Skip to content

Skip to table of contents

Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ

Select language Akha

 Dzaw-eu gaˇ kawˆ 10

Ngaˇ iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ laˆ tsoeˬ-eu aˬ jeˬ nga?

Ngaˇ iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ laˆ tsoeˬ-eu aˬ jeˬ nga?

“Piˇliˇpuˆ aˬ yawꞈ nyaꞈ iˇ cuꞈ-ahˇ uˇ-iˇ-awˇ, Piˇliˇpuˆ neh iˇ cuꞈ shawˇ nehˬ-euˬ meh.”—G’aˬk’ehˇ 8:38.

Dawˬ caˇ 52 Ka li zaˬ a nehˬ-eu jeˬ

Kawˆ shawˆ *

1. Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ aˬ jeˬ jeˇ ya smˇ iˇ-awˇ aˬ jeˬ keuˆ le-euˬ nga?

Nawˇ shaˇ noeˬ ngeh, aˬ jeˬ muiˬ-eu hawˇ-eu maˬ muiˬ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ, aˬ suˇ g’aˬ ehˇ tsehˆ-eu tsaˬ nga? Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ yaw muiˬ yaw doeˇ tseˇ paˆ nya-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ biꞈ-eu aˇ bawˇ k’oeˇ bawˇ-euˬ aˇ siˬ pyaˆ dzaˬ-eu heu naˇ, aˬ yawꞈ nyaꞈ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ zahˇ dawˬ-ahˇ nui ma maˬ taˬ-eu lehˇ mˇ doˆ laꞈ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Aˬ yawꞈ nyaꞈ aˬ jeˬ muiˬ-eu hawˇ-eu maˬ muiˬ-eu yawˬ ha naꞈ-i noeˬ tsehˆ ma lehˇ tseˇ-euˬ meh. (Aˇdahˬbeh-eu 3:22) Ehˇ k’awꞈ haw sheˇ, aˬ yawꞈ nyaꞈ aˬ jeˬ jeˇ ya smˇ iˇ-euˬ nga? Aˬ yawꞈ nyaꞈ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu jeˬ maˬ paˇ muiˬ ni pyeuꞈ iˇ-awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu jeˬ jiˇ maˬ paˇ za-euˬ uˬ taꞈ, oeˬ paˬ oeˬ ma deuˬ-ahˇ jiˇ iˬ baˇ hawˇ-eu shiˇ-eu jeˬ bi keuˆ le-euˬ meh. (Loˇmaˆ 5:12) Aˬ yawꞈ nyaꞈ neh tseˇ-euˬ jeˬ, doeˇ dui dui-eu jeˬ bi keuˆ le-euˬ meh.

Iˬdiˬyoˇbyaˇ-euˬ yaw huiˬ yaw mahˇ heu g’aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ nui jah ahˇ laˇ ngeh taˆ lehˇ iˇ cuꞈ shawˇ mawꞈ (Aˇ deuˆ 2-3-ahˇ haw)

2-3. (a) Yaw huiˬ yaw mahˇ heu g’aˬ aˬ yawꞈ-ahˇ Piˇliˇpuˆ tsaꞈ gaˬ laˇ ngeh, aˬ jeˬ jahˇ-euˬ nga? (b) Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ naˇ aˬ jeˬ za-eu nga? Aˬ dui aˬ jeˬ-euˬ naˇ haˬ-eu jeˬ-ahˇ ja sawˇ-eu nga?

2 Piˇliˇpuˆ Iˬdiˬyoˇbyaˇ-euˬ yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g’aˬ-ahˇ tsaꞈ gaˬ ngeh, teu g’aˬ naˇ, Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ nehˬ-ehˇ beu gaˇ dui dui-eu jeˬ mˇ doˆ laꞈ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu Yeˬsuˇ neh aˬ yawꞈ-euˬ g’aˇ duˬ mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ zawˇ-ehˇ taˬ baw-eu miˇ neh, taˆ lehˇ iˇ cuꞈ shawˇ-euˬ meh. (G’aˬk’ehˇ 8:34-38) Aˬ dui yaw huiˬ yaw mahˇ teu g’aˬ loꞈ-ehˇ Miˬyehˇ-ahˇ a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu Yeˬsuˇ neh aˬ dui-euˬ g’aˇ duˬ mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw-eu uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ nui ma taˬ-awˇ, aˬ yawꞈ tehꞈ-ehˇ aˬ jeˬ muiˬ-eu hawˇ-eu maˬ muiˬ-eu ehˇ tsehˆ-eu aˬ kawˬ-aˬ jaˆ meh lehˇ mˇ mawˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh.

