Yaa mi ní ɔ nɔ

Yaa munyuyi tsɔwi ɔmɛ a nɔ

Yaa e mi ní ɔ mi

Yehowa Odasefohi

Dangme

Hwɔɔmi Mɔ—Nɔ́ Nɛ A Maa Kase  |  May 2015

Moo Kase Nɔ Nɛ Wo Neneene Wami He Si ɔ

Moo Kase Nɔ Nɛ Wo Neneene Wami He Si ɔ

“Akɛnɛ Mawu bimɛ nɛ e suɔ ji nyɛ he je ɔ, nyɛɛ bɔ mɔde nɛ nyɛɛ kase lɛ.”EFESO BI 5:1.

1. Mɛni ma nyɛ maa ye bua wɔ konɛ waa kase Yehowa?

KE WAA kɛ haomihi nɛ nihi kɛ ngɛ kpee ɔ eko kpi hyɛ po ɔ, waa kɛ wa he ma nyɛ maa wo a si himi mi, nɛ waa nu mɛ sisi. Yehowa bɔ wɔ konɛ wa nyɛ nɛ waa pee jã. (Kane Efeso Bi 5:1, 2.) Kɛ enɛ ɔ maa ye bua wɔ konɛ waa kase Yehowa ha kɛɛ? Nɛ mɛni he je nɛ e sa nɛ waa hyɛ nɛ hi konɛ enɛ ɔ nɛ ko ye wɔ awi ɔ?

2. Ke Yehowa na kaa wa ngɛ nɔ́ nae ɔ, kɛ e peeɔ e ní ha kɛɛ?

2 Yehowa wo wɔ si kaa hwɔɔ se ɔ, wa ma ná si himi kpakpa nɛ wa be nɔ́ nae hu. Nihi nɛ a pɔ mɛ nu ɔ ma nyɛ maa hyɛ blɔ kaa a ma ná neneene wami ngɛ hiɔwe, nɛ “to kpa” amɛ hu ma ná neneene wami ngɛ zugba a nɔ. (Yohane 10:16; 17:3; 1 Korinto Bi 15:53) Mwɔnɛ ɔ, ke haomi ko ba wa nɔ nɛ wa ngɛ nɔ́ nae ɔ, Yehowa nuɔ wɔ sisi. Blema a, benɛ Yehowa we bi ngɛ nɔ́ nae ngɛ Egipt ɔ, e tsui ye lɛ ngɛ a he. “E hao ngɛ a he.” (Yesaya 63:9, NW) Pee se ɔ, benɛ Yehowa we bi ɔmɛ kpale ngɛ sɔlemi we ɔ mae nɛ a ngɛ a he  nyɛli ɔmɛ gbeye yee ɔ, e nu mɛ sisi. E de mɛ ke: “Nɔ nɛ maa ta nyɛ he ɔ, i be lɛ kplɛɛe.” (Zakaria 2:8) Kaa bɔ nɛ binyɛ náa suɔmi kɛ ha e bi ɔ, jã nɛ Yehowa hu suɔ e sɔmɔli, nɛ e suɔ nɛ e ye bua mɛ. (Yesaya 49:15) Ke wa susuɔ nihi a he nɛ waa kɛ wa he woɔ a si himi mi ɔ, lɔ ɔ tsɔɔ kaa wa ngɛ Yehowa suɔmi ɔ kasee.La 103:13, 14.

