Skip to content

Skip to table of contents

Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ

Select language Akha

 Dzaw-eu gaˇ kawˆ 17

Haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ deuˆ-eu g’aˇ duˬ, Yeˬhawˇbaˬ neh bi caw ba

Haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ deuˆ-eu g’aˇ duˬ, Yeˬhawˇbaˬ neh bi caw ba

‘Aˬ dui haiˬ dui dui-eu mˬ taˆ-euˬ yaw sahˇ pyeuꞈ-eu uˆ lahˇ-eu deuˬ-ahˇ deuˆ ceh ceh luꞈ-eu ma.’—Eˇpeˇsu 6:12.

Dawˬ caˇ 55 Aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ taˬ guˆ

Kawˆ shawˆ *

1. Eˇpeˇsu 6:10-13-ahˇ ehˇ-eu loꞈ-ehˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ gaˬ dui dui-eu lehˇ aˬ joˆ-ehˇ siˬ laˇ-eu nga?

Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ muiˇ-eu deuˬ nehˬ-ehˇ deuˆ ceh ceh nya ni caw ba nehˬ-eu heu naˇ, aˬ dui-ahˇ gaˬ dui dui-eu miˇ neh meh. Aˬ dui-ahˇ muiˇ-eu daˬ ma deuˬ naˇ, Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ deuˬ pyeuꞈ meh. Yeˬhawˇbaˬ muiˇ-eu heu deuˬ-ahˇ yahˇ lehˇ saˇ tiˇ biꞈ-awˇ, aˬ dui aˬ yawꞈ maꞈ nehˬ-ehˇ deuˆ nya-eu g’aˇ duˬ loˬ-eu jeˬ biꞈ nehˬ taˬ-euˬ meh. (Eˇpeˇsu 6:10-13-ahˇ gui.) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ g’oe-awˇ aˬ yawꞈ neh bi caw ba naˇ, Nehꞈ Saˬdaˬ-ahˇ deuˆ g’aˬ nya-awˇ, kuiˇ laꞈ Pawˇluˆ loꞈ-ehˇ nui k’aˬ tsmˬ nya-eu meh. Pawˇluˆ “Miˬyehˇ aˬ dui jawˇ paw pyawˬ naˇ, aˬ dui-ahˇ aˬ suˇ g’aˬ paˇ ciˬ daˬ laˇ peuˬ nmˇ” lehˇ ehˇ-eu meh.—Loˇmaˆ 8:31.

2. Aˬ dui heu kawˆ laꞈ k’oeˇ aˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ ja sawˇ nga?

2 Aˬ dui maˇ diˇ Ka li zaˬ pyeuꞈ-eu miˇ neh Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ teu naˆ naˆ-ehˇ nui ma ahˇ-eu maˬ loˬ-a. Aˬ dui yaw k’aˆ-ehˇ nui ma ahˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ dzaw-awˇ aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ mˇ-eu heu meh. (Ja ceuˬ 25:5) Ehˇ k’awꞈ aˬ dui Saˬdaˬ aˬ jeˬ jeˇ jahˇ nga lehˇ ya siˬ nya-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh nga? Aˬ yawꞈ-euˬ muˇ juˇ-ahˇ maˬ tawˆ leˇ-eu g’aˇ duˬ meh. (2 Gawˇliˬtu 2:11) Heu kawˆ laꞈ k’oeˇ aˬ dui Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ deuˬ tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ myaˬ tiˬ paˆ aˬ joˆ-ehˇ muˇ juˇ juˇ nga lehˇ haw-awˇ, aˬ dui aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’aˬ leˇ nya nga lehˇ jiˇ ja sawˇ ma.

Nehꞈ deuˬ tsawˇ haˬ-ahˇ muˇ juˇ aˬ joˆ-ehˇ juˇ-eu nga?

3-4. (a) Maw loˬ ja maw heu naˇ aˬ jeˬ nga? (b) Maw loˬ ja maw-euˬ gaˇ kawˆ aˇ naˆ ni iˇ byaˆ taˬ-euˬ nga?