3 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ deuˬ-ahˇ mˇ ngeh za-eu guiˬ lahˬ deuˬ-ahˇ noeˬ mawˇ luꞈ-uˇ. Za-eu guiˬ lahˬ tiˬ jeˬ naˇ, Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ neh k’aˇ laˆ cawˆ-euˬ jeˬ za k’oꞈ jiˇ-eu meh. Teu laꞈ k’oeˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu jeˬ jiˇ keuˬ meh. K’oeˇ uˬ taꞈ aˬ dui Yeˬsuˇ-ahˇ jah-eu miˇ neh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-awˇ, aˬ dui-euˬ  siˬ nya-eu nui ma laˆ bahˬ laˇ-eu jeˬ maˬ paˇ bi jaˆ-eu meh. (Maꞈtehˬ 20:28; G’aˬk’ehˇ 10:43) K’oeˇ naˇ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ mˇ zaˬ deuˬ-euˬ nymˇ jiˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ tiˬ g’aˬ pyeuꞈ laˇ-awˇ, mehˬ hu paw jaˆ luꞈ-eu muiˬ dui dui-eu jeˬ jiˇ za-eu meh. (Yoˇhaˬ 10:14-16; Loˇmaˆ 8:20, 21) Teu naˆ ni muiˬ-eu jeˬ jaˆ k’awꞈ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ siˬ nya-eu tiˬ g’aˬ na-aˬ, yaw huiˬ yaw mahˇ teu g’aˬ-ahˇ maˬ dzaw geuꞈ-a. Aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ iˇ cuꞈ maˬ bi shawˇ ni laˆ tsoeˬ-eu aˬ jeˬ nga? Aˬ yawꞈ maꞈ teu-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’aˬ leˇ nya-eu nga?

Tiˬ g’aˬ na iˇ cuꞈ maˬ shawˇ-eu heu naˇ aˬ jeˬ baˬ da neh nga?

Tiˬ g’aˬ na-ahˇ iˇ cuꞈ maˬ bi shawˇ ni laˆ tsoeˬ-eu aˬ jeˬ nga?

Maˬ jahˇ nya gaˇ guˆ-eu (Aˇ deuˆ 4-5-ahˇ haw) *

4-5. Eˇbeˬ-leˬ hawˇ-eu Hehˇnaˬ-ahˇ iˇ cuꞈ maˬ bi shawˇ-eu heu naˇ, aˬ jeˬ baˬ da neh nga?

4 Maˬ jahˇ nya gaˇ guˆ-eu miˇ neh. Aˬ li Eˇbeˬ-leˬ-euˬ aˬ da aˬ ma naˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ pyeuꞈ meh. Aˬ da g’aˬ naˇ muiˬ-eu aˬ da pyeuꞈ-eu uˬ taꞈ, gaˇ mˇ-eu bym dui dui-eu sheuˬ g’eh-eu g’aˬ pyeuꞈ-eu lehˇ jiˇ yawˬ g’aˬ na luꞈ siˬ nya meh. Ehˇ k’awꞈ Eˇbeˬ-leˬ iˇ cuꞈ maˬ shawˇ-a siˬ, aˬ jeˬ-euˬ baˬ da neh nga? Aˬ yawꞈ “Ngaˬ-ahˇ ngaˬ da loꞈ-ehˇ maˬ mˇ keuˆ nya-a lehˇ noeˬ nya” lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ mehˬ hu paw aˬ yawꞈ-ahˇ doˇ-eu gaˇ deuˬ-ahˇ, maˬ mˇ nya gaˇ guˆ-eu meh. Aˬ yawꞈ “Ngaˬ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ mehˬ shi guiˬ lahˬ ya shaˇ gaˇ hawˇ-eu dawˬ mehˬ ya mehˬ gaˇ maˬ ehˇ, tsaꞈ gaˬ-iˇ gaˇ ya sheuˬ g’eh-eu gaˇ maˬ ehˇ guˆ nya” lehˇ paˇ ehˇ-eu meh.