YESU KASE YEHOWA NƐ E JE SUƆMI KPO KƐ TSƆƆ NIHI

3. Kɛ Yesu pee e ní ngɛ nihi a he ha kɛɛ?

3 Ke Yesu na kaa nihi ngɛ nɔ́ nae ɔ, e nuɔ he ha mɛ, e ngɛ mi kaa e kɛ jamɛ a si himi ɔ eko kpi hyɛ mohu. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, e le kaa nihi fuu kɛ si himi nɛ mi wa ngɛ kpee. Jami nya dali ɔmɛ sisiɔ mɛ, nɛ a woɔ mɛ mlaahi fuu nɛ ji Mawu ngɔ. Nihi yeɔ jami nya dali nɛ ɔmɛ gbeye. (Mateo 23:4; Marko 7:1-5; Yohane 7:13) E ngɛ mi kaa Yesu lɛɛ e yi mɛ gbeye nɛ e he we a lakpa munyu ɔmɛ yi mohu lɛɛ, se e nu ni ɔmɛ sisi. Benɛ Yesu na kaa a ngɛ ni ɔmɛ yi mi wae ɔ, e hao lɛ wawɛɛ. A be yemi kɛ bualɔ ko. A ngɛ “kaa tohi nɛ be hyɛlɔ.” (Mateo 9:36) Yesu kase e Tsɛ ɔ, enɛ ɔ he ɔ, e suɔ nihi, nɛ e jeɔ ‘mɔbɔ nami kɛ mi mi himi’ kpo kɛ haa mɛ.La 103:8.

4. Benɛ Yesu na nihi nɛ a ngɛ nɔ́ nae ɔ, kɛ e pee e ní ha kɛɛ?

4 Benɛ Yesu na kaa nihi ngɛ nɔ́ nae ɔ, e ye bua mɛ, ejakaa e suɔ mɛ. Yesu pee e ní kaa e Tsɛ ɔ pɛpɛɛpɛ. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, be ko ɔ, Yesu bɔfo ɔmɛ ya fiɛɛ ngɛ he ko tsitsaa nɛ pɔ tɔ a he, nɛ e he hia kaa a jɔɔ a he ngɛ he ko nɛ ngɛ dii. Se Yesu na nihi fuu nɛ a ngɛ lɛ mlɛe. E na kaa e sa nɛ e ye bua mɛ. Enɛ ɔ he ɔ, “e bɔni mɛ níhi fuu tsɔɔmi.”Marko 6:30, 31, 34.

MOO SUƆ NIHI KAA BƆ NƐ YEHOWA HU SUƆ MƐ Ɔ

5, 6. Ke wa suɔ nɛ wa je suɔmi kpo kɛ tsɔɔ nihi kaa bɔ nɛ Yehowa hu pee ɔ, mɛni e sa kaa waa pee? Mo ha enɛ ɔ he nɔ hyɛmi nɔ́. (Moo hyɛ foni nɛ ngɛ ní kasemi ɔ sisije ɔ.)

5 Ke wa suɔ nɛ wa je suɔmi kpo kɛ tsɔɔ nihi kaa bɔ nɛ Yehowa hu peeɔ ɔ, mɛni e sa kaa waa pee? Nɔ́ hetomi nɔ́ ko ji nɛ ɔ nɛ. Ngɔɔ lɛ kaa a tsɛɛ nyɛminyumu wayoo ko ke Alan. E susuɔ nyɛminyumu ko nɛ e bwɔ, nɛ e nyɛ we nyɛɛmi, nɛ e hyɛ we nɔ́ kpakpa ko ɔ he. Alan susuɔ munyu nɛ Yesu tu kɛ nyɛɛ se nɛ ɔ he: “Bɔ nɛ nyɛ suɔ nɛ nihi nɛ pee ngɔ ha nyɛ ɔ, nyɛ hu nyɛɛ pee ngɔ ha mɛ jã nɔuu.” (Luka 6:31) Enɛ ɔ he ɔ, Alan biɔ e he ke, ‘Mɛni i suɔ nɛ nihi nɛ a pee ha mi?’ E deɔ ke, ‘I suɔ nɛ nihi kɛ mi nɛ fia bɔɔlu!’ Se nɔmo nɛ ɔ be nyɛe maa fia bɔɔlu. Enɛ ɔ he ɔ, sane nɛ e sa kaa Alan nɛ bi e he ji, ‘Ke imi ji nyɛminyumu nɛ ɔ, mɛni ma suɔ kaa nihi nɛ a pee ha mi?’

