Skip to content

Skip to table of contents

Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ

Select language Akha

 Dzaw-eu gaˇ kawˆ 15

Yeˬsuˇ-ahˇ dzaw geuꞈ-eu laꞈ k’oeˇ nui saˇ oꞈ

Yeˬsuˇ-ahˇ dzaw geuꞈ-eu laꞈ k’oeˇ nui saˇ oꞈ

“Tsawˇ haˬ zaˬ maˬ noeˬ doˆ coeˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ nui saˇ oꞈ-eu jeˬ naw maꞈ-ahˇ caw ba tehꞈ-a.”—Piˇliˇpiˆ 4:7.

Dawˬ caˇ 113 Aˬ dui-euˬ nui saˇ oꞈ-eu jeˬ

Kawˆ shawˆ *

1-2. Yeˬsuˇ aˬ jeˬ miˇ neh shaˬ zahˬ naꞈ dui dui-eu nga?

Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ dehꞈ saˬ saˬ ngeh nah, aˬ yawꞈ g’awˬ myahˇ maˬ g’eh-ehˇ haiˬ-eu deuˬ-euˬ aˬ laꞈ laꞈ k’oeˇ, naˇ dui dui-awˇ ya shiˇ meh lehˇ siˬ nya-eu miˇ neh, shaˬ zahˬ naꞈ dui dui-eu meh. Ehˇ k’awꞈ teu naˇ ya shiˇ gaˇ k’ahˬ lahˇ-eu miˇ neh tehꞈ maˬ ngeuˇ-a. Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda-ahˇ gaˬ dui dui-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda nui k’ahˇ shiˇ-eu jeˬ mˇ mawꞈ-eu miˇ neh meh. Yeˬsuˇ lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ ngeh saˇ jaˇ ziꞈ-eu heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh lehˇ siˬ nya-awˇ, aˬ yawꞈ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gaˬ-eu uˬ taꞈ, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ ya dehꞈ-eu heu naˇ, aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ gaˇ neh iˇ-eu tehꞈ meh lehˇ jiˇ siˬ nya-eu meh.

2 Yeˬsuˇ shaˬ zahˬ naꞈ dui dui k’awꞈ, nui saˇ oꞈ luꞈ-a siˬ. Aˬ yawꞈ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ “Ngaˬ neh naw maꞈ-ahˇ biꞈ taˬ yaꞈ-euˬ jeˬ-aˬ, nui saˇ oꞈ-eu jeˬ pyeuꞈ-eu ma” lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. (Yoˇhaˬ 14:27) Yeˬsuˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu jeˬ muiˬ gaˇ neh za-euˬ “Miˬyehˇ-euˬ nui saˇ oꞈ-eu jeˬ” jaˆ-eu meh. Nui saˇ oꞈ-eu jeˬ teu naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˇ dzehˬ-ehˇ maˬ bi k’ahˬ lahˇ ni caw ba nehˬ-eu meh.—Piˇliˇpiˆ 4:6, 7.

3. Aˬ dui heu kawˆ laꞈ k’oeˇ aˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ja sawˇ-eu nga?

3 Aˬ dui tiˬ g’aˬ-iˬ Yeˬsuˇ loꞈ-ehˇ teu naˆ naˆ-ehˇ maˬ ya tahˬ puˬ haw-aˬ. Ehˇ k’awꞈ, Yeˬsuˇ-euˬ g’aˬ k’ehˇ deuˬ yawˬ g’aˬ na luꞈ lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ-eu yaw duˬ baw meh. (Maꞈtehˬ 16:24, 25; Yoˇhaˬ 15:20) K’oeˇ naˇ Yeˬsuˇ loꞈ-ehˇ duˇ ni aˬ dui jiˇ tiˬ poˆ na shaˬ zahˬ naꞈ dui dui nya meh. Aˬ dui nui saˇ oꞈ-eu jeˬ maˬ jaˆ gaˇ keuˆ ni maˬ k’ahˬ lahˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ joˆ-ehˇ ya jahˇ-eu nga? Aˬ dui Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ Miˬyehˇ gaˇ mˇ ngeh mˇ-euˬ smˇ jeˬ-ahˇ haw-awˇ, aˬ dui  lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ ngeh, aˬ yawꞈ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ dzaw geuꞈ nya nga lehˇ jiˇ ja sawˇ ma.