5 18 k’oꞈ k’awˆ laˇ-euˬ aˬ buˇ Hehˇnaˬ jiˇ, yawˬ ha-ahˇ nui jah maˬ ahˇ-eu tiˬ g’aˬ pyeuꞈ meh. Hehˇnaˬ-euˬ aˬ da aˬ ma Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ pyeuꞈ k’awꞈ, aˬ yawꞈ naˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ dehꞈ caw nya-eu maˬ siˬ lehˇ noeˬ-eu meh. Aˬ yawꞈ aˬ jeˬ miˇ toˆ-ehˇ noeˬ-eu nga? Hehˇnaˬ yawˬ ha-ahˇ yaw doeˇ noeˬ-awˇ, aˇ poeˬ maˬ baw nya lehˇ noeˬ-eu uˬ taꞈ, tiˬ poˆ na nui ma nyiˇ dui dui-awˇ, yawˬ ha-euˬ mawˇ do-ahˇ jiˇ laˆ naˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ ehˇ-eu “Ngaˇ aˬ jeˬ jahˇ-euˬ lehˇ tiˬ jawˇ-iˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ-iˬ maˬ ehˇ nehˬ haw-aˬ, ngaˬ da ngaˬ ma-ahˇ keuˆ ni. Teu ngeh ngaˬ-ahˇ, ngaˇ yawˬ ha-ahˇ laˆ naˇ-eu miˇ neh, Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-ahˇ maˬ haw mawꞈ-a lehˇ, ngaˬ-ahˇ heu loꞈ-ehˇ noeˬ-eu meh.”

Cawˬ deuˬ baˬ da neh (Aˇ deuˆ 6-ahˇ haw) *

6. Baˬneˇshaˬ iˇ cuꞈ aˬ jeˬ baˬ da neh maˬ shawˇ-eu nga?

6 Cawˬ deuˬ baˬ da neh. 22 k’oꞈ k’awˆ laˇ-euˬ Baˬneˇshaˬ “Ngaˇ zawˇ-ehˇ g’oeˇ-eu cawˬ tiˬ g’aˬ jawˇ ma. Nga nyaꞈ cawˬ cawˬ-eu 10 k’oꞈ byah laˇ maˬ” lehˇ ehˇ-eu meh. Baˬneˇshaˬ iˇ cuꞈ shawˇ-eu lehˇ noeˬ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k’awˬ aˬ yawꞈ-euˬ cawˬ aˬ yawꞈ iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ g’aˬ maˬ biꞈ-eu miˇ neh aˬ yawꞈ nui ma cawˆ-eu meh. Aˬ yawꞈ “Ngaˇ aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ yaw k’aˆ-ehˇ maˬ g’oeˇ nya-eu miˇ neh, cawˬ heu g’aˬ nehˬ-ehˇ ya g’awˬ-iˇ naˇ, heu loꞈ-ehˇ g’oeˇ-eu cawˬ maˬ paˇ za meh” lehˇ ehˇ-eu meh.

Mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu (Aˇ deuˆ 7-ahˇ haw) *

7. Meˬkeˇlaˬ aˬ jeˬ-ahˇ guˆ-eu nga, aˬ jeˬ miˇ neh?

7 Mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu miˇ neh. Meˬkeˇlaˬ aˬ yawꞈ-euˬ aˇ doˆ bi teh doˆ ngeh, 5 k’oꞈ byah laˇ-euˬ tehꞈ-a siˬ. Aˬ yawꞈ huiˬ laˇ ngeh, aˬ yawꞈ-euˬ aˇ doˆ neh mˇ-euˬ teu naˇ, aˬ da aˬ ma deuˬ-euˬ nui ma-ahˇ aˇ naˆ ni laˆ cawˆ-euˬ lehˇ ya siˬ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ “Ngaˇ iˇ cuꞈ shawˇ g’aˬ-awˇ maˬ yehˆ maˇ yehˆ-ehˇ paˇ mˇ bahˬ-awˇ bi teh doˆ naˇ, ngaˬ da ngaˬ ma-ahˇ teu  naˆ maˬ tseˇ nui ma paˇ laˆ cawˆ gaˇ guˆ nya” lehˇ ehˇ-eu meh.

Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu (Aˇ deuˆ 8-ahˇ haw) *

8. Maiˇ-suiꞈ aˬ jeˬ-ahˇ guˆ-eu nga?

8 Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu miˇ neh. Maiˇ-suiꞈ lehˇ kuˇ-eu aˬ li zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ, Saˇ kiˇ pyeuꞈ-eu aˬ da hawˇ-eu aˬ ma ma nyiˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-eu meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ-euˬ aˬ ma maˇ diˇ g’aˬ naˇ Saˇ kiˇ maˬ ngeuˇ-a. Aˬ yawꞈ ehˇ-eu “Ngaˇ ngaˬ ma nehˬ-ehˇ 18 k’oꞈ jawˇ laꞈ-euˬ ma. Ngaˇ iˇ cuꞈ shawˇ de lehˇ ngaˬ ma-ahˇ maˬ ehˇ nehˬ peuˬ nya. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ ngaˬ da Saˇ kiˇ pyeuꞈ laˇ ngeh, ngaˬ ma aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-euˬ lehˇ mawˇ haw-euˬ miˇ neh, ngaˬ-ahˇ ngaˬ ma laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ nya.”