6 E ngɛ mi kaa Alan bwɔ we lolo mohu lɛɛ, se e susu bɔ nɛ ke e bwɔ ɔ, e maa nu he ha a he. E kɛ nɔmo ɔ ya hiɔ si nɛ a sɛɛɔ ní nɛ e buɔ nɔmo ɔ tue saminya. Enɛ ɔ ha nɛ e na kaa e he wa ha nɔmo ɔ kaa e maa kane Baiblo ɔ, nɛ e yee ha lɛ hu kaa e maa nyɛɛ kɛ ya fiɛɛ ngɛ wehi a mi. Alan na nɔ́ nɛ e maa pee kɛ ye bua lɛ, nɛ e suɔ kaa e maa bɔ mɔde wawɛɛ konɛ e pee jã. Ke wa nuɔ ni kpahi a sisi nɛ wa jeɔ suɔmi kpo kɛ haa mɛ ɔ, lɔ ɔ tsɔɔ kaa wa ngɛ wa ní pee kaa Yehowa.1 Korinto Bi 12:26.

Mo je mi mi jɔmi kpo ha nihi kaa bɔ nɛ Yehowa hu peeɔ ɔ (Hyɛ kuku 7)

7. Kɛ wa ma plɛ kɛ nu haomihi nɛ wa nyɛmimɛ kɛ ngɛ kpee ɔ sisi ha kɛɛ?

 7 E be gbɔjɔɔ kaa wa maa le bɔ nɛ ni kpahi ngɛ haoe ha tutuutu, titli ɔ, ke waa kɛ haomi nɛ a kɛ ngɛ kpee ɔ eko kpi hyɛ. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, wa nyɛmimɛ fuu ngɛ nɔ́ nae ngɛ hiɔ, aloo plaami ko nɛ a plaa, aloo bwɔmi dɛ mi. A ti ni komɛ ngɛ haoe wawɛɛ ngɛ nɔ́ yeyee ko, aloo níhi nɛ sɛ nɛ nɔ ko pee mɛ be ko nɛ be ɔ he. Ni komɛ ngɛ nɛ mɛ pɛ nɛ a ngɛ a bimɛ tsɔsee, aloo a weku li komɛ sɔmɔ we Yehowa. Nɔ tsuaa nɔ ngɛ nyagba, se nyagbahi fuu ngɛ nɛ nihi kɛ kpeɔ nɛ wɔɔ wa kɛ kpi hyɛ. Se kɛ̃ ɔ, e sa nɛ wa je suɔmi kpo ha nihi nɛ waa ye bua mɛ. Ke jã a, lɛɛ mɛni wa ma nyɛ maa pee? E slo nɔ tsuaa nɔ kɛ yemi kɛ buami nɛ e hia. Enɛ ɔ he ɔ, ke wa buɔ nihi tue saminya nɛ wa bɔɔ mɔde kaa waa kɛ wa he maa wo a si himi mi ɔ, lɔ ɔ ma ha nɛ wa maa le nɔ́ nɛ wa maa pee kɛ ye bua mɛ. Eko ɔ, wa ma nyɛ ma ha nɛ a le bɔ nɛ Yehowa nuɔ he ha ngɛ nyagba nɛ a kɛ ngɛ kpee ɔ he. Aloo wa ma nyɛ maa ye bua mɛ ngɛ blɔ kpahi a nɔ. Ke wa peeɔ jã a, lɔ ɔ tsɔɔ kaa wa ngɛ Yehowa kasee.Kane Roma Bi 12:15; 1 Petro 3:8.

MO JE MI MI JƆMI KPO HA NIHI KAA BƆ NƐ YEHOWA HU PEEƆ Ɔ

8. Mɛni ye bua Yesu nɛ e je mi mi jɔmi kpo ha nihi?

8 Yehowa jeɔ mi mi jɔmi kpo kɛ haa nɔ tsuaa nɔ. (Luka 6:35) Yesu ngɛ kaa e Tsɛ ɔ pɛpɛɛpɛ. Mɛni ye bua Yesu nɛ e je mi mi jɔmi kpo kɛ ha nihi benɛ e ngɛ zugba a nɔ ɔ? E susu bɔ nɛ e munyu tutui kɛ e ní peepee maa sa nihi a he ha a he. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, ligbi ko ɔ, yo ko nɛ nihi le lɛ kaa e ji yayami peelɔ ɔ ba Yesu ngɔ. Yo ɔ fo ya wawɛɛ nɛ e vo nyu ɔ dɛ pue Yesu nane nɔ. Yesu na kaa yo ɔ pia e he nitsɛnitsɛ ngɛ ní yayamihi nɛ e pee ɔ a he. E yɔse kaa ke e je we mi mi jɔmi kpo kɛ ha yo ɔ, yo ɔ maa hao pe nine. Lɔ ɔ he ɔ, e je yo ɔ yi ngɛ nɔ́ kpakpa nɛ e pee ɔ he, nɛ e kɛ e yayami ɔ pa lɛ. Yesu kɛ Farisi no ko tu munyu ngɛ mi mi jɔmi mi, e ngɛ mi kaa Farisi no ɔ kplɛɛ we nɔ́ nɛ e pee ha yo ɔ nɔ mohu.Luka 7:36-48.

