በቀጥታ ወደ ዋናው ጉዳይ ግባ

በቀጥታ ወደ ንዑስ መምረጫው ሂድ

በቀጥታ ወደ ርዕስ ማውጫው ሂድ

የይሖዋ ምሥክሮች

አማርኛ

ወደ ይሖዋ ቅረብ

 ምዕራፍ 20

“ልቡ ጠቢብ”—ግን ትሑት

“ልቡ ጠቢብ”—ግን ትሑት

1-3. በእርግጠኝነት ይሖዋ ትሑት ነው ብለን ልንናገር የምንችለው ለምንድን ነው?

አንድ አባት ለልጁ በጣም አስፈላጊ የሆነ ትምህርት ማስተማር ፈለገ እንበል። ልጁ ትምህርቱን ከልብ ሊቀበል የሚችለው አባትየው በምን መንገድ ቢያነጋግረው ነው? ልጁን ቁልቁል እያየ ቢያፈጥበትና ቢጮኽበት ነው ወይስ በርከክ ብሎ በፍቅርና በለሰለሰ አንደበት ቢያነጋግረው? ጥበበኛና ትሑት የሆነ አባት ልጁን በረጋ መንፈስ ማነጋገር እንደሚመርጥ የታወቀ ነው።

2 ይሖዋ ምን ዓይነት አባት ነው? ትዕቢተኛና ጨካኝ ነው ወይስ ትሑትና ርኅሩኅ? ይሖዋ ሁሉን የሚያውቅ ከመሆኑም በላይ ወደር የለሽ ጥበብ ያለው አምላክ ነው። ይሁን እንጂ እውቀትና ጥበብ በራሱ ሰዎች ትሑት እንዲሆኑ እንደማያደርግ አስተውለህ ይሆናል። መጽሐፍ ቅዱስ “እውቀት ያስታብያል” ሲል ይገልጻል። (1 ቆሮንቶስ 3:19፤ 8:1) ሆኖም “ልቡ ጠቢብ” የሆነው ይሖዋ ትሑት ነው። (ኢዮብ 9:4) ይህ አባባል የይሖዋን ክብር ዝቅ የሚያደርግ ሳይሆን ፈጽሞ የትዕቢት ባሕርይ የሌለው መሆኑን የሚያሳይ ነው። እንዲህ የምንለው ለምንድን ነው?

3 ይሖዋ ቅዱስ ነው። ትዕቢት ቅድስናን የሚያረክስ በመሆኑ ይሖዋ እንዲህ ዓይነት ባሕርይ ሊኖረው አይችልም። (ማርቆስ 7:20-22) በተጨማሪም ነቢዩ ኤርምያስ ይሖዋን አስመልክቶ ሲናገር “ነፍስህ [ይሖዋን ማለቱ ነው] ታስበኛለች፤ ወደ እኔም ታዘነብላለች” ብሏል። * (ሰቆቃወ ኤርምያስ 3:20 NW) የአጽናፈ ዓለም ጌታ የሆነው ይሖዋ ፍጽምና የጎደለውን ኤርምያስን ለመርዳት ሲል ወደ እሱ ‘ለማዘንበል’ ወይም ዝቅ ለማለት ፈቃደኛ መሆኑ የሚያስገርም ነው! (መዝሙር 113:7) አዎን፣ ይሖዋ ትሑት ነው። ሆኖም አምላክ ትሑት ነው ሲባል ምን ማለት ነው?  ትሕትና ከጥበብ ጋር ምን ዝምድና አለው? ይህስ ለእኛ አስፈላጊ የሆነው ለምንድን ነው?

ይሖዋ ትሑት መሆኑን የሚያሳየው እንዴት ነው?

4, 5. (ሀ) ትሕትና ምንድን ነው? በየትኞቹ ባሕርያትስ ይንጸባረቃል? የድክመት ወይም የፍርሃት ምልክት ተደርጎ ሊታይ የማይገባውስ ለምንድን ነው? (ለ) ይሖዋ ከዳዊት ጋር በነበረው ግንኙነት ትሕትናን ያሳየው እንዴት ነው? የይሖዋ ትሕትና ለእኛ ምን ያህል አስፈላጊ ነው?

