Yaa mi ní ɔ nɔ

Yaa munyuyi tsɔwi ɔmɛ a nɔ

Yaa e mi ní ɔ mi

Yehowa Odasefohi

Dangme

Hwɔɔmi Mɔ  |  March 2014

Yaa Nɔ Nɛ O Ná Bua Jɔmi Ngɛ Yehowa Sɔmɔmi Mi

Yaa Nɔ Nɛ O Ná Bua Jɔmi Ngɛ Yehowa Sɔmɔmi Mi

“Ke nɔ ko ye jeha babauu ngɛ je mi ɔ, e ná bua jɔmi daa ligbi.”—FIƐLƆ 11:8.

1. Mɛni Yehowa pee kɛ ha wɔ konɛ wa nyɛ nɛ wa ná bua jɔmi?

YEHOWA suɔ nɛ wa ná bua jɔmi, nɛ e ha wɔ níhi babauu konɛ wa bua nɛ jɔ. Ke e hí kulaa a, e ha wɔ wami. Akɛnɛ e ha nɛ wa ba na anɔkuale jami ɔ he je ɔ, wa ma nyɛ ma je e yi. (La 144:15; Yoh. 6:44) Yehowa ma nɔ mi kɛ ha wɔ kaa e suɔ wɔ, nɛ e yeɔ bua wɔ konɛ waa ya nɔ nɛ wa sɔmɔ lɛ. (Yer. 31:3; 2 Kor. 4:16) Wa ngɛ mumi mi paradeiso mi, nɛ tue mi jɔmi, kɛ kake peemi, kɛ suɔmi ngɛ wa kpɛti, nɛ wa nine hu suu mumi mi niye ní babauu nɔ. Jehanɛ se hu ɔ, wa ngɛ hɛ kɛ nɔ fɔmi kaa wa ma ná si himi kpakpa hwɔɔ se.

2. Mɛni nɛ e yee ha Mawu sɔmɔli anɔkualetsɛmɛ komɛ kaa a ma ná?

2 Ngɛ ní nɛ ɔmɛ nɛ ma nyɛ ma ha nɛ wa ná bua jɔmi tsuo se ɔ, e yee ha Mawu sɔmɔli anɔkualetsɛmɛ komɛ kaa a ma ná bua jɔmi. Eko ɔ, a susuɔ kaa Yehowa bua jɔɛ a he, nɛ e bua jɔɛ sɔmɔmi nɛ a sɔmɔɔ lɛ ɔ hu he. Eko ɔ, ngɛ nihi nɛ a hɛɛ susumi nɛ dɛ be tsuaa be ɔ a blɔ fa mi ɔ, a ma susu kaa ke a ye “jeha babauu” ngɛ je mi po ɔ, a be bua jɔmi ko náe gblee. Eko ɔ, haomi sɔuu nɛ a kɛ kpeɔ daa ligbi ngɛ a si himi mi.—Fiɛlɔ 11:8.

3. Mɛni níhi ma nyɛ ma ha nɛ wa be bua jɔmi náe?

3 Níhi nɛ woɔ nɔ kɔni mi nyu, hiɔ, aloo bwɔmi ma nyɛ  ma ha nɛ wa be bua jɔmi náe. (La 71:9; Abɛ 13:12; Fiɛlɔ 7:7) Jehanɛ se hu ɔ, e sa nɛ wa yɔse kaa wa tsui ɔ nɔ nɔ sisilɔ ko be. Enɛ ɔ he ɔ, e ma nyɛ maa bu wɔ fɔ, be mi nɛ Mawu lɛɛ e bui wɔ fɔ. (Yer. 17:9; 1 Yoh. 3:20) Abosiami poɔ Mawu sɔmɔli a nya. Nɛ eko ɔ, nihi nɛ a hɛɛ Satan juɛmi ɔ maa bɔ mɔde konɛ a ha nɛ wa he munyu nɛ Elifaz tu ɔ waa ye. Elifaz tsɔɔ kaa pi Mawu kɔmɔ ji wɔ. Jamɛ a munyu ɔ nɛ Elifaz tu ɔ, pí anɔkuale.—Hiob 4:18, 19.

