Yaa mi ní ɔ nɔ

Yaa munyuyi tsɔwi ɔmɛ a nɔ

Yaa e mi ní ɔ mi

Yehowa Odasefohi

Dangme

Sanehi 10 Nɛ Nihewi Kɛ Yihewi biɔ ɔ A Hetohi

 SANE BIMI 1

Kɛ I Ngɛ Ha Kɛɛ?

Kɛ I Ngɛ Ha Kɛɛ?

NƆ́ HE JE NƐ E HE HIA

Ke o le bɔ nɛ o ngɛ ha kɛ níhi nɛ o heɔ yeɔ ɔ, lɔ ɔ maa ye bua mo konɛ o pee juɛmi nɛ da ke nihi ngɛ o nɔ nyɛe po.

MƐNI O MAA PEE?

Mo susu si fɔfɔɛ nɛ ɔ he nɛ o hyɛ: Karen ya okplɔɔ ngmɛmi ko sisi. Benɛ e su lejɛ ɔ, e sui hɛngmɛfia nyɔngma nɛ e nu nɛ nɔ ko bi lɛ ngɛ e se ke:

“Mɛni o daa si ngɛ pee?”

Benɛ Karen plɛ e he ɔ, e na kaa e huɛ Jessica hɛɛ dã kɛ tɔ enyɔ nɛ a bli nya. Karen na kaa a ji dã nɛ nya wa. Jessica ngɔ dã kɛ tɔ ɔ kake kɛ ha Karen, nɛ e de lɛ ke, “Piɔ lɛɛ tsa pi jokuɛ ji mo, tse o ma nyɛ ma je o hɛja bɔɔ?”

Karen sume nɛ e ngɔ dã a, se e huɛ ji Jessica. Karen sume nɛ e huɛ ɔ nɛ susu kaa e li bɔ nɛ a jeɔ hɛja ha. Jehanɛ hu ɔ, Jessica ji yihewi nɛ a baa a je mi saminya a a kpɛti nɔ kake. Enɛ ɔ he ɔ, ke Jessica ngɛ dã nue ɔ, lɛɛ tɔmi ko be dã numi he mɔ. Karen de e he ke: ‘Tse enɛ ɔ lɛɛ dã kɛkɛ, pi tsopa yaya ko.’

Ke mo ji Karen ɔ, mɛni o maa pee?

MOO MLƐ NƐ O SUSU HE!

Loko o ma nyɛ maa pee juɛmi nɛ da ngɛ si fɔfɔɛ kaa kikɛ mi ɔ, e sa nɛ o le bɔ nɛ o ngɛ ha. O subai kɛ níhi nɛ o heɔ yeɔ ɔ nɛ maa tsɔɔ bɔ nɛ o ngɛ ha. Ke wa le jã a, wa be hae nɛ ni kpahi nɛ a tsɔɔ wɔ nɔ́ nɛ e sa kaa waa pee, mohu ɔ, wɔ nitsɛmɛ wa maa mwɔ wa yi mi kpɔ ngɛ níhi a he.1 Korinto Bi 9:26, 27.

Mɛni o ma nyɛ maa pee konɛ mo nitsɛ o nyɛ nɛ o mwɔ o yi mi kpɔ ngɛ níhi a he? Kekleekle ɔ, e sa nɛ o nyɛ nɛ o ha sane bimihi nɛ nyɛɛ se nɛ ɔ a heto.

 1 MƐNI JI NÍHI NƐ I NYƐƆ PEEƆ?

Ke o le níhi nɛ o nyɛɔ peeɔ kɛ su kpakpahi nɛ o ngɛ ɔ, lɔ ɔ ma ha nɛ o ma ná kã.

BAIBLO MI NƆ HYƐMI NƆ́: Bɔfo Paulo ngma ke: “Ke i li munyu tumi tete po, lɔ ɔ tsɔɔ we kaa i li nɔ́ ko nɔ́ ko.” (2 Korinto Bi 11:6) Akɛnɛ Paulo kase Ngmami ɔ saminya he je ɔ, e nyɛ nɛ e fĩ si benɛ nihi tu munyu kɛ si lɛ ɔ. Paulo ha we nɛ a munyu yaya a nɛ wo e kɔni mi nyu.2 Korinto Bi 10:10; 11:5.

MOO KPA O MI:

Moo ngma níhi nɛ o le peemi.

Jehanɛ ɔ, moo tsɔɔ su kpakpa ko nɛ o ngɛ. (Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, anɛ o susuɔ nɔ he lo? o haa nɔ nɔ́ faa lo? a ma nyɛ maa fĩa kɛ fɔ o nɔ lo? o yeɔ o be nɔ lo?)

2 MƐNI JI YE GBƆJƆMIHI?

Ke kɔsɔkɔsɔ ko he wa nɛ e nya kpemi he kake he wɛ ɔ, kɔsɔkɔsɔ ɔ ma nyɛ ma tsɔ, jã kɛ̃ nɛ ke o nyɛ we nɛ o ye o gbɔjɔmihi a nɔ ɔ, e ma nyɛ ma puɛ biɛ kpakpa nɛ o ngɛ ɔ.

