Yaa mi ní ɔ nɔ

Yaa munyuyi tsɔwi ɔmɛ a nɔ

Yaa e mi ní ɔ mi

Yehowa Odasefohi

Dangme

Hwɔɔmi Mɔ—Nɔ́ Nɛ A Maa Kase  |  November 2015

Mo Tsɔse O Bi ɔ Konɛ E Sɔmɔ Yehowa—Fã 2

Mo Tsɔse O Bi ɔ Konɛ E Sɔmɔ Yehowa—Fã 2

“Yesu ba wa ngɛ nɔmlɔ tso mi, nɛ e le ní kɛ ya nɔ. Nɛ Mawu kɛ nimli adesahi tsuo na e he bua jɔmi.”LUKA 2:52.

LAHI: 41, 11

1, 2. (a) Mɛni he fɔli nɛ a bimɛ ye kɛ je jeha 13 kɛ ya si 19 ɔ yeɔ tsui ngɛ? (b) Mɛni bimɛ nɛ a ye kɛ je jeha 13 kɛ ya si 19 ɔ ma nyɛ maa pee konɛ a ná bua jɔmi?

NÍHI nɛ haa fɔli náa bua jɔmi wawɛɛ ɔ a kpɛti kake ji kaa ke a na nɛ a ngɛ a bimɛ baptisie. * (Hyɛ sisi ningma.) A baptisi Berenice bimɛ eywiɛ ɔmɛ tsuo loko a ye jeha 14. E de ke: “Wa bua jɔ wawɛɛ nitsɛ kaa a pee jã. Ngɛ anɔkuale mi ɔ, wa bua jɔ kaa wa bimɛ ɔmɛ suɔ kaa a ma sɔmɔ Yehowa. Se wa le hu kaa wa bimɛ ɔmɛ kɛ nyagbahi fuu nɛ jokuɛwi nɛ a ye kɛ je jeha 13 kɛ ya si 19 kɛ kpeɔ ɔ maa kpe.” Ke o ngɛ binyumu loo biyo ko nɛ e ye jeha 13 kɛ yaa a, eko ɔ, mo hu o maa nu he jã.

2 Nyumu ko nɛ e kase jokuɛwi a he ní ɔ tsɔɔ kaa ke jokuɛ ko ye jeha 13 kɛ yaa a, e kɛ haomi kpeɔ, nɛ jã kɛ̃ nɛ e fɔli hu kɛ haomi kpeɔ. Se e sɛ nɛ fɔli nɛ a susu kaa a bimɛ nɛ a ye jeha 13 kɛ ya si 19 ɔ ngɛ godo nue, aloo a ngɛ jokuɛwi a ní  pee. Mohu ɔ, nyumu ɔ tsɔɔ kaa jokuɛwi kaa jã a a hɛ mi ngɛ ga, nɛ a nuɔ níhi a he wawɛɛ, nɛ a suɔ kaa a maa hi a huɛmɛ a kasa mi. Enɛ ɔ he ɔ, jokuɛwi kaa jã a ma nyɛ ma ha nɛ huɛ bɔmi gbagbanii maa hi a kɛ Yehowa a kpɛti kaa bɔ nɛ Yesu pee benɛ e wɛ ɔ. (Kane Luka 2:52.) A ma nyɛ maa ya hɛ mi ngɛ fiɛɛmi ní tsumi ɔ mi, nɛ a ma nyɛ ma ná suɔmi hu kaa a maa pee babauu ngɛ Mawu sɔmɔmi mi. A ma nyɛ maa mwɔ mɛ nitsɛmɛ a yi mi kpɔ kaa a maa jɔɔ a he nɔ ha Yehowa nɛ a maa bu lɛ tue. Se mɛni o ma nyɛ maa pee kɛ tsɔse o bi nɛ e ye jeha 13 kɛ yaa a konɛ e sɔmɔ Yehowa? O ma nyɛ maa kase blɔ nɔ nɛ Yesu gu kɛ tsɔse e kaseli ɔmɛ ɔ. E suɔ mɛ, e ba e he si, nɛ e kɛ nɔ́ se kɔmi hu tsu ní.