Loko wa maa mwɔ wa yi mi kpɔ ngɛ nɔ́ ko he ɔ, wa ma nyɛ ma susu bɔ nɛ eko ɔ, e maa sa wɔ aloo ni kpahi a he ha a he

9. Mɛni ma nyɛ maa ye bua wɔ konɛ wa je mi mi jɔmi kpo kɛ ha nihi kaa bɔ nɛ Yehowa peeɔ ɔ? Mo ha enɛ ɔ he nɔ hyɛmi nɔ́.

9 Kɛ wa ma plɛ kɛ je mi mi jɔmi kpo kɛ ha nihi kaa bɔ nɛ Yehowa pee ɔ ha kɛɛ? Loko wa maa pee nɔ́ ko, aloo wa ma de nɔ ko nɔ́ ko ɔ, e sa nɛ wa susu he saminya. Lɔ ɔ ma ha nɛ wa be nɔ́ ko pee nɛ maa dɔ nɔ ko. Paulo ngma kaa  ‘e sɛ́ kaa Kristofohi pɛɔ; mohu ɔ, a mi nɛ jɔ ha nɔ tsuaa nɔ.’ (2 Timoteo 2:24) Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, mo susu blɔ nɔ nɛ o maa gu kɛ je mi mi jɔmi kpo kɛ ha nihi ngɛ si fɔfɔɛ nɛ ɔmɛ a mi ɔ he nɛ o hyɛ: Ke o ngɔ nɔ ko kaa e ba tsu ní ha mo nɛ e tsu we ní ɔ saminya a, mɛni o maa pee? Ke nyɛmi ko kpa asafo mi kpe bami nyɔhiɔhi abɔ nɛ e ba a, mɛni o ma de lɛ. Ke o yaa fiɛɛ ha nɔ ko nɛ nɔ ɔ de mo ke e be deka a, mɛni blɔ nɔ o maa gu kɛ je mi mi jɔmi kpo kɛ ha lɛ? Ke o pee nɔ́ ko nɛ o yo bi mo ke mɛni he je nɛ o de we lɛ loko o pee ɔ, anɛ o kɛ lɛ maa tu munyu ngɛ mi mi jɔmi mi lo? E sa nɛ waa kɛ wa he nɛ wo ni kpahi a si himi mi nɛ waa le bɔ nɛ wa munyu tutui ma nyɛ maa sa a he ha. Kɛkɛ ɔ, wa maa le bɔ nɛ wa ma je mi mi jɔmi kpo kɛ ha mɛ kɛ gu wa munyu tutui kɛ wa ní peepeehi a nɔ kaa bɔ nɛ Yehowa peeɔ ɔ.Kane Abɛ 15:28.

YEHOWA NGƐ JUƐMI—MOO KASE LƐ

10, 11. Kɛ wa ma plɛ kɛ kase Yehowa konɛ wɔ hu waa pee wa he nihi nɛ a ngɛ juɛmi ha kɛɛ? Mo ha enɛ ɔ he nɔ hyɛmi nɔ́.

