“Nyagbe he nyɛlɔ nɛ a ma kpata e hɛ mi ji gbenɔ.”—1 KORINTO BI 15:26.

1, 2. Sisije ɔ, kɛ Adam kɛ Hawa a si himi ngɛ kɛɛ? Mɛni sane bimihi a he wa ma susu?

BENƐ Yehowa bɔ Adam kɛ Hawa a, a be he nyɛlɔ ko. A ye mluku, nɛ a ngɛ paradeiso mi. Bɔlɔ ɔ ngɔ mɛ kɛ pee e bimɛ, nɛ huɛ bɔmi kpakpa hi a kɛ lɛ a kpɛti. (1 Mose 2:7-9; Luka 3:38) Mawu ha mɛ ní tsumi ko nɛ he hia. (Kane 1 Mose 1:28.) Adam kɛ Hawa maa hi si kɛ ya si mɛni be loko a ma nyɛ maa gbe ní tsumi nɛ ɔ nya? Ke a be si hie kɛ ya neneene po ɔ, a ma nyɛ ma ‘fɔ babauu nɛ a bimɛ nɛ a hyi zugba a nɔ tsuo.’ Se loko a ma nyɛ maa ‘ye zugba a nɔ lohwe ɔmɛ tsuo a nɔ’ ɔ, e biɔ nɛ a hi si kɛ ya neneene. Jinɛ a ma tsu ní tsumi nɛ ɔ kɛ maa ya neneene.

2 Mɛni he je nɛ níhi tsake kulaa amlɔ nɛ ɔ? Mɛni he je nɛ níhi fuu ngɛ nɛ ha we nɛ wa ná bua jɔmi ɔ? Ní nɛ ɔmɛ a kpɛti nɔ́ nɛ kle pe kulaa ji gbenɔ. Kɛ Mawu ma plɛ kɛ po ní nɛ ɔmɛ a se ha kɛɛ? Sane bimi nɛ ɔmɛ a heto ngɛ  Baiblo ɔ mi, nɛ wa ma susu a he ngɛ ní kasemi nɛ ɔ mi.

KƆKƆ BƆMI NƐ SUƆMI NGƐ MI

3, 4. (a) Mɛni mlaa Mawu wo Adam kɛ Hawa? (b) Mɛni he je nɛ e he hia nɛ a ye jamɛ a mlaa a nɔ ɔ?

3 E ngɛ mi kaa a bɔ Adam kɛ Hawa konɛ a hi si kɛ ya neneene mohu lɛɛ, se kɛ̃ ɔ, a ma nyɛ ma gbo. Loko a ma nyɛ maa hi wami mi daa a, e biɔ nɛ a wo mumu, a nu nyu, a hwɔ si, nɛ a ye ní. Se nɔ́ nɛ he hia pe kulaa ji huɛ bɔmi kpakpa nɛ maa hi a kɛ Yehowa, nɔ nɛ ha mɛ wami ɔ a kpɛti. (5 Mose 8:3) Ja a ha nɛ Yehowa kudɔ mɛ loko a ma nyɛ maa hi si kɛ ya neneene. Loko Yehowa maa bɔ Hawa a, Yehowa sɛ hlami de Adam ke: “Tso ɔmɛ nɛ ngɛ ngmɔ ɔ mi ɔ, o ma nyɛ maa ye eko tsuaa eko yiblii faa, ja tso ɔ nɛ haa nɔ leɔ kpakpa kɛ yayami ɔ pɛ. Koo ye jamɛ a tso ɔ yiblii; ligbi nɛ o maa ye eko ɔ, o ma gbo.”1 Mose 2:16, 17.

4 “Tso ɔ nɛ haa nɔ leɔ kpakpa kɛ yayami ɔ” daa si kɛ ha he blɔ nɛ Mawu ngɛ kaa lɛ nɛ e sa kaa e tsɔɔ adesahi nɔ́ kpakpa kɛ nɔ́ yaya. Adam le kpakpa kɛ yaya momo, ejakaa a bɔ lɛ ngɛ Mawu subai nɔ, nɛ e ngɛ he nile hulɔ. Tso ɔ kaiɔ Adam kɛ Hawa be tsuaa be kaa a hia Yehowa blɔ tsɔɔmi. Ke a ná nɛ a ye tso yiblii ɔ pɛ ɔ, lɔ ɔ tsɔɔ kaa a ngɛ Mawu dee ke, “Wa sume kaa o ye wa nɔ hu.” Ke e ba jã a, a kɛ a bimɛ ma gbo kaa bɔ nɛ Yehowa de mɛ ɔ.

