләр боју өјрәдирдиләр ки, онларын латын тәрҹүмәләри дәгигдир. Бунунла белә, мәгаләнин әввәлиндә дејилдији кими, онлар 1 Јәһја 5:7 ајәсинә ујдурулмуш сөзләри әлавә етмишдиләр. Бу сәһв һәтта инҝилис дилиндә мөтәбәр тәрҹүмә сајылан «Крал Јаковун Мүгәддәс Китабы»нда да вар иди! Бәс башга әлјазмалар ашкар олунандан сонра нә мәлум олду? Брүс Метсгер јазыр: «[1 Јәһја 5:7 ајәсиндәки] ҹүмлә латын дилиндә олан әлјазмалардан савајы һеч бир гәдим әлјазмаларда, мәсәлән, арами, копт, һәбәш, славјан, әрәб дилләриндәки әлјазмаларда јохдур». Бу сәбәбдән «Крал Јаковун Мүгәддәс Китабы»нын јенидән ишләнмиш версијасындан вә диҝәр тәрҹүмәләрдән бу ујдурулмуш сөзләр ҝөтүрүлүб.

Честер Битти P46, ерамызын тәхминән 200-ҹү илинә аид Мүгәддәс Китабын бир әлјазмасы

Гәдим әлјазмалар Мүгәддәс Китабын тәһриф олунмадығыны неҹә ҝөстәрир? 1947-ҹи илдә Өлү дәниз әлјазмалары тапыларкән алимләрин нәһајәт ки, ибрани дилиндә олан масорет мәтнини мин илдән өнҹә јазылмыш Мүгәддәс Китаб әлјазмалары илә тутушдурмаг имканы олду. Өлү дәниз әлјазмаларынын редаксијасынын бир үзвүнүн сөзләринә әсасән, бир тумар артыг «сүбут едир ки, Мүгәддәс Китаб мәтни тәхминән мин илдән чох вахт әрзиндә јәһуди мирзәләри тәрәфиндән сон дәрәҹә дәгиг вә еһтијатла көчүрүлүб».

Ирландијанын пајтахты Дублиндәки Честер Битти китабханасында олан папирус әлјазмалары коллексијасында демәк олар ки, Инҹилин (Әһди-Әтиг) бүтүн бөлмәләринә аид, о ҹүмләдән ерамызын II әсринә, јәни Мүгәддәс Китаб јазылыб тамамланандан 100 ил сонраја аид әлјазмалар вар. Бир лүғәтә әсасән, бу папируслар мәтндә олан ҹүзи фәргләри үзә чыхарса да, Мүгәддәс Китаб мәтнинин тәһриф олунмадығыны сүбут едир («The Anchor Bible Dictionary»).

«Әминликлә демәк олар ки, гәдим дөврә аид һеч бир китаб дөврүмүзә бу гәдәр дәгигликлә ҝәлиб чатмајыб»

НӘТИҸӘ. Мүгәддәс Китаб әлјазмаларынын гәдимилији вә сајынын чох олмасы онун мәтнини тәһриф етмәјиб, әксинә ону мүкәммәлләшдириб. Инҹил барәдә Сер Фредерик Кенјон белә јазмышды: «Башга һеч бир гәдими китабын мәтнинин дәгиглијинә даир бу гәдәр чох вә гәдим тарихә малик сүбут јохдур. Һәмчинин һеч бир гәрәзсиз алим бизә ҝәлиб чатан Мүгәддәс Китабын тәһриф олунмадығыны дана билмәз». Алим Вилјам Һенри Грин исә Төврат барәдә белә дејир: «Әминликлә демәк олар ки, гәдим дөврә аид һеч бир китаб дөврүмүзә бу гәдәр дәгигликлә ҝәлиб чатмајыб».

^ абз. 6 Әтрафлы мәлумат үчүн www.jw.org сајтындан Мүгәддәс Китабын «Јени Дүнја Тәрҹүмәси»нин А4 вә А5 әлавәләринә бахын.

Әлава мәлумат

НӘШРИЈЈАТ ИШИМИЗ

«Аллаһын мүгәддәс сөзләри»ни тәрҹүмә етмәк әманәти (Ромалылара 3:2)

Јеһованын Шаһидләри сон 100 ил әрзиндә Мүгәддәс Китабын мүхтәлиф тәрҹүмәләриндән истифадә едибләр. Нәјә ҝөрә онлар Мүгәддәс Китабы мүасир инҝилис дилинә тәрҹүмә етмәк гәрарына ҝәлибләр?

ЈЕҺОВА АЛЛАҺЫН МҮАСИР ХАЛГЫ

Мүгәддәс Китабын «Јени Дүнја Тәрҹүмәси»

Мүгәддәс Китабын бу тәрҹүмәсини мисилсиз едән нәдир?