MOO SUƆ O BI Ɔ

3. Mɛni ha nɛ bɔfo ɔmɛ le kaa Yesu ji a huɛ ɔ?

3 Pi ní pɛ nɛ Yesu tsɔɔ e bɔfo ɔmɛ, mohu ɔ, e ji a huɛ hulɔ. (Kane Yohane 15:15.) Ngɛ Yesu be ɔ mi ɔ, nyɔmtsɛmɛ de we a nyɔguɛhi a yi mi munyuhi, kɛ bɔ nɛ a nuɔ he ngɛ níhi a he ha. Se Yesu kɛ e bɔfo ɔmɛ hí si kaa nyɔmtsɛ kɛ e nyɔguɛhi. E suɔ mɛ, nɛ e ná a he deka. E kɛ bua jɔmi deɔ mɛ e susumi kɛ bɔ nɛ e nuɔ he ngɛ níhi a he ha. Ke mɛ hu a ngɛ lɛ a susumi kɛ bɔ nɛ a nuɔ níhi a he ha dee ɔ, e buɔ mɛ tue saminya. (Marko 6:30-32) Akɛnɛ Yesu kɛ e bɔfo ɔmɛ sɛɛɔ ní he je ɔ, huɛ bɔmi nɛ ngɛ e kɛ mɛ a kpɛti ɔ mi wa, nɛ e dla mɛ kɛ ha ní tsumi nɛ a ma tsu hwɔɔ se ɔ.

4. Fɔli, mɛni blɔ nɔ nyɛ maa gu konɛ nyɛɛ kɛ nyɛ bimɛ ɔmɛ nɛ bɔ huɛ? (Moo hyɛ foni nɛ ngɛ ní kasemi ɔ sisije ɔ.)

4 E ngɛ mi kaa o ngɛ he wami ngɛ o bimɛ ɔmɛ a nɔ mohu lɛɛ, se o ma nyɛ maa pee a huɛ hulɔ. Huɛmɛ náa a sibi a he deka. Eko ɔ, o ma nyɛ ma gbɔ be nɛ o kɛ tsuɔ ní kɛ be nɛ o kɛ peeɔ ní kpahi ɔ nɔ konɛ o ná be kɛ ha o bimɛ. E sa nɛ o kɛ sɔlemi nɛ susu ní nɛ ɔmɛ a he wawɛɛ. Huɛmɛ a bua jɔɔ nɔ́ kake he hulɔ. Lɔ ɔ he ɔ, moo le níhi nɛ o bi ɔ suɔ. Ní nɛ ɔmɛ ekomɛ ji lahi, sinihi, aloo fiɛmihi nɛ a bua jɔ he. O bua nɛ jɔ níhi nɛ e bua jɔ he ɔ he. Ilaria, nɛ e je Italy ɔ de ke: “Ye fɔli ba ná la nɛ i suɔ ɔ he bua jɔmi. Ngɛ anɔkuale mi ɔ, ye papaa ji ye huɛ nɛ nyu bi ngɛ i kɛ lɛ wa kpɛti. I kɛ lɛ nyɛɔ sɛɛɔ ye laami sanehi a he ní.” Ke o kɛ o bimɛ ɔmɛ bɔɔ huɛ, nɛ o yeɔ bua mɛ konɛ a pee Yehowa huɛmɛ ɔ, lɔ ɔ tsɔɔ we kaa pi a fɔlɔ ji mo. (La 25:14) Ke o pee jã a, o bimɛ ɔmɛ maa na kaa o suɔ mɛ, nɛ o buu mɛ, nɛ e he be wae ha mɛ kaa a ma de mo a yi mi munyuhi tsuo.

5. Mɛni ma ha Yesu kaseli ɔmɛ ma ná bua jɔmi ngɛ Yehowa sɔmɔmi mi?

5 Yesu le kaa ke e kaseli ɔmɛ kɛ kã sɔmɔɔ Yehowa nɛ a hɛ dɔɔ ngɛ sane kpakpa fiɛɛmi ní tsumi ɔ he ɔ, a ma ná bua jɔmi nitsɛnitsɛ. Lɔ ɔ he ɔ, e wo mɛ he wami kaa a kɛ kã nɛ tsu fiɛɛmi ní tsumi ɔ, nɛ e wo mɛ si hu kaa e maa ye bua mɛ.Mateo 28:19, 20.

6, 7. Ke o tsɔɔ o bimɛ kaa a kɛ a he nɛ wo níhi nɛ wa peeɔ daa kɛ sɔmɔɔ Yehowa a mi ɔ, mɛni he je nɛ lɔ ɔ tsɔɔ kaa o suɔ mɛ?

