Skip to content

Skip to table of contents

Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ

Select language Akha

Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ

Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ

“Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ tsaˬ geuꞈ-awˇ, Miˬyehˇ shaˇ kuˇ leˇ-euˬ tsawˇ jeuˬ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ-awˇ, yawꞈ-euˬ zaˬ bi geuꞈ-euˬ tsawˇ jeuˬ, aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu nga.”—Ja ceuˬ 33:12.

Dawˬ caˇ: 40, 50

1. Yawˬ jeˬ na luꞈ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ-eu lehˇ aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ nya-eu nga? (Dahˬ beh-eu baˇ-ahˇ haw.)

Yawˬ jeˬ na luꞈ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tehꞈ meh. “Goˇ dui dui-eu mˬ deuˬ maˬ ehˇ, miˇ tsaˬ maˬ ehˇ, miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ k’aˇ jaˆ-eu yawˬ jeˬ na luꞈ maˬ ehˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ pyeuꞈ-eu meh.” (Dawˬmehˬmehˬ-eu 10:14; Pah mehˬ-eu-eu 4:11) Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ beh-euˬ miˇ neh, aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ aˬ yawꞈ-euˬ pyeuꞈ-eu ma. (Ja ceuˬ 100:3) Miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ dehꞈ haw-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ laꞈ k’oeˇ, Miˬyehˇ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ bi pyeuꞈ-eu g’aˇ duˬ tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ na-ahˇ tseˇ-euˬ meh.

2. Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tsawˇ haˬ ya pyeuꞈ laˇ-euˬ aˬ geu deuˬ nga?

2 Yaw jeˬ ma jeˬ, Ja ceuˬ 135 laꞈ k’oeˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ saˇ jaˇ ziꞈ-eu gaˇ hu-euˬ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ “aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ jeuˬ” lehˇ ngehˬ keuˆ taˬ-euˬ meh. (Ja ceuˬ 135:4) Hawˇseˬ k’awꞈ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ jiˇ ni Yeˬhawˇbaˬ-euˬ zaˬ lahˇ pyeuꞈ laˇ meh lehˇ maˬ keuˆ laˇ miˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. (Hawˇseˬ 2:23)  Maˬ keuˆ laˇ miˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu, Yeˬhawˇbaˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ-ahˇ Ka li nehˬ-ehˇ mˬ k’oeˇ taˆ bi uˆ lahˇ leˇ-eu g’aˇ duˬ tseˇ dahˬ beh ngeh, byah laˇ-euˬ meh. (G’aˬk’ehˇ 10:45; Loˇmaˆ 9:23-26) Tsawˇ haˬ teu deuˬ muiˬ-eu shawˇ-eu yaw sahˇ neh bi shehˆ daˆ-awˇ, “muiˬ-eu shawˇ-eu tsawˇ haˬ” lehˇ jiˇ bi kuˇ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ poeˬ dui dui-eu “tsawˇ haˬ pyeuꞈ”-eu meh. (1 Beˬtuˆluˆ 2:9, 10) Ehˇ k’awꞈ, saˇ jaˇ ziꞈ-awˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ noeˬ tmˬ-eu jeˬ jaˆ-eu nymˬ-mˇ iˬ nah-euˬ Ka li zaˬ deuˬ teuˇ neh? Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ jiˇ ni “ngaˬ-euˬ tsawˇ haˬ” hawˇ-eu, “ngaˬ neh tseˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ” lehˇ kuˇ-eu meh.—Iˇsaˬyaˇ 65:22, MS.

3. (a) Nymˬ-mˇ iˬ nah Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ cawˬ ya cawˬ-eu aˬ suˇ g’aˬ nga? (b) Heu kawˆ laꞈ k’oeˇ aˬ dui aˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ja sawˇ-eu nga?