Aˬ dui aˬ joˆ-ehˇ g’aˬ leˇ nya-eu nga?

9. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ-awˇ aˇ naˆ ni oˇ oꞈ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ ya siˬ ngeh, nawˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’eh laˇ-eu nga?

9 Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ maˬ mˇ-eu lehˇ tseˇ-euˬ meh. Teu naˇ aˬ yawꞈ nyaꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ yaw k’aˆ-ehˇ maˬ gaˬ-eu miˇ neh meh. Toˆ-ehˇ k’awꞈ Miˬyehˇ aˬ yawꞈ nyaꞈ-ahˇ zaˬ bi baw-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ cu-eu lehˇ bi noeˬ tsehˆ-eu g’aˇ duˬ, g’awˬ myahˇ ni bi dehꞈ-eu meh. Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ maˬ g’oe-eu lehˇ noeˬ tsehˆ-euˬ jeˬ teu-ahˇ neh pyeuꞈ laˇ-euˬ jeˬ-ahˇ haw ngeh, toˆ-ehˇ tseˇ-euˬ teu naˇ, laiꞈ dui dui-eu jeˬ pyeuꞈ-eu lehˇ aˬ dui mawˇ laˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ-euˬ aˬ li aˬ yuiꞈ g’aˬ, tiˬ jeˬ-iˬ iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu aˬ nyiˇ g’aˬ-ahˇ sehꞈ-awˇ, myahˇ laˇ ngeh miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ yaw haiˬ yaw doeˇ jeˬ hawˇ-eu yawˬ ha-euˬ g’aˇ duˬ tehꞈ-ehˇ shaˇ noeˬ-eu jeˬ tehꞈ-ehˇ byah laˇ-euˬ meh. (Aˇdahˬbeh-eu 4:8; 6:11-13) Ehˇ k’awꞈ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ mˇ mawꞈ-eu Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ-euˬ oeˬ paˬ oeˬ ma deuˬ-ahˇ caw ba-eu g’aˇ duˬ gaˇ ma tiˬ kahˇ shaˇ dahˇ nehˬ taˬ-euˬ meh. (Yoˇhaˬ 6:38-40, 57, 58) Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ-awˇ aˇ naˆ ni oˇ oꞈ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ ya siˬ naˇ, aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ dzehˬ laˇ-awˇ, Aˬda hawˇ-eu Eˇbaˆ loꞈ-ehˇ maˬ mˇ mawꞈ-eu uˬ taꞈ, nawˬ-euˬ dehꞈ ziˇ k’awꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ mawꞈ laˇ-eu meh.

Nawˇ teu-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’aˬ leˇ nya-eu nga? (Aˇ deuˆ 9-10-ahˇ haw) *

10. Ja ceuˬ 19:7-ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ-eu heu naˇ, nawˬ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ mˇ nya ni aˬ joˆ-ehˇ caw ba nehˬ-eu nga?

10 Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ dzaw daˆ leꞈ. Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ dzaw daˆ leꞈ naˇ, aˬ yawꞈ neh biꞈ-euˬ gaˇ-ahˇ mˇ byah nya ngaˇ-aˇ lehˇ jah ziꞈ laˇ-eu meh. Aˇ deuˆ oeˬ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ Eˇbeˬ-leˬ “Ngaˬ-ahˇ Ja ceuˬ 19:7 laꞈ k’oeˇ-euˬ saˇ jaˇ dawˬ-ahˇ gui-awˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ ngeh, jah ziꞈ dzehˬ laˇ nyaꞈ” lehˇ ehˇ-eu meh. (Ja ceuˬ 19:7-ahˇ gui.) Eˇbeˬ-leˬ Yeˬhawˇbaˬ dawˬ heu dawˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ bi pyeuꞈ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ya mawˇ ngeh,  Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ dzehˬ laˇ-euˬ meh. Nui gaˬ heu naˇ aˬ dui-ahˇ bi jah ziꞈ laꞈ-eu uˬ taꞈ, aˬ myah luꞈ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ-eu aˬ yawꞈ pyeuꞈ mawꞈ-eu jeˬ-ahˇ, haw tsoˆ taˬ ni jiˇ caw ba nehˬ-eu meh. Aˇ deuˆ ngaˬ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ Hehˇnaˬ jiˇ “Ngaˇ yawˬ haˇ yawˬ ha Jaˇliꞈ gui-awˇ pyehˆ tseˇ-eu miˇ neh, yawˬ ha-ahˇ laˆ naˇ-eu heu naˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ laˆ naˇ luꞈ nga lehˇ noeˬ nya laˇ nyaꞈ” lehˇ ehˇ-eu meh. (1 Beˬtuˆluˆ 5:7) Hehˇnaˬ ‘Miˬyehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ myah luꞈ naˇ haˬ geuꞈ-eu tsawˇ haˬ pyeuꞈ laˇ-euˬ meh.’ (Yaˬkoˆ 1:22) Teu miˇ neh aˬ yawꞈ ehˇ-eu, “Yeˬhawˇbaˬ-euˬ dawˬ naˇ haˬ-eu heu naˇ, ngaˬ-ahˇ aˇ naˆ ni muiˬ-eu lehˇ ya mawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ dzehˬ laˇ nyaꞈ. Nymˬ-mˇ ngaˇ caw ba-eu jeˬ k’aˇ loˬ ngeh, Miˬyehˇ aˬ myah luꞈ sheuˬ g’eh nehˬ laꞈ meh lehˇ jah ziꞈ laˇ miˬ-aˇ.” Hehˇnaˬ yawˬ ha-ahˇ laˆ naˇ mawꞈ-eu nui noeˬ teu-ahˇ deuˆ g’aˬ nya-euˬ uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ-euˬ meh.