10 Yehowa juɛmi mi kuɔ wawɛɛ, nɛ e nyɛɔ leɔ níhi nɛ maa ba hwɔɔ se. E ngɛ mi kaa wa li níhi nɛ maa ba hwɔɔ se mohu lɛɛ, se wɔ hu wa ma nyɛ maa pee wa he nihi nɛ a ngɛ juɛmi. Ngɛ mɛni blɔ nɔ? Loko wa maa mwɔ wa yi mi kpɔ ngɛ nɔ́ ko he ɔ, wa ma nyɛ ma susu bɔ nɛ eko ɔ, e maa sa wɔ aloo ni kpahi a he ha a he. E sɛ nɛ waa pee wa ní kaa Israel bi ɔmɛ. Mɛɛ lɛɛ a susuu we nɔ́ nɛ maa ba a nɔ ɔ he ke a bui Yehowa tue. Nɛ a susuu we huɛ bɔmi nɛ ngɛ a kɛ lɛ a kpɛti kɛ níhi tsuo nɛ e pee kɛ ha mɛ ɔ hu he. Akɛnɛ Mose yɔse enɛ ɔ he je ɔ, e le kaa Israel bi ɔmɛ maa pee ní yayamihi. E de ke: “Ma ko nɛ be juɛmi ji Israel; a li nɔ́ ko nɔ́ ko. A nyɛ we nɛ a na nɔ́ he je nɛ a ye a nɔ ɔ; a nui nɔ́ nɛ ba a sisi.”5 Mose 31:29, 30; 32:28, 29.

11 Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, ke o kɛ nɔ ko ngɛ nyɛɛe nɛ nyɛ maa sɛ gba si himi mi ɔ, e sa nɛ nyɛɛ ye nyɛ he nɔ ngɛ bɔmi nami akɔnɔ blɔ fa mi. Enɛ ɔ he ɔ, koo pe nɔ́ ko nɛ ma puɛ huɛ bɔmi nɛ se be nɛ ngɛ o kɛ Yehowa nyɛ kpɛti ɔ! Mohu ɔ, moo pee o he nɔ nɛ ngɛ juɛmi konɛ o yu o he ngɛ oslaahi a he. O kɛ Yehowa ga womi nɛ juɛmi ngɛ mi nɛ ɔ nɛ tsu ní: “Nɔmlɔ nɛ le nɔ́ ɔ, ke e na haomi nɛ ma a, e tuu nya fo, nɛ e ya laa e he. Nɔ nɛ be juɛmi ɔ, lɛɛ e kɛ e he ya woɔ haomi mi, nɛ e naa nɔ́.”Abɛ 22:3.

HYƐ NÍHI NƐ O SUSUU Ɔ SAMINYA

12. Mɛni blɔ nɔ níhi nɛ wa susuu ɔ ma nyɛ maa ye wɔ awi ngɛ?

12 Nɔ nɛ ngɛ juɛmi ɔ hyɛɛ níhi nɛ e susuu ɔ saminya. Kaa bɔ nɛ la ma nyɛ maa ye bua wɔ, nɛ e ma nyɛ maa  ye wɔ awi ɔ, jã kɛ̃ nɛ níhi nɛ wa susuu ɔ hu ma nyɛ maa ye bua wɔ, nɛ e ma nyɛ maa ye wɔ awi. Ke wa hyɛ wa he nɔ saminya a, waa kɛ la ma nyɛ maa hoo ní nɛ e be wɔ sãe. Se ke wa hyɛ we nɛ hi ɔ, la ma nyɛ maa sã wa we, nɛ e ma nyɛ maa gbe wɔ po. Jã kɛ̃ nɛ e ji ngɛ níhi nɛ wa susuu ɔ a he. Ke wa susuɔ níhi nɛ wa kaseɔ kɛ jeɔ Yehowa ngɔ ɔ a he ɔ, wa ma ná he se. Se ke wa yaa nɔ nɛ wa susuɔ ajuama bɔmi kɛ ní yayami kpahi a he ɔ, wa ma ná jamɛ a ní ɔmɛ a he akɔnɔ nɛ waa kɛ wa he ma nyɛ maa wo mi. Lɔ ɔ ma nyɛ ma puɛ huɛ bɔmi nɛ ngɛ waa kɛ Yehowa wa kpɛti ɔ.Kane Yakobo 1:14, 15.