BƆ NƐ GBENƆ PLƐ KƐ SƐ ADESAHI A KPƐTI HA

5. Mɛni he je nɛ Adam kɛ Hawa gbo Yehowa nɔ tue ɔ?

5 Adam de Hawa mlaa nɛ Yehowa wo mɛ ɔ. Hawa le mlaa nɛ ɔ saminya. Enɛ ɔ he ɔ, pee se ɔ, e nyɛ nɛ e tĩ mi pɛpɛɛpɛ. (1 Mose 3:1-3) Benɛ Satan gu sinɔ ɔ nɔ nɛ e kɛ Hawa tu munyu ɔ, Hawa tĩ mlaa nɛ ɔ mi kɛ ha lɛ. Satan suɔ nɛ e ná he blɔ, nɛ e hi e dɛhe. (Kɛ to Yakobo 1:14, 15 ɔ he.) Enɛ ɔ he ɔ, e de Hawa kaa lakpatsɛ ji Mawu, nɛ ke Hawa gbo Mawu tue ɔ, Hawa maa pee kaa Mawu. (1 Mose 3:4, 5) Hawa he Satan ye, nɛ e je e he kɛ je Mawu nɔ yemi sisi. E ye tso yiblii ɔ, nɛ e ha Adam hu eko nɛ e ye. (1 Mose 3:6, 17) Satan ye Hawa lakpa. (Kane 1 Timoteo 2:14.) E ngɛ mi kaa Adam le kaa e sɛ nɛ a ye tso yiblii ɔ mohu lɛɛ, se e bu e yo ɔ tue. E ngɛ mi kaa eko ɔ, a na sinɔ ɔ kaa a huɛ mohu lɛɛ, se nɔ nɛ tu munyu kɛ gu sinɔ ɔ nɔ ɔ ji a he nyɛlɔ. E yi mi wa, nɛ e le kaa ke a ye tso yiblii ɔ, a ma gbo.

6, 7. Kɛ Yehowa ye Adam kɛ Hawa a sane ɔ ha kɛɛ?

 6 Adam kɛ Hawa tsɔ Yehowa, nɔ nɛ ha mɛ wami kɛ ní kpakpahi tsuo ɔ hɛ mi atua. Ngɛ anɔkuale mi ɔ, Yehowa le níhi tsuo nɛ ya nɔ ɔ pɛpɛɛpɛ. (1 Kronika 28:9; kane Abɛ 15:3.) Se Yehowa ngmɛ Adam, kɛ Hawa, kɛ Satan blɔ konɛ e kɛ le bɔ nɛ a buɔ lɛ ha tutuutu. Akɛnɛ e ji Tsɛ he je ɔ, nɔ́ nɛ ya nɔ ɔ dɔ lɛ wawɛɛ. (Kɛ to 1 Mose 6:6 he.) Se akɛnɛ e ji Kojolɔ he je ɔ, e kɛ mɛ ye ngɛ mlaa nya.