3 Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ deuˬ tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ muˇ juˇ juˇ-eu g’aˇ duˬ aˬ yawꞈ maꞈ zmˬ-eu daˬ ma hmˬ naˇ, maw loˬ ja maw pyeuꞈ meh. Maw loˬ ja maw-ahˇ zmˬ-eu deuˬ naˇ, tsawˇ haˬ zaˬ maˬ siˬ maˬ  jahˇ nya-eu jeˬ-ahˇ jahˇ nya meh lehˇ ehˇ-eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, tiˬ g’aˬ na aˬ guiˇ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ neh maˬ ehˇ, laꞈ kawˆ haw gaˇ neh maˬ ehˇ, mehˬ hu paw-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ehˇ nehˬ nya ma lehˇ ehˇ-awˇ, tiˬ deuˬ na naˇ, nyiˇ paˬ shaˆ ma-ahˇ g’oe-awˇ, shiˇ-euˬ deuˬ nehˬ-ehˇ ngehˬ cawˬ-eu meh. K’oeˇ naˇ, ja maw maw nya-eu nui deuˬ jiˇ jawˇ-eu meh. *

4 Maw loˬ ja maw-euˬ gaˇ kawˆ aˇ naˆ ni iˇ byaˆ taˬ-euˬ nga? Laˇteꞈ Aˬmeˬliˇkaˬ hawˇ-eu Kehˇ-leˇbi-yamˬ paw-euˬ 18 miˇ k’ahˬ-ahˇ naˇ haˬ tseˇ haw ngeh, tsawˇ haˬ deuˬ 3 bymˇ laꞈ k’oeˇ 1 bymˇ naˇ, nehꞈ toˇ toˇ-eu, nyiˇ paˬ shaˆ ma, boeˇ mawˬ, heu deuˬ-ahˇ jah gaˇ ya mawˇ-awˇ, nehꞈ deuˬ nehˬ-ehˇ ngehˬ cawˬ nya meh lehˇ jah-eu deuˬ k’awꞈ teu myaˆ ni jawˇ-eu meh. Ehˇpa-li kaˆ paw-euˬ 18 miˇ k’ahˬ-ahˇ naˇ haˬ tseˇ-euˬ nyaˆ taꞈ tiˬ hmˬ-ahˇ jiˇ, aˬ yawꞈ maꞈ neh naˇ haˬ-euˬ tsawˇ haˬ myaˬ ni, nyiˇ paˬ shaˆ ma-ahˇ jah nga lehˇ ehˇ-eu meh. Teu miˇ neh aˬ dui aˬ geu gaˇ jawˇ k’awꞈ, maw loˬ ja maw maw-eu jeˬ-ahˇ ya yahˇ-eu meh. Maˇ diˇ naˇ Saˬdaˬ nymˬ-mˇ “miˇ tsaˬ zaˬ dawˬ tawˆ luꞈ-ahˇ” muˇ juˇ juˇ tawˆ-eu lehˇ leh jeh luꞈ-eu meh.—Pah mehˬ-eu 12:9.

5. Yeˬhawˇbaˬ maw loˬ ja maw maw-eu jeˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nga?

5 Yeˬhawˇbaˬ “yaw tsaˬ yaw dawˇ-euˬ Miˬyehˇ” pyeuꞈ meh. (Ja ceuˬ 31:5, Yaw shawˇ Yehˇ boꞈ 2018) Yeˬhawˇbaˬ maw loˬ ja maw maw-eu jeˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nga? Aˬ yawꞈ gaˇ kawˆ heu-ahˇ bye dui dui-eu meh. Yeˬhawˇbaˬ Iˇsaˬleˬlaˆ deuˬ-ahˇ “Yawˬ ha-euˬ aˬ buˇ aˬ li-ahˇ lawˇ duˬ k’oeˇ taˆ dzah puiˆ-awˇ naw maꞈ maˬ ya lawˇ-a. Ja maw maw-eu maˬ ehˇ, mah loˬ loˬ-eu maˬ ehˇ, nyiˇ paˬ shiˇ-eu maˬ ehˇ, shiˇ dzeuˇ-euˬ tsawˇ haˬ-euˬ yaw sahˇ nehˬ-ehˇ mehˬ bawˬ mˇ-eu maˬ ehˇ, naw maꞈ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ya bi jahˇ-a. Jawꞈ dui dui-eu gaˇ heu deuˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, naw maꞈ-euˬ Miˬyehˇ pyeuꞈ-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ bye dui dui-eu meh” lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. (Dawˬmehˬmehˬ-eu 18:10-12) Ka li zaˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ neh Iˇsaˬleˬlaˆ deuˬ-ahˇ biꞈ-euˬ Zahˇ sahˇ k’oꞈ uˬ moˆ maˬ jawˇ k’awꞈ, Yeˬhawˇbaˬ maw loˬ ja maw-ahˇ bye luꞈ-a siˬ lehˇ aˬ dui siˬ nya ma.—Maˬlaˬkiˇ 3:6.

6. (a) Saˬdaˬ maw loˬ ja maw neh tsawˇ haˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ laˆ cawˆ-eu nga? (b) Dawˬtsoˆ 9:5-ahˇ haw ngeh, shiˇ-euˬ deuˬ aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu nga?

