A yanari: «Iʼngwi powru neki iʼngweygwisin ʉnkʉpari zʉnnigeʼ; iʼngwi kaʼgʉ́mʉseʼ akwʉyari iʼngwi taʼrigʉn zanʉsin o ʉnkʉreʼkukumey gwi zanʉngwa zʉnʼ naʼnanno. Ey únigeʼ kaʼmʉnsa ayeygwi tʉnha, yamʉn yamʉn mari awiri wichamʉ gwi o aʼzanika unigeʼ» (Luka 21:10, 11). Eʼ gunti eméy zari nakʉn nugari Niwipawseʼ Reʼgukʉngwasi Chusana mʉchéy nameʼ ey zʉna ni. Eméy zʉna no. Pin zʉnayri eméy zanʉn nuga no. Zanʉn nugeyka warunha ú.

1. ɄNKAPARI

1914seʼri zanuʼ nʉnáykʉchʉ zari ʉnkapari zʉnna ni. Birin zʉnna wásʉya ɉinari ey uye pari, eʼ ingumʉ́n ʉnkapari zʉnnameʼ, íkʉri aʼzanuʼ nʉngwáykʉchʉ kʉnisi zoyana ni wásʉya ni. Ey ukweʼri, tanque awga, bomba awionseʼ pari kʉwitékumi, fusírisin, wenenu aʼzʉna nenʉ́n awiri inʉ chow aʼzʉna neykasin ʉnkapari zʉnna ni. Ey awi, Mowga naʼba Pin Zʉnáy Ʉnkapari zareʼri, bomba atómica zaʼkinugasin ʉnkapari zʉnna ni. 1914seʼ pari, emáy emáy ʉnkapari zʉnameʼ, sʉmʉ awichi zanʉn nuga ni.

2. KAʼMɄNSA

Libro Britannica Academic zaʼkinugáseʼri, kʉgi zʉnʉkin 100 nánʉkin kaʼmʉnsa zʉnameʼ, tʉnhéy zwein nuga ni yeyka ni. Ey awiri, Servicio Geológico Estados Unidos zanʉn «1900seʼ pari zʉnna neyka, gaʼkʉnamʉ niwikʉnʉna neyka aʼzarunhʉn nusi, kʉgi zʉnʉkin 16 kaʼmʉnsa ingumʉ́n apʉsʉngwa ná niweʼzʉnʉn» yeyka ni. Iʼngwiri kaʼmʉnsa ingumʉ́n zʉnameʼ, neki nanuʼ nari, migʉnchonʉkwéy nameʼ na ni winaʼzʉna ni. Ey ʉweʼki, ema kawi ingumʉ́n chʉwi zari awichi nakʉn nuga ni.

 3. ZAMɄ TIKUMI ZɄNA

Zamʉ tikumi zʉnareʼ, ʉnkapari zʉnameʼ izʉna ni, ɉwi kuʼ nari, anazagi nenʉ́n zari awiri inʉ zarisi azoyaʼba anizátikumi zoriri, du kʉrigagukuʼ nameʼ ey zʉna ni. Pin Zʉnáy Zamʉ Winreʼtʉga Ɉinaseʼ winyanari: «Kaʼgʉmʉseʼri ikʉ 821 millone nánʉkin mari aʼzʉna ni, awiri 124 millone nánʉkin wichizekʉ ni» (2018 Year in Review). Kʉgi zʉnʉkin, 3,1 millone gʉmʉsinʉ márisin wíchʉya ni. Kʉgi 2011seʼri, gʉmʉsinʉ ingumʉ́n wichi nʉnnari ima káwigwi nʉnna ni.

4. WICHAMɄ ZARIRI MIKɄZWEYKWA NEYKA

Gaʼkʉnamʉ Organización Mundial de la Saludseʼ yeykari: «2001seʼ pari wichamʉ mikʉzweykwéy neyka ingumʉ́n kwʉn nuga ni. Wichamʉ cólera awga, pesti, awiri fiebre amarilla eygwi zari nakʉn nuga ni. Ey awi, wichamʉ ɉwáʼkumuʼ neyka nʉnna síndrome respiratorio agudo grave, gripe pandémica, síndrome respiratorio de Oriente Medio, ébola awiri sika awga kwʉn nuga ni». Inʉ winizáʼtʉga ɉina awiri médiku wichamʉ winʉkaʼnugwe nʉngwa winaʼzari nakʉn nugeʼki, du meʼkusa awkwa neyka kuʼ neyka ni.

5. GAʼKɄNAMɄ NIWIPÁW SÍ PIN ZɄNÁY ɄNKɄBÁKUMEY

Jesuseʼ emeygwi zanʉngwa ni wasey una ni: «Duna gaʼkʉnamʉ Sakuku reʼgukʉngwa sí kaʼgʉ́mʉseʼ tʉgʉnsa akwʉn nugáy wasey ukumʉngwa ni, ey unigeʼri akowna ʉnzanika awʉngwa ni» (Mateo 24:14). Kaʼseʼ du zanuʼ nari nakʉn nugeʼki, ikʉ pin zʉnáy zanʉn awewa millone ingumʉ́n, duna gaʼkʉnamʉ Niwipawseʼ Reʼgukʉngwasi Chusana sí 240 tárigʉn zʉnáy awiri diwʉ́n diwʉ́n aseykumʉya mir ingumʉ́n gaʼkʉnamʉ winʉwasein nuga ni. Eméy zanuʼgwi neyka nʉnna ni.

Jesuseʼ eméy zanʉngwa ni waseyna nʉnnari, íwari ayéy zari nakʉn nuga ni. Iari awʉtari aʼchwamʉ kawʉnno. Jesuseʼ kingwi waseynari: «Ʉweri eyma zanaʼgwi nari eymey gunti zʉnnigeʼri Niwipáw zʉ gowiernuri ʉnpesa anpʉnaʼchʉ meʼzanʉkwa naki» (Luka 21:31).

Jesuseʼ eméy zanʉngwa ni waseyna awiri Bibriaseʼ zʉnna neyka sekʉnanʉn nusi, Niwipawri 1914seʼ Sakuku ʉnkichoʼ auʼ nare meʼzanʉkwéy kawa ni. a Ima kʉgiseʼri Agʉmʉsinʉ, Jesukristu, Sakuku nʉngwasi ʉnkichoʼ una ni (Salmo 2:2, 4, 6-9). Bin zanuʼgwi Niwipawseʼ Reʼgukʉngwasi Chusana Kaʼseʼ Reʼgukʉnpana awʉngwa ni. Ikʉ sakuku ɉina kʉchunha awiri Kaʼseʼ paraísu zákusa unigeʼri, aʼkwa kukwéy niwikʉnanʉngwa ni.

Bin zanuʼgwi ema Jesuseʼ gwamʉ sisʉn niwingwasi zawianari ʉnchona awʉngwa ni: «Reʼgukʉngwasi Nʉchusana naka ú. Ma azi zanʉndi meʼzʉnna neykari kaʼseʼ awiri kuʼnawa du zanika awʉngwasi» (Mateo 6:10). Ey ʉweʼki, 1914seʼ pari azi nikʉn nuga nanʉnno. Ey awiri, ikʉ kʉreʼgukʉn nukʉngeʼri, azi nikʉngwa nanʉnno.