Yaa mi ní ɔ nɔ

Yaa munyuyi tsɔwi ɔmɛ a nɔ

Yaa e mi ní ɔ mi

Yehowa Odasefohi

Dangme

Hwɔɔmi Mɔ—Nɔ́ Nɛ A Maa Kase  |  December 2016

Nɔ Nɛ He Jɔ ɔ Ngɛ Nile

Nɔ Nɛ He Jɔ ɔ Ngɛ Nile

Nyɛmiyo ko nɛ a tsɛɛ lɛ ke Toñi ɔ hyɛɛ nihi nɛ a wa ngɛ jeha mi. Ligbi ko ɔ, benɛ e yaa hyɛ yomoyo ko nɛ́ e fia e sinya a, yo nɔkɔtɔma ko nɛ e ji yomoyo ɔ bi kɛ abofu je kpo kɛ ba. E susu kaa Toñi kpɛ se, lɔ ɔ he ɔ, e bɔni lɛ jɛmi. Se ngɛ anɔkuale mi ɔ, Toñi kpɛ we se. Se kɛ̃ ɔ, e kpa yo ɔ pɛɛ.

BE KPA hu ɔ, yo ɔ kɛ abofu kpee lɛ ekohu. Kɛ e pee e ní ha kɛɛ? Toñi de ke, “E he wa ha mi wawɛɛ, ejakaa e be he blɔ kaa e jɛɔ ɔ mi.” Se kɛ̃ ɔ, Toñi kpale kpa lɛ pɛɛ nɛ e de yo ɔ kaa e nu lɛ sisi, nɛ e le kaa e ngɛ nɔ́ nae wawɛɛ.

Ke mo ji Toñi ɔ, mɛni o ko pee? Anɛ o ko to o tsui si lo? Anɛ e he ko wa ha mo kaa o maa ye o he nɔ lo? Ngɛ anɔkuale mi ɔ, ke nɔ ko ya je si fɔfɔɛ nɛ ɔ mi ɔ, e he maa wa ha lɛ kaa e maa ye e he nɔ. Ke o ngɛ tsui yee aloo nɔ ko wo o mi mi la a, e he waa kaa o maa ye o he nɔ.

Se Baiblo ɔ woɔ Kristofohi he wami kaa a pee nihi nɛ a he jɔ. Ngɛ anɔkuale mi ɔ, Mawu Munyu ɔ tsɔɔ kaa ke nɔ ko he jɔ ɔ, e ngɛ nile. Yakobo de ke: “Anɛ ní lelɔ ko ngɛ nyɛ kpɛti lo? Anɛ nɔ ko ngɛ nyɛ kpɛti nɛ nuɔ nɔ́ sisi lo? Jamɛ a nɔ ɔ, e ba e je mi saminya. E ngɔ he si bami kɛ tsu ní kpakpa kɛ ye e nile ɔ he odase.” (Yak. 3:13) Mɛni tsɔɔ kaa ke nɔ ko he jɔ ɔ, e ngɛ hiɔwe nile? Nɛ mɛni ma nyɛ  maa ye bua wɔ konɛ wa ná su nɛ ɔ eko?

NƆ́ NƐ TSƆƆ KAA KE NƆ KO HE JƆ Ɔ, E NGƐ NILE

Ke nɔ ko he jɔ ɔ, e ma nyɛ maa tsi abofu nya. “Ke o kɛ gbi blɛuu ha munyu heto ɔ, e tsiɔ abofu nya. Se munyu gegeege haa nɔ mi mi woɔ la.”Abɛ 15:1.

Ke nyagba ko te si nɛ o kɛ abofu tsu he ní ɔ, e ma nyɛ ma puɛ sane ɔ kulaa, ejakaa e ngɛ kaa nɔ́ nɛ o kɛ pɛtloo ngɛ la mi woe. (Abɛ 26:21) Ngɛ anɔkuale mi ɔ, tsui si tomi haa nɛ abofu baa si. E ma nyɛ maa jɔɔ nɔ ko nɛ e mi mi fu ɔ tsui he.

Toñi ná enɛ ɔ mi níhi a si kpami. Benɛ yo ɔ na kaa Toñi jɛ we lɛ kɛ to nane mi ɔ, e fo ya. Yo ɔ tsɔɔ kaa lɛ nitsɛ kɛ e weku ɔ mi nyagbahi ha nɛ e pee basaa. Akɛnɛ Toñi to e tsui si, nɛ e di tue mi jɔmi se he je ɔ, e ná he blɔ kɛ ye yo ɔ odase, nɛ e kɛ lɛ bɔni Baiblo ɔ kasemi.