Yeˬsuˇ tiˬ k’ehˬ maˬ kaˬ guiˬ lahˬ shaˇ

Guiˬ lahˬ shaˇ-eu jeˬ heu naˇ aˬ dui-ahˇ aˬ myah luꞈ nui saˇ bi oꞈ (Aˇ deuˆ 4-7-ahˇ haw)

4. 1 Teˇsaˬloˇni 5:17-ahˇ haw ngeh, Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ dehꞈ saˬ saˬ ngeh nah guiˬ lahˬ aˇ naˆ ni shaˇ-euˬ nga? Yaw jeˬ ma jeˬ ehˇ haw.

4 1 Teˇsaˬloˇni 5:17-ahˇ gui. Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ dehꞈ saˬ saˬ ngeh nah tiˬ k’ehˬ maˬ kaˬ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ shiˇ-euˬ gaˇ noeˬ mawˇ-eu mehˬ bawˬ jahˇ ngeh miˇ, kaˬ muˇ hawˇ-eu aˬ gaꞈ dzaˇ uiˇ maˬ ciˬ nehˬ mi naˆ-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. (1 Gawˇliˬtu 11:23-25) K’oeˇ naˇ g’aˬ k’ehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ Baˬsaˬkaˬ bawˬ-iˬ jahˇ-euˬ jawˇ duˬ teu gaˇ neh maˬ doˆ-iˇ mi naˆ-ehˇ jiˇ, aˬ yawꞈ g’aˬ k’ehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. (Yoˇhaˬ 17:1-26) K’oeˇ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ uˬ ciꞈ paw Geˬseˬmaˬniˇ-ahˇ oe ngeh k’awꞈ, aˬ yawꞈ tehꞈ-ehˇ guiˬ lahˬ yaw myaˬ poˆ paˇ shaˇ-euˬ meh. (Maꞈtehˬ 26:36-39, 42, 44) K’oeˇ naˇ Yeˬsuˇ neh mˇ saˬ saˬ-euˬ jeˬ k’awꞈ guiˬ lahˬ shaˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. (Luˇkaꞈ 23:46) Yeˬsuˇ teu ngeh nah-euˬ aˇ yeˇ huiˬ-eu gaˇ kawˆ dawˬ tawˆ luꞈ-euˬ g’aˇ duˬ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh.

5. Kuiˇ laꞈ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh guˆ-eu nga?

5 Yeˬsuˇ lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ daˬ coeˇ-eu tiˬ jeˬ naˇ, guiˬ lahˬ shaˇ-awˇ aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda-ahˇ g’oe-eu miˇ neh meh. Ehˇ k’awꞈ kuiˇ laꞈ deuˬ naˇ teu ngeh miˇ guiˬ lahˬ yaw k’aˆ-ehˇ maˬ shaˇ-aˬ. Teu miˇ neh aˬ yawꞈ maꞈ lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ ngeh guˆ-eu meh. (Maꞈtehˬ 26:40, 41, 43, 45, 56) Aˬ dui lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ ngeh saˇ jaˇ ziꞈ daˆ leꞈ nya-eu g’aˇ duˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ dzaw geuꞈ-awˇ maˬ tsehˆ leˇ ni ‘guiˬ lahˬ ya shaˇ’-eu meh. Aˬ dui aˬ jeˬ jeˇ-euˬ gaˇ kawˆ shaˇ nya-eu nga?