3 Nymˬ-mˇ iˬ nah mˬ k’oeˇ taˆ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ noeˬ tmˬ-eu jeˬ jaˆ-eu ‘cuiˆ-eu yawˇ yawˇ maꞈ’ hawˇ-eu miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ noeˬ tmˬ-eu jeˬ jaˆ-eu ‘yawˇ nui deuˬ’ “tiˬ maꞈ tehꞈ-ehˇ pyeuꞈ laˇ-awˇ,” tiˬ kawˆ loꞈ-ehˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu meh. (Luˇkaꞈ 12:32; Yoˇhaˬ 10:16) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ aˬ yawꞈ nehˬ-ehˇ cawˬ ya cawˬ taꞈ-eu jeˬ-ahˇ aˇ naˆ ni aˇ poeˬ taˬ baw-eu lehˇ bi siˬ bi mawˇ mawꞈ-eu ma. Heu kawˆ laꞈ k’oeˇ, aˬ dui-ahˇ teu naˆ naˆ-ehˇ yaw zeu taˬ nehˬ laꞈ-euˬ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ, guiˬ lahˬ aˬ joˆ-ehˇ huiˬ paˬ nga lehˇ ja sawˇ ma.

Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ

4. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ guiˬ lahˬ aˬ joˆ-ehˇ huiˬ paˬ nga, aˬ yawꞈ nehˬ-ehˇ cawˬ bi cawˬ laꞈ-euˬ g’aˇ duˬ? Yeˬsuˇ k’awꞈ teu gaˇ duˇ ni aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-euˬ nga?

4 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ-eu heu neh, aˬ yawꞈ-ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ-eu ma. Toˆ-ehˇ jahˇ-eu teu naˇ, yawˬ g’aˬ na luꞈ-ahˇ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ-awˇ, ehˇ dawˬ k’awꞈ nui ma keuˆ-eu laꞈ k’oeˇ neh naˇ haˬ-eu lehˇ mˇ mawˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. (Heˬbyehˇ 12:9) Yeˬsuˇ k’awꞈ iˇ cuꞈ shawˇ ngeh toˆ-ehˇ mˇ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-eu tsawˇ jeuˬ laꞈ k’oeˇ tiˬ g’aˬ pyeuꞈ luꞈ k’awꞈ, Yeˬsuˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a neh-euˬ meh. Aˬ yawꞈ teu loꞈ-ehˇ jahˇ-eu teu naˇ, “nawˬ-euˬ nui k’ahˇ byah ni, ngaˇ mˇ mawꞈ-eu nui ma ahˇ ma” lehˇ ehˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. —Ja ceuˬ 40:7, 8.

5, 6. (a) Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ iˇ cuꞈ shawˇ luꞈ ngeh yamˬ-ahˇ aˬ jeˬ ehˇ-eu nga? (b) Aˬ dui a nehˬ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’eh leˇ-eu lehˇ ya siˬ ni caw ba nehˬ-eu aˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ nga?

5 Yeˬsuˇ iˇ cuꞈ shawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’eh leˇ-euˬ nga? Jaˇliꞈ ehˇ-eu “Yeˬsuˇ iˇ cuꞈ shawˇ g’aˬ-awˇ, iˇ cuꞈ laꞈ k’oeˇ neh doˆ laˇ ngeh, mˬ pah le-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ yaw sahˇ k’aˬ k’oeˬ loꞈ-ehˇ zaꞈ le-awˇ, aˬ yawꞈ k’oeˇ taˆ ga dawꞈ le gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. ‘Heu-aˬ, ngaˇ gaˬ dui dui-awˇ nui k’ahˇ shiˇ dui dui-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma’ lehˇ ehˇ-eu teˇ saˇ, mˬ-ahˇ neh gaˬ doˆ le-euˬ meh.” (Maꞈtehˬ 3:16, 17) Maˇ diˇ naˇ Yeˬsuˇ-aˬ, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ luꞈ meh. Ehˇ k’awꞈ, Yeˬsuˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ mˇ-eu g’aˇ duˬ dehꞈ ziˇ dawˬ tawˆ luꞈ a nehˬ jiˇ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ laꞈ k’aˬ cehˇ-eu meh. Teu gaˇ duˇ ni, aˬ dui-euˬ ziˇ k’awꞈ toˆ-ehˇ mˇ ma lehˇ a nehˬ ngeh, aˬ yawꞈ laꞈ k’aˬ cehˇ-awˇ guiˬ lahˬ biꞈ-eu meh.—Ja ceuˬ 149:4.