4 ትሕትና ከእብሪትና ከኩራት ፈጽሞ ተቃራኒ የሆነ ባሕርይ ነው። ይህ ባሕርይ የውስጣዊ ማንነት መገለጫ ሲሆን እንደ ገርነት፣ ትዕግሥትና ምክንያታዊነት ባሉት ባሕርያት ይንጸባረቃል። (ገላትያ 5:22, 23) ይሁን እንጂ እነዚህ አምላክን የሚያስደስቱ ባሕርያት የድክመት ወይም የፍርሃት ምልክት ተደርገው መታየት የለባቸውም። ከይሖዋ የጽድቅ ቁጣ ወይም ከሚወስደው የቅጣት እርምጃ ጋር የሚጋጩ አይደሉም። ከዚህ ይልቅ ትሕትናውና ገርነቱ ራሱን ፍጹም ሚዛናዊ በሆነ ሁኔታ ለመቆጣጠር የሚያስችል ኃይል እንዳለው የሚያሳይ ነው። (ኢሳይያስ 42:14) ትሕትና ከጥበብ ጋር ምን ዝምድና አለው? ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ማብራሪያ የሚሰጥ አንድ የማመሳከሪያ ጽሑፍ “ትሕትና . . . ከራስ ወዳድነት ነፃ የሆነ ባሕርይ ሲሆን የጥበብ ሁሉ መሠረት ነው” ሲል ገልጿል። እንግዲያው እውነተኛ  ጥበብና ትሕትና የማይነጣጠሉ ነገሮች ናቸው። የይሖዋ ትሕትና የሚጠቅመን እንዴት ነው?

ጥበበኛ የሆነ አባት ልጆቹን የሚያስተምረውም ሆነ የሚመክረው በትሕትናና በገርነት ነው

5 ንጉሥ ዳዊት “ለደኅንነቴም መታመኛን ሰጠኸኝ፣ ቀኝህም ትረዳኛለች፣ ትምህርትህም ለዘላለም ታጠናኛለች፣ ተግሣጽህም ታስተምረኛለች [“ትሕትናህም ታላቅ ታደርገኛለች፣” NW]።” (መዝሙር 18:35) ይሖዋ ይህን ፍጽምና የጎደለው ሰው በየዕለቱ ለመጠበቅና ለመንከባከብ ራሱን ዝቅ ያደረገ ያህል ነበር። ዳዊት መዳን ሊያገኝ ብሎም ንጉሥ የመሆን ታላቅ መብት ሊቀበል የሚችለው ይሖዋ በዚህ መንገድ ራሱን ዝቅ ለማድረግ ፈቃደኛ እስከሆነ ድረስ ብቻ እንደሆነ ተገንዝቧል። በእርግጥም ይሖዋ በትሕትና ራሱን ዝቅ አድርጎ እንደ አንድ አፍቃሪና ርኅሩኅ አባት ባይዘን ኖሮ የመዳን ተስፋ ይኖረን ነበር?

6, 7. (ሀ) በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ይሖዋ ልኩን የሚያውቅ አምላክ እንደሆነ የሚገልጽ ሐሳብ የማናገኘው ለምንድን ነው? (ለ) በየዋህነትና በጥበብ መካከል ምን ዝምድና አለ? በዚህ ረገድ ግሩም ምሳሌ የሚሆነንስ ማን ነው?

6 በትሕትናና ልክን በማወቅ መካከል ልዩነት እንዳለ ልብ ማለት ያስፈልጋል። ልክን ማወቅ ታማኝ ሰዎች ሊያዳብሩት የሚገባ ግሩም ባሕርይ ነው። እንደ ትሕትና ሁሉ ይህ ባሕርይም ከጥበብ ጋር ዝምድና አለው። ምሳሌ 11:2 “በትሑታን [“ልካቸውን በሚያውቁ፣” NW] ዘንድ ግን ጥበብ ትገኛለች” በማለት ይገልጻል። ይሁን እንጂ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ይሖዋ ልኩን የሚያውቅ አምላክ እንደሆነ ተደርጎ የተገለጸበት ቦታ አናገኝም። ለምን? ልክን ማወቅ የሚለው አነጋገር አቅምንና ገደብን አምኖ መቀበልን ያመለክታል። ሁሉን ቻይ የሆነው አምላክ የራሱን የጽድቅ መሥፈርቶች ለመጠበቅ ሲል በራሱ ላይ ገደብ ያበጃል እንጂ ምንም ዓይነት የአቅም ገደብ የለበትም። (ማርቆስ 10:27፤ ቲቶ 1:2) ከዚህም በተጨማሪ ሉዓላዊ ጌታ እንደመሆኑ መጠን የማንም ተገዢ አይደለም። ስለዚህ ይሖዋ ልኩን የሚያውቅ አምላክ ነው ሊባል አይችልም።