6 Saˬdaˬ maw loˬ ja maw maw-eu jeˬ neh tsawˇ haˬ-ahˇ laˆ cawˆ meh lehˇ Yeˬhawˇbaˬ siˬ nya-eu miˇ neh, teu nehˬ-ehˇ taˬ taꞈ leˇ lehˇ aˬ dui-ahˇ saˇ tiˇ biꞈ-eu meh. Saˬdaˬ tsawˇ haˬ shiˇ naˇ, saꞈ laˇ tiˬ gaˇ na jawˇ iˇ meh lehˇ myawꞈ-awˇ, gaˇ kawˆ nui deuˬ-ahˇ myawꞈ-eu g’aˇ duˬ, maw loˬ ja maw-ahˇ zmˬ-eu meh. (Dawˬtsoˆ 9:5-ahˇ gui.) K’oeˇ uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ guˆ-awˇ, Miˬyehˇ nehˬ-ehˇ bi kaˬ iˇ-eu g’aˇ duˬ jiˇ zmˬ-eu meh. Aˬ yawꞈ maw loˬ ja maw mˇ-eu deuˬ-ahˇ, Miˬyehˇ-ahˇ maˬ bi g’oe ni haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-ahˇ bi g’oe mawꞈ-eu meh.

Aˬ dui haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ deuˆ ceh ceh nya-eu nga?

7. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˬ jeˬ ehˇ nehˬ laꞈ-eu nga?

7 Laꞈ taˆ ehˇ dzeuˇ-euˬ loꞈ-ehˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ deuˬ-euˬ muˇ juˇ-ahˇ maˬ bi tawˆ leˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ dui siˬ nya paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ meh. Aˬ dui Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ deuˬ nehˬ-ehˇ deuˆ nya-eu g’aˇ duˬ, aˬ dui jahˇ nya-eu tiˬ jeˬ na-ahˇ ja sawˇ ma.

8. (a) Aˬ dui haiˬ-eu yaw sahˇ nehˬ-ehˇ deuˆ nya-eu aˇ yeˇ k’aˇ huiˬ dzehˬ-eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga? (b) Ja ceuˬ 146:4 shiˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ Saˬdaˬ mehˬ bahˬ-eu jeˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ pah mehˬ-eu nga?

8 Jaˇliꞈ-ahˇ gui-awˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ. Heu naˇ aˬ dui haiˬ-eu yaw sahˇ-euˬ muˇ juˇ-ahˇ maˬ tawˆ leˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ dui mˇ nya-eu jeˬ laꞈ k’oeˇ neh aˇ yeˇ k’aˇ huiˬ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Jaˇliꞈ heu naˇ, Saˬdaˬ-euˬ lahˇ ju-ahˇ pah mehˬ nya-eu taˆ-eu mi cehˇ-ahˇ duˇ-eu meh. (Eˇpeˇsu 6:17) Yaw jeˬ ma jeˬ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ nehˬ-ehˇ ngehˬ cawˬ nya meh lehˇ  jah-eu heu naˇ, jaˬ myawꞈ dawˬ pyeuꞈ meh lehˇ Jaˇliꞈ ehˇ-eu meh. (Ja ceuˬ 146:4-ahˇ gui.) K’oeˇ naˇ Jaˇliꞈ-ahˇ mehˬ hu paw-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nya-eu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ tiˬ g’aˬ tehꞈ meh lehˇ jiˇ paˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. (Iˇsaˬyaˇ 45:21; 46:10) Aˬ dui aˬ myah luꞈ Jaˇliꞈ gui-awˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ naˇ, haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ muˇ juˇ juˇ laˇ ngeh, maˬ tawˆ leˇ-eu uˬ taꞈ, haw jiˇ maˬ haw cawˬ nahˇ-a.

9. Aˬ dui maˬ ya gm leˇ-eu maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ-eu aˬ jeˬ jeˇ jaˆ-eu nga?

9 Maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ-eu yawˬ jeˬ na luꞈ-ahˇ maˬ mˇ. Aˬ dui maˇ diˇ Ka li zaˬ pyeuꞈ-eu miˇ neh, maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ-eu aˬ geu jeˬ-ahˇ maˬ kaˬ maˬ ya mˇ-a. Yaw jeˬ ma jeˬ, aˬ dui nyiˇ paˬ shaˆ ma jawˇ gaˇ maˬ iˇ-eu uˬ taꞈ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ jiˇ maˬ ngehˬ cawˬ. Dzeuˇ yaꞈ-euˬ kawˆ-ahˇ aˬ dui neh ya dzaw-euˬ loꞈ-ehˇ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ saꞈ laˇ dehꞈ luꞈ-a siˬ lehˇ jah-awˇ, tsawˇ haˬ shiˇ ngeh jahˇ-eu zahˇ deuˬ-ahˇ aˬ dui maˬ gm leˇ. K’oeˇ naˇ, mehˬ hu paw-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ siˬ nya-eu g’aˇ duˬ, aˬ dui aˬ guiˇ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ haw-eu maˬ ehˇ, ja maw maw-eu maˬ ehˇ, heu deuˬ-ahˇ maˬ jahˇ. (Iˇsaˬyaˇ 8:19) Toˆ-ehˇ jahˇ-eu teu naˇ, guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g’eh-awˇ, aˬ dui Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ deuˬ nehˬ-ehˇ do lehˇ ngehˬ cawˬ luꞈ-eu jeˬ pyeuꞈ meh lehˇ aˬ dui siˬ nya-eu ma.