6 O suɔ kaa huɛ bɔmi gbagbanii nɛ hi o bimɛ ɔmɛ kɛ Yehowa a kpɛti daa. Yehowa hu suɔ kaa o tsɔse mɛ nɛ o tsɔɔ mɛ ní. E ha mo he blɔ kaa o pee jã. (Efeso Bi 6:4) Enɛ ɔ he ɔ, e he hia nɛ o tsɔse o bimɛ ɔmɛ daa. Mo susu enɛ ɔ he nɛ o hyɛ: O bɔɔ mɔde kaa o ma ha o bimɛ  nɛ a ya sukuu, ejakaa o le kaa sukuu yami he hia, nɛ o suɔ kaa a kase ní hehi. Jã kɛ̃ nɛ o bɔɔ mɔde kaa o ma ha nɛ a ya asafo mi kpehi kɛ kpɔmi kpehi. Nɛ o bɔɔ mɔde hu kaa o ma ha nɛ a kɛ a he nɛ wo nyɛ weku Mawu jami ɔ mi. Ngɛ anɔkuale mi ɔ, ke Yehowa tsɔse mɛ ɔ, a yi ma nyɛ ma ná wami. Lɔ ɔ he ɔ, moo ye bua mɛ konɛ a bua nɛ jɔ he kaa a maa kase Yehowa he ní, nɛ a yɔse hu kaa Yehowa ma nyɛ maa tsɔɔ mɛ ní konɛ a pee nihi nɛ a ngɛ juɛmi nitsɛnitsɛ. (Abɛ 24:14) Mo tsɔse o bimɛ ɔmɛ konɛ a ya fiɛɛmi daa hulɔ. Moo kase nɔ hyɛmi nɔ́ nɛ Yesu pee ɔ konɛ o ye bua mɛ nɛ a bua nɛ jɔ kaa a maa tsɔɔ nihi Mawu Munyu ɔ.

7 Ke jokuɛwi nɛ a ye jeha 13 kɛ yaa a kaseɔ ní daa, nɛ a yaa asafo kpehi kɛ fiɛɛmi daa a, mɛni se a ma ná? Erin nɛ je South Africa a de ke: “Wɔ jokuɛwi ɔmɛ wa bua jɔɛ Baiblo kasemi kɛ kpehi kɛ fiɛɛmi yami he, nɛ wa tuɔ ní nɛ ɔmɛ a he munyu nyanyaanya. Be komɛ ɔ, wa jeɔ blɔ nɛ wa puɛɔ wa weku ní kasemi ɔ konɛ wa ná blɔ nɛ waa te si nɛ waa je. Se wa fɔli ɔmɛ a kɔni gbo we ngɛ wa he.” E bua jɔ kaa e fɔli ɔmɛ ye bua lɛ nɛ e na kaa ní nɛ ɔmɛ a peemi he hia wawɛɛ. Amlɔ nɛ ɔ, ke nɔ́ ko ma ha nɛ e be nyɛe maa ya asafo mi kpe loo fiɛɛmi ɔ, e tsuɔ jamɛ a nɔ́ ɔ he ní mla.

MOO BA O HE SI

8. (a) Mɛni Yesu pee kɛ tsɔɔ kaa e baa e he si? (b) Kɛ Yesu he si nɛ e baa a ye bua e kaseli ɔmɛ ha kɛɛ?

8 E ngɛ mi kaa Yesu ye mluku mohu lɛɛ, se e ba e he si nɛ e de e kaseli ɔmɛ kaa e hia Yehowa yemi kɛ buami. (Kane Yohane 5:19.) Anɛ jã nɛ e pee ɔ ha nɛ e kaseli ɔmɛ je e bumi nɔ lo? Ohoo. E hɛ nɛ e kɛ fɔ Yehowa nɔ wawɛɛ ɔ ha nɛ e kaseli ɔmɛ hu ná hɛ kɛ nɔ fɔmi nɛ mi wa ngɛ e mi. Pee se ɔ, mɛ hu a kase lɛ nɛ a ba a he si.Bɔfo Ɔmɛ A Ní Tsumi 3:12, 13, 16.