6. Nui jah aˬ dui-ahˇ nui saˇ aˬ joˆ-ehˇ bi oꞈ-eu nga?

6 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ “jah-eu jeˬ bi myaˬ laˇ nehˬ laꞈ” lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ nya meh. (Luˇkaꞈ 17:5; Yoˇhaˬ 14:1) Saˬdaˬ Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh-eu yawˬ g’aˬ na luꞈ-ahˇ lawˬ haw-eu miˇ neh, aˬ dui nui jah ya ahˇ-eu meh. (Luˇkaꞈ 22:31) Nui jah heu naˇ  aˬ dui shaˬ zahˬ yaw myaˬ poˆ ya tahˬ puˬ k’awꞈ, nui saˇ oꞈ luꞈ ni aˬ joˆ-ehˇ caw ba nehˬ-eu nga? Aˬ dui lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ daˬ coeˇ-eu g’aˇ duˬ, k’aˇ jahˇ nya-eu jeˬ jahˇ g’aˬ-euˬ naˇ, nui jah aˬ dui gaˇ kawˆ teu-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ ni laˆ noeˬ nehˬ-awˇ, Yeˬhawˇbaˬ gaˇ kawˆ teu-ahˇ aˬ dui naˆ maˬ tseˇ nyehꞈ tehˬ nya meh lehˇ aˬ dui nui ma taˬ-eu miˇ neh nui saˇ oꞈ-eu meh.—1 Beˬtuˆluˆ 5:6, 7.

7. Aˬ dui Lawˇbeuꞈ-euˬ dawˬ-ahˇ neh aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya-eu nga?

7 Guiˬ lahˬ shaˇ-eu heu naˇ aˬ dui aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ k’awꞈ, nui saˇ oꞈ ni caw ba nehˬ-eu meh. Saˇ jaˇ ziꞈ-eu sheuˬ g’eh-eu g’aˬ pyeuꞈ-awˇ nymˬ-mˇ 80 k’oꞈ k’awˆ laˇ-euˬ mehˇ nmˇ Lawˇbeuꞈ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˬ yawꞈ “Piˇliˇpiˆ 4:6, 7 laꞈ k’oeˇ-euˬ dawˬ heu naˇ, ngaˬ-euˬ dehꞈ ziˇ laꞈ k’oeˇ lawˬ haw laˇ-eu yaw myaˬ jeˬ-ahˇ kamˬ coeˇ ni caw ba nehˬ laꞈ-eu meh. Ngaˇ pyuˇ tiˬ poˆ shaˬ laˇ-awˇ, sheuˬ g’eh-eu g’aˬ jiˇ maˬ paˇ ya geuꞈ-eu ma” lehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k’awꞈ Lawˇbeuꞈ-ahˇ nui saˇ oꞈ ni caw ba nehˬ-eu aˬ jeˬ nga? Aˬ yawꞈ “Ngaˇ noeˬ shaˬ laˇ-eu nehˬ-ehˇ guiˬ lahˬ taˆ lehˇ shaˇ-euˬ ma. Ngaˇ nui ma laꞈ k’oeˇ neh maˬ tsehˆ leˇ ni ngehˬ-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ naˇ ngehˬ-ehˇ nui saˇ oꞈ dzehˬ laˇ meh lehˇ ngaˇ jah-eu ma” lehˇ ehˇ-eu meh.

Yeˬsuˇ leh jeh-awˇ tsaꞈ gaˬ

Tsaꞈ gaˬ-eu jeˬ heu naˇ aˬ dui-ahˇ aˬ myah luꞈ nui saˇ bi oꞈ (Aˇ deuˆ 8-10-ahˇ haw)

8. Yoˇhaˬ 8:29-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ Yeˬsuˇ-ahˇ nui saˇ bi oꞈ-eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga?

8 Yoˇhaˬ 8:29-ahˇ gui. Yeˬsuˇ k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ ngeh k’awꞈ, aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda laˬ k’aˬ cehˇ-eu jeˬ mˇ luꞈ ma lehˇ siˬ nya-eu miˇ neh nui saˇ oꞈ-eu meh. Yeˬsuˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-eu yaw shaˬ ngeh k’awꞈ naˇ haˬ-eu meh. Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda-ahˇ gaˬ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda-euˬ gaˇ-ahˇ naˬ ba tiꞈ taˬ-euˬ meh. Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ-ahˇ maˬ oe ngeh Miˬyehˇ-euˬ “laꞈ saˇ maˇ” geuꞈ-euˬ meh. (Dawˬdaˬ 8:30) K’oeˇ naˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ jawˇ ngeh k’awꞈ, aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ  leh jeh-awˇ mehˬ-euˬ meh. (Maꞈtehˬ 6:9; Yoˇhaˬ 5:17) Gaˇ heu baˬ da neh aˬ yawꞈ laˬ k’aˬ cehˇ dui dui-eu meh.—Yoˇhaˬ 4:34-36.