Dahˬ beh-euˬ Ka li zaˬ-ahˇ dzaw geuꞈ-awˇ, maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ-eu myawˬ gahˬ yawˬ jeˬ na luꞈ-ahˇ laˆ cawˆ jiˇ. K’oeˇ naˇ aˬ dui haw-eu jeˬ, zmˬ-eu jeˬ, naˇ haˬ-eu jeˬ, maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ maˬ ya bi taꞈ leˇ (Aˇ deuˆ 10-12-ahˇ haw)

10-11. (a) Dahˬ beh-euˬ Ka li zaˬ deuˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ-ahˇ ya dzaw siˬ ngeh aˬ yawꞈ maꞈ aˬ jeˬ jahˇ-euˬ nga? (b) 1 Gawˇliˬtu 10:21-ahˇ haw ngeh, aˬ dui aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh dzaw geuꞈ paˬ-ehˇ g’eh-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ dzaw geuꞈ nya-eu nga?

10 Maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ-eu myawˬ gahˬ-ahˇ laˆ cawˆ. Dahˬ beh-euˬ Ka li zaˬ saˇ ka-ahˇ Eˇpeˇsu meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tiˬ g’aˬ na, maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ haw-euˬ meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ maꞈ yaw tsaˬ yaw dawˇ-ahˇ ya siˬ nya ngeh tiˬ jawˇ, tiˬ jeˬ paˬ taˆ lehˇ jahˇ-euˬ meh. Jaˇliꞈ aˬ yawꞈ maꞈ, “Maw loˬ loˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k’awꞈ, yawˬ ha-euˬ maw loˬ sahˬ boꞈ deuˬ baꞈ uiˬ jiˇ-awˇ, miˇ k’ahˬ zaˬ dawˬ tawˆ luꞈ mehˬ shi miˬ dzaˬ keuˬ dzeh-euˬ meh” lehˇ ehˇ-eu meh. (G’aˬk’ehˇ 19:19) Aˬ yawꞈ maꞈ haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ deuˆ ceh ceh-eu g’aˇ duˬ, aˬ yawꞈ maꞈ k’aˇ jahˇ nya-eu jeˬ jahˇ-euˬ meh. Maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ-eu sahˬ boꞈ paˇ dmˬ deuˬ, poeˬ dui dui-eu k’awꞈ, aˬ yawꞈ maꞈ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ biꞈ nehˬ ni, maˬ ahˬ dzaˬ ni, dawˬ tawˆ luꞈ laˆ cawˆ jiˇ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ sahˬ boꞈ paˇ dmˬ-euˬ  aˇ poeˬ-ahˇ naˆ maˬ tseˇ, Yeˬhawˇbaˬ nui k’ahˇ shiˇ-eu jeˬ-ahˇ geuꞈ mawꞈ-eu meh.

11 Aˬ dui dahˬ beh-euˬ Ka li zaˬ teu deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ dzaw geuꞈ nya-eu nga? Maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ-eu myawˬ gah dawˬ tawˆ luꞈ-ahˇ laˆ cawˆ jiˇ-eu teu naˇ, nui gahˇ ahˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, k’oeˇ jeˬ heu jeˬ maˬ bi guˬ laˇ-eu lehˇ geuꞈ-eu aˬ geu jeˬ-ahˇ maˬ kaˬ, laˆ cawˆ-eu heu meh.—1 Gawˇliˬtu 10:21-ahˇ gui.

12. Aˬ dui gui-eu jeˬ, naˇ haˬ-eu jeˬ haw-eu jeˬ, heu deuˬ-ahˇ tseˇ ngeh yawˬ ha-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ ya naˇ haˬ-eu nga?