Ke o kplɛɛɔ o tɔmihi a nɔ ɔ, o bimɛ ɔmɛ maa bu mo

9. Ke o kplɛɛɔ o tɔmihi a nɔ nɛ o kpaa pɛɛ ɔ, kɛ lɔ ɔ ma plɛ kɛ ye bua o bi ɔ ha kɛɛ?

9 Wɔɔ lɛɛ wa yi mluku kaa bɔ nɛ Yesu ye mluku ɔ, enɛ ɔ he ɔ, wa tɔ̃ɔ. Lɔ ɔ he ɔ, moo ba o he si. Mo yɔse kaa níhi fuu ngɛ nɛ o be nyɛe maa pee. Moo kplɛɛ o tɔmihi a nɔ hulɔ. (1 Yohane 1:8) Ke o peeɔ jã a, lɔ ɔ ma ha nɛ o bi ɔ hu maa kase mo, nɛ e maa kplɛɛ e tɔmihi a nɔ, nɛ e ma ná bumi kɛ ha mo wawɛɛ. Ngɛ mo kaa fɔlɔ ɔ o blɔ fa mi ɔ, mɛnɔ o buɔ wawɛɛ? O nitsumitsɛ nɛ e kplɛɛɔ e tɔmi nɔ loo nɔ nɛ e kplɛɛ we e tɔmi nɔ gblegbleegble? Nyɛmiyo ko nɛ a tsɛɛ lɛ ke Rosemary nɛ e ngɛ bimɛ etɛ ɔ tsɔɔ kaa, e kɛ e huno ɔ kplɛɛɔ a tɔmihi a nɔ. E de ke: “Enɛ ɔ wo wa bimɛ ɔmɛ he wami, nɛ ke nɔ́ ko gba a nya a, a deɔ wɔ faa.” E de hu ke: “Wa tsɔɔ wa bimɛ ɔmɛ he nɛ a ma ná a nyagba amɛ a nya tsaba nɛ hi pe kulaa ngɛ. Be fɛɛ be nɛ a hia yemi kɛ buami ko ɔ, wa tsɔɔ mɛ Baiblo kasemi womihi nɛ maa ye bua mɛ, nɛ waa kɛ mɛ blaa kɛ sɔleɔ hulɔ.”

10. Ke Yesu de e kaseli ɔmɛ kaa a pee nɔ́ ko ɔ, mɛni e peeɔ kɛ tsɔɔ kaa e baa e he si?

10 Yesu ngɛ he wami nɛ e ma nyɛ ma de  e kaseli ɔmɛ nɔ́ nɛ e sa kaa a pee. Se akɛnɛ e baa e he si he je ɔ, ke e de mɛ ke a pee nɔ́ ko ɔ, behi fuu ɔ, e tsɔɔ mɛ nɔ́ he je nɛ e sa kaa a pee jã. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, e de we mɛ kɛkɛ kaa a hla Matsɛ Yemi ɔ kɛ níhi nɛ da ngɛ Mawu hɛ mi ɔ kekle. Mohu ɔ, e de mɛ hu kaa: “A kɛ ní nɛ ɔmɛ tsuo maa piɛ he ngɔ ha nyɛ.” Benɛ Yesu de mɛ kaa a jɔɔ nihi kojomi ɔ, e tsɔɔ mɛ nya ke: “Konɛ Mawu hu kó kojo nyɛ. Bɔ nɛ nyɛ kojoɔ nihi ɔ, jã Mawu hu maa kojo nyɛ.”Mateo 6:31–7:2.

11. Mɛni he je nɛ ke o mwɔ yi mi kpɔ ngɛ nɔ́ ko he aloo o wo mlaa ko nɛ o tsɔɔ o bi ɔ nɔ́ he je nɛ o pee jã a, lɔ ɔ maa ye bua lɛ ɔ?