6 Maˇ diˇ naˇ yawˬ jeˬ na luꞈ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ luꞈ-eu meh. Aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ biꞈ nya-eu nga? Gaˇ kawˆ heu-ahˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ, aˬ da tiˬ g’aˬ muiˬ dui dui-eu aˇ yehˆ ya kmˇ tiˬ kmˇ jaˆ-eu meh. Tiˬ nah, aˬ yawꞈ-euˬ aˇ buˇ zaˬ ya kmˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ aˇ yehˆ tiˬ yehˆ tseuˆ-awˇ, aˬ yawꞈ-ahˇ biꞈ nehˬ-euˬ meh. Maˇ diˇ naˇ aˇ yehˆ teu, aˬ yawꞈ-euˬ yaˇ kmˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ aˇ yehˆ pyeuꞈ k’awꞈ, aˬ yawꞈ laꞈ k’aˬ cehˇ dui dui-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yawꞈ-euˬ aˬ buˇ aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ-eu jeˬ mˇ mawˇ nehˬ laꞈ-euˬ miˇ neh, aˬ buˇ zaˬ neh biꞈ-euˬ aˇ yehˆ teu yehˆ naˇ, yaˇ kmˇ  laꞈ k’oeˇ-euˬ aˇ yehˆ dawˬ tawˆ luꞈ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu meh. Teu gaˇ duˇ ni Yeˬhawˇbaˬ k’awꞈ aˬ dui-euˬ dehꞈ ziˇ nui ma keuˆ-eu laꞈ k’oeˇ aˬ yawꞈ-ahˇ a nehˬ ngeh aˬ yawꞈ laꞈ k’aˬ cehˇ-eu meh.—Doˆ-iˇ-eu 34:14.

7. Yeˬhawˇbaˬ nui ma keuˆ-eu laꞈ k’oeˇ aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ mˇ deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu lehˇ aˬ dui ya siˬ ni, Maˬlaˬkiˇ sahˬ boꞈ aˬ joˆ-ehˇ caw ba nehˬ-eu nga?

7 Maˬlaˬkiˇ 3:16-ahˇ gui. Nawˬ-euˬ dehꞈ ziˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ-eu heu naˇ, aˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ huiˬ dui dui-eu nga? Nawˇ dehꞈ le ngeh neh, beh-euˬ yaw sahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ-eu teu naˇ yaw duˬ baw meh. Ehˇ k’awꞈ nawˇ aˬ yawꞈ-ahˇ a nehˬ-awˇ, nawˬ-euˬ Uˆ lahˇ-eu g’aˬ bi pyeuꞈ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ aˇ naˆ ni laꞈ k’aˬ cehˇ paˬ nga lehˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. (Dawˬdaˬ 23:15) Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ-ahˇ nui ma keuˆ-awˇ mˇ-eu deuˬ-ahˇ siˬ nya-awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ tsawˇ myahˇ noeˬ taˬ-eu “sahˬ boꞈ paˇ dmˬ laꞈ k’oeˇ boꞈ ahˇ taˬ-eu meh.”

8, 9. Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ myahˇ noeˬ taˬ-eu “sahˬ boꞈ paˇ dmˬ laꞈ k’oeˇ boꞈ ahˇ taˬ-eu” tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ jeˬ shaˇ-eu nga?

8 Aˬ dui-euˬ tsawˇ myahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ noeˬ taˬ-eu “sahˬ boꞈ paˇ dmˬ laꞈ k’oeˇ” bi ahˇ mawꞈ naˇ aˬ dui tiˬ jeˬ paˬ ya jahˇ meh. Maˬlaˬkiˇ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ yaw zeu baw-eu laꞈ k’oeˇ ya guˆ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ myahˇ ya noeˬ keuˆ meh lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ dui miˬ yehˇ nui g’aˬ-ahˇ maˬ ehˇ, nui jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ uˬ duˬ tahˬ naˇ, aˬ dui-euˬ tsawˇ myahˇ sahˬ boꞈ paˇ dmˬ teu laꞈ k’oeˇ neh bi siˆ dzeh-eu meh.—Doˆ-iˇ-eu 32:33; Ja ceuˬ 69:28.