Yehowa ngmɛ Adam, kɛ Hawa, kɛ Satan blɔ konɛ e kɛ le bɔ nɛ a buɔ lɛ ha tutuutu

7 Adam le tso ɔ nɛ haa nɔ leɔ kpakpa kɛ yayami ɔ saminya. Mawu de lɛ ke: “Ligbi nɛ o maa ye eko ɔ, o ma gbo.” Eko ɔ, Adam susu kaa e ma gbo loko pu maa nɔ si. Se jamɛ a gbɔkuɛ ɔ, benɛ kɔɔhiɔ yluduu ko ngɛ fiae ɔ, Yehowa kɛ Adam kɛ Hawa tu munyu. (1 Mose 3:8) Akɛnɛ Yehowa ji Kojolɔ nɛ yeɔ dami sane he je ɔ, kekleekle ɔ, e bu a nyami munyu tue. (1 Mose 3:9-13) Lɔ ɔ se ɔ, e bu Adam kɛ Hawa gbenɔ fɔ. (1 Mose 3:14-19) Kaa Yehowa gbe mɛ amlɔ nɔuu ɔ, jinɛ e yi mi nɛ e to ngɛ adesahi a he ɔ, ko bɛ mi fɛɛ. (Yesaya 55:11) E ngɛ mi kaa Adam kɛ Hawa bɔni yayami nɛ a pee ɔ mi nɔ́ nami amlɔ nɔuu mohu lɛɛ, se Yehowa ha nɛ a se kɛ ngɛ je mi saii konɛ a nyɛ nɛ a fɔ bimɛ. A bimɛ ɔmɛ ma nyɛ ma ná si himi kpakpa hwɔɔ se. Ngɛ Mawu hɛ mi ɔ, Adam kɛ Hawa gbo jamɛ a ligbi ɔ nɔuu, ejakaa jeha 1,000 peeɔ “ligbi” kake ngɛ Mawu hɛ mi.2 Petro 3:8.

Ngɛ Mawu hɛ mi ɔ, Adam kɛ Hawa gbo jamɛ a ligbi ɔ nɔuu

8, 9. Kɛ yayami nɛ Adam pee ɔ sa e bimɛ a he ha kɛɛ? (Moo hyɛ foni nɛ ngɛ ni kasemi ɔ sisije ɔ.)

8 Anɛ yayami nɛ Adam kɛ Hawa pee ɔ maa sa a bimɛ a he lo? Ee. Roma Bi 5:12 ɔ de ke: “Nɔ kake lɛ pee yayami, nɛ yayami kɛ gbenɔ ba. Enɛ ɔ ha gbenɔ sã nimli tsuo, ejakaa nɔ tsuaa nɔ pee yayami.” Bɔfo Paulo hu de ke: “Nihi babauu ba pee yayami peeli ngɛ nɔ kake tue gbomi he.” (Roma Bi 5:19) Anɔkualetsɛ Abel ji nɔ kekleekle nɛ e gbo. (1 Mose 4:8) Lɔ ɔ se ɔ, Adam bimɛ, kɛ e bibimɛ tsuo ba bwɔ nɛ a gbo. Yayami kɛ gbenɔ sã adesahi tsuo. Enɛ ɔ he ɔ, yayami kɛ gbenɔ ba pee kaa adesahi a he nyɛli. Nɔ ko be nyɛe maa tu yayami kɛ gbenɔ nya fo kɔkɔɔkɔ. Wa li bɔ nɛ pee ha tutuutu nɛ yayami kɛ gbenɔ sã Adam bimɛ mohu lɛɛ, se adesahi ngɛ gboe.

9 E be nyakpɛ kaa Baiblo ɔ ngɔ gbenɔ kɛ yayami kɛ to ‘bo nɛ a kɛ ha je ma amɛ a nɔ’ he. (Yesaya 25:7) Adesa ko be nɛ ma nyɛ maa tu gbenɔ kɛ yayami nya fo. Enɛ ɔ he nɛ Baiblo ɔ de kaa “nihi tsuo ngɛ Adam mi gboɔ ɔ” nɛ. (1 Korinto Bi 15:22) Enɛ ɔ he ɔ, Paulo bi ke: “Mɛnɔ ma he ye yi wami kɛ je nɔmlɔ tso nɛ kɛ nɔ yaa gbenɔ mi  nɛ ɔ dɛ mi?” (Roma Bi 7:24) Anɛ nɔ ko ngɛ lo? *—Hyɛ sisi ningma.

A MAA PO YAYAMI KƐ GBENƆ SE

10. (a) Mɛni Baiblo ngmamihi tsɔɔ kaa Yehowa maa po gbenɔ se? (b) Mɛni ngmami nɛ ɔmɛ tsɔɔ wɔ ngɛ Mawu kɛ e Bi ɔ a he?