7 ይሁን እንጂ ይሖዋ ትሑትና የዋህ ነው። አገልጋዮቹም የዋህነት ለእውነተኛ ጥበብ ወሳኝ መሆኑን እንዲገነዘቡ ይፈልጋል። መጽሐፍ ቅዱስ ‘የጥበብ ገጽታ ስለሆነው የዋህነት’ ይገልጻል። * (ያዕቆብ 3:13) ይሖዋ በዚህ ረገድ ግሩም ምሳሌ ይሆነናል።

 ይሖዋ ለሌሎች ኃላፊነት ይሰጣል እንዲሁም ይሰማል

8-10. (ሀ) ይሖዋ ኃላፊነት ለመስጠትና ሌሎች የሚያቀርቡትን ሐሳብ ለመስማት ፈቃደኛ መሆኑ አስገራሚ የሆነው ለምንድን ነው? (ለ) ይሖዋ ከመላእክቱ ጋር ባለው ግንኙነት ትሕትናን ያሳየው እንዴት ነው?

8 ይሖዋ ኃላፊነት ለመስጠትና የሌሎችን ሐሳብ ለመስማት ፈቃደኛ መሆኑ ትሕትናውን የሚያሳይ ግሩም ማስረጃ ነው። እርዳታ ወይም ምክር የሚያስፈልገው አምላክ ባለመሆኑ ሌሎችን ለመስማት ፈቃደኛ መሆኑ የሚያስገርም ነው። (ኢሳይያስ 40:13, 14፤ ሮሜ 11:34, 35) መጽሐፍ ቅዱስ ይሖዋ ሌሎች የሚሰጡትን ሐሳብ በመስማትም ሆነ ኃላፊነት በመስጠት ትሑት መሆኑን ያሳየባቸው በርካታ ጊዜያት እንዳሉ ይገልጻል።

9 ለምሳሌ ያህል አብርሃም በአንድ ወቅት ያጋጠመውን አስገራሚ ሁኔታ ተመልከት። ሦስት እንግዶች ወደ ቤቱ መጥተው የነበረ ሲሆን አብርሃም ከእነዚህ መካከል አንዱን “ይሖዋ” ሲል ጠርቶታል። በእርግጥ እንግዶቹ መላእክት ሲሆኑ ከመካከላቸው አንዱ ይሖዋን ወክሎ በይሖዋ ስም የመጣ ነበር። በመሆኑም መልአኩ አብርሃምን ሲያነጋግረው ይሖዋ እያነጋገረው ያለ ያህል ነበር። በዚህ መንገድ ይሖዋ ‘የሰዶምና የገሞራን ጩኸት’ እንደሰማ ለአብርሃም በመግለጽ “እንግዲህስ ወደ እኔ እንደ መጣች እንደ ጩኸትዋ አድርገው እንደ ሆነ ወርጄ አያለሁ፤ እንዲሁም ባይሆን አውቃለሁ” አለው። (ዘፍጥረት 18:3, 20, 21) እንዲህ ሲባል ግን ሁሉን ቻይ የሆነው አምላክ ራሱ ‘ወርዶ’ በሰዶምና በገሞራ የነበረውን ሁኔታ ይመለከታል ማለት አይደለም። ከዚህ ይልቅ ሁኔታውን እንዲያጣሩ መላእክትን ልኳል። (ዘፍጥረት 19:1) ለምን? ሁሉን ማየት የሚችለው ይሖዋ በእነዚህ ከተሞች ያለውን ሁኔታ ራሱ ‘ማወቅ’ አይችልም ነበር? እንደሚችል የታወቀ ነው። ሆኖም ይሖዋ ትሑት ስለሆነ እነዚህ መላእክት ሁኔታውን እንዲያጣሩና በሰዶም የነበረውን የሎጥ ቤተሰብ እንዲያነጋግሩ ተልእኮ ሰጥቷቸዋል።

10 በተጨማሪም ይሖዋ ሌሎች የሚሰጡትን ሐሳብ ይሰማል። በአንድ ወቅት ክፉ የሆነውን ንጉሥ አክዓብን ለማጥፋት ባሰበ ጊዜ መላእክቱ የተለያዩ ሐሳቦችን እንዲያቀርቡ ጠይቋቸው ነበር። ይሖዋ የሌሎች ምክር እንደማያስፈልገው የታወቀ ነው። ሆኖም ይሖዋ አንድ መልአክ ያቀረበውን ሐሳብ በመቀበል ያንኑ ሐሳብ እንዲያስፈጽም ተልእኮ ሰጠው። (1 ነገሥት  22:19-22) ይህ ሁኔታ ይሖዋ ምን ያህል ትሑት እንደሆነ የሚያሳይ አይደለም?