12 Aˬ dui gui-eu jeˬ, naˇ haˬ-eu jeˬ, haw-eu jeˬ, heu deuˬ-ahˇ yahˇ. Yawˬ ha-ahˇ heu loꞈ-ehˇ naˇ haˬ, ‘Ngaˬ neh paˇ dmˬ laꞈ k’oeˇ hawˇ-eu iˇteuꞈnehꞈ laꞈ k’oeˇ gui-euˬ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, ngaˇ naˇ haˬ-euˬ dawˬ caˇ hawˇ-eu haw-eu tiˬbiˬ maˬ ehˇ, mui-euˬ biˬdiˬoˬ keˆ maˬ ehˇ, nehꞈ nehˬ-ehˇ taꞈ-eu gaˇ kawˆ pyeuꞈ ngaˇ laˬ? Ngaˇ g’aˬ naˬ naˬ ngeh jahˇ-eu jeˬ maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ maˬ ehˇ, shiˬ dawˇ-eu nehꞈ, nehꞈ nehꞈ pyeuꞈ, heu deuˬ nehˬ-ehˇ maˬ ehˇ, tsawˇ haˬ maˬ jahˇ nya-eu baoˬ nehˬ-ehˇ maˬ ehˇ, taꞈ ngaˇ laˬ? Gaˇ kawˆ teu deuˬ-ahˇ tiˬ jeˬ guˆ laˇ paˬ-ehˇ maˬ g’eh ni jahˇ doˆ leꞈ ngaˬ laˬ?’ Maˇ diˇ naˇ tsawˇ haˬ neh noeˬ doˆ-awˇ jahˇ-euˬ yawˬ jeˬ na luꞈ maw loˬ ja maw nehˬ-ehˇ taꞈ-eu maˬ ngeuˇ-a. Nawˇ gaˇ kawˆ heu deuˬ-ahˇ tseˇ mˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ bye-eu aˬ geu jeˬ-ahˇ maˬ kaˬ maˬ bi taꞈ leˇ-eu g’aˇ duˬ, yaw muiˬ-ehˇ ya tseˇ-eu meh. Aˬ dui k’aˇ g’eh nya gaˇ neh “Miˬyehˇ mehˬ shi . . . nui ma aˬ myah luꞈ shawˇ jehˆ ni jaˆ ni leh jeh luꞈ-eu ma.”—G’aˬk’ehˇ 24:16. *

13. Aˬ dui aˬ jeˬ maˬ jahˇ ni ya yahˇ-eu nga?

13 Nehꞈ-euˬ gaˇ kawˆ taˬ ja. Aˬ dui gaˇ kawˆ heu nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ Yeˬsuˇ-ahˇ dzaw geuꞈ mawꞈ-eu ma. (1 Beˬtuˆluˆ 2:21) Aˬ yawꞈ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ-ahˇ maˬ oe ngeh, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-awˇ, Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ deuˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ siˬ nya-eu meh. Ehˇ k’awꞈ Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ maꞈ neh mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ  yaw k’aˆ-ehˇ maˬ ngehˬ keuˆ-a. Yeˬsuˇ Saˬdaˬ-euˬ gaˇ kawˆ ja nehˬ-eu maˬ ngeuˇ-eu, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ mawꞈ-eu meh. Aˬ dui Yeˬsuˇ-ahˇ dzaw geuꞈ-awˇ, nehꞈ nehˬ-ehˇ taꞈ-eu gaˇ kawˆ ja-eu maˬ ehˇ, biˇ k’awˬ-eu maˬ ehˇ, sha tawꞈ-eu maˬ ehˇ, teu loꞈ-ehˇ maˬ jahˇ. Aˬ dui toˆ-ehˇ jahˇ ngeh to-aˬ, Jaˇliꞈ-euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ, ‘naˇ haˬ muiˬ-eu dawˬ kawˬ deuˬ aˬ dui-euˬ nui ma laꞈ k’oeˇ byah luꞈ-awˇ’ ya ngehˬ doˆ leꞈ-eu meh.—Ja ceuˬ 45:1.

Aˬ dui haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-ahˇ guˆ-eu maˬ loˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu Yeˬsuˇ uˬ taꞈ, mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ jiˇ aˬ yawꞈ maꞈ naˆ maˬ tseˇ baoˬ ahˇ dzehˬ (Aˇ deuˆ 14-15-ahˇ haw) *

14-15. (a) Aˬ dui haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh guˆ-eu maˬ loˬ nga? (b) Nymˬ-mˇ iˬ nah Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ uˆ kaˬ uˆ lahˇ nehˬ luꞈ-eu lehˇ siˬ laˇ-eu aˬ jeˬ jeˇ jaˆ-eu nga?