10 Ngɛ anɔkuale mi ɔ, Yehowa ma nyɛ ma kpɔ Paulo. Baiblo ɔ de ke: “Nyɔmtsɛ Mawu maa ye gbenɔ nɔ kunimi; e ma tsu nɔ tsuaa nɔ hɛ mi vo nyu.” (Yesaya 25:8) Kaa bɔ nɛ ke nɔ́ ko ngɛ jokuɛ ko pee nɛ e ngɛ ya foe nɛ e tsɛ yeɔ bua lɛ nɛ e tsuɔ e hɛ mi vo nyu kɛ haa lɛ ɔ, jã kɛ̃ nɛ Yehowa hu bua jɔ wawɛɛ kaa e maa po gbenɔ se, nɛ e ma tsu wa hɛ mi vo nyu ha wɔ! Yesu maa piɛɛ e he. Wa kaneɔ ngɛ 1 Korinto Bi 15:22 ɔ ke: “A ma tle nihi tsuo si ngɛ Kristo mi.” Paulo bi ke: “Mɛnɔ ma he ye yi wami?” Lɛ nitsɛ e ha heto ke: “Sina ha Mawu kaa e he wa yi wami kɛ gu wa Nyɔmtsɛ Yesu Kristo nɔ.” (Roma Bi 7:25) E ngɛ heii kaa kɛ je benɛ Adam kɛ Hawa tɔ̃ se ɔ, Yehowa yaa nɔ nɛ e jeɔ suɔmi kpo kɛ haa adesahi. Yehowa gu Yesu nɔ kɛ bɔ Adam kɛ Hawa. Yesu suɔ a sane, nɛ loloolo ɔ, e suɔ adesahi a sane. (Abɛ 8:30, 31) Se mɛni blɔ nɔ a maa gu kɛ kpɔ adesahi kɛ je yayami kɛ gbenɔ dɛ mi?

Kɛ je benɛ Adam kɛ Hawa tɔ̃ se ɔ, Yehowa yaa nɔ nɛ e jeɔ suɔmi kpo kɛ haa adesahi

11. Mɛni Yehowa pee kɛ ye bua adesahi?

11 Benɛ Adam pee yayami ɔ, Yehowa bu lɛ gbenɔ fɔ. Lɔ ɔ lɛ ha nɛ adesahi tsuo yi mluku nɛ a gboɔ ɔ nɛ. (Roma Bi 5:12, 16) Roma Bi 5:18 ɔ de ke: “Yayami kake he ɔ, a bu nihi tsuo fɔ.” Kɛ Yehowa ma plɛ kɛ ye bua adesahi kɛɛ nɛ e be e mlaahi a nɔ tɔ̃e? Yesu ha sane bimi nɛ ɔ heto benɛ e de kaa e ba “ngɔ e wami ngɔ ha, nɛ e kɛ he nihi fuu a yi wami” ɔ. (Mateo 20:28) Yesu ye mluku, enɛ ɔ he ɔ, e nyɛ nɛ e kɛ e he ha kaa kpɔmi nɔ́. Mɛni blɔ nɔ kpɔmi nɔ́ ɔ tsɔɔ kaa Yehowa yeɔ dami sane ngɛ?1 Timoteo 2:5, 6.

A kɛ wami nɛ ye mluku to wami nɛ ye mluku nane mi

12. Mɛni he je nɛ kpɔmi nɔ́ ɔ nɛ Yehowa kɛ ha a tsɔɔ kaa e yeɔ dami sane ɔ?

12 Yesu ye mluku, enɛ ɔ he ɔ, jinɛ e ko hi si daa kaa bɔ nɛ Yehowa to e yi kɛ ha Adam loko e pee yayami ɔ. Yehowa to e yi mi kaa Adam bimɛ nɛ a hiɛ, nɛ a hyi zugba a tsuo nɔ. Se akɛnɛ Yesu suɔ e Tsɛ ɔ kɛ Adam bimɛ he je ɔ, e ngɔ e wami nɛ ye mluku ɔ kɛ sã afɔle. Pee se ɔ, Yehowa tle Yesu si kɛ ho hiɔwe ya nɛ e ha lɛ mumi nɔmlɔ tso. (1 Petro 3:18) Kpɔmi nɔ́ ɔ nɛ Yehowa kɛ ha a tsɔɔ kaa e yeɔ dami sane niinɛ, ejakaa a kɛ wami nɛ ye mluku to wami nɛ ye mluku nane mi. Kɛ gu Yesu nɔ ɔ, Adam bimɛ tsuo ma nyɛ ma ná neneene wami. Enɛ ɔ he ɔ,  Paulo tsɛ Yesu ke “nyagbe Adam.” Amlɔ nɛ ɔ, Yesu ngɛ adesahi tsuo wami hae.1 Korinto Bi 15:45.