11, 12. አብርሃም ይሖዋ ትሑት መሆኑን የተገነዘበው እንዴት ነው?

11 ይሖዋ ፍጽምና የሌላቸው ሰዎች እንኳ ሐሳባቸውን ሲገልጹ ለመስማት ፈቃደኛ ነው። ለምሳሌ ያህል ይሖዋ ሰዶምና ገሞራን ለማጥፋት እንዳሰበ በነገረው ጊዜ ታማኙ አብርሃም በሁኔታው ግራ ተጋብቶ ነበር። አብርሃም “እንደዚህ ያለው አድራጎት ከአንተ ይራቅ። የምድር ሁሉ ፈራጅ በቅን ፍርድ አይፈርድምን?” በማለት ተናገረ። በከተሞቹ ውስጥ 50 ጻድቃን ቢገኙ ሁሉን ታጠፋለህን? ሲል ይሖዋን ጠየቀው። ይሖዋ እንደማያጠፋቸው አረጋገጠለት። ሆኖም አብርሃም ቁጥሩን ወደ 45፣ ወደ 40 እና ከዚያም በታች ዝቅ በማድረግ መጠየቁን ቀጠለ። ይሖዋ በተደጋጋሚ ማረጋገጫ ቢሰጠውም አብርሃም ቁጥሩ አሥር እስኪደርስ ድረስ መጠየቁን አላቆመም። አብርሃም ይሖዋ ምን ያህል መሐሪ እንደሆነ ሙሉ በሙሉ አልተረዳ ይሆናል። ያም ሆነ ይህ ይሖዋ ወዳጁና አገልጋዩ የሆነው አብርሃም ያሳሰበውን ጉዳይ ሲናገር በትዕግሥትና በትሕትና አዳምጦታል።—ዘፍጥረት 18:23-33

12 ከፍተኛ እውቀት ካላቸው ምሑራን መካከል ተራ ሰዎች የሚያቀርቡትን ሐሳብ ለመስማት ፈቃደኞች የሚሆኑት ስንቶቹ ናቸው? * አምላክ ግን አብርሃምን በትግሥት በማዳመጥ ትሑት መሆኑን አሳይቷል። አብርሃም ከአምላክ ጋር ባደረገው በዚህ ውይይት ይሖዋ “ለቁጣ የዘገየ” መሆኑንም ተገንዝቧል። (ዘፀአት 34:6 አ.መ.ት) አብርሃም ሉዓላዊ ገዥ የሆነው ይሖዋ በሚወስደው እርምጃ ላይ ጥያቄ የማንሳት መብት እንደሌለው ተገንዝቦ ሳይሆን አይቀርም፣ “ጌታዬ አይቆጣ” ሲል ሁለት ጊዜ ተማጽኗል። (ዘፍጥረት 18:30, 32) በእርግጥም አብርሃም ባነሳው ጥያቄ ይሖዋ አልተቆጣም። ‘የጥበብ ገጽታ የሆነውን የየዋህነት’ ባሕርይ አንጸባርቋል።

ይሖዋ ምክንያታዊ ነው

13. በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚገኘው “ምክንያታዊ” የሚለው ቃል ምን ትርጉም አለው? ይህ ቃል ይሖዋን በሚገባ ይገልጸዋል የምንለውስ ለምንድን ነው?