13. Kɛ Hawa susu kaa e si himi maa pee ha kɛɛ?

13 Wa ma nyɛ maa kase nɔ́ ko ngɛ nɔ́ nɛ Hawa pee ɔ mi. Yehowa wo Adam kɛ Hawa mlaa kaa a ko ye “tso ɔ nɛ haa nɔ leɔ kpakpa kɛ yayami” ɔ yiblii ɔ eko. (1 Mose 2:16, 17) Se Satan de Hawa ke: “Oo, nyɛ be gboe! Mawu de jã, ejakaa e le kaa ke nyɛ ye jamɛ a tso ɔ yiblii ɔ, nyɛ hɛngmɛ ma bli, nɛ nyɛ maa hi kaa lɛ Mawu ɔ nitsɛ; nyɛ maa le kpakpa kɛ yayami.” Hawa susu bɔ nɛ e si himi maa pee kpakpa ha ke lɛ nitsɛ e ma nyɛ maa mwɔ e yi mi kpɔ ngɛ kpakpa kɛ yayami he. E susu enɛ ɔ he hluu nɛ e “na kaa tso ɔ ngɛ fɛu; e na kaa tso ɔ yiblii ɔ maa ngɔ, nɛ e ma ha nɛ nɔ maa le ní.” Mɛni je mi kɛ ba? “E tsɔ eko nɛ e ye, nɛ e ha e huno ɔ hu eko nɛ e ye.” (1 Mose 3:1-6) Enɛ ɔ ngɔ ‘yayami kɛ gbenɔ kɛ ba.’ (Roma Bi 5:12) Jinɛ e sa kaa Hawa ko je e juɛmi ngɛ yayami nɛ e maa pee ɔ nɔ!

14. Mɛni kɔkɔ Baiblo ɔ bɔ wɔ ngɛ ajuama bɔmi he?

14 Ngɛ anɔkuale mi ɔ, tsa pi ajuama nɛ Hawa ya bɔ. Se Baiblo ɔ bɔ wɔ kɔkɔ heii kaa wa ko susu níhi nɛ ma ha nɛ wa maa bɔ ajuama a he. Yesu de ke: “Nɔ tsuaa nɔ nɛ hyɛɛ yo, nɛ e he peeɔ lɛ akɔnɔ ɔ, e kɛ lɛ puɛ gba momo ngɛ e tsui mi.” (Mateo 5:28) Paulo hu bɔ wɔ kɔkɔ ke: “Nyɛ ko susu he lo nya níhi a he, ke pi jã a, e ma jlo nyɛ kaa nyɛɛ pee.”Roma Bi 13:14.

15. Mɛni nɔ e sa kaa waa kɛ wa juɛmi nɛ ma, nɛ mɛni he je?

15 Baiblo ɔ tsɔɔ hu kaa e sa nɛ waa kɛ wa juɛmi nɛ ma níhi nɛ ma ha nɛ waa sa Yehowa hɛ mi ɔ a nɔ, nɛ wa ko susu ní nami he. Ke nɔ ko ji niatsɛ po ɔ, e sika a be nyɛe maa po e he piɛ. (Abɛ 18:11) Yesu tsɔɔ kaa kuasia lɛ e bua níhi fuu a nya ha e he nɛ e kɛ Yehowa suɔmi nya ní peemi pee we nɔ́ titli ngɛ e si himi mi. E “pi niatsɛ ngɛ Mawu níhi a mi.” (Luka 12:16-21) Ke wa toɔ ‘juetli ha wa he ngɛ hiɔwe,’ nɛ wa peeɔ níhi nɛ saa Yehowa hɛ mi ɔ, wa haa nɛ e náa bua jɔmi nɛ wɔ hu wa náa bua jɔmi. (Mateo 6:20; Abɛ 27:11) Huɛ bɔmi kpakpa nɛ maa hi waa kɛ Yehowa wa kpɛti ɔ he hia pe nɔ́ tsuaa nɔ́.