13. Mɛni “nyagbe Adam” ɔ maa pee kɛ ha nihi nɛ a gbo ɔ?

13 E be kɛe kulaa nɛ “nyagbe Adam” ɔ ma ha Adam sisi bimɛ tsuo nɛ a ná neneene wami. Nihi nɛ a gbo blema a hu piɛɛ he. A ma tle mɛ si kɛ ba wami mi ekohu ngɛ zugba a nɔ.Yohane 5:28, 29.

Abel, nɔ nɛ gbo kekleekle ɔ, ma ná Yesu kpɔmi nɔ́ ɔ he se (Hyɛ kuku 13)

14. Mɛni ma ha nɛ adesahi maa ye mluku ekohu?

14 Mɛni ma ha nɛ adesahi maa ye mluku ekohu? Yehowa to nɔ yemi ko sisi ngɛ hiɔwe konɛ e kɛ tsu enɛ ɔ he ní. E hla Yesu kɛ adesahi a kpɛti nihi 144,000, konɛ a ye matsɛmɛ ngɛ e nɔ yemi ɔ nya. (Kane Kpojemi 5:9, 10.) Akɛnɛ nihi 144,000 ɔ hi si hyɛ kaa nihi nɛ a yi mluku he je ɔ, a maa nu nihi nɛ a maa ye a nɔ ɔ sisi saminya. A maa piɛɛ Yesu he kɛ ye matsɛ jeha 1,000, nɛ a ma ha nɛ adesahi maa ye mluku ekohu.Kpojemi 20:6.

15, 16. (a) Ke Baiblo ɔ de ke, ‘nyagbe he nyɛlɔ ji gbenɔ’ ɔ, mɛni lɔ ɔ tsɔɔ? Mɛni be a ma kpata e hɛ mi? (b) Mɛni 1 Korinto Bi 15:28 ɔ tsɔɔ kaa Yesu maa pee?

15 Ngɛ jeha 1,000 ɔ nyagbe ɔ,  adesahi nɛ a peeɔ Mawu suɔmi nya ní ɔ maa ye a he kɛ je yayami kɛ gbenɔ dɛ mi. Paulo de ke: “Kaa bɔ nɛ nihi tsuo ngɛ Adam mi gboɔ ɔ, jã nɔuu kɛ̃ a ma tle nihi tsuo si ngɛ Kristo mi. Se Mawu ma tle nɔ tsuaa nɔ si ngɛ benɛ sa mi. Kekleekle nɔ ji Kristo, nɛ lɔ ɔ se ke Kristo ma a, a ma tle e we bi ɔmɛ hu si. Lɔ ɔ se ɔ, je mi nyagbe maa ba. Kristo maa ye mumi mi nɔ yeli, kɛ blɔ nyahi, kɛ he wami tsuo a nɔ, nɛ e maa ngɔ matsɛ yemi ɔ ngɔ ha mawu nɛ ji Tsɛ ɔ. Ejakaa ja Kristo ye matsɛ kɛ maa su be nɛ Mawu maa ngɔ e he nyɛli tsuo ngɔ wo e nane si. Nyagbe he nyɛlɔ nɛ a ma kpata e hɛ mi ji gbenɔ.” (1 Korinto Bi 15:22-26) Nyagbe ɔ, Mawu maa po gbenɔ nɛ wa ná kɛ je Adam ngɔ ɔ se kulaa. A ma je “bo” nɛ a kɛ ha je ma amɛ a nɔ ɔ ngɛ a nɔ kɛ ya neneene.Yesaya 25:7, 8.