13 ይሖዋ ምክንያታዊ አምላክ ነው፤ ይህም ትሑት መሆኑን የሚያሳይ  ሌላ ግሩም ባሕርይ ነው። የሚያሳዝነው ግን ፍጽምና የሌላቸው የሰው ልጆች ይህ ባሕርይ ይጎድላቸዋል። ይሖዋ የማሰብ ችሎታ ያላቸው ፍጥረታቱ የሚያቀርቡትን ሐሳብ ለመስማት ብቻ ሳይሆን ከጽድቅ ሥርዓቶቹ ጋር የሚጋጭ እስካልሆነ ድረስ ለመቀበልም ፈቃደኛ ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚገኘው “ምክንያታዊ” የሚለው ቃል በቀጥታ ሲተረጎም “መስማማት ወይም እሺ ብሎ መቀበል” ማለት ነው። ይህም ባሕርይ ቢሆን የመለኮታዊ ጥበብ መለያ ነው። ያዕቆብ 3:17 [NW] “ላይኛይቱ ጥበብ . . . ምክንያታዊ ናት” በማለት ይገልጻል። ወደር የለሽ ጥበብ ያለው ይሖዋ ምክንያታዊ የሆነው በምን መንገድ ነው? በመጀመሪያ ደረጃ ይሖዋ አዳዲስ ክስተቶችን እንደ ሁኔታው የማስተናገድ ልዩ ችሎታ አለው። ስሙ ራሱ እንደሚጠቁመው ይሖዋ ዓላማውን ዳር ለማድረስ መሆን የሚያስፈልገውን ሁሉ ይሆናል። (ዘጸአት 3:14 NW) ይህ ሁኔታ ይሖዋ የተለያዩ ክስተቶችን እንደ ሁኔታው የሚያስተናግድ ምክንያታዊ አምላክ መሆኑን የሚያሳይ አይደለም?

14, 15. ሕዝቅኤል የይሖዋን ሰማያዊ ሰረገላ በተመለከተ ያየው ራእይ ስለ ይሖዋ ሰማያዊ ድርጅት ምን ያስተምረናል? ይህ ድርጅት ከሰብዓዊ ድርጅቶች የሚለየውስ እንዴት ነው?

14 ይሖዋ የተለያዩ ክስተቶችን እንደ ሁኔታው የሚያስተናግድ አምላክ መሆኑን እንድንገነዘብ የሚረዳ አንድ ግሩም የመጽሐፍ ቅዱስ ዘገባ አለ። ነቢዩ ሕዝቅኤል መንፈሳዊ ፍጥረታትን ያቀፈውን የይሖዋን ሰማያዊ ድርጅት የሚያሳይ አንድ ራእይ ተመልክቶ ነበር። ይህ ራእይ የተመጣጠነ ቅርጽ ያለውን እጅግ አስገራሚ የሆነ ሰረገላ ማለትም ይሖዋ ምንጊዜም የሚቆጣጠረውን “ተሽከርካሪ” የሚያሳይ ነበር። ይህ ሰረገላ የሚያደርገው እንቅስቃሴ እጅግ የሚያስደንቅ ነው። የሰረገላው መንኮራኩሮች አራት ጎን ያላቸውና ዙሪያቸውን በዓይን የተሞሉ ስለሆኑ በየትኛውም አቅጣጫ ማየት የሚችሉ ከመሆናቸውም በላይ መቆም ወይም መዞር ሳያስፈልጋቸው በቅጽበት አቅጣጫቸውን መቀየር ይችላሉ። በተጨማሪም ይህ ግዙፍ ሰረገላ ሰው ሠራሽ እንደሆኑ ግዙፍ ተሽከርካሪዎች አይንቀራፈፍም። በመብረቅ ፍጥነት እየተጓዘም እንኳ ዘጠና ዲግሪ መታጠፍ ይችላል! (ሕዝቅኤል 1:1, 14-28) አዎን፣ ሁሉን ቻይ የሆነው አምላክ የተለያዩ ክስተቶችን እንደ ሁኔታው እንደሚያስተናግድ ሁሉ ድርጅቱም  በየጊዜው የሚፈጠሩትን አዳዲስ ሁኔታዎች እንደ አስፈላጊነቱ ማስተናገድ ይችላል።

