Cit atir i jami ma tye

Cit atir ka ma nyuto lok ma tye iye

Lo Lweny Wek Catan pe Onywen Tammi

Lo Lweny Wek Catan pe Onywen Tammi

ITYE i dog lweny! Catan aye lakworri, dok en tiyo ki gilweny mo matek adada. Gilweny man kiyubo tutwalle me balo tammi, ento pe me wano komi. Meno gin ango? Lok goba!

Lakwena Paulo onongo ngeyo ni lok goba ma Catan tiyo kwede obedo gin marac adada. Ento pe Lukricitayo ducu onongo gingeyo racce. Me labolle, nen calo jo mogo i Korint onongo gitamo ni niyegi tek adada ma Catan pe twero bwologi. (1 Jo Korint 10:12) Meno aye gin muweko Paulo omiyo cik man ni: “Atye ki lworo ni, kit macalo twol yam obwolo Kawa ki ryekone, wun bene dano bibalo tamwu woko, ma miyo pe dong wubimaro Kricito ki cwinywu ducu ki mar maleng.”​—2 Jo Korint 11:3.

Lok pa Paulo nyuto kit ma rac kwede me bedo ki gen mukato kare i komwa kenwa. Wek walo lweny i kom Catan, myero wange kit ma lok goba man rac kwede ci wagwokke ki iye.

LOK GOBA MAN RAC LAKWENE?

Ma lubbe ki lok man, goba obedo waco gin ma pe tye atir nyo ma nyweno wi dano wek ibed ki kare me doro tamgi nyo gin ma gitimo. Ma lubbe ki buk me Propaganda and Persuasion, lok goba obedo “gin ma pe atir, marac, dok ma pe pore.” Dano pol kare gitiyo ki nyig lok calo “bwola, nyweno lok, tuku ki wic, ki dong doro tam me nyutone ni lok moni goba.”

Lok goba obedo gin marac adada pien twero cako loko tamwa motmot labongo ngeyone. Watwero porone ki yamo mo marac adada ma pe watwero neno nyo ngweyone. Vance Packard, laryeko mo ma tye ki ngec i kom kit me kwo pa dano owaco ni, lok goba gudo dano “i yo matut ma pe  watwero niang iye.” Laryeko mo dok owaco ni goba oweko dano gucako kwo i yo marac adada dok bene okelo wa nek lumuku (ma i kine mukene kineko kaka moni kityeko woko ducu), lweny ki dok aunauna pi rangi del kom ki pi dini.​—Easily Led—​A History of Propaganda.

Ka dano gitwero bwolowa, ci Catan dong bitimone lakwene? En ngeyo kit dano cakke wa i acakki me cwec. Medo i kom meno, en aye ma tye ka doro “lobo ducu,” pi meno en twero tic ki gin mo keken me nyayo lok gobane. (1 Jon 5:19; Jon 8:44) Catan ‘oumo tam’ pa dano mapol ki lok goba ma oweko en odoko “labwol dano ma i wi lobo ducu.” (2 Jo Korint 4:4; Niyabo 12:9) Itwero lweny i kom lok goba man nining?

JING NIYENI

Yecu opwonyowa ni tye yo mayot me gwokke ki i kom lok goba: ‘Wunge lok me ada, ci lok me ada bigonyowu.’ (Jon 8:31, 32) I dog lweny, lamony myero onge ka ma en nongo iye ngec matir pien lumone gibitic ki lok goba me bwolle. Pi meno, itwero nongo ngec matir kikwene? Jehovah ominiwa Baibul ma obedo Lokke. Ki iye, itwero nongo ngec ducu ma twero konyi me cung matek i kom lok goba pa Catan.​—2 Temceo 3:16, 17.