KOO PEE YEYEEYE TSƆ

16. Mɛni ma nyɛ maa ye bua wɔ ke wa ngɛ haoe?

16 Ke wa bɔɔ mɔde kaa wa ma ná ní ngɛ je nɛ ɔ mi ɔ, wa maa pee yeyeeye nitsɛnitsɛ. (Mateo 6:19) Yesu tsɔɔ kaa e he maa wa ha nihi nɛ a haoɔ a he ngɛ sika he be tsuaa be ɔ kaa a ma hla Mawu Matsɛ Yemi ɔ se blɔ kekle ngɛ a  si himi mi. (Mateo 13:18, 19, 22) Ni komɛ hu ngɛ nɛ be tsuaa be ɔ, a ngɛ haoe ngɛ ní yayamihi nɛ maa ba a nɔ ɔ he. Se ke wa haoɔ be tsuaa be ɔ, e ma nyɛ maa wo wɔ hiɔ, aloo e ma nyɛ ma ha nɛ hemi kɛ yemi nɛ wa ngɛ ngɛ Yehowa mi ɔ mi ma gbɔjɔ. Mohu ɔ, e sa nɛ wa ná hɛ kɛ nɔ fɔmi ngɛ Yehowa mi kaa e maa ye bua wɔ. Baiblo ɔ tsɔɔ kaa “tsui yemi ha we nɔ bua jɔmi, se munyu kpakpa haa nɔ bua jɔɔ e he.” (Abɛ 12:25) Enɛ ɔ he ɔ, ke o ngɛ tsui yee ngɛ nɔ́ ko he ɔ, o kɛ nɔ ko nɛ e sɔmɔɔ Yehowa nɛ e le mo saminya nɛ susu he. O fɔlɔ, o huno, o yo, aloo o huɛ kpakpa ko ma nyɛ maa ye bua mo konɛ o kɛ o hɛ nɛ fɔ Yehowa nɔ nɛ e ye bua mo nɛ o jɔɔ haomi.

Ke o ngɛ haoe ɔ, moo sɔle kɛ ha Yehowa nɛ o susu yemi kɛ buami nɛ e kɛ haa mo ɔ he

17. Mɛni blɔ nɔ Yehowa ma nyɛ maa gu kɛ ye bua wɔ ke wa ngɛ haoe?

17 Yehowa le bɔ nɛ e peeɔ wɔ ha pe nɔ tsuaa nɔ, nɛ e ma nyɛ maa ye bua wɔ konɛ waa jɔɔ tsui yemi. Paulo ngma ke: “Nyɛ ko hao ngɛ nɔ́ ko nɔ́ ko he; se mohu nɔ́ tsuaa nɔ́ mi ɔ, nyɛɛ kɛ sɔlemi, kɛ pɛɛ kpami, kɛ sina nɛ wo nyɛ hiami ní ɔmɛ a ta ha Mawu. Nɛ Mawu he jɔmi nɛ pã adesa juɛmi tsuo ɔ maa bu nyɛ tsui, kɛ nyɛ juɛmi he ngɛ Kristo Yesu mi.” (Filipi Bi 4:6, 7) Enɛ ɔ he ɔ, ke o ngɛ haoe ɔ, mo susu yemi kɛ buami nɛ Yehowa kɛ haa mo konɛ huɛ bɔmi nɛ ngɛ o kɛ lɛ nyɛ kpɛti ɔ mi nɛ wa a he. Yehowa peeɔ enɛ ɔ kɛ guɔ wa nyɛmimɛ nyumuhi kɛ yihi, asafo mi nikɔtɔmahi, tsɔlɔ anɔkualetsɛ ɔ, hiɔwe bɔfohi, kɛ Yesu a nɔ.

18. Mɛni blɔ nɔ níhi a he nɛ wa ma susu ɔ maa ye bua wɔ ngɛ?

18 Kaa bɔ nɛ wa kase kɛ sɛ hlami ɔ, ke waa kɛ wa he woɔ nihi a si himi mi ɔ, lɔ ɔ tsɔɔ kaa wa ngɛ Yehowa kasee. (1 Timoteo 1:11; 1 Yohane 4:8) Ke wa jeɔ suɔmi kɛ mi mi jɔmi kpo kɛ haa nihi, nɛ wa susuɔ nɔ́ nɛ maa je wa ní peepeehi a mi kɛ ba a he, nɛ wa hɛwi tsɔ be tsuaa be ɔ, wa ma ná bua jɔmi. Nyɛ ha nɛ wa susu bɔ nɛ si himi ɔ ma ji ha ngɛ Mawu Matsɛ Yemi ɔ sisi ɔ he konɛ waa bɔ mɔde wawɛɛ nɛ waa kase Yehowa.Roma Bi 12:12.