9 Yeˬhawˇbaˬ-euˬ nui k’ahˇ mˇ caw ma lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ-awˇ, iˇ cuꞈ shawˇ-awˇ neh tehꞈ-ehˇ maˬ jiˇ-a. Heu naˇ aˬ dui tiˬ poˆ tehꞈ-ehˇ mˇ-eu jeˬ pyeuꞈ k’awꞈ, uˬ duˬ tahˬ-eu jeˬ naˇ maˬ shiˇ tiˬ ziˇ ya mˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Aˬ dui yawˬ nah na luꞈ yaw dehꞈ k’aˇ dehꞈ-euˬ k’oeˇ keuˆ ni, aˬ dui-euˬ mˇ jeˬ mˇ kawˆ neh, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu lehˇ ya mˇ mawˇ-eu meh.—1 Beˬtuˆluˆ 4:1, 2.

Aˬ dui shiˬ shaˬ jiˇ-euˬ nui k’ahˇ-ahˇ taˬ geuꞈ

10. Ehˇ dawˬ naˇ haˬ-eu tsawˇ haˬ hawˇ-eu maˬ naˇ haˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ joˆ-ehˇ beu gaˇ-eu nga?

10 Yaw beh kawˆ-ahˇ aˬ dui Gaˬiˇnaˆ, Sawˇlaˬmoˬ, Iˇsaˬleˬlaˆ heu deuˬ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ ma lehˇ ehˇ k’awꞈ, aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ saˇ jaˇ maˬ ziꞈ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ dui ya dzaw-euˬ ma. Gaˇ kawˆ heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ ma lehˇ ehˇ neh tehꞈ-ehˇ maˬ jiˇ nga lehˇ aˬ dui-ahˇ mehˬ-eu meh. Aˬ dui maˬ muiˬ-eu jeˬ-ahˇ ya bye-awˇ, muiˬ-eu jeˬ-ahˇ ya gaˬ-eu meh. (Loˇmaˆ 12:9) Yeˬhawˇbaˬ ‘yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ hawˇ-eu maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu tsawˇ haˬ . . . ehˇ dawˬ naˇ haˬ-eu tsawˇ haˬ hawˇ-eu maˬ naˇ haˬ-eu tsawˇ haˬ’ beu gaˇ dui dui meh lehˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu meh.—Maˬlaˬkiˇ 3:18.

11. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ paw jawˇ-eu tiˬ g’aˬ pyeuꞈ-eu lehˇ, aˬ cawˬ yaw awˬ-ehˇ haw siˬ nya ni aˬ jeˬ miˇ ya g’eh-eu nga?

11 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ miˇ-a, aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ bi geuꞈ-eu lehˇ tseˇ nehˬ laꞈ-euˬ. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ jawˇ paw jawˇ-eu lehˇ aˬ cawˬ yaw awˬ-ehˇ haw siˬ nya ni ya g’eh-eu meh. (Maꞈtehˬ 5:16; 1 Tiˆmoˇseˬ 4:15) Aˬ dui yawˬ ha-ahˇ heu loꞈ-ehˇ naˇ haˬ, ‘Ngaˇ nui ma g’awˇ mawˇ dawˬ tawˆ luꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ-eu lehˇ aˬ cawˬ mawˇ ngaˇ laˬ? Ngaˇ aˬ cawˬ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ tiˬ g’aˬ pyeuꞈ ma lehˇ ya ehˇ nehˬ-eu k’ahˬ sehˇ jaˆ miˇ-a laˬ?’ Aˬ dui aˬ cawˬ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tsawˇ haˬ pyeuꞈ-eu lehˇ ehˇ nehˬ-eu shaꞈ dawˇ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˇ naˆ ni nui ma cawˆ paˬ nga lehˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ.—Ja ceuˬ 119:46; Maˬkuˆ 8:38-ahˇ gui.

Nawˬ-euˬ dehꞈ jeˬ dehꞈ kawˆ, nawˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ tiˬ g’aˬ pyeuꞈ-eu lehˇ maˇ jawˆ ni mˇ mawˇ ma loˇ? (Aˇ deuˆ 12, 13-ahˇ haw)

12, 13. Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ pyeuꞈ-eu lehˇ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ siˬ leˇ-eu teu naˇ, aˬ jeˬ baˬ da neh pyeuꞈ nya nga?