15 የሰው ልጆች ይህን ልዩ የይሖዋ ችሎታ ሙሉ በሙሉ ሊኮርጁት አይችሉም። እንዲያውም የሰው ልጆችም ሆኑ ድርጅቶቻቸው የተለያዩ ሁኔታዎችን እንደ አስፈላጊነታቸው ከማስተናገድ ይልቅ በአብዛኛው ግትርነት ይንጸባረቅባቸዋል። ለምሳሌ ያህል አንድ ግዙፍ ነዳጅ ጫኝ መርከብ ወይም ዕቃ ጫኝ ባቡር ያለው ግዝፈትና ጉልበት በጣም ሊያስገርመን ይችላል። ሆኖም አንድ ዓይነት ድንገተኛ ክስተት ቢፈጠር ሁኔታውን ለመወጣት ፈጣን እርምጃ መውሰድ ይችላል? ባቡሩ በሐዲዱ ላይ አንድ ዓይነት እንቅፋት ቢያጋጥመው አቅጣጫውን ሊቀይር እንደማይችል የታወቀ ነው። ወዲያውኑ ባቡሩን ማቆምም የማይቻል ነገር ነው። አንድ ግዙፍ ዕቃ ጫኝ ባቡር ፍሬኑ ከተያዘ በኋላ እንኳ ሁለት ኪሎ ሜትር ገደማ ሊሄድ ይችላል! በተመሳሳይም አንድ ግዙፍ ነዳጅ ጫኝ መርከብ ሞተሩ ከጠፋ በኋላ ስምንት ኪሎ ሜትር ሊጓዝ ይችላል። መርከቡ የኋላ ማርሽ ከገባለትም በኋላ እንኳ ሦስት ኪሎ ሜትር ያህል ወደፊት ሊሄድ ይችላል! በአብዛኛው ግትርነት የሚንጸባረቅባቸው ሰብዓዊ ድርጅቶች ሁኔታም ተመሳሳይ ነው። ብዙውን ጊዜ የሰው ልጆች ኩራት ስላለባቸው አስፈላጊውን ለውጥ በማድረግ አዳዲስ ክስተቶችን እንደ ሁኔታው ለማስተናገድ ፈቃደኞች አይሆኑም። እንዲህ ያለው ግትር አቋም የተለያዩ ድርጅቶችን ኪሳራ ላይ ከመጣሉም በላይ መንግሥታትን ለውድቀት ዳርጓል። (ምሳሌ 16:18) ይሖዋም ሆነ ድርጅቱ ከዚህ ፈጽሞ የተለዩ መሆናቸው እንዴት የሚያስደስት ነው!

ይሖዋ ምክንያታዊ መሆኑን የሚያሳየው እንዴት ነው?

16. ይሖዋ ሰዶምና ገሞራን ከማጥፋቱ በፊት ለሎጥ ያደረገለት ነገር ምክንያታዊ አምላክ መሆኑን የሚያሳየው እንዴት ነው?

16 በሰዶምና ገሞራ ላይ የደረሰውን ጥፋት መለስ ብለህ አስታውስ። የይሖዋ መልአክ “ወደ ተራራው ሸሽተህ አምልጥ” የሚል ግልጽ መመሪያ ለሎጥና ለቤተሰቡ ሰጥቶ ነበር። ይሁን እንጂ ሎጥ ይህን መመሪያ መቀበል ስለከበደው “እንዲህስ አይሁን” ሲል ይሖዋን ለመነ። ወደ ተራራው ከሸሸ ሊሞት እንደሚችል ስለተሰማው እሱና ቤተሰቡ በአቅራቢያቸው ወደምትገኝ ዞዓር ወደምትባል ከተማ መሸሽ እንዲፈቀድላቸው ተማጸነ። ይሖዋ ይህችን ከተማ ለማጥፋት አስቦ ነበር። በተጨማሪም ሎጥ  እሞታለሁ ብሎ የሚፈራበት አጥጋቢ ምክንያት አልነበረውም። ሎጥ ወደ ተራራው ሸሽቶ ቢያመልጥ ይሖዋ ጥበቃ እንደሚያደርግለት የተረጋገጠ ነው! ያም ሆኖ ይሖዋ የሎጥን ልመና በመስማት ዞዓርን ሳያጠፋት ቀረ። መልአኩ ሎጥን “እነሆ በዚህ ነገር የለመንኸኝን ተቀብዬሃለሁ” አለው። (ዘፍጥረት 19:17-22) ይህ ሁኔታ ይሖዋ ምክንያታዊ አምላክ መሆኑን የሚያሳይ አይደለም?

17, 18. ስለ ነነዌ ሰዎች የሚገልጸው ዘገባ ይሖዋ ምክንያታዊ አምላክ መሆኑን የሚያሳየው እንዴት ነው?