Ki lok ada, Catan ngeyo man maber adada. Pi meno en tiyo ki lobo-ni me nyweno wiwa ki dok me turo cwinywa wek pe wakwan ki dok wakwed lok ma i Baibul. Pe iwek tim me “roro pa Catan” Larac-ci obwoli! (Jo Epeco 6:11) Bedo ki niango wiye wiye i kom lok ada pe romo. Myero wabed ki ngec matut i kom lok ada. (Jo Epeco 3:18) Kit ma laco mo ma nyinge Noam Chomsky owaco kwede ni, “Pe tye ngat mo ma bipiko lok ada i wii tektek. Lok ada obedo gin ma myero iyeny in kikomi.” Pi meno “yeny in kikomi” kun ‘ingiyo ginacoya ma yam gicoyo nino ducu.’​—Tic pa Lukwena 17:11.

Me loyo lweny wek catan pe onywen tammi, myero inge kit ma lok goba man rac kwede ci igwokke ki iye

Catan pe mito ni itam matut i kom lok ada wek iniang i kom gin ma iwinyo. Pingo? Pien lok goba “twero tic maber loyo” ka “kibalo cwiny dano wek pe gutam matut.” (Media and Society in the Twentieth Century) Pe myero iye jami ducu ma iwinyo labongo tam matut iye. (Carolok 14:15) Lubanga  omini kero me ‘tam matut’ ki ‘ryeko,’ pi meno ti kwede me jingo niyeni.​—Carolok 2:10-15; Jo Roma 12:1, 2.

WUNOTTE I KINWU

Lumony ma lok goba odonyo i cwinygi gidoko lwor dok bene girwenyo miti me lweny woko. Lok goba bene twero weko gicako lweny i kingi kekengi nyo gikwero bedo kacel ki lumony mukene. Ma lubbe ki lok pa ladit mony mo, lok goba obedo gilweny acel ma kitiyo kwede me loyo lobo Germany i Lweny me I me Wi Lobo. En owaco ni cwiny dano oballe pi lok goba mo ma oweko onongo dong girom ki jo ma gunino woko. Catan tiyo ki gin macalo meno me balo note ma tye i kin Lukricitayo i kare-ni. Me labolle, en tute me kelo winye manok i kin utmege. Nyo en temme wek gin gua woko ki i kacokke kun weko gibedo ki tam ni dul pa Jehovah pe tero dano i yo maber nyo ni timo gin marac.

Pe iwek kibwoli! Lub tira ma tye i Lok pa Lubanga dok note ki utmegini. Me labolle, lok pa Lubanga cuko cwinywa me medde ki ‘timo kica ki luwotwa’ ki dok me cobo peko mo keken ma tye i kinwa. (Jo Kolocai 3:13, 14; Matayo 5:23, 24) Cikowa bene ni pe myero wapokke woko ki i kin jo me kacokke. (Carolok 18:1) Myero iyubbe maber me cung matek i kom lok goba ma Catan tiyo kwede. Pennye keken ni, ‘I kare ma omego mo ocwero cwinya, tika adok iye i yo ma yomo cwiny Lubanga kece Catan?’​—Jo Galatia 5:16-26; Jo Epeco 2:2, 3.

PE IWEK GENI OTUR

Lamony ma pe geno laditte pe keto cwinye i lweny. Pi meno, lumone gitiyo ki goba me balo cwiny lumony wek pe gubed ki gen i kom laditgi. Ka dong ladit mony otimo bal mo, lumone gibitemme me tic kwede kun giwaco ni: “Pe igene” dok “pe iwek kiteri i to!” Meno aye gin ma Catan timo. En temme me turo genni i kom jo ma Jehovah tiyo kwede me telo jone.