11 Ke o wo mlaa ko aloo o mwɔ o yi mi kpɔ ngɛ nɔ́ ko he ɔ, mo hla be nɛ sa konɛ o tsɔɔ o bi ɔ níhi a nya konɛ e le nɔ́ he je nɛ o pee jã. Ke e nu nɔ́ he je nɛ o pee jã a sisi ɔ, eko ɔ, e maa suɔ kaa e maa bu mo tue. Barry nɛ e ngɛ bimɛ eywiɛ ɔ de ke: “Ke o tsɔɔ o bimɛ nɔ́ he je nɛ e sa kaa a pee nɔ́ ko ɔ, a náa hɛ kɛ nɔ fɔmi ngɛ o mi.” Bimɛ nɛ a ye kɛ je 13 kɛ ya si 19 ɔ maa na kaa tsa pi he blɔ nɛ o ngɛ ɔ he je nɛ o wo mɛ mlaa aloo o mwɔ o yi mi kpɔ ngɛ blɔ ko nɔ ɔ, se mohu yi mi tomi kpakpa ko he je nɛ o pee jã a nɛ. Jehanɛ se hu ɔ, mo kai kaa bimɛ kaa jã a pi jokuɛ tsɔwi. A bɔɔ mɔde kaa mɛ nitsɛmɛ a ma susu níhi a he konɛ mɛ nitsɛmɛ a mwɔ a yi mi kpɔ. (Roma Bi 12:1) Barry de ke: “E he hia nɛ bimɛ nɛ a ye kɛ je jeha 13 kɛ yaa a nɛ a kase bɔ nɛ a maa mwɔ a yi mi kpɔ ngɛ nile mi ha. E sɛ nɛ a da a he numi nɔ kɛ mwɔ a yi mi kpɔ ngɛ níhi a he, mohu ɔ, e sa nɛ a le nɔ́ he je nɛ a ngɛ jã pee ngɛ.” (La 119:34) Enɛ ɔ he ɔ, ke o mwɔ o yi mi kpɔ ngɛ nɔ́ ko he ɔ, moo ba o he si nɛ o tsɔɔ o bi nɛ e ye jeha 13 kɛ yaa a nɔ́ he je nɛ o pee jã ngɛ. Ke o pee jã a, o bi ɔ maa kase bɔ nɛ lɛ nitsɛ hu e ma plɛ kɛ mwɔ e yi mi kpɔ ngɛ níhi a he ha, nɛ e maa le kaa o buu lɛ, nɛ e ma yɔse kaa o le kaa e ngɛ wae.

MO KƆ NƆ́ SE

12. Akɛnɛ Yesu kɔɔ nɔ́ se he je ɔ, mɛni blɔ nɔ e gu kɛ ye bua Petro?

12 Yesu kɔ nɔ́ se nɛ e le e kaseli ɔmɛ a hiami níhi. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, benɛ Yesu de e kaseli ɔmɛ kaa nihi maa gbe lɛ ɔ, Petro de lɛ kaa e na e he mɔbɔ. Yesu le kaa Petro suɔ lɛ, se Yesu le hu kaa juɛmi nɛ Petro hɛɛ ɔ dɛ. Mɛni blɔ nɔ Yesu gu kɛ ye bua Petro kɛ kaseli kpa amɛ? Kekleekle ɔ, e dla Petro juɛmi. Lɔ ɔ se ɔ, Yesu tsɔɔ mɛ nɔ́ nɛ maa ba nihi nɛ ke níhi a mi wa ha mɛ ɔ, a pee we Yehowa suɔmi nya ní ɔ a nɔ. Yesu tsɔɔ hu kaa Yehowa maa jɔɔ nihi nɛ a fo we mɛ pɛ a nɔ́ mi ɔ. (Mateo 16:21-27) Petro kase nɔ́ ko ngɛ munyu nɛ ɔ mi.1 Petro 2:20, 21.

13, 14. (a) Mɛni ma nyɛ maa tsɔɔ kaa e he hia nɛ o bi ɔ nɛ ha e hemi kɛ yemi ɔ mi nɛ wa? (b) Kɛ o ma plɛ kɛ le nɔ́ tutuutu nɛ e sa kaa o pee kɛ ye bua o binyumu ɔ aloo o biyo ɔ ha kɛɛ?

13 Moo sɔle nɛ Yehowa nɛ ye bua mo nɛ o kɔ nɔ́ se konɛ o nyɛ nɛ o le o bi ɔ hiami níhi. (La 32:8) Eko ɔ, o na kaa e bua jɔɛ hu kaa sa a, aloo e tuɔ nyɛmimɛ a he munyu yaya. Eko ɔ, o na kaa nɔ́ ko ngɛ nɛ e de we mo. Koo ma nya si amlɔ nɔuu kaa o bi ɔ ngɛ ní yayahi pee kɛ ngɛ laae. * (Hyɛ sisi ningma.) Se koo ku o hɛ ngɔ fɔ nyagba nɛ e kɛ ngɛ kpee ɔ nɔ, nɛ ko susu hu kaa kɛ yaa kɛ yaa a, jamɛ a nyagba a se maa po. Eko ɔ, e he maa hia nɛ  o ye bua lɛ konɛ e hemi kɛ yemi ɔ mi nɛ wa.