(Aˇ deuˆ 11-ahˇ haw) *

11. Baˬneˇshaˬ muiˬ-eu cawˬ aˬ joˆ-ehˇ poˆ nya-euˬ nga? Aˬ dui teu gaˇ neh aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya-eu nga?

11 Cawˬ yaw muiˬ muiˬ-ehˇ tseˇ. Aˇ deuˆ koꞈ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ Baˬneˇshaˬ aˬ yawꞈ-euˬ cawˬ teu g’aˬ aˬ yawꞈ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ-ahˇ maˬ bi mˇ ni laˆ tsoeˬ luꞈ nga lehˇ ya siˬ ngeh, teu g’aˬ nehˬ-ehˇ cawˬ maˬ paˇ cawˬ-euˬ uˬ taꞈ, aˇ muˇ laꞈ k’oeˇ cawˬ yaw shuiꞈ poˆ laˇ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ Noˇaˬ pehˬ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ yawꞈ-ahˇ caw ba nehˬ-euˬ meh lehˇ ehˇ-awˇ, “Noˇaˬ saˇ ka-ahˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ maˬ gaˬ k’awꞈ, Noˇaˬ pehˬ naˇ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ caw dehˬ caw toˆ mˇ-eu meh” lehˇ jiˇ paˇ ehˇ-eu meh. Baˬneˇshaˬ iˇ cuꞈ shawˇ g’aˬ-awˇ huˬ mehˬ mehˬ-eu g’aˬ ya geuꞈ ngeh, “Huˬ mehˬ mehˬ-eu g’aˬ geuꞈ-eu heu naˇ, ngaˬ-ahˇ muiˬ-eu cawˬ g’awˬ mya ni bi baw laˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ aˇ muˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ deuˬ nehˬ-ehˇ tehꞈ-ehˇ maˬ ngeuˇ-eu, nui gaˇ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ-ehˇ jiˇ bi cawˬ laꞈ-eu meh” lehˇ ehˇ-eu meh. Nawˇ k’awꞈ ni Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ-ahˇ k’aˇ g’eh nya gaˇ neh leh jeh-awˇ mˇ-eu laꞈ k’oeˇ, muiˬ-eu cawˬ poˆ mawˇ nya meh.—Maꞈtehˬ 24:14.

(Aˇ deuˆ 12-15-ahˇ haw) *

12. Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu guˆ-eu jeˬ maˬ ahˇ-eu nga, teu baˬ da neh aˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ-euˬ nga?

12 Ngeuˇ-eu paw guˆ. Tiˬ jeˬ na-ahˇ guˆ-eu teu jiˇ ni yaw muiˬ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ nui ma laˆ cawˆ gaˇ guˆ-eu. (Ja ceuˬ 111:10) Aˬdaˬ hawˇ-eu Eˇbaˆ teu loꞈ-ehˇ guˆ-eu jeˬ teu ahˇ law nmˇ-aˬ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ maˬ puiˬ-eu paˬ. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ nyaꞈ puiˬ-euˬ miˇ neh, maˬ ngeuˇ-eu paw-ehˇ noeˬ siˬ noeˬ mawˇ nya laˇ-awˇ, iˬ baˇ zaˬ pyeuꞈ-iˇ miˬ-aˇ lehˇ noeˬ siˬ leˇ-euˬ uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ nyaꞈ yawˬ ha-euˬ oeˬ paˬ oeˬ ma deuˬ-ahˇ iˬ baˇ hawˇ-eu shiˇ-eu jeˬ ya biꞈ nehˬ yaꞈ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ nyaꞈ noeˬ siˬ noeˬ mawˇ nya laˇ-euˬ miˇ neh, yawˬ ha  moeˬ tsoeˬ maˬ dm luꞈ-eu gaˇ kawˆ haw mawˇ-awˇ, shaꞈ dawˇ-eu miˇ neh tiˬ jeˬ paˬ neh dehˬ kaˬ-euˬ meh.—Aˇdahˬbeh-eu 3:7, 21.