 12 Nui ma nyiˇ laˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu tiˬ jeˬ naˇ, Saˇ kiˇ tiˬ g’aˬ na “miˇ tsaˬ heu-euˬ yaw sahˇ”-ahˇ dzaw geuꞈ-eu heu meh. Teu miˇ neh, aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ uˬ duˬ maˬ tahˬ-eu deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ paˇ beu gaˇ meh. (1 Gawˇliˬtu 2:12) “Miˇ tsaˬ heu-euˬ yaw sahˇ” heu naˇ, tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ yawˬ ha-euˬ nui k’ahˇ g’aˇ duˬ tehꞈ-ehˇ bi shaˇ noeˬ-eu meh. (Eˇpeˇsu 2:3) Yaw jeˬ ma jeˬ, moeˬ tsoeˬ dm-eu gaˇ kawˆ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ yaw myaˬ poˆ ehˇ mawˇ nehˬ taˬ-euˬ k’awꞈ, mehˇ nmˇ tiˬ g’aˬ na myaˆ haw maˬ tsaˬ paˬ-ehˇ dm-eu uˬ taꞈ, bawˬ dzaˬ gaˇ laˇ ngeh k’awꞈ, suꞈ ti ni maˬ ngeuˇ naˇ, yaw g’oeˬ g’oeˬ-ehˇ maˬ dm ni laˇ-eu meh. Tiˬ g’aˬ na uˬ duˬ tsehˇ kahˇ k’awꞈ, aˬ cawˬ-ahˇ maˬ duˇ ni jahˇ-eu meh. (1 Tiˆmoˇseˬ 2:9, 10) Teu miˇ neh, aˬ cawˬ deuˬ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ ngaˇ laˬ lehˇ maˬ haw siˬ nya ni pyeuꞈ-eu meh.—Yaˬkoˆ 4:4.

13 Saˇ kiˇ tiˬ g’aˬ na miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ nehˬ-ehˇ beu gaˇ ni maˬ g’eh-eu nyaˆ taꞈ tiˬ jeˬ paˇ jaˆ-a siˬ. Yaw jeˬ ma jeˬ, dzaˬ byawˬ dawˇ byawˬ gaˇ iˇ ngeh, tiˬ g’aˬ na gaˇ nyeh nyeh-awˇ Ka li zaˬ nehˬ-ehˇ maˬ geuˇ leˇ-eu jeˬ mˇ-eu meh. Tiˬ g’aˬ na soˇsho miˇdiˬ-yaˬ laꞈ k’oeˇ aˇ baˇ dawˆ ahˇ-awˇ, shiˬ shaˬ jiˇ-euˬ nui noeˬ nui k’ahˇ boꞈ taˬ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ huiˬ-eu iˬ baˇ mˇ-awˇ Ka li zaˬ aˇ muˇ laꞈ k’oeˇ saˇ tiˇ biꞈ gaˇ keuˆ ni maˬ keuˆ k’awꞈ, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ nehˬ-ehˇ beu gaˇ-eu lehˇ leh jeh luꞈ-eu mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ deuˬ-eu meh.—1 Beˬtuˆluˆ 2:11, 12-ahˇ gui.

Yeˬhawˇbaˬ jawˇ paw jawˇ-eu maˬ duˬ-eu deuˬ-euˬ nui noeˬ, nawˬ-ahˇ taˬ bi uˆ lahˇ

14. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu jeˬ-ahˇ maˬ bi cawˆ iˇ-eu g’aˇ duˬ aˬ jeˬ ya jahˇ-eu nga?

14 Miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ k’aˇ jaˆ-eu jeˬ, “shiˬ shaˬ jiˇ nui k’ahˇ, myaˆ nuiˆ-euˬ nui k’ahˇ, huiˬ mawꞈ mahˇ mawꞈ-eu nui ma” heu deuˬ-ahˇ kaꞈ g’a ni jahˇ doˆ laꞈ taˬ-euˬ meh. (1 Yoˇhaˬ 2:16) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ-eu miˇ neh, teu deuˬ nehˬ-ehˇ ya bi beu gaˇ meh. Aˬ dui “shiˬ shaˬ jiˇ-euˬ nui noeˬ nui loˆ-ahˇ byehˇ  dzeh”-awˇ “miˇ tsaˬ heu k’oeˇ taˆ dehꞈ ngeh yawˬ ha-euˬ nui ma-ahˇ g’aˬ leˇ-awˇ, nui ma yaw dawˇ dawˇ-ehˇ dehꞈ-eu laꞈ k’oeˇ Miˬyehˇ-ahˇ yaw zeu ya baw” meh. (Tiˇtuˆ 2:12) Aˬ dui dehꞈ ziˇ laꞈ k’oeˇ k’aˇ mˇ-eu jeˬ pyeuꞈ-eu, dzaˬ-eu dawˇ-eu, ngehˬ-eu tmˇ-eu, dm-eu g’a-eu, mˇ-eu shaˇ-eu jeˬ dawˬ tawˆ luꞈ, aˬ cawˬ haw ngeh aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tsawˇ haˬ pyeuꞈ ngaˇ lehˇ siˬ duˬ leˇ ni ya bi g’eh meh.—1 Gawˇliˬtu 10:31, 32-ahˇ gui.

“Tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ ziꞈ dah ni gaˬ”

15. Aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh Ka li zaˬ mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ gaˬ-awˇ yaw muiˬ jeˬ ya mˇ nehˬ-eu nga?

15 Aˬ dui mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ mˇ nehˬ-eu jeˬ heu-ahˇ neh, Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw-eu lehˇ mˇ mawˇ-eu ma. Aˬ yawꞈ maꞈ k’awꞈ ni aˬ dui loꞈ-ehˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tsawˇ haˬ pyeuꞈ meh lehˇ noeˬ taˬ naˇ, aˬ dui aˬ myah luꞈ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ gaˬ-awˇ mˇ muiˬ nehˬ meh. (1 Teˇsaˬloˇni 5:15) Gaˇ kawˆ heu aˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ huiˬ-eu nga? Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ-euˬ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ “Naw maꞈ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ gaˬ-eu jeˬ ahˇ naˇ, naw maꞈ ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ ngaˇ lehˇ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ luꞈ siˬ nya tehꞈ-a” lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.—Yoˇhaˬ 13:35.

16. Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ nui gaˬ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ aˬ dui-ahˇ aˬ jeˬ mehˬ-eu nga?

16 Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ laꞈ k’oeˇ-euˬ gaˇ kawˆ tiˬ kawˆ, aˬ dui-ahˇ mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ ya mˇ nehˬ-eu lehˇ g’oˆ shaw laˇ ni caw ba nehˬ laꞈ-eu meh. Yeˬhawˇbaˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ laꞈ k’oeˇ, uˬ duˬ tahˬ gaˇ zmˬ-eu lehˇ keu ka jahˇ doˆ taˬ-awˇ, Zahˇ dawˬ laꞈ k’oeˇ Leˬbiˇ tsawˇ haˬ deuˬ keu ka deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ ya ngehˬ g’eh meh, zahˇ dawˬ teu-ahˇ maˬ caw teh naˇ, ya shiˇ meh lehˇ maˇ jawˆ ni ehˇ taˬ-euˬ meh. (Bawˇtsahˬ 1:50, 51) Yeˬhawˇbaˬ uˬ duˬ tahˬ gaˇ zmˬ-eu keu ka-ahˇ k’awꞈ aˬ joˆ-ehˇ zmˬ nga lehˇ teu naˆ ni haw naˇ, aˬ yawꞈ-ahˇ a nehˬ taˬ-awˇ saˇ jaˇ ziꞈ-eu laꞈ k’oeˇ uˬ duˬ tahˬ luꞈ-eu  deuˬ-ahˇ ngehˬ-ehˇ dzehˬ, aˬ joˆ-ehˇ mˇ nehˬ nga lehˇ haw-eu meh. Miˬyehˇ “Naw maꞈ-ahˇ k’aˇ laˆ ciˆ-eu tsawˇ haˬ ngaˬ-euˬ myaˆ nuiˆ myaˆ naˆ-ahˇ laˆ ciˆ laˇ gaˇ duˇ tehꞈ-a” lehˇ ehˇ gaˇ haw ngeh, aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ aˇ naˆ ni aˇ poeˬ taˬ baw-eu nga lehˇ siˬ laˇ-eu meh.—Zaˬkaˬliˇ 2:8.

17. Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ-ahˇ haw-eu nga?