14 Haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-ahˇ taˬ guˆ. Nymˬ-mˇ iˬ nah aˬ dui-ahˇ maˬ muiˬ-eu gaˇ kawˆ pyeuꞈ laˇ nya meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, maˬ noeˬ gaˇ laˆ tahˬ laˆ naˇ laˇ nya-awˇ, naˇ gawˇ naˇ laˇ nya-eu uˬ taꞈ, ja pyuˬ ni k’awꞈ shiˇ laˇ nya-eu meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ dui gaˇ kawˆ heu deuˬ maˬ mawˇ laˇ-eu haiˬ-eu yaw sahˇ heu deuˬ neh bi pyeuꞈ laˇ ngaˬ lehˇ maˬ ya noeˬ-a. Jaˇliꞈ-ahˇ “tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na luꞈ-ahˇ maˬ noeˬ taˬ-euˬ aˇ yamˬ-ahˇ maˬ noeˬ taˬ-euˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ nya-eu meh” lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. (Dawˬtsoˆ 9:11, MS) Yeˬhawˇbaˬ Saˬdaˬ neh Yawˇbaˆ-ahˇ maˬ bi sehꞈ-euˬ gaˇ haw ngeh, nehꞈ teu deuˬ naˆ maˬ tseˇ baoˬ ahˇ-eu lehˇ siˬ laˇ-eu meh. (Yawˇbaˆ 2:6) Moˇseˬ-euˬ saˇ ka-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ Iˇjiˇtuˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ-euˬ mah loˬ nya-eu deuˬ naˆ maˬ tseˇ baoˬ ahˇ-eu lehˇ bi siˬ-euˬ meh. (Doˆ-iˇ-eu 8:18; 9:11) Yeˬsuˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ baoˬ za-awˇ, Saˬdaˬ hawˇ-eu nehꞈ deuˬ-ahˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ teh ka leꞈ-euˬ gaˇ haw ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ maꞈ naˆ maˬ tseˇ baoˬ ahˇ-eu lehˇ siˬ laˇ-eu meh. G’awˬ myahˇ maˬ g’eh-ehˇ, aˬ yawꞈ maꞈ naꞈ suiˇ ni g’eh-eu duˬ k’ahˬ-ahˇ bi biˬ ahˇ-awˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ-iˬ yaw doeˇ maˬ paˇ jahˇ laˇ nya meh.—Pah mehˬ-eu 12:9; 20:2, 3.

15 Nymˬ-mˇ iˬ nah Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ uˆ kaˬ uˆ lahˇ nehˬ luꞈ-eu lehˇ siˬ laˇ-eu yaw myaˬ jeˬ jaˆ-eu meh. Shaˇ noeˬ haw sheˇ, aˬ dui miˇ k’ahˬ doe ni yaw tsaˬ yaw dawˇ tsaꞈ gaˬ-awˇ mehˬ luꞈ-eu ma. (Maꞈtehˬ 28:19, 20) Teu naˇ, aˬ dui Saˬdaˬ neh mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ pah mehˬ-eu jeˬ pyeuꞈ-eu miˇ neh, aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ laˆ naˬ nya law nmˇ-aˬ laˆ naˬ dzeuˇ-euˬ meh. Heu gaˇ haw ngeh aˬ yawꞈ maˬ jahˇ nya-eu miˇ neh ngaˇ-a lehˇ siˬ laˇ-eu meh. Teu miˇ neh aˬ dui haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-ahˇ guˆ-eu maˬ loˬ-a. Aˬ dui “miˇ tsaˬ dawˬ tawˆ luꞈ-ahˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ haw luꞈ-awˇ, aˬ yawꞈ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ-eu deuˬ-ahˇ g’aˬ biꞈ luꞈ-eu meh” lehˇ siˬ nya-eu ma. (2 Laˬsaˬbaˬ 16:9) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ naˇ, haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ aˬ dui-ahˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ cawˆ iˇ ni maˬ jahˇ nya-a.

 Yeˬhawˇbaˬ neh bi caw ba-eu deuˬ-euˬ guiˬ lahˬ

16-17. Haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ deuˆ ceh ceh-eu g’aˇ duˬ, aˬ jeˬ miˇ neh nui k’aˬ ya ahˇ nga lehˇ yaw jeˬ ma jeˬ ehˇ haw.