13-14. (a) 1 Beˬtuˆluˆ 3:21-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ, aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh shiˇ-eu jeˬ-ahˇ aˇ dzehˬ dzeuˇ ni maˬ ya guˆ-eu nga? (b) Aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ ya gaˬ-eu nga?

13 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ nui ma laˆ cawˆ gaˇ guˆ paˬ-ehˇ g’eh k’awꞈ, aˬ dui shiˇ gaˇ aˇ dzehˬ dzeuˇ ni maˬ ya guˆ-a. Miˬyehˇ aˬ dui-ahˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu jeˬ za ni caw ba nehˬ nya-eu meh. Aˬ dui mˇ bahˬ-euˬ k’awꞈ iˬ baˇ noeˬ poˆ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu meh. Aˬ dui aˬ yawꞈ-euˬ Zaˬmaˇ Yeˬsuˇ neh lawˇ nehˬ le-euˬ jeˬ-ahˇ jah ngeh tiˬ jawˇ, Miˬyehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ-eu meh. Aˬ dui jah-eu lehˇ mˇ mawˇ-eu aˇ yeˇ k’aˇ huiˬ-eu tiˬ jeˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ-eu heu meh.—1 Beˬtuˆluˆ 3:21-ahˇ gui.

14 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ-eu heu naˇ g’awˬ mya jeˬ baˬ da neh ma. Aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ guiˬ lahˬ g’awˬ mya jeˬ biꞈ-eu miˇ neh tehꞈ maˬ ngeuˇ. Aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ maˇ maˇ ni g’eh-eu aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ jiˇ mehˬ nehˬ laꞈ-eu miˇ neh ma. (Yoˇhaˬ 8:31, 32) Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ bi sheuˬ g’eh-awˇ bi caw ba-eu g’aˇ duˬ Ka li zaˬ aˇ muˇ biꞈ nehˬ taˬ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ nymˬ-mˇ aˬ dui ya tahˬ puˬ luꞈ-eu shaˬ zahˬ-ahˇ kamˬ coeˇ oˇ coeˇ nya ni caw ba nehˬ-awˇ, mehˬ hu paw mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu noeˬ tmˬ-eu jeˬ jiˇ biꞈ nehˬ laꞈ-euˬ meh. (Ja ceuˬ 68:19; Pah mehˬ-eu 21:3, 4) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ-awˇ, aˬ dui-euˬ g’aˇ duˬ aˇ naˆ ni mˇ nehˬ-euˬ nga lehˇ yaw muiˬ-ehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ ngeh, aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ dui dui laˇ-awˇ, aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ naˇ, aˬ yawꞈ nui ma cawˆ gaˇ ngeuˇ-eu paw jeˬ-ehˇ guˆ-eu meh.

15. Meˬkeˇlaˬ mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu nui ma-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ deuˆ g’aˬ-euˬ nga?

15 Aˇ deuˆ shiꞈ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ Meˬkeˇlaˬ, aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ mawꞈ-eu Miˬyehˇ pyeuꞈ-eu lehˇ ya siˬ ngeh, mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu nui ma-ahˇ deuˆ g’aˬ nya-euˬ meh. Aˬ yawꞈ “Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ maˬ byah kuꞈ-eu miˇ neh mˇ bahˬ nya meh lehˇ ngaˇ siˬ nya-eu uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ gaˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ ka k’oꞈ-eu jeˬ baˬ da neh iˬ baˇ pyehˬ nehˬ meh lehˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ya siˬ duˬ-euˬ ma” lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ-eu miˇ neh, a nehˬ-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ-euˬ meh.

(Aˇ deuˆ 16-ahˇ haw) *

16. Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu jeˬ-ahˇ g’aˬ leˇ ni Maiˇ-suiꞈ-ahˇ caw ba nehˬ-euˬ aˬ jeˬ nga?