17 በተጨማሪም ይሖዋ ከልብ ንስሐ ለሚገቡ ሰዎች ምንጊዜም ምሕረት በማሳየት ትክክለኛ እርምጃ ይወስዳል። ነቢዩ ዮናስ ክፉና ዓመጸኛ ወደነበረችው የነነዌ ከተማ በተላከ ጊዜ ምን ሁኔታ ተከስቶ እንደነበር አስታውስ። ዮናስ በነነዌ ጎዳናዎች እየተዘዋወረ ታላቂቱ ከተማ በ40 ቀን ውስጥ ትጠፋለች በማለት ከአምላክ የተቀበለውን መልእክት አወጀ። ይሁን እንጂ ሁኔታዎቹ ድንገት ተለወጡ። የነነዌ ሰዎች ንስሐ ገቡ።—ዮናስ ምዕራፍ 3

18 በዚህ ጊዜ ይሖዋ የተሰማውን ስሜት ዮናስ ከተሰማው ስሜት ጋር ማነጻጸሩ ጠቃሚ ነው። ይሖዋ ሰዎቹ ንስሐ መግባታቸውን ሲያይ “ተዋጊ” በመሆን ሊወስደው የነበረውን እርምጃ በመተው ይቅር ባይ ሆነ። * (ዘጸአት 15:3) በአንጻሩ ግን ዮናስ ምሕረት ከማሳየት ይልቅ ግትር አቋም ይዞ ነበር። እንደ ይሖዋ ምክንያታዊ መሆን ሲገባው ቀደም ሲል እንደተጠቀሰው መርከብ ወይም ባቡር አስፈላጊውን ማስተካከያ ለማድረግ ተቸግሮ ነበር። ጥፋት ይመጣል ብሎ አውጆአል ስለዚህ ጥፋት መምጣት አለበት! ይሁን እንጂ ይሖዋ በትዕግሥት አንድ የማይረሳ ትምህርት ሰጠው። ይህ ትምህርት ዮናስ ምክንያታዊና መሐሪ መሆን እንደሚያስፈልገው አስገንዝቦታል።—ዮናስ ምዕራፍ 4

ይሖዋ ምክንያታዊ አምላክ በመሆኑ አቅማችንን ያውቃል

19. (ሀ) ይሖዋ ከእኛ በሚጠብቀው ነገር ረገድ ምክንያታዊ እንደሆነ እርግጠኞች መሆን የምንችለው ለምንድን ነው? (ለ) ምሳሌ 19:17 ይሖዋ ‘በጎና ምክንያታዊ’ ጌታ እንዲሁም ትሑት እንደሆነ የሚያሳየው እንዴት ነው?

19 ይሖዋ ከእኛ በሚጠብቀው ነገር ረገድም ምክንያታዊ ነው። ንጉሥ ዳዊት “ፍጥረታችንን እርሱ ያውቃልና፤ አቤቱ፣ እኛ አፈር እንደ ሆንን  አስብ” ሲል ተናግሯል። (መዝሙር 103:14) ይሖዋ አቅማችንንና ያለብንን ጉድለት ከእኛ በተሻለ ሁኔታ ያውቃል። ከአቅማችን በላይ አይጠብቅብንም። መጽሐፍ ቅዱስ ‘በጎና ገር [“ምክንያታዊ፣” NW]’ የሆኑትን ሰብዓዊ ጌቶች “ጠማሞች” ከሆኑት ጌቶች ጋር ያነጻጽራል። (1 ጴጥሮስ 2:18) ይሖዋ ምን ዓይነት ጌታ ነው? ምሳሌ 19:17 “ለድሀ ቸርነትን የሚያደርግ ለእግዚአብሔር ያበድራል” በማለት ይገልጻል። ለድሆች የሚደረገውን እያንዳንዱን መልካም ነገር የሚያስተውል በጎና ምክንያታዊ የሆነ ጌታ ነው። የሚያስገርመው ደግሞ የአጽናፈ ዓለሙ ፈጣሪ እንዲህ ያለውን ቸርነት የሚያደርጉ ሰዎች ለእሱ እንዳበደሩት አድርጎ የሚቆጥር መሆኑ ነው! ይህም ይሖዋ ምን ያህል ትሑት እንደሆነ የሚያሳይ ነው።

20. ይሖዋ ጸሎታችንን እንደሚሰማና መልስ እንደሚሰጠን እንዴት እርግጠኞች መሆን እንችላለን?