9. Tsaꞈ gaˬ-eu gaˇ-ahˇ leh jeh-eu heu naˇ aˬ dui-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ nui saˇ biꞈ-eu nga?

9 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-awˇ, “Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ mˇ-eu leh jeh dui dui” naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ dzaw geuꞈ-eu meh. (1 Gawˇliˬtu 15:58) Aˬ dui tsaꞈ gaˬ-eu gaˇ-ahˇ “aˇ yamˬ tiˬ byah ni mˇ” ngeh, aˬ dui ya tahˬ puˬ luꞈ-eu shaˬ zahˬ-ahˇ yaw muiˬ paw jeˬ-ehˇ haw nya laˇ-eu meh. (G’aˬk’ehˇ 18:5) Yaw jeˬ ma jeˬ, aˬ dui tsaꞈ gaˬ iˇ gaˇ ya mawˇ-eu deuˬ, aˬ dui naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu shaˬ zahˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ laˇ-awˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ nui noeˬ nui duˇ-ahˇ zmˬ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ dehꞈ ziˇ muiˬ daˆ laˇ-awˇ laˬ k’aˬ jiˇ cehˇ dzehˬ laˇ-eu meh. Aˬ dui toˆ-ehˇ g’eh gaˇ ya mawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ ngehˬ g’eh ngaˇ lehˇ siˬ laˇ-awˇ, nui saˇ oꞈ-eu meh. Aˬ myah luꞈ aˇ poeˬ maˬ baw nya lehˇ noeˬ-awˇ nui ma nyiˇ-eu mehˇ nmˇ zaˬ miˬ aˬ buˇ tiˬ g’aˬ aˬ yawꞈ-euˬ dehꞈ ziˇ-ahˇ gaˇ kawˆ heu maˇ diˇ ngeuˇ-eu lehˇ ya mawˇ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ “Ngaˇ Miˬyehˇ-euˬ gaˇ-ahˇ kaꞈ g’a ngeh, ngaˬ-euˬ nui ma ziꞈ laˇ-awˇ laˬ k’aˬ cehˇ laˇ-euˬ meh. Heu loꞈ-ehˇ g’eh-eu heu naˇ, ngaˇ Miˬyehˇ-euˬ gaˇ mˇ-iˇ ngeh Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ g’oeˇ dzehˬ leˇ-eu miˇ neh meh” lehˇ ehˇ-eu meh.

10. Aˬ dui Be-leˇdaˬ neh ngehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ neh aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya-eu nga?

10 K’oeˇ naˇ, Be-leˇdaˬ lehˇ kuˇ-eu mehˇ nmˇ aˬ buˇ tiˬ g’aˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ paˇ haw kaˇ-euˇ. Aˬ yawꞈ naˇ k’aˆ-eu naˇ gawˇ daˬ luꞈ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ aˬ buˇ jiˇ naˇ gawˇ heu naˇ-eu meh. Be-leˇdaˬ aˬ yawꞈ laˆ lawˬ-ahˇ ya nuiˇ-eu uˬ taꞈ, g’aˬ jiˇ maˬ ahˇ-eu miˇ neh, iˇ kahˇ doe maˬ tsaꞈ gaˬ iˇ nya-a. Teu miˇ neh, sahˬ boꞈ boꞈ boꞈ-ehˇ tsaꞈ gaˬ-eu meh. Aˬ yawꞈ ehˇ-eu “Ngaˬ-euˬ naˇ gawˇ heu naˇ, nymˬ-mˇ maˬ laˆ saˆ taˬ nya-eu jeˬ pyeuꞈ-eu lehˇ ya siˬ-euˬ ma. Teu baˬ da neh ngaˇ Miˬyehˇ gaˇ-ahˇ leh jeh-awˇ mˇ nya-eu meh. Maˇ diˇ naˇ tsaꞈ gaˬ-eu gaˇ heu naˇ, ngaˬ-ahˇ yawˬ ha-euˬ naˇ gawˇ-ahˇ tehꞈ-ehˇ maˬ bi noeˬ tsoˆ taˬ ni maˬ ehˇ, tsaꞈ gaˬ duˬ-ahˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ caw ba nehˬ mawꞈ ni maˬ ehˇ, mehˬ hu paw jaˆ-eu noeˬ tmˬ-eu jeˬ-ahˇ haw tsoˆ taˬ ni maˬ ehˇ, caw ba nehˬ-eu meh.”