17 Maˬlaˬkiˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ aˬ joˆ-ehˇ mˇ nehˬ nga lehˇ haw meh lehˇ ehˇ-eu meh. (Maˬlaˬkiˇ 3:16) Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ ‘tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ siˬ nya meh.’ (2 Tiˆmoˇseˬ 2:19) Aˬ dui aˬ jeˬ ngehˬ-awˇ aˬ jeˬ mˇ-eu maˬ kaˬ aˬ yawꞈ siˬ nya jiˇ meh. (Heˬbyehˇ 4:13) Aˬ dui mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ maˬ mˇ nehˬ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ haw mawˇ-eu loꞈ-ehˇ, mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ ha-awˇ tsawˇ tsiˇ maˬ tsiˇ-eu uˬ taꞈ, iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-awˇ, yaw muiˬ jeˬ mˇ nehˬ gaˇ jiˇ Yeˬhawˇbaˬ haw mawˇ-eu meh.—Heˬbyehˇ 13:16; 1 Beˬtuˆluˆ 4:8, 9.

‘Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh-a’

18. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ lehˇ tseˇ nehˬ laꞈ-euˬ, guiˬ lahˬ aˬ joˆ-ehˇ huiˬ nya-eu nga?

18 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ ya pyeuꞈ-euˬ guiˬ lahˬ aˇ naˆ ni huiˬ-eu lehˇ bi siˬ mawꞈ-eu ma. Aˬ dui-euˬ dehꞈ ziˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-eu heu naˇ, tsawˇ gahˇ ahˇ-eu nui noeˬ pyeuꞈ-eu lehˇ aˬ dui siˬ nya-eu ma. Aˬ dui “iˬ baˇ mˇ-awˇ bahˬ-eu muˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ jawˇ-eu miˇ tsaˬ”-ahˇ jawˇ luꞈ k’awꞈ, “iˬ baˇ taˬ k’aˇ maˬ za ni” dehꞈ nya-awˇ, “aˬ guiˇ loꞈ-ehˇ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ yaw shehꞈ bya” nya luꞈ-eu ma. (Piˇliˇpiˆ 2:15) Teu miˇ neh, aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ bye-eu jeˬ-ahˇ maˬ mˇ ni yahˇ ma lehˇ noeˬ tsehˆ taˬ-euˬ ma. (Yaˬkoˆ 4:7) K’oeˇ naˇ, aˬ dui-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ k’awꞈ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tsawˇ haˬ pyeuꞈ-eu miˇ neh, aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ gaˬ-awˇ yaw zeu baw-eu ma.—Loˇmaˆ 12:10.

19. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ laꞈ sawˬ aˬ joˆ-ehˇ biꞈ-eu nga?

19 Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ “tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yawꞈ maˬ byehˇ dzeh” lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ meh. (Ja ceuˬ 94:14) Heu naˇ, aˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ k’awꞈ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui nehˬ-ehˇ jawˇ-awˇ, aˬ dui paˇ shiˇ k’awꞈ aˬ dui-ahˇ maˬ ngehˇ lehˇ kamˬ-eu dawˬ pyeuꞈ meh. (Loˇmaˆ 8:38, 39) “Aˬ dui ya dehꞈ naˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ g’aˇ duˬ dehꞈ-eu jeˬ pyeuꞈ-awˇ, ya shiˇ naˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ g’aˇ duˬ shiˇ-eu jeˬ pyeuꞈ-eu ma. K’oeˇ miˇ neh aˬ dui-aˬ, dehꞈ-eu maˬ ehˇ, shiˇ-eu maˬ ehˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ pyeuꞈ-eu ma.” (Loˇmaˆ 14:8) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ cawˬ pyeuꞈ-eu saˇ jaˇ ziꞈ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ luꞈ-ahˇ bi g’oꞈ dehꞈ laˇ-eu aˇ yamˬ-ahˇ dawˬ-eu ma. (Maꞈtehˬ 22:32) Aˬ dui nymˬ-mˇ neh k’awꞈ, aˬ dui-euˬ Aˬda neh biꞈ-euˬ muiˬ dui dui-eu laꞈ sawˬ g’awˬ mya jeˬ-ahˇ neh laꞈ k’aˬ cehˇ luꞈ-eu ma. Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ “Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ-awˇ, yawꞈ-euˬ zaˬ bi geuꞈ-euˬ tsawˇ jeuˬ, aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu nga” lehˇ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ maˇ diˇ ngeuˇ meh.—Ja ceuˬ 33:12.