Ke wa he jɔ ɔ, wa ma nyɛ ma ná bua jɔmi. “A gbaa ni nɛmɛ nɛ a he jɔ, ejakaa nɔ́ nɛ Mawu wo he si ɔ, a nine maa su nɔ.”Mat. 5:5.

Mɛni he je nɛ nihi nɛ a he jɔ ɔ ngɛ bua jɔmi ɔ? Nihi fuu nɛ be ko nɛ be ɔ, a peeɔ a ní basabasa a ba ná bua jɔmi akɛnɛ amlɔ nɛ ɔ a toɔ a tsui si ɔ he je. A si himi pee kpakpa, nɛ a le kaa hwɔɔ se ɔ, a bua maa jɔ wawɛɛ. (Kol. 3:12) Nyɛminyumu Adolfo nɛ e ji kpɔmi nɔ hyɛlɔ ngɛ Spain ɔ kai bɔ nɛ e si himi ɔ ngɛ ha loko e ba le anɔkuale ɔ.

Adolfo de ke: “Jinɛ i be hɛ nɔ kami ko ngɛ ye si himi mi. Kpamisa nɛ ɔ, ye mi mi fu, i woɔ ye he nɔ, nɛ i kɛ ye he woɔ basabasa peemi mi. Enɛ ɔ he ɔ, ye huɛmɛ po yeɔ mi gbeye. Nyagbenyagbe ɔ, nɔ́ ko ha nɛ i pee tsakemi. Ligbi ko nɛ i kɛ ni komɛ ngɛ kunɔ nɔe ɔ, a gbɔ mi ha si ekpa, nɛ muɔ be ngɛ ye he wawɛɛ. E piɛ nguɛ nya nɛ i gbo.”

Se amlɔ nɛ ɔ, Adolfo kɛ e ní peepee kɛ e munyu tutui tsɔɔ ɔ ni kpahi kaa a pee nihi nɛ a he jɔ. Nihi fuu a bua jɔ bɔ nɛ e ngɛ ha a he, nɛ a nyɛɔ suu e he. Adolfo tsɔɔ kaa e bua jɔ kaa e nyɛ pee tsakemi. Nɛ e bua jɔ kaa Yehowa ye bua lɛ nɛ amlɔ nɛ ɔ, e he jɔ.

Ke nɔ ko he jɔ ɔ, Yehowa bua jɔɔ. “Ye bi, pee o he ní lelɔ, nɛ ma na bua jɔmi, konɛ ma na nɔ́ kpakpa ko ma de nɔ nɛ ngɛ mi ahlua bɔe ɔ.”Abɛ 27:11.

Yehowa he nyɛlɔ nɛ pe kulaa a ngɛ lɛ ahlua bɔe. Mawu ngɛ he blɔ kaa e mi mi fuɔ ngɛ ahlua nɛ a ngɛ lɛ bɔe ɔ he je, se kɛ̃ ɔ, Baiblo ɔ tsɔɔ kaa Yehowa “mi mi fu we mla.” (2 Mose 34:6) Ke wa bɔ mɔde nɛ wa kase Mawu, nɛ wa mi mi fu we mla a, lɔ ɔ tsɔɔ kaa wa ngɛ wa ní pee ngɛ nile mi, nɛ Yehowa bua maa jɔ wa he wawɛɛ.Efe. 5:1.

Nihi nɛ a ngɛ je ɔ mi mwɔnɛ ɔ be suɔmi. Eko ɔ, waa kɛ ‘fiali, he woli, lilɛtsɛmɛ, nihi a biɛ puɛli, nihi nɛ peeɔ basabasa nɛ a li zo, kɛ awi yeli’ maa kpe. (2 Tim. 3:2, 3) Se kɛ̃ ɔ, e sɛ nɛ lɔ ɔ nɛ ha nɛ e he nɛ wa ha Kristofo no ko kaa e he maa jɔ. Mawu Munyu ɔ kaiɔ wɔ kaa, ‘nile nɛ je hiɔwe ɔ, a naa kaa e he jɔ; e hɛ ka si, nɛ e nuɔ nɔ́ he ha nɔ.’ (Yak. 3:17) Ke wa hlaa tue mi jɔmi, nɛ wa nuɔ he haa nihi ɔ, lɔ ɔ maa tsɔɔ kaa wa ngɛ hiɔwe nile. Ke nɔ ko wo wa mi mi la po ɔ, nile nɛ ɔ maa ye bua wɔ konɛ waa to wa tsui si, nɛ waa hɛ wɔ kɛ su Nɔ nɛ haa nɔ nile nɛ ji Yehowa a he.