Moo ye bua o bi nɛ ye jeha 13 kɛ yaa a konɛ e ná huɛmɛ kpakpahi ngɛ asafo ɔ mi (Hyɛ kuku 14)

14 Loko o ma nyɛ maa le nɔ́ nɛ e sa kaa o pee kɛ ye bua o bi ɔ, moo je mi mi jɔmi kɛ bumi mi kɛ bi lɛ sanehi. Ke o peeɔ jã a, e ngɛ kaa nɔ́ nɛ o ngɛ nyu sae ngɛ vu ko mi. Ke o tui o tsui si kɛ sa nyu ɔ, nyu ɔ bɔɔ ko pɛ nɛ maa piɛ ngɛ nyu sami nɔ́ ɔ mi. Jã kɛ̃ nɛ ke o tui o tsui si kɛ bi o bi ɔ sanehi, aloo o nyɛɔ e nɔ kaa e tu munyu ɔ, e maa laa mo níhi fuu a nɔ. (Kane Abɛ 20:5.) Ilaria kai kaa benɛ e ye jeha 13 kɛ yaa a, e suɔ kaa e kɛ nihi nɛ e kɛ mɛ yaa sukuu ɔ maa bɔ wawɛɛ, se e le kaa e sɛ kaa e pee jã. E fɔli ɔmɛ yɔse kaa nɔ́ ko ngɛ lɛ haoe. Ilaria de ke: “Ligbi ko gbɔkuɛ ɔ, ye fɔli ɔmɛ de mi ke a yɔse kaa nɔ́ ko ngɛ ye nya gbae, lɔ ɔ he ɔ, ma de mɛ. I hia ya, nɛ i tsɔɔ mɛ ye nyagba a, nɛ i de mɛ ke a ye bua mi. A fua mi nɛ a de mi ke a nu mi sisi, nɛ a wo mi si kaa a maa ye bua mi.” Ilaria fɔli ɔmɛ ye bua lɛ amlɔ nɔuu, nɛ a ha nɛ e ná huɛmɛ kpakpahi ngɛ asafo ɔ mi.

Mo hla su kpakpahi ngɛ o bi ɔ he konɛ o je e yi

15. Mɛni hu lɛ Yesu pee nɛ tsɔɔ kaa e kɔɔ nɔ́ se?

15 Nɔ́ kpa ko hu nɛ tsɔɔ kaa Yesu kɔɔ nɔ́ se ji kaa e le su kpakpahi nɛ e kaseli ɔmɛ ngɛ. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, benɛ Natanael nu kaa Yesu je Nazaret ɔ, e bi ke: “Anɛ nɔ́ kpakpa ko maa je Nazaret lo?” (Yohane 1:46) Kaa o ngɛ lejɛ ɔ, anɛ o ko susuu we kaa Natanael hɛɛ we Yesu he juɛmi kpakpa aloo e be hemi kɛ yemi lo? Yesu susuu we jã. Mohu ɔ, e kɔ nɔ́ se nɛ e le kaa Natanael yeɔ anɔkuale, lɔ ɔ he ɔ, e de ke: “Israel no ngmingmiingmi ji nɛ ɔ nɛ; sé ko be e he.” (Yohane 1:47) Yesu le adesa tsui mi, nɛ e ngɔ jamɛ a he wami ɔ kɛ hla su kpakpahi ngɛ nihi a he.