4. Mɛni he wa ma susu ngɛ munyu nɛ wa ngɛ kasee nɛ ɔ mi?

4 Ngɛ Ngmami ɔ mi ɔ, Yehowa tsɔɔ heii kaa e maa piɛɛ ‘nihi nɛ a nyɛɔ diblii mi ɔ a he.’ (La 23:4) E yeɔ bua wɔ kɛ guɔ e Munyu ɔ nɔ. Baiblo ɔ ji ‘Mawu nitsɛ e ta hwumi nɔ́ kpakpa nɛ a kɛ kuɔ mɔ nguahi.’ Mɔ ngua nɛ ɔmɛ ekomɛ ji susumihi nɛ dɛ kɛ níhi nɛ ha we nɛ wa náa bua jɔmi. (2 Kor. 10:4, 5) Lɛɛ nyɛ ha nɛ wa susu bɔ nɛ waa kɛ Baiblo ɔ ma nyɛ ma tsu ní ha konɛ wa ná bua jɔmi ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi ɔ he nɛ waa hyɛ. Eko ɔ, mo nitsɛ o ma ná he se, nɛ o maa le blɔhi a nɔ nɛ o maa gu kɛ wo ni kpahi hu he wami.

HA BAIBLO Ɔ NƐ YE BUA MO KONƐ O KƐ BUA JƆMI NƐ SƆMƆ

5. Mɛni ma nyɛ maa ye bua wɔ konɛ wa ná bua jɔmi ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi?

5 Bɔfo Paulo tsɔɔ níhi nɛ ma nyɛ maa ye bua wɔ konɛ wa ná bua jɔmi ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi. E wo Korinto asafo ɔ ga ke: ‘Nyɛɛ ka nyɛ nitsɛmɛ nyɛ he nɛ nyɛɛ hyɛ kaa nyɛ ngɛ hemi kɛ yemi ɔ mi niinɛ lo.’ (2 Kor. 13:5) ‘Hemi kɛ yemi’ nɛ ɔ kɔɔ níhi tsuo nɛ Baiblo ɔ tsɔɔ nɛ wa heɔ yeɔ ɔ a he. Ke wa munyu tumi kɛ wa ní peepee kɛ níhi nɛ wa heɔ yeɔ ɔ kɔ ɔ, lɛɛ wa ngɛ ‘hemi kɛ yemi’ ɔ mi niinɛ. Ngɛ anɔkuale mi ɔ, e sa nɛ waa ngɔ wa je mi bami hu kɛ to Kristofohi a tsɔɔmi ɔmɛ tsuo a he nɛ waa hyɛ. Wa be nyɛe maa pee ekomɛ nɛ wa si ekomɛ.—Yak. 2:10, 11.

6. Mɛni he je nɛ e sa nɛ waa ka wɔ nitsɛmɛ wa he nɛ waa hyɛ kaa ‘wa ngɛ hemi kɛ yemi ɔ mi’ lo ɔ? (Moo hyɛ foni nɛ ngɛ ni kasemi ɔ sisije ɔ.)

6 Ke wa susu kaa e piɛ wɔ bɔɔ ngɛ ní komɛ a mi ɔ, eko ɔ, wa be wa he kae nɛ waa hyɛ. Se bɔ nɛ Yehowa naa wɔ ha, kɛ bɔ nɛ e susuɔ ngɛ wa he ha a ji nɔ́ nɛ he hia, se pi bɔ nɛ wɔɔ wa naa wa he aloo wa susuɔ ngɛ wɔ nitsɛmɛ wa a he ha. (Yes. 55:8, 9) Yehowa hyɛɛ e sɔmɔli a tsui mi konɛ e hla su kpakpahi nɛ a ngɛ nɛ e ye bua mɛ, mohu pe nɛ e maa bu mɛ fɔ. Ke o kɛ Mawu Munyu ɔ ka o he nɛ o hyɛ kaa o ngɛ ‘hemi kɛ yemi ɔ mi ɔ,’ lɔ ɔ ma ha nɛ o maa na o he kaa bɔ nɛ Yehowa naa mo ɔ. Enɛ ɔ ma ha nɛ o maa na kaa Mawu susuɔ o he. Baiblo ɔ tsɔɔ kaa o he jua wa ngɛ Yehowa hɛ mi. Ke lɔ ɔ ngɛ o juɛmi mi ɔ, o ma ná bua jɔmi ngɛ si himi mi kaa bɔ nɛ a bliɔ saflɛ nɛ pu la kpɛɔ kɛ hyɛɛ tsu mi ɔ.