16 Iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ aˬ yawꞈ-euˬ aˬ ma nui ma maˬ tsaˬ gaˇ guˆ-eu Maiˇ-suiꞈ, aˇ maꞈ-ahˇ sheuˬ g’eh-eu tiˬ g’aˬ neh bi caw ba-euˬ meh. Aˬ yawꞈ “Aˇ maꞈ-ahˇ sheuˬ g’eh-eu teu g’aˬ-euˬ aˬ ma k’awꞈ, Saˇ kiˇ maˬ ngeuˇ-a. Sheuˬ g’eh-eu g’aˬ, ngaˇ ngaˬ ma-ahˇ iˇ cuꞈ shawˇ-eu heu naˇ aˬ da ka tiˇ-eu miˇ neh maˬ ngeuˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha noeˬ tsehˆ-euˬ ma lehˇ ngaˬ ma-ahˇ g’oˆ shaw leˇ ni aˬ joˆ-ehˇ ya ngehˬ nehˬ-eu lehˇ mehˬ nehˬ laꞈ-euˬ meh” lehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ-euˬ aˬ ma tiˬ jeˬ g’eh neh-iˬ saˇ pawˇ maˬ ga-a. Teu miˇ neh aˬ yawꞈ aˬ ma nehˬ-ehˇ maˬ paˇ jaw ni oe doˆ-euˬ meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ iˇ cuꞈ shawˇ nya ni leh jeh luꞈ-a siˬ, aˬ yawꞈ ehˇ-eu “Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-euˬ g’aˇ duˬ aˇ naˆ ni mˇ nehˬ-euˬ lehˇ ya siˬ ngeh, ngaˬ-euˬ nui ma-ahˇ zaw laˇ dui dui nya. Yeˬsuˇ-euˬ ka k’oꞈ-eu jeˬ-ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-ahˇ gaˬ dui dui ngaˇ-aˇ  lehˇ ya siˬ-euˬ ma. Teu miˇ neh ngaˇ aˬ yawꞈ-ahˇ a nehˬ-awˇ, iˇ cuꞈ shawˇ-euˬ ma.”

Nawˬ neh noeˬ tsehˆ-euˬ loꞈ-ehˇ dehꞈ daˆ leꞈ

Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ neh mˇ nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw-eu lehˇ mˇ mawˇ (Aˇ deuˆ 17-ahˇ haw)

17. Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ aˬ jeˬ jahˇ nya-eu nga?

17 Eˇbaˆ Eˬdeˬ yaˇ kmˇ laꞈ k’oeˇ-euˬ aˇ siˬ-ahˇ pyaˆ dzaˬ ngeh, aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ puiˬ-euˬ meh. Aˬdaˬ k’awꞈ Eˇbaˆ loꞈ-ehˇ mˇ caw-eu heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ neh mˇ nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ poeˬ maˬ taˬ baw-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ aˬ yawꞈ nyaꞈ loꞈ-ehˇ maˬ g’eh-eu lehˇ mˇ mawˇ nya meh. Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ-eu heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ tsaˬ-eu hawˇ-eu maˬ tsaˬ-eu zahˇ jahˇ doˆ-eu aˬ kawˬ-aˬ jaˆ meh lehˇ aˬ dui jah-eu gaˇ kawˆ aˬ yawꞈ-ahˇ bi siˬ-eu jeˬ pyeuꞈ-awˇ, aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ gaˬ-awˇ nui ma taˬ-eu lehˇ mˇ doˆ laꞈ-eu jeˬ jiˇ pyeuꞈ-eu meh.

18. Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ mˇ byah nya-eu nga?

18 Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ g’aˬ ngeh ya tahˬ puˬ-eu shaˬ-eu tiˬ jeˬ naˇ, yawˬ nah naˬ luꞈ yawˬ ha-euˬ nui noeˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ zahˇ dawˬ-ahˇ ya dehꞈ caw-eu heu meh. Yaw myaˬ lam g’aˬ teu loꞈ-ehˇ jahˇ luꞈ-eu meh. Nawˇ k’awꞈ, Jaˇliꞈ-ahˇ naꞈ suiˇ ni g’oˆ shaw nya laˇ ni leh jeh-awˇ, aˬ myah luꞈ mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu uˬ taꞈ, aˬ cawˬ deuˬ-ahˇ Miˬyehˇ-ahˇ siˬ nya laˇ ni caw ba nehˬ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ loꞈ-ehˇ pyeuꞈ nya meh. (Heˬbyehˇ 10:24, 25) Nawˇ aˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ noeˬ tsehˆ ngeh maˬ kaˬ, Jaˇliꞈ hawˇ-eu aˇ maꞈ aˇ muˇ-ahˇ neh oe-euˬ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ dawˬ mehˬ dawˬ tsoˆ-ahˇ caw teh luꞈ-uˇ. (Iˇsaˬyaˇ 30:21) Toˆ-ehˇ naˇ nawˇ k’aˇ mˇ-eu jeˬ baw le za le tehꞈ-a.—Dawˬdaˬ 16:3, 20.