16. Mɛni o maa pee kɛ wo o bi ɔ he wami konɛ e ya e hɛ mi?

16 E ngɛ mi kaa o be nyɛe maa le nɔ́ nɛ ngɛ nihi a tsui mi kaa bɔ nɛ Yesu pee ɔ mohu lɛɛ, se o ma nyɛ ma kɔ nɔ́ se. Yehowa ma nyɛ maa ye bua mo kɛ hla su kpakpahi ngɛ o bi ɔ he. Ke o bi ɔ pee we níhi nɛ o ngɛ blɔ hyɛe kaa e pee ɔ po ɔ, ko de kɔkɔɔkɔ kaa bi yayami aloo  sanetsɛ ji lɛ. Ko ha nɛ e ba o juɛmi mi jã kɔkɔɔkɔ. Mohu ɔ, mo de lɛ kaa o na su kpakpa komɛ ngɛ e he, nɛ o ngɛ nɔ mi mami kaa e suɔ nɛ e pee nɔ́ nɛ da. Mo yɔse níhi nɛ e ngɛ pee konɛ e nyɛ nɛ e ya e hɛ mi ɔ, nɛ́ o je e yi. Moo ye bua lɛ konɛ e ya e hɛ mi ngɛ su kpakpahi nɛ e ngɛ ɔ mi. Ke e maa hi ɔ, o kɛ blɔ nya ní tsumi fuu nɛ wo e dɛ konɛ e nyɛ nɛ e pee jã. Jã nɛ Yesu kɛ e kaseli ɔmɛ hi si. Benɛ Yesu kɛ Natanael (e biɛ kpa ji Bartolomeo) kpe jeha kake kɛ fã se ɔ, e kɛ blɔ nya ní tsumi ko nɛ e he hia wo e dɛ. E ngɔ Natanael kɛ piɛɛ e bɔfo ɔmɛ a he, nɛ Natanael kɛ anɔkuale yemi tsu ní tsumi nɛ Yesu kɛ wo e dɛ ɔ. (Luka 6:13, 14; Bɔfo Ɔmɛ A Ní Tsumi 1:13, 14) Enɛ ɔ he ɔ, ko ha nɛ o bi ɔ nɛ nu he kaa e be nɔ́ kpakpa ko nyɛe maa pee gblee, mohu ɔ, mo je e yi nɛ o wo lɛ he wami. Ha nɛ e nu he kaa e ma nyɛ ma ha nɛ o kɛ Yehowa tsuo nyɛ bua maa jɔ, nɛ e ma nyɛ ma sɔmɔ Yehowa kɛ e nyɛmi tsuo.

KE O TSƆSE O BIMƐ ƆMƐ Ɔ, O MA NÁ BUA JƆMI WAWƐƐ NITSƐ

17, 18. Ke o yaa nɔ nɛ o tsɔseɔ o bi ɔ konɛ e sɔmɔ Yehowa a, mɛni ma nyɛ maa je mi kɛ ba?

17 Mo hu o ma nyɛ maa nu he kaa bɔ nɛ bɔfo Paulo nu he ɔ. E susuɔ nihi nɛ a ngɛ kaa e bimɛ ɔ a he wawɛɛ nitsɛ. E tsɔɔ jamɛatsɛmɛ ɔmɛ Yehowa he ní, nɛ e suɔ mɛ saminya. Enɛ ɔ he ɔ, e dɔɔ lɛ kaa eko ɔ, a kpɛti ni komɛ be nyɛe ma sɔmɔ Yehowa daa. (1 Korinto Bi 4:15; 2 Korinto Bi 2:4) Victor tsɔse bimɛ etɛ. E de ke: “Bimɛ nɛ a ye jeha 13 kɛ yaa a, a tsɔsemi yee. Se bua jɔmi nɛ ngɛ mi ɔ kle kulaa pe haomi nɛ waa kɛ kpeɔ ɔ. Se ngɛ Yehowa yemi kɛ buami nya a, huɛ bɔmi gbagbanii ngɛ waa kɛ wa bimɛ ɔmɛ wa kpɛti.”

18 Fɔli, nyɛ ngɛ mɔde bɔe wawɛɛ kɛ ngɛ nyɛ bimɛ ɔmɛ tsɔsee, ejakaa nyɛ suɔ mɛ saminya. Nyɛ kɔni nɛ ko gbo. Ke nyɛ bimɛ ɔmɛ ma a juɛmi nya si kaa a ma sɔmɔ Mawu, nɛ a sɔmɔɔ lɛ ngɛ anɔkuale yemi mi daa a, hyɛ bua jɔmi nitsɛnitsɛ nɛ nyɛ ma ná.3 Yohane 4.

^ kk. 1 Ngɛ munyu nɛ ɔ mi ɔ, wa ma susu bɔ nɛ fɔli ma plɛ kɛ tsɔse a bimɛ nɛ a ye kɛ je jeha 13 kɛ ya si 19 ɔ konɛ a sɔmɔ Yehowa a he.

^ kk. 13 Ke fɔli kane womi nɛ ji Questions Young People Ask—Answers That Work, Kpo 1, ba fa 317, kɛ Kpo 2, ba fa 136-141 ɔ, e ma nyɛ maa ye bua mɛ.