Ngɛ jeha 1,000 ɔ nyagbe ɔ, adesahi nɛ a peeɔ Mawu suɔmi nya ní ɔ maa ye a he kɛ je yayami kɛ gbenɔ dɛ mi

16 Paulo tsa e munyu ɔ nɔ ke: “Se ke a ngɔ níhi tsuo ngɔ wo Kristo nɔ yemi sisi ɔ, lɛɛ Bi ɔ nitsɛ hu maa ngɔ e he ngɔ ha Mawu, nɔ nɛ ngɔ níhi tsuo ngɔ wo e nɔ yemi sisi ɔ. Nɛ Mawu maa ye ní ɔmɛ tsuo a nɔ.” (1 Korinto Bi 15:28) Jamɛ a be ɔ mi ɔ, Matsɛ Yesu maa gbe ní tsumi nɛ a kɛ wo e dɛ ɔ nya. Lɔ ɔ se ɔ, e bua maa jɔ kaa e maa ngɔ Matsɛ Yemi ɔ, kɛ adesahi nɛ a ye mluku ɔ kɛ ha Yehowa ekohu.

17. Mɛni maa ba Satan nɔ?

17 Mɛni a maa pee Satan, nɔ nɛ ngɔ nɔ́ nami kɛ ba adesahi tsuo a nɔ ɔ? Wa maa na sane bimi nɛ ɔ heto ngɛ Kpojemi 20:7-15 ɔ. Ngɛ jeha 1,000 ɔ nyagbe ɔ, a maa ngmɛ Satan blɔ konɛ e ba ka adesahi nɛ a ye mluku ɔ ngɛ nyagbe ka a mi. Lɔ ɔ se ɔ, a ma kpata Satan kɛ nihi tsuo nɛ́ a ma fĩ e se ɔ a hɛ mi kɛ ya neneene. Enɛ ɔ ji “gbenɔ enyɔne ɔ nɛ.” (Kpojemi 21:8) Gbenɔ enyɔne ɔ lɛɛ, ‘a be e hɛ mi kpatae,’ ejakaa nihi nɛ a ma gbo “gbenɔ enyɔne” ɔ be wami mi bae hu gblegbleegble. Ke wa yeɔ Yehowa anɔkuale ɔ, e he hia we nɛ waa ye “gbenɔ enyɔne” ɔ gbeye.

Adesahi tsuo maa ye mluku, nɛ Yehowa maa kplɛɛ a nɔ nɛ e ma ha mɛ neneene wami

18. Kɛ a ma plɛ kɛ gbe ní tsumi nɛ Mawu kɛ wo Adam dɛ ɔ nya ha kɛɛ?

18 Jamɛ a be ɔ mi ɔ, adesahi tsuo maa ye mluku, nɛ Yehowa maa kplɛɛ a nɔ nɛ e ma ha mɛ neneene wami. Níhi tsuo nɛ ha we nɛ adesahi nɛ a ná bua jɔmi ɔ, se maa po. Mawu maa hyɛ konɛ adesahi nɛ a gbe ní tsumi nɛ e kɛ wo Adam dɛ ɔ nya. Adam be eko tsue. Adam bimɛ kɛ bua jɔmi maa hyɛ zugba a kɛ lohwehi a nɔ. Ke Yehowa kpata nyagbe he nyɛlɔ nɛ ji gbenɔ ɔ hɛ mi ta a, wa bua maa jɔ wawɛɛ nitsɛ!

^ kk. 9 Womi nɛ ji, Insight on the Scriptures ɔ tsɔɔ kaa je mi ní leli ngɛ mɔde bɔe kaa a ma le nɔ́ he je nɛ wa bwɔɔ, nɛ wa gboɔ ɔ. Se a li anɔkuale munyu ko nɔ. A li kaa Bɔlɔ ɔ nɛ e bu Adam kɛ Hawa gbenɔ fɔ. Enɛ ɔ he ɔ, a be nyɛe maa nu nɔ́ he je nɛ wa bwɔɔ nɛ wa gboɔ ɔ sisi fitsofitso.—Kpo 2, ba fa 247.