19. Nawˇ aˬ myah luꞈ aˬ jeˬ ya noeˬ taˬ-eu nga, aˬ jeˬ miˇ neh?

19 Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ neh sheuˬ g’eh nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ aˇ naˆ ni gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ aˬ myah luꞈ noeˬ taˬ naˇ, aˬ yawꞈ hawˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ zahˇ dawˬ-ahˇ gaˬ dui dui laˇ-eu meh. Toˆ-ehˇ g’eh naˇ, Saˬdaˬ nawˬ-ahˇ aˬ geu jeˬ lehˇ lawˬ haw laˇ k’awꞈ, nawˇ Miˬyehˇ gaˇ-ahˇ byehˇ ni maˬ jahˇ nya-a. Yaw myaˬ heˇ k’oꞈ dzeuˇ-iˇ-awˇ nawˬ neh iˇ cuꞈ shawˇ-eu lehˇ noeˬ tsehˆ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ haw k’oꞈ leꞈ ngeh, teu naˇ dehꞈ ziˇ laꞈ k’oeˇ noeˬ tsehˆ muiˬ dui dui-euˬ jeˬ pyeuꞈ ngaˇ lehˇ nawˬ-ahˇ noeˬ laˇ tehꞈ-a.

Dawˬ caˇ 28 Yeˬhawˇbaˬ-euˬ cawˬ ya pyeuꞈ

^ Yaw zaˬ 5 Aˬ dui ya noeˬ tsehˆ-eu aˇ yeˇ k’aˇ huiˬ-eu jeˬ naˇ, iˇ cuꞈ shawˇ-eu hawˇ-eu maˬ shawˇ-eu heu meh. Gaˇ kawˆ heu noeˬ tsehˆ-eu aˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ teu naˆ naˆ-ehˇ huiˬ-eu nga? Heu kawˆ naˇ heu-euˬ dawˬ k’oꞈ-ahˇ biꞈ-awˇ, iˇ cuꞈ shawˇ-eu lehˇ shaˇ noeˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ, aˬ yawꞈ maꞈ iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ laˆ tsoeˬ laˇ-eu jeˬ-ahˇ g’aˬ leˇ ni jiˇ caw ba nehˬ-eu meh.

^ Yaw zaˬ 56 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Maˬ jahˇ nya gaˇ guˆ-eu: Zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ dawˬ k’oꞈ maˬ biꞈ peuˬ-eu.

^ Yaw zaˬ 58 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Cawˬ deuˬ: Saˇ kiˇ pyeuꞈ-eu aˬ buˇ zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ maˬ muiˬ-eu cawˬ nehˬ-ehˇ cah-awˇ mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ mawˇ ngeh shaꞈ dawˇ-eu.

^ Yaw zaˬ 60 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu: Aˬ buˇ tiˬ g’aˬ aˇ muˇ-ahˇ neh bi teh doˆ-awˇ, iˇ kahˇ-ahˇ neh doˆ iˇ-euˬ aˬ yawꞈ-euˬ aˇ doˆ loꞈ-ehˇ mˇ bahˬ gaˇ guˆ.

^ Yaw zaˬ 62 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu: Zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ Saˇ kiˇ maˬ ngeuˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ aˬ ma mehˬ shi guiˬ lahˬ maˬ shaˇ peuˬ-eu.

^ Yaw zaˬ 64 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Maˬ jahˇ nya gaˇ guˆ-eu: Zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ yawˬ haˇ yawˬ ha pyehˆ tseˇ-eu leh jeh laˇ.

^ Yaw zaˬ 66 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Cawˬ deuˬ: Saˇ kiˇ pyeuꞈ-eu aˬ buˇ zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ ya pyeuꞈ-eu nui k’ahˇ shiˇ.

^ Yaw zaˬ 68 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Mˇ bahˬ gaˇ guˆ-eu: Aˬ buˇ tiˬ g’aˬ aˬ yawꞈ nui jah ziꞈ laˇ ni leh jeh-awˇ iˇ cuꞈ shawˇ.

^ Yaw zaˬ 70 Aˇ baˇ-euˬ gaˇ kawˆ: Laˆ tsoeˬ laˇ gaˇ guˆ-eu: Zaˬ guˬ tiˬ g’aˬ aˬ yawꞈ-euˬ nui jah Saˇ kiˇ maˬ ngeuˇ-eu aˬ ma-ahˇ ja nehˬ peuˬ laˇ.