Itwero gwokke nining? Mok tammi pe me a ki i dul pa Jehovah. Medde ki bedo lagen ki dok me konyo kor jo ma Lubanga tye ka tic kwede me telo jone, kadi bed ni jo magi gitye ki roc. (1 Jo Tecalonika 5:12, 13) Jo mungak ki lugoba mukene gitwero waco lok makec i kom dul pa Jehovah. (Tito 1:10) Kadi bed ni gin ma gitye ka wacone nen  calo tye ada, “pe wuwek tamwu ogwange oyotoyot.” (2 Jo Tecalonika 2:2) Lub tam ma Paulo omiyo bot Temceo ni: “Myero imedde i gin ma ipwonyo, ki ma dong iye adada, kun ingeyo jo ma yam gupwonyi iye.” (2 Temceo 3:14, 15) Tam i kom jami ducu ma nyuto ni itwero geno lagwok ot ma lagen ma Jehovah obedo ka tic kwede dong pi mwaki ma romo miya acel kulu me pwonyowa ki lok ada.​—Matayo 24:45-47; Jo Ibru 13:7, 17.

PE IBED KI LWORO

Catan bene temme me bwoli atiratir. I cawa mukene en weko ibedo ki cwiny me lworo. Lworo “tye i kin yo macon ma kibedo ka tic kwede me bwolo dano.” (Easily Led​—A History of Propaganda) Philip M. Taylor, laryeko mo me Britain ocoyo ni Jo Aciria onongo gimiyo bura kacel ki lok goba me loyo lumonegi. Catan mito ni ibed ki lworo i kom dano, aunauna, ki dong to wek pe imedde ki woro Jehovah.​—Icaya 8:12; Jeremia 42:11; Jo Ibru 2:15.

Pe iwek Catan otim man i komi! Yecu owaco ni: “Pe wulwor jo ma neko kom, ma pe dok gitwero timo gin mo makato meno.” (Luka 12:4) Bed ki gen ni Jehovah bigwoki kit ma ocikke kwede, bimini “tek madwong me twero” dok bikonyi me cung matek i kom diro pa Catan.​—2 Jo Korint 4:7-9; 1 Petero 3:14.

Ki lok ada, kare mogo bibedo ma nongo igoro nyo ibedo ki lworo. Ento wii myero opo i kom lok me cuko cwiny ma Yocwa owaco ni: “Bed oteka ma cwinyi nwang; pe komi omyel, pe cwinyi oryangnge, pien Rwot [Jehovah] Lubangani tye kwedi ka ma iwoto iye ducu.” (Yocwa 1:9) Ka itye ki par, leg cutcut bot Jehovah pi par meno. Itwero bedo ki gen ni ‘kuc pa Lubanga ma kato ngec pa jo ducu bigwoko cwinyi ki tammi maber.’ Ci ibibedo ki teko me cung matek i kom lok goba pa Catan.​—Jo Pilipi 4:6, 7, 13.

Tika wi po i kom lok goba ma Larabcake, lalok pi jo Aciria otiyo kwede me miyo bura i kom jo pa Lubanga? En onongo mito ni gubed ki tam ni pe tye ngat mo ma twero konyogi ki i cing jo Aciria, kadi wa Jehovah. En dok owaco lok goba ni Jehovah aye ma ocwalo jo Aciria me turo Jerucalem. Gin ango ma Jehovah owaco? “Pe ibed ki lworo mo pi lok ma iwinyo-ni, ma lutic pa kabaka me Aciria gubedo ka yeta kwede.” (2 Luker 18:22-25; 19:6) Jehovah ocwalo lamalaika ci oneko dano 185,000 kulu ki i gony pa Jo Aciria i dyewor acel!​—2 Luker 19:35.

BED RYEK​—WINY LOK PA JEHOVAH KARE DUCU

Tika i nino mo dong ineno vidio mo ma ngat moni pe tye ka niang kulu ni gitye ka bwolle? Tika onongo imito dange ni: ‘Pe iye! Gitye ka bwoli! Go kong ni lumalaika gitye ka wacci ni: “Pe iwek Catan obwoli!”

Pi meno pe iye bwola pa Catan. (Carolok 26:24, 25) Winy lok pa Jehovah dok ibed ki gen i kome i jami ducu ma itimo. (Carolok 3:5-7) En mari dok cuko cwinyi ni: “Latinna, bed ryek, wek iyom cwinya.” (Carolok 27:11) Ka itimo man, ci ibiloyo lweny wek catan pe onywen tammi!