16 Haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ deuˆ ceh ceh-eu g’aˇ duˬ nui k’aˬ ya ahˇ-eu meh. Aˬ dui-ahˇ yaw muiˬ noeˬ-eu cawˬ hawˇ-eu yuiꞈ nyiˇ deuˬ aˬ dui aˬ yawꞈ maꞈ nehˬ-ehˇ maˬ gm leˇ-eu miˇ neh, tiˬ jeˬ paˬ guˬ laˇ gaˇ guˆ ngeh ngehˬ-ehˇ dzehˬ nui k’aˬ ya ahˇ-eu meh. Yeˬhawˇbaˬ nui k’aˬ ahˇ-eu deuˬ-ahˇ guiˬ lahˬ biꞈ meh. Gaˬnaˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ-euˬ mehˇ nmˇ aˬ buˇ pyeuꞈ-eu Ehˇliˇkaꞈ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˬ yawꞈ Jaˇliꞈ dzaw ngeh 21 k’oꞈ k’awˆ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ aˬ da naˇ shaˆ ma pyeuꞈ-eu miˇ neh, aˬ yawꞈ maw loˬ ja maw-euˬ gaˇ kawˆ nehˬ-ehˇ maˬ taꞈ ni jawˇ-eu yaw shaˬ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, shiˇ dzeuˇ-euˬ poeˬ piˬ deuˬ-ahˇ damˬ nehˬ-euˬ shaˬ jiˇ-ahˇ ya dzaˬ-eu meh. Ehˇliˇkaꞈ maˬ dzaˬ-eu miˇ neh, nymˇ jiˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ deuˬ aˬ yawꞈ-ahˇ poeˬ piˬ deuˬ-ahˇ yaw zeu maˬ baw nga lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ maꞈ poeˬ piˬ deuˬ-euˬ saꞈ laˇ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ tsawˇ uˬ bi uˬ iˇ-awˇ, bi naˇ bi gawˇ laˇ-a lehˇ jah-eu meh.

17 Ehˇliˇkaꞈ-euˬ nymˇ jiˇ aˬ yawꞈ-ahˇ zahˇ heu-ahˇ mˇ caw ni ka tiˇ-eu meh. Ehˇ k’awꞈ Ehˇliˇkaꞈ maˬ mˇ caw-eu miˇ neh iˇ kahˇ-ahˇ neh bi teh doˆ-euˬ meh. Mehˇ nmˇ tiˬ g’aˬ na neh Ehˇliˇkaꞈ-ahˇ aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ iˇ kahˇ-ahˇ bi jawˇ laˇ-euˬ meh. Yeˬhawˇbaˬ guiˬ lahˬ biꞈ-eu miˇ neh, aˬ yawꞈ nymˇ jiˇ yaw shuiꞈ baw laˇ-awˇ, mehˇ nmˇ dmˇ ma-ahˇ duˇ-eu nui jah paw-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ jawˇ laˇ-euˬ meh. (Maˬkuˆ 10:29, 30) Ehˇliˇkaꞈ-euˬ yuiꞈ nyiˇ deuˬ aˬ yawꞈ-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ aˬ yawꞈ-euˬ myawˬ gahˬ deuˬ keuˬ puiˆ dzeh k’awꞈ, Ehˇliˇkaꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ-eu laꞈ k’oeˇ iˇ cuꞈ shawˇ-awˇ, nymˬ-mˇ aˬ yawꞈ aˬ myah luꞈ huˬ mehˬ mehˬ-eu g’aˬ geuꞈ luꞈ-eu meh. Aˬ yawꞈ haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-ahˇ maˬ guˆ-a. Ehˇliˇkaꞈ aˬ yawꞈ-euˬ nymˇ jiˇ-ahˇ ngehˬ keuˆ ngeh, “Ngaˇ yawˬ nah na luꞈ guiˬ lahˬ shaˇ-eu ma. Nga pehˬ-euˬ nymˇ jiˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ bi siˬ nya laˇ-awˇ, laˬ k’aˬ tiˬ cehˇ Miˬyehˇ gaˇ bi mˇ mawꞈ nya. Aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ jah bahˬ taˬ-euˬ zahˇ teu deuˬ-ahˇ neh bi buˬ bi law iˇ mawꞈ nya” lehˇ ehˇ-eu meh.

18. Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ g’oe-eu heu naˇ, aˬ jeˬ jeˇ-euˬ guiˬ lahˬ za-eu nga?

18 Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ toˆ-ehˇ ya tahˬ puˬ-eu nmˇ maˬ ngeuˇ k’awꞈ, aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ Nehꞈ Saˬdaˬ nehˬ-ehˇ ya deuˆ ceh ceh-awˇ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ ya g’oe-eu meh. Aˬ dui toˆ-ehˇ jahˇ naˇ guiˬ lahˬ g’awˬ mya ni za-awˇ, Saˬdaˬ-euˬ muˇ juˇ-ahˇ maˬ tawˆ leˇ-a. K’oeˇ uˬ taꞈ, aˬ dui nehꞈ deuˬ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ-ahˇ byehˇ gaˇ keuˆ ni maˬ guˆ-eu uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ paˇ bi g’oeˇ dzehˬ leˇ-eu meh. Kuiˇ laꞈ Yaˬkoˆ “Miˬyehˇ-euˬ ehˇ dawˬ geuꞈ-awˬ. Nehꞈ sahˬ paˬ-ahˇ muiˇ-awˬ. Aˬ yawꞈ naw maꞈ jawˇ gaˇ neh cehˆ doˆ tehꞈ-a. Miˬyehˇ-euˬ dawˬ peh jiˆ laˇ-awˬ. Naw maꞈ-euˬ dawˬ peh Miˬyehˇ jiˆ le tehꞈ-a” lehˇ boꞈ taˬ-euˬ meh.—Yaˬkoˆ 4:7, 8.