Yeˬsuˇ cawˬ deuˬ neh caw ba-euˬ jeˬ-ahˇ ha geuꞈ

Muiˬ-eu cawˬ jawˇ-eu heu naˇ aˬ dui-ahˇ aˬ myah luꞈ nui saˇ bi oꞈ (Aˇ deuˆ 11-15-ahˇ haw)

11-13. (a) Kuiˇ laꞈ deuˬ hawˇ-eu cawˬ nui deuˬ Yeˬsuˇ-euˬ aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu g’oeˇ-eu cawˬ pyeuꞈ nga? (b) Yeˬsuˇ-euˬ cawˬ aˬ yawꞈ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ bi g’eh leˇ-eu nga?

11 Yeˬsuˇ tsaꞈ gaˬ-eu gaˇ mˇ ngeh, saˇ jaˇ ziꞈ-eu kuiˇ laꞈ deuˬ aˬ yawꞈ-euˬ g’oeˇ-eu cawˬ pyeuꞈ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ Jaˇliꞈ-ahˇ “Cawˬ muiˬ mehˇ nmˇ maˬ tseˇ tawˬ-mˇ jeˇ” lehˇ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ g’eh-eu cawˬ pyeuꞈ meh. (Dawˬdaˬ 18:24) Yeˬsuˇ g’aˇ duˬ toˆ-ehˇ g’eh-eu cawˬ aˇ poeˬ baw-eu meh. Aˬ yawꞈ Miˬyehˇ gaˇ mˇ luꞈ ngeh, aˬ yawꞈ-euˬ mehˇ nmˇ tsi tsi deuˬ aˬ yawꞈ-ahˇ maˬ jah-a. (Yoˇhaˬ 7:3-5) Tiˬ poˆ, Yeˬsuˇ-euˬ aˬ yuiꞈ aˬ nyiˇ deuˬ k’awꞈ, Yeˬsuˇ tsawˇ uˬ uˬ-iˇ ngaˬ lehˇ ehˇ-eu meh. (Maˬkuˆ 3:21) Ehˇ k’awꞈ kuiˇ laꞈ deuˬ naˇ, Yeˬsuˇ shiˇ-eu peh laˇ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ “Naw maꞈ ngaˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh ni, ngaˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ loꞈ-ehˇ shaˬ-eu zahˬ-eu jeˬ-ahˇ daˬ dzeuˇ laꞈ-euˬ meh” lehˇ ehˇ gaˇ keuˆ ni Yeˬsuˇ-euˬ g’oeˇ-eu cawˬ pyeuꞈ-eu meh.—Luˇkaꞈ 22:28.