20 ይሖዋ በዛሬ ጊዜ ካሉት አገልጋዮቹ ጋር ያለው ግንኙነትም ገርና ምክንያታዊ እንደሆነ የሚያሳይ ነው። በእምነት የምናቀርበውን ጸሎት ይሰማል። መላእክትን ልኮ እንዲያነጋግሩን ባያደርግም እንኳ ለጸሎታችን መልስ እንደማይሰጥ አድርገን ማሰብ አይኖርብንም። ሐዋርያው ጳውሎስ የእምነት ባልንጀሮቹን ከእስር ተፈትቶ ‘ፈጥኖ ወደ እነሱ ይመለስ ዘንድ እንዲጸልዩለት’ አጥብቆ ለምኗቸው እንደነበር አስታውስ። (ዕብራውያን 13:18, 19) ስለዚህ የምናቀርበው ጸሎት ይሖዋ እርምጃ እንዲወስድ ሊያነሳሳው ይችላል።—ያዕቆብ 5:16

21. የይሖዋን ትሕትና በተመለከተ ምን መደምደሚያ ላይ ልንደርስ አይገባም? ይሖዋን በተመለከተስ ምን ልንገነዘብ ይገባል?

 21 ይሖዋ ገር፣ ታጋሽና ምክንያታዊ በመሆን እንዲሁም ሌሎች የሚያቀርቡትን ሐሳብ በመስማት ትሕትና ያሳያል ሲባል ከጽድቅ መሠረታዊ ሥርዓቶቹ ጋር የሚጋጭ ነገር ያደርጋል ማለት አይደለም። የሕዝበ ክርስትና ቀሳውስት ምክንያታዊ መሆን ያስፈልጋል በሚል ስሜት የይሖዋን የሥነ ምግባር ሕግጋት በማላላት ለመንጎቻቸው ጆሮ የሚጥመውን ብቻ ያስተምራሉ። (2 ጢሞቴዎስ 4:3) ይሁን እንጂ ሰዎች ከራሳቸው ፍላጎት ጋር በሚጣጣም መንገድ የአምላክን ሕግጋት ለማላላት የሚያደርጉት ጥረት ፈጽሞ እንደ ምክንያታዊነት ሊቆጠር አይችልም። ይሖዋ ቅዱስ አምላክ ስለሆነ የጽድቅ መሥፈርቶቹን በምንም መንገድ አያላላም። (ዘሌዋውያን 11:44) እንግዲያው የይሖዋ ምክንያታዊነት ትሕትናውን የሚያሳይ በመሆኑ ልናደንቀው ይገባል። በጽንፈ ዓለሙ ውስጥ ከሁሉ ይበልጥ ጥበበኛ የሆነው አምላክ ትሑት መሆኑን ማወቅህ እጅግ አያስደስትህም? ይሖዋ አስፈሪ ግርማ ያለው ቢሆንም ገር፣ ታጋሽና ምክንያታዊ አምላክ ነው። እንዲህ ወዳለው አምላክ መቅረብ ምንኛ የሚያስደስት ነው!

^ አን.3 የጥንት ጸሓፍት ይህን ጥቅስ ሲገለብጡ ወደ ታች ያዘነበለው ይሖዋ ሳይሆን ኤርምያስ እንደሆነ አድርገው ጽፈዋል። በዚህ መንገድ የጻፉት አምላክ እንዲህ ያለውን ትሕትና የሚጠይቅ ድርጊት ይፈጽማል ብለው ለማሰብ ስለተቸገሩ ነው። በዚህም የተነሳ ይህ ግሩም ጥቅስ በብዙ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉሞች ላይ በትክክል ሳይተረጎም ቀርቷል። ይሁን እንጂ ዘ ኒው ኢንግሊሽ ባይብል “አስበኝ፣ አቤቱ አስበኝ፣ ወደ እኔም ጎንበስ በል” ሲል ኤርምያስ አምላክን እንደተማጸነ በመግለጽ ይህን ጥቅስ በትክክል ተርጉሞታል።

^ አን.7 አንዳንድ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉሞች ይህን ጥቅስ “ከጥበብ የሚመነጭ ትሕትና” እና “የጥበብ መለያ የሆነው ገርነት” በማለት ተርጉመውታል።

^ አን.12 መጽሐፍ ቅዱስ ትዕግሥትን ከትዕቢት ጋር ያነጻጽራል። (መክብብ 7:8) የይሖዋ ትዕግሥት ትሑት መሆኑን የሚያሳይ ተጨማሪ ማስረጃ ነው።—2 ጴጥሮስ 3:9

^ አን.18 መዝሙር 86:5 ላይ ይሖዋ “መሓሪና ይቅር ባይ” እንደሆነ ተገልጿል። ይህ መዝሙር ወደ ግሪክኛ ሲተረጎም “ይቅር ባይ” የሚለው ቃል ኤፒኢኪስ ወይም “ምክንያታዊ” ተብሎ ተተርጉሟል።