BAIBLO MI NƆ HYƐMI NƆ́: Paulo le e gbɔjɔmihi. E ngma ke: “Ngɛ ye tsui mi ɔ, i suɔ Mawu mlaa a saminya. Se i na kaa mlaa muno ko ngɛ ní tsue ngɛ ye nɔmlɔ tso ɔ mi. Mlaa nɛ ɔ kɛ nɔ́ nɛ ngɛ ye juɛmi mi ɔ yi kulaa. Nɔ́ nɛ ye juɛmi deɔ mi ke e da nɛ ma pee ɔ, i ya peeɔ nɔ́ kpa kulaa mohu. Yayami su nɛ ngɛ ye mi nɛ ɔ peeɔ mi nyɔguɛ.”Roma Bi 7:22, 23.

MOO KPA O MI: Mɛni gbɔjɔmihi lɛ e he hia nɛ o ye a nɔ?

3 MƐNI OTIHI NƐ I KƐ MA YE HƐ MI?

Anɛ o ma wo lɔle ko nɛ o ma de lɔle kudɔlɔ ɔ ke e kɛ mo nɛ hi si bɔlee kɛkɛ kɛ ya si benɛ pɛtloo maa ta lɔle ɔ mi lo? Juɛmi be mi kaa o maa pee jã, nɛ o maa ye hiɔ yaka gu hulɔ!

Mɛni wa kaseɔ ngɛ enɛ ɔ mi? Ke o kɛ otihi ma o hɛ mi ɔ, o be lalaalo woe ngɛ je ɔ mi kɛkɛ. O maa le nɔ́ pɔtɛɛ nɛ e sa kaa o pee, kɛ blɔ nya nɛ ke o to ɔ, o ma nyɛ ma tsu jamɛ a nɔ́ ɔ he ní.

BAIBLO MI NƆ HYƐMI NƆ́: Paulo ngma ke: “Fo nɛ i ngɛ tue nɛ ɔ, i ngɛ tue tɛɛ kɛ yaa nyagbe.” (1 Korinto Bi 9:26) Paulo wui lalaalo ngɛ je ɔ mi, mohu ɔ, e kɛ otihi ma e hɛ mi, nɛ e pee níhi nɛ ma ha nɛ e su jamɛ a oti ɔmɛ a he.Filipi Bi 3:12-14.

MOO KPA O MI: Moo ngma otihi etɛ nɛ o maa suɔ nɛ o su he ngɛ jeha nɛ ma a mi ɔ.

4 MƐNI JI NÍHI NƐ I HEƆ YEƆ?

Ke o baa o je mi saminya nɛ o pɛtɛ o hemi kɛ yemi ɔ he wawɛɛ ɔ, o maa hi kaa tso ko nɛ e sipoku sɛ zu mi kɛ ya tsitsaa nɛ e nyɛɔ daa kɔɔhiɔ nguahi a nya

Ke o yi mi peeɔ mo enyɔɔnyɔ ɔ, o be nyɛe maa pee juɛmi. O maa pee o ní kaa akpasi aloo agama, nɛ o maa hi o su tsakee konɛ o nyɛ nɛ o kɛ o juami bi nɛ bɔ. Ke o peeɔ jã a, lɔ ɔ tsɔɔ kaa o li bɔ nɛ mo nitsɛ o ngɛ ha.

Se ke o daa níhi nɛ o heɔ yeɔ ɔ a nɔ kɛ peeɔ nɔ́ tsuaa nɔ́ ɔ, o maa ya nɔ maa ba o je mi saminya ngɛ níhi nɛ nihi maa pee tsuo se.

BAIBLO MI NƆ HYƐMI NƆ́: Eko ɔ, benɛ gbalɔ Daniel ye kɛ je jeha 13 kɛ yaa a nɛ e “mwɔ e yi mi kpɔ” kaa e maa ye Mawu mlaahi a nɔ. E ngɛ mi kaa a ngɔ lɛ kɛ je e weku li a he lɛɛ, se e ma e juɛmi nya si kaa e maa pee jã. (Daniel 1:8) Jã nɛ e pee ɔ ha nɛ e ye e siwo ɔ nɔ. Daniel tsu níhi nɛ e he ye ɔ nya ní.

MOO KPA O MI: Mɛni ji níhi nɛ o heɔ yeɔ? Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ: Anɛ o he Mawu ye lo? Ke jã a, lɛɛ mɛni he je? Mɛni he je nɛ o ngɛ nɔ mi mami kaa Mawu ngɛ ɔ?

Anɛ o he ye kaa ke waa kɛ Mawu mlaahi nɛ kɔɔ je mi bami he ɔ tsuɔ ní ɔ, wɔ nitsɛmɛ wa náa he se lo? Ke jã a, mɛni he je?

Anɛ o maa suɔ nɛ o pee kaa ba nɛ nɔ zugba nɛ kɔɔhiɔ nyafii po fiaa lɛ kɛ yaa kɛ baa kɛkɛ lo, aloo o maa suɔ nɛ o pee kaa tso nɛ ma nyɛ maa da kɔɔhiɔ ngua po nya? Yaa nɔ nɛ o ba o je mi saminya, nɛ o maa pee kaa jamɛ a tso ɔ. Lɔ ɔ maa ye bua mo konɛ o nyɛ nɛ o ha sane bimi nɛ ji, Kɛ i ngɛ ha kɛɛ? ɔ heto.