12 Tiˬ poˆ na kuiˇ laꞈ deuˬ Yeˬsuˇ-euˬ nui ma-ahˇ laˆ cawˆ nehˬ-eu meh. Ehˇ k’awꞈ Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ yaw lehˬ-ahˇ oˇ dzeuˇ nehˬ-awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ aˬ yawꞈ-ahˇ jah gaˇ noeˬ muiˬ-eu meh. (Maꞈtehˬ 26:40; Maˬkuˆ 10:13, 14; Yoˇhaˬ 6:66-69) Yeˬsuˇ dehꞈ saˬ saˬ ngeh miˇ, aˬ yawꞈ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ-eu kuiˇ laꞈ deuˬ-ahˇ “Ngaˇ naw maꞈ-ahˇ ngaˬ-euˬ cawˬ lehˇ kuˇ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ Da neh k’aˇ ehˇ nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ naw maꞈ-ahˇ ngaˇ dzawˇ nehˬ g’aˬ jiˇ-euˬ ma” lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. (Yoˇhaˬ 15:15) Yeˬsuˇ-euˬ cawˬ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ g’aˬ bi ahˇ leˇ dui dui-eu meh. Aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬsuˇ Miˬyehˇ gaˇ mˇ ngeh caw ba nehˬ-eu heu naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ laˬ k’aˬ bi cehˇ-eu meh.—Luˇkaꞈ 10:17, 21.

13 Kuiˇ laꞈ deuˬ uˬ taꞈ, Yeˬsuˇ-euˬ cawˬ aˬ buˇ aˬ li nui deuˬ jiˇ paˇ jawˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬsuˇ tsaꞈ gaˬ-eu gaˇ-ahˇ mˇ ngeh caw ba nehˬ-awˇ, nui paw  dzeˇ neh k’awꞈ caw ba-eu meh. Tiˬ g’aˬ na naˇ, iˇ kahˇ-ahˇ hawˬ kuˇ dzaˬ-eu meh. (Luˇkaꞈ 10:38-42; Yoˇhaˬ 12:1, 2) Tiˬ deuˬ na-aˬ, Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ cah-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ myawˬ deuˬ biˇ paˆ nehˬ-eu meh. (Luˇkaꞈ 8:3) Yeˬsuˇ muiˬ-eu cawˬ g’awˬ mya g’aˬ jawˇ-eu meh. Teu naˇ Yeˬsuˇ teu deuˬ-euˬ muiˬ-eu cawˬ pyeuꞈ-eu miˇ neh meh. Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ g’aˇ duˬ yaw muiˬ jeˬ mˇ-awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ maˬ mˇ nya-eu jeˬ-ahˇ keuˆ ni maˬ noeˬ tmˬ-a. Yeˬsuˇ byah kuꞈ-eu tsawˇ haˬ pyeuꞈ k’awꞈ, maˬ byah kuꞈ-eu cawˬ deuˬ neh caw ba nehˬ laꞈ-eu jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw-eu meh. Aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬsuˇ-ahˇ nui saˇ bi oꞈ-eu meh.

14-15. Aˬ dui muiˬ-eu cawˬ aˬ joˆ-ehˇ za nya-eu nga? Aˬ yawꞈ maꞈ aˬ dui-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ caw ba-eu nga?

14 Muiˬ-eu cawˬ deuˬ naˇ, aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ ni caw ba nehˬ-eu meh. Muiˬ-eu cawˬ za-eu g’aˇ duˬ, aˬ dui yawˬ ha jawˇ paw neh muiˬ-eu cawˬ jeˬ hu ya pyeuꞈ meh. (Maꞈtehˬ 7:12) Yaw jeˬ ma jeˬ, Jaˇliꞈ aˬ dui-ahˇ aˇ yamˬ hawˇ-eu g’aˬ aˬ cawˬ-ahˇ caw ba gaˇ bi zmˬ mawꞈ-eu uˬ taꞈ, “shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ” deuˬ-ahˇ caw ba gaˇ ngehˬ-ehˇ dzehˬ bi zmˬ mawꞈ-eu meh. (Eˇpeˇsu 4:28) Nawˇ aˇ muˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ nawˇ caw ba nya-eu tiˬ g’aˬ na-ahˇ noeˬ doˆ laˇ miˇ-a loˇ? Nawˇ aˇ k’oꞈ k’awˆ laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ naˇ, jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ myawˬ zeuˇ nehˬ-iˇ nya ma laˬ? Nawˇ pyuˇ yaw k’aˆ-ehˇ maˬ ahˇ-eu mehˇ nmˇ deuˬ-euˬ g’aˇ duˬ, g’awˬ nyoeˇ jahˇ dzehˬ nehˬ nya meh laˬ, maˬ ngeuˇ naˇ hawˬ kuˇ dzaˬ nya meh loˇ? Nawˇ jw.org® g’oeˇsaiˇ hawˇ-eu JW Laiˇbaˬliˬ (JW Library®) ehˆ deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ ya zmˬ-eu lehˇ siˬ nya naˇ, aˇ muˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ jiˇ caw ba nehˬ nya meh laˬ? Aˬ dui aˬ cawˬ-ahˇ caw ba gaˇ leh jeh naˇ, aˬ dui laˬ k’aˬ cehˇ dzehˬ laˇ-eu meh.—G’aˬk’ehˇ 20:35.