Dawˬ caˇ 150 Buˬ iˇ nya ni Miˬyehˇ-ahˇ shaˇ poˆ

^ Yaw zaˬ 5 Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ gaˬ-eu miˇ neh, haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-ahˇ yahˇ lehˇ ehˇ-awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ aˬ dui-ahˇ yaw doeˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ laˇ nya-eu lehˇ jiˇ ehˇ nehˬ laꞈ-eu meh. Nymˬ-mˇ iˬ nah aˬ yawꞈ maꞈ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ leh jeh-awˇ muˇ juˇ juˇ-eu nga? Aˬ yawꞈ maꞈ nehˬ-ehˇ deuˆ-eu g’aˇ duˬ aˬ dui aˬ jeˬ ya jahˇ-eu nga? Heu kawˆ laꞈ k’oeˇ, aˬ dui haiˬ-eu yaw sahˇ deuˬ-euˬ muˇ juˇ-ahˇ maˬ bi tawˆ leˇ-eu g’aˇ duˬ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ caw ba-eu nga lehˇ ja sawˇ ma.

^ Yaw zaˬ 3 Dzawˇ lahˬ: Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ maw loˬ ja maw lehˇ ehˇ-eu heu naˇ, nehꞈ deuˬ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ jah-awˇ mˇ-eu jeˬ-ahˇ ehˇ mawꞈ-eu meh. K’oeˇ naˇ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ saꞈ laˇ baw-awˇ, nyiˇ paˬ shaˆ ma-ahˇ neh dehꞈ luꞈ-eu deuˬ nehˬ-ehˇ ngehˬ cawˬ nya-eu lehˇ jah-eu jeˬ-ahˇ jiˇ ehˇ mawꞈ-eu uˬ taꞈ, aˬ guiˇ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ haw-eu, laꞈ kawˆ haw-eu, ja maw maw-eu, nehꞈ toˇ toˇ-eu, nyiˇ paˬ shaˆ ma boeˇ mawˬ, piˇ sheuˇ laˇ pyaˇ, tsawˇ haˬ maˬ jahˇ nya-eu baoˬ, heu deuˬ-ahˇ jiˇ ehˇ mawꞈ-eu meh.

^ Yaw zaˬ 12 Aˇ muˇ-ahˇ sheuˬ g’eh-eu deuˬ aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu byawˬ g’a mo g’a-eu jeˬ-ahˇ, ya tseˇ-eu lehˇ ehˇ nehˬ-eu aˬ kawˬ-aˬ maˬ jaˆ-a. Ka li zaˬ yawˬ g’aˬ na luꞈ aˬ geu jeˬ-ahˇ tseˇ paˬ nga lehˇ noeˬ tsehˆ-eu g’aˇ duˬ, Jaˇliꞈ zahˇ-ahˇ tsaˬ-eu yawˬ ha-euˬ siˬ nya-eu nui ma-ahˇ ya zmˬ-eu meh. Nui gahˇ ahˇ-eu nymˇ sahˇ aˬ da nymˇ jiˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ deuˬ zmˬ niˇ g’a baˇ-eu jeˬ, Jaˇliꞈ zahˇ-ahˇ tsaˬ ngaˇ laˬ lehˇ ya haw nehˬ-eu meh.—“Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ deuˬ paˇ dmˬ hawˇ-eu dawˬ caˇ tiˬ deuˬ na-ahˇ maˬ ehˇ, biˬdiˬoˬ tiˬ hmˬ na-ahˇ maˬ ehˇ, taˬ haw lehˇ ehˇ ngaˇ laˬ?” lehˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ haw. jw.org® laꞈ k’oeˇ, Nga maꞈ nehˬ-ehˇ taꞈ-eu > Tiˬ k’ehˬ maˬ taˬ naˇ haˬ-eu jeˬ lehˇ boꞈ taˬ-euˬ gaˇ haw.

^ Yaw zaˬ 54 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Yeˬsuˇ mˬ k’oeˇ taˆ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ sheuˬ g’eh-eu baoˬ huiˬ-eu Sahˬpaˬ pyeuꞈ. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ maꞈ naˆ maˬ tseˇ huiˬ gaˇ mahˇ gaˇ nuiˇ luꞈ.