7. Kɛ wa ma plɛ kɛ ná anɔkualetsɛmɛ nɛ a wo a ta ngɛ Baiblo ɔ mi ɔ a he se ha kɛɛ?

7 Blɔ nɛ hi pe kulaa nɛ wa ma nyɛ maa gu nɔ kɛ ka wa he nɛ waa hyɛ ji, nɛ wa ma susu anɔkualetsɛmɛ nɛ a wo a ta ngɛ Baiblo ɔ mi ɔ a he. Moo ngɔ níhi nɛ a kɛ kpe ngɛ a si himi mi, kɛ bɔ nɛ a pee a ní ha a kɛ to si himi nɛ o kɛ ngɛ kpee ɔ he konɛ o hyɛ kaa ke mo ɔ, kɛ o ko pee o ní ha kɛɛ. Nyɛ ha waa hyɛ bɔ nɛ waa kɛ Baiblo ɔ ma nyɛ maa ka wa he ha konɛ waa hyɛ kaa wa ngɛ ‘hemi kɛ yemi ɔ mi lo.’ Wa ma susu nihi nɛ Baiblo ɔ wo a ta a, a kpɛti nihi etɛ a he, nɛ lɔ ɔ maa ye bua wɔ konɛ wa ná bua jɔmi.

YALƆYO OHIATSƐ Ɔ

8, 9. (a) Mɛni si himi yalɔyo ohiatsɛ ɔ kɛ kpe? (b) Mɛni susumi nɛ dɛ lɛ eko ɔ, yalɔyo ɔ ná?

8 Yesu na yalɔyo ohiatsɛ ko ngɛ  Yerusalem sɔlemi we ɔ. Ke wa be nyɛe maa pee babauu po ɔ, yalɔyo ɔ nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ ma nyɛ maa ye bua wɔ konɛ wa ná bua jɔmi ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi. (Kane Luka 21:1-4.) Mo susu yalɔyo ɔ si himi he nɛ o hyɛ. E ngɛ e huno nɛ gbo ɔ he aywilɛho yee. Jehanɛ se hu ɔ, jami nya dali nɛ ngɛ jamɛ a be ɔ mi ɔ hɛ tsuɔ, nɛ a “sisiɔ yalɔyihi” mohu pe nɛ a maa ye bua mɛ. (Luka 20:47) E ji ohiatsɛ posoposo, enɛ ɔ he ɔ, sika nɛ e kɛ ye bua a ji sika nɛ ke nɔ ko tsu ní hɛngmɛfia bɔɔ ko pɛ nɛ e ma ná.

9 Moo po yalɔyo ɔ he foni ngɛ o juɛmi mi nɛ o hyɛ benɛ e kɛ kaplɛ enyɔ ɔ ba sɔlemi we ɔ. Anɛ e susu kaa sika nɛ e kɛ ma ha yemi kɛ buami ɔ pi, nɛ kaa e huno ɔ ngɛ je mi ɔ, e ko ha pe jã lo? Anɛ benɛ e na sika nguanguahi nɛ nihi nɛ a sɛ e hlami ɔ kɛ ngɛ hae ɔ, e kaplɛ enyɔ ɔ he zo pee lɛ lo? Aloo eko ɔ, e susu kaa e sika a be nyɛe ma tsu nɔ́ ko lo? Ke e susu jã po ɔ, kɛ̃ ɔ, e ngɔ nɔ́ nɛ ngɛ e dɛ ɔ kɛ fĩ anɔkuale jami se.

10. Mɛni blɔ nɔ Yesu tsɔɔ kaa yalɔyo ɔ he jua wa ngɛ Mawu hɛ mi ngɛ?

10 Yesu tsɔɔ kaa yalɔyo ɔ kɛ e yemi kɛ buami ɔ tsuo he jua wa ngɛ Yehowa hɛ mi. Yesu de ke nɔ́ nɛ ‘yalɔyo ɔ ngɔ kɛ ba wo daka a mi ɔ hyɛ kulaa pe niatsɛmɛ ɔmɛ tsuo a nɔ́ ɔ.’ E ngɛ mi kaa a maa ngɔ e sika a kɛ piɛɛ sika kpahi nɛ nihi kɛ ba wo daka a mi ɔ he mohu lɛɛ, se Yesu bua jɔ nɔ́ nɛ e pee kɛ fĩ Mawu jami se ɔ he. Nihi nɛ a hyɛɛ sɔlemi we ɔ sika a nɔ ɔ li bɔ nɛ kaplɛ enyɔ ɔmɛ, aloo yalɔyo ɔ nɛ kɛ sika a ha a he jua wa ngɛ Yehowa hɛ mi ha. Se kɛ̃ ɔ, bɔ nɛ Mawu susu ngɛ yalɔyo ɔ he ha a ji nɔ́ tutuutu nɛ he hia, se tsa pi bɔ nɛ nihi susu aloo bɔ nɛ yalɔyo ɔ na lɛ nitsɛ e he ha a. Anɛ o ma nyɛ maa ngɔ munyu nɛ ɔ kɛ ka o he nɛ o hyɛ kaa o ngɛ hemi kɛ yemi ɔ mi lo?

Mɛni o kase ngɛ yalɔyo ohiatsɛ ɔ nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ mi? (Hyɛ kuku 8-10)

11. Mɛni wa ma nyɛ maa kase ngɛ yalɔyo ɔ sane ɔ mi?

11 Eko ɔ, si himi mi nɛ o ngɛ ɔ ma nyɛ maa sa nɔ́ nɛ o ma nyɛ maa pee ha Yehowa a he. Bwɔmi aloo hiɔ be hae nɛ ni  komɛ nɛ a ngɔ be fuu kɛ fiɛɛ sane kpakpa a. Anɛ e sa kaa a susu kaa be nɛ a kɛ fiɛɛɔ ɔ pi, lɔ ɔ he ɔ, a be he akɔtaa bue lo? Ke o ji niheyo aloo yiheyo nɛ ngɛ nɔmlɔ tso mi he wami kpakpa po ɔ, eko ɔ, o ma susu kaa ngmlɛfia babauu nɛ Mawu we bi kɛ jaa lɛ ɔ, o nɔ́ bɔɔ ko pɛ lɛ ngɛ mi. Yalɔyo ohiatsɛ ɔ sane ɔ tsɔɔ wɔ kaa Yehowa le ní nyafinyafi nɛ wa peeɔ kɛ haa lɛ ɔ, titli ɔ, ke wa ya je si himi nɛ mi wa mi. Mo susu jami nɛ o ja Yehowa jeha nɛ be ɔ he nɛ o hyɛ. Anɛ o kɛ o he sã afɔle loko o nyɛ nɛ o ha ngmlɛfia ko lo? Ke jã a, lɛɛ mo ná nɔ mi mami kaa Yehowa bua jɔ nɔ́ nɛ o pee kɛ ha lɛ ngɛ jamɛ a ngmlɛfia a mi ɔ he. Ke o bɔɔ mɔde wawɛɛ ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi kaa bɔ nɛ yalɔyo ohiatsɛ ɔ pee ɔ, o ma nyɛ ma ná nɔ́ mi mami kaa o ‘ngɛ hemi kɛ yemi ɔ mi.’

“MOO GBE MI”

12-14. (a) Mɛni susumi nɛ dɛ nɛ Eliya ná? (b) Mɛni ha nɛ Eliya susu jã a?

12 Gbalɔ Eliya ye Yehowa anɔkuale, nɛ e hemi kɛ yemi ɔ hu mi wa. Se be ko ɔ, e hao wawɛɛ nɛ e de Yehowa ke e gbe lɛ. E de ke: ‘Yehowa, e hiɛ; moo gbe mi jehanɛ.’ (1 Ma. 19:4) Eko ɔ, nihi nɛ a hɛwi wawɛɛ jã hyɛ ɔ ma de ke Eliya sɔle, nɛ e ‘tu munyu basabasa’ kɛkɛ. (Hiob 6:3) Se ngɛ anɔkuale mi ɔ, e hao wawɛɛ. Mo kadi kaa Yehowa gbla we Eliya tue ngɛ nɔ́ nɛ e de ɔ he, mohu ɔ, e ye bua lɛ.

13 Mɛni ha nɛ Eliya hao wawɛɛ jã a? Ngɛ ligbi bɔɔ nɛ sɛ hlami ɔ mi ɔ, Eliya pee nyakpɛ nɔ́ ko kɛ ma nɔ mi kaa Yehowa ji anɔkuale Mawu, nɛ enɛ ɔ ha nɛ a kpata Baal gbali 450 a hɛ mi. (1 Ma. 18:37-40) Eko ɔ, Eliya susu kaa Mawu we bi ɔmɛ maa kpale kɛ ba anɔkuale jami mi, se a pee we jã. Manyɛ Yezebel yiwutsotsɛ ɔ tsɔ ya de Eliya ke e ma ha nɛ a gbe lɛ. Akɛnɛ Eliya ngɛ gbeye yee kaa a maa gbe lɛ he je ɔ, e tu fo kɛ ho ma ko nɛ ngɛ Yuda kasa mi ngɛ woyi je, ngɛ nga kplanaa ko nɔ ya.—1 Ma. 19:2-4.

14 Benɛ Eliya pɛ ngɛ nga a nɔ ɔ, e susu kaa se nami ko be e ní tsumi kaa gbalɔ ɔ he. E de Yehowa ke: “Ye nɛmɛ nɛ sɛ hlami ɔ, i hí pi mɛ.” Nɔ́ nɛ e ngɛ tsɔɔe ji kaa se nami ko be e he kaa bɔ nɛ se nami ko hu be e nɛmɛ nɛ a gbo nɛ a plɛ zu ɔ a wuhi a he ɔ. E susumi ji kaa e nine nyɛ si, nɛ pi Yehowa kɔmɔ ji lɛ, nɛ nihi hu bui lɛ.

15. Mɛni blɔ nɔ Mawu ma nɔ mi kɛ ha Eliya kaa e he jua wa ngɛ e hɛ mi ngɛ?

15 Se Ope ɔ na Eliya ngɛ blɔ kpa nɔ kulaa. Eliya he jua wa ngɛ Yehowa hɛ mi, nɛ Yehowa ha nɛ e le jã. Mawu tsɔ bɔfo ko nɛ e ya wo Eliya he wami. Jehanɛ se hu Yehowa ha Eliya niye ní kɛ nyu, nɛ enɛ ɔ ye bua lɛ nɛ e nyɛ nyɛɛ ligbi 40 kɛ ho Horeb Yoku ɔ nɔ ya. Yehowa kpale je mi mi jɔmi mi nɛ e dla Eliya juɛmi. E ha nɛ Eliya le kaa Israelbi kpa komɛ hu ngɛ nɛ a ngɛ lɛ Yehowa a, anɔkuale yee. Mo kadi hu kaa Yehowa ha Eliya ní tsumi ehe ko nɛ e kplɛɛ nɔ. Yehowa ye bua Eliya, enɛ ɔ he ɔ, e kpale kɛ ho nɛ e ya sɔmɔ kaa gbalɔ kɛ gɛjɛmi.—1 Ma. 19:5-8, 15-19.

16. Mɛni blɔ komɛ a nɔ Mawu guu kɛ hyɛɛ o nɔ?

16 Eliya níhi a si kpami ɔ ma nyɛ maa ye bua mo konɛ o le kaa o ngɛ hemi kɛ yemi ɔ mi, nɛ e ma ha nɛ o ná bua jɔmi ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi. Kekleekle ɔ, mo susu blɔhi a nɔ nɛ Yehowa guɔ kɛ hyɛɛ o nɔ ɔ he nɛ o hyɛ. Anɛ Yehowa sɔmɔlɔ ko ye bua mo be mi nɛ e fĩ mo lo? Eko ɔ, asafo mi nɔkɔtɔma ko aloo Kristofo no ko nɛ nane pi si ngɛ Mawu jami mi ye bua mo hyɛ. (Gal. 6:2) Anɛ Baiblo ɔ, kɛ asafo ɔ womihi nɛ o kaneɔ ɔ, kɛ kpehi nɛ wa yaa a ha nɛ o na kaa Yehowa susuɔ o he lo? Be tsuaa be nɛ o ma ná yemi kɛ buami ko kɛ gu blɔ nɛ ɔmɛ eko nɔ ɔ,  mo ná nɛ o le kaa Yehowa nɛ ngɛ mo ye buae ɔ nɛ, konɛ o na lɛ si ngɛ sɔlemi mi.—La 121:1, 2.

17. Mɛni Yehowa bua jɔɔ he ngɛ e sɔmɔli a he?

17 Nɔ́ nɛ ji enyɔ ɔ, ke wa hɛɛ susumi nɛ dɛ ɔ, wa ma nyɛ maa sisi wa he. Bɔ nɛ Mawu naa wɔ ha a ji nɔ́ nɛ he hia. (Kane Roma Bi 14:4.) Yehowa bua jɔɔ jami nɛ wa jaa lɛ kɛ anɔkuale nɛ wa yeɔ lɛ ɔ he. Pi níhi nɛ wa nyɛɔ peeɔ ɔ a he je nɛ e bua jɔɔ wa he ngɛ. Kaa bɔ nɛ Eliya susu ɔ, eko ɔ, wa pee níhi fuu kɛ ha Yehowa nɛ wa li. Eko ɔ, ni komɛ ngɛ asafo ɔ mi nɛ a kase nɔ́ ko ngɛ o he. Ngɛ o zugba kpɔ ɔ mi hu ɔ, o ní peepee ha nɛ ni komɛ ba kase anɔkuale ɔ.

18. Ke Yehowa ha mo ní tsumi ko ɔ, mɛni lɔ ɔ tsɔɔ?

18 Nyagbe ɔ, moo bu ní tsumi tsuaa ní tsumi nɛ Yehowa kɛ wo o dɛ ɔ kaa e ji odase yemi nɛ tsɔɔ kaa e kɛ mo ngɛ. (Yer. 20:11) Eko ɔ, kaa bɔ nɛ e ba ngɛ Eliya blɔ fa mi ɔ, mo hu o kɔni mi maa jɔ ke e peeɔ mo kaa nɔ́ nɛ o sɔmɔmi ní tsumi ɔ wui yiblii aloo o nyɛ we nɛ o su Mawu jami mi oti ko nɛ o kɛ ma o hɛ mi ɔ he. Se kɛ̃ ɔ, mo hu o ná he blɔ ngua nɛ wɔ tsuo wa ná a eko. O fiɛɛɔ sane kpakpa a, nɛ a tsɛɛ mo ke Yehowa Odasefo no hulɔ. Yaa nɔ nɛ o ye anɔkuale. Ke o pee jã a, munyu nɛ Yesu tu ɔ ma nyɛ maa ba mi ngɛ o blɔ fa mi. E de ke: “Ba nɛ o kɛ mi ba ná bua jɔmi.”—Mat. 25:23.

“NƆ́ NALƆ KO KUE FAMI”

19. Mɛni si himi nɔ nɛ ngma La 102 ɔ kɛ kpe?

19 Nɔ nɛ ngma La 102 ɔ hao wawɛɛ nitsɛ nɛ e ‘na nɔ́.’ Eko ɔ, a wa lɛ yi mi wawɛɛ aloo e hao. E be he wami nɛ e kɛ ma nyɛ maa da e haomi ɔmɛ a nya. (La 102 ɔ yi nɔ munyu) Munyu nɛ e tu ɔ tsɔɔ kaa e na nɔ́ wawɛɛ, nɛ hɛja kɛ yi mi susumi ha nɛ e pee basaa. (La 102:3, 4, 6, 11) E susu kaa Yehowa suɔ nɛ e sake lɛ kɛ fɔ he.—La 102:10.

20. Ngɛ mɛni blɔ nɔ sɔlemi ma nyɛ maa ye bua nɔ ko nɛ e be bua jɔmi ngɛ Mawu sɔmɔmi mi?

20 Se kɛ̃ ɔ, la polɔ ɔ nyɛ nɛ e je Yehowa yi. (Kane La 102:19-21.) Kaa bɔ nɛ wa na ngɛ La 102 ɔ mi ɔ, nihi nɛ a ngɛ hemi kɛ yemi ɔ mi ɔ po ma nyɛ maa na nɔ́, nɛ a be nyɛe ma susu nɔ́ kpa ko he hu. La polɔ ɔ susu kaa e “pee kaa lohwe pɛlitsɛ kake too nɛ maa si ngɛ tsu yi mi.” E susu kaa haomihi pɛ lɛ bɔle lɛ. (La 102:7) Ke o susu jã a, moo je o tsui mi nɛ o sɔle kɛ ha Yehowa kaa bɔ nɛ la polɔ ɔ pee ɔ. Sɔlemi nɛ o maa sɔle ɔ ma nyɛ maa ye bua mo konɛ o ná bua jɔmi ngɛ Mawu sɔmɔmi mi. Yehowa wo si kaa “e maa bu e nihi nɛ e kua mɛ ɔ a kue fami ɔ tue, nɛ e maa pee a hiami níhi ha mɛ.” (La 102:17) O kɛ o hɛ nɛ fɔ si womi nɛ ɔ nɔ.

21. Mɛni blɔ nɔ nɔ ko nɛ e be bua jɔmi ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi ɔ maa gu kɛ ná bua jɔmi?

21 La 102 ɔ hu tsɔɔ bɔ nɛ o ma plɛ kɛ ná bua jɔmi wawɛɛ ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi ha. La polɔ ɔ kɛ e juɛmi ma huɛ bɔmi nɛ ngɛ e kɛ Yehowa a kpɛti ɔ nɔ titli. (La 102:12, 27) E le kaa be tsuaa be ɔ, Yehowa maa ye bua e we bi konɛ a nyɛ nɛ a da kahi a nya. Enɛ ɔ nɛ e le ɔ wo e bua. Enɛ ɔ he ɔ, ke susumi nɛ dɛ ha nɛ o nyɛ we nɛ o tsu babauu ngɛ Mawu sɔmɔmi mi be kpiti ko ɔ, moo sɔle ngɛ he. Mo de Mawu nɛ e bu o sɔlemi tue nɛ e ha nɛ o ná bua jɔmi, konɛ a ‘wo Yehowa biɛ ɔ ta’ hulɔ.—La 102:20, 21.

22.  Kɛ wa ti nɔ tsuaa nɔ ma plɛ kɛ sa Yehowa hɛ mi ha kɛɛ?

22 Niinɛ, wa ma nyɛ maa da Baiblo ɔ nɔ kɛ ma nɔ mi kaa wa ngɛ hemi kɛ yemi ɔ mi nɛ wa he jua wa ngɛ Yehowa hɛ mi. Anɔkuale mi ɔ, ngɛ je yaya nɛ ɔ mi ɔ, wa be nyɛe ma je susumihi nɛ dɛ tsuo kɛ je wa juɛmi mi. Se ke wa ti nɔ tsuaa nɔ to e tsui si ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi ɔ, wa ma nyɛ maa sa e hɛ mi, konɛ wa ná neneene wami.—Mat. 24:13.