15 Cawˬ deuˬ aˬ dui lawˬ haw jeˬ-ahˇ ya daˬ ngeh, nui saˇ oꞈ ni caw ba nehˬ-eu meh. Yawˇbaˆ aˬ yawꞈ-euˬ shaˬ zahˬ ja gaˇ naˇ haˬ nehˬ-eu Eˇliˇhuˆ loꞈ-ehˇ, aˬ dui-euˬ cawˬ k’awꞈ aˬ dui shaˬ zahˬ ja luꞈ ngeh, yaw muiˬ-ehˇ naˇ haˬ nehˬ laꞈ-eu meh.  (Yawˇbaˆ 32:4) Aˬ dui cawˬ deuˬ aˬ duiˬ-euˬ dah zaˇ noeˬ tsehˆ nehˬ laꞈ gaˇ maˬ ya noeˬ tmˬ-a. Ehˇ k’awꞈ Jaˇliꞈ-ahˇ neh yuˇ laꞈ-euˬ aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ nui noeˬ nui duˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu heu naˇ, nui gahˇ ahˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. (Dawˬdaˬ 15:22) Aˬ yawꞈ-euˬ cawˬ neh caw ba nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ-ahˇ taˬ aw-eu laꞈ k’oeˇ ha geuꞈ-euˬ Sahˬ paˬ Daˬbiˇ loꞈ-ehˇ, aˬ dui k’awꞈ shaˬ ngeh cawˬ deuˬ neh caw ba nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ha geuꞈ gaˇ keuˆ ni jahˇ g’eh-eu maˬ tsaˬ-a. (2 Saˬmeuˬlaˆ 17:27-29) Heu loꞈ-ehˇ g’eh-eu muiˬ-eu cawˬ heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ neh biꞈ-euˬ laꞈ sawˬ pyeuꞈ meh.—Yaˬkoˆ 1:17.

Aˬ dui aˬ myah luꞈ nui saˇ aˬ joˆ-ehˇ oꞈ nya-eu nga?

16. Piˇliˇpiˆ 4:6, 7-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ, aˬ dui nui saˇ oꞈ-eu jeˬ aˬ gaˇ neh tehꞈ-ehˇ za nya-eu nga?

16 Piˇliˇpiˆ 4:6, 7-ahˇ gui. Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ miˇ neh aˬ dui “Yeˬsuˇ Ka li laꞈ k’oeˇ” neh aˬ yawꞈ-euˬ nui saˇ oꞈ-eu jeˬ-ahˇ za nya meh lehˇ ehˇ-eu nga? Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ dui-euˬ nui noeˬ hawˇ-eu nui ma laꞈ k’oeˇ aˬ myah luꞈ nui saˇ oꞈ-eu g’aˇ duˬ naˇ, Yeˬsuˇ Yeˬhawˇbaˬ neh noeˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ mˇ byah meh lehˇ aˬ dui g’oˆ shaw-awˇ ya jah-eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Yeˬsuˇ neh lawˇ nehˬ-euˬ jeˬ heu neh, aˬ dui neh mˇ-euˬ iˬ baˇ dawˬ tawˆ luꞈ-ahˇ pyehˬ nehˬ-eu meh. (1 Yoˇhaˬ 2:12) K’oeˇ naˇ Yeˬsuˇ Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ-euˬ Sahˬpaˬ tiˬ g’aˬ pyeuꞈ-eu loꞈ-ehˇ, aˬ dui-ahˇ Saˬdaˬ hawˇ-eu miˇ tsaˬ neh laˆ cawˆ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ luꞈ-ahˇ tiˬ jeˬ maˬ pyeuꞈ laˇ haw-euˬ loꞈ-ehˇ laˆ muiˬ k’oꞈ jiˇ nehˬ-eu meh. (Iˇsaˬyaˇ 65:17; 1 Yoˇhaˬ 3:8; Pah mehˬ-eu 21:3, 4) Yeˬsuˇ aˬ dui-ahˇ shaˬ-eu gaˇ bi mˇ-euˬ k’awꞈ, aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ caw ba-eu g’aˇ duˬ aˇ saˬ saˬ-eu saˇ ka-ahˇ, aˬ yawꞈ aˬ dui nehˬ-ehˇ jawˇ ma lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ-eu meh. (Maꞈtehˬ 28:19, 20) Nui ma saˇ-eu jeˬ, noeˬ tmˬ-eu jeˬ, k’aˬ duˬ ni g’eh-eu jeˬ, heu deuˬ naˇ aˬ dui-ahˇ nui saˇ oꞈ ni caw ba nehˬ-eu aˇ yeˇ huiˬ-eu jeˬ pyeuꞈ meh.

17. (a) Ka li zaˬ deuˬ aˬ myah luꞈ nui saˇ oꞈ-eu jeˬ aˬ joˆ-ehˇ za nya-eu nga? (b) Yeˬsuˇ neh Yoˇhaˬ 16:33-ahˇ saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ aˬ dui aˬ jeˬ za-eu nga?

17 Aˬ dui k’aˆ-eu lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ-eu miˇ neh shaˬ zahˬ naꞈ ngeh, nui saˇ aˬ joˆ-ehˇ oꞈ nya-eu nga? Aˬ dui Yeˬsuˇ neh mˇ-euˬ loꞈ-ehˇ mˇ naˇ nui saˇ oꞈ nya meh. Dahˬ beh-eu jeˬ naˇ, aˬ jeˬ keuˆ le-euˬ k’awꞈ guiˬ lahˬ shaˇ-eu heu meh. Nyiˬ jeˬ aˬ yawꞈ jeˬ naˇ, shaˬ k’awꞈ zahˬ k’awꞈ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-awˇ nui ma shaˬ dehꞈ dehꞈ-awˇ tsaꞈ gaˬ-eu heu meh. Smˇ jeˬ aˬ yawꞈ jeˬ naˇ, shaˬ zahˬ pyeuꞈ ngeh cawˬ deuˬ-ahˇ g’oe-eu heu meh. Nawˇ heu loꞈ-ehˇ jahˇ naˇ, Miˬyehˇ-euˬ nui saˇ oꞈ-eu jeˬ nawˬ-euˬ nui noeˬ hawˇ-eu nui ma-ahˇ haw piˇ nehˬ-awˇ, nawˇ k’awꞈ Yeˬsuˇ loꞈ-ehˇ lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ kamˬ daˬ coeˇ-eu meh.—Yoˇhaˬ 16:33-ahˇ gui.

Dawˬ caˇ 41 Ngaˬ-euˬ guiˬ lahˬ shaˇ dawˬ-ahˇ naˬ haˬ nehˬ laꞈ

^ Yaw zaˬ 5 Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ shaˬ zahˬ g’awˬ mya jeˬ-ahˇ ya tahˬ puˬ-eu miˇ neh nui saˇ oꞈ-eu yaw shaˬ meh. Heu kawˆ laꞈ k’oeˇ Yeˬsuˇ-ahˇ nui saˇ oꞈ ni caw ba nehˬ-euˬ smˇ jeˬ-ahˇ ngehˬ keuˆ taˬ-euˬ meh. Aˬ dui k’awꞈ k’aˆ dui dui-eu lawˬ haw laˇ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ k’awꞈ, aˬ yawꞈ loꞈ-ehˇ nui saˇ oꞈ